辽史 · 脱脱 · Chapter 94 of 117

列传·卷二十四

PinyinModern Translation
Size

yē lǜ huà gē yē lǜ wò xī yē lǜ sù sā xiāo ā lǔ dài yē lǜ nà yě yē lǜ hé lǔ sǎo gǔ yē lǜ shì liáng

这句话大意是:耶律化哥 耶律斡腊 耶律速撒 萧阿鲁带 耶律那也 耶律何鲁扫古耶律世良。

yē lǜ huà gē zì hóng yǐn mèng fù chǔ guó wáng zhī hòu

这句话大意是:耶律化哥,字弘隐,孟父楚国王之后。

shàn qí shè

这句话大意是:善骑射。

qián hēng chū wèi běi yuàn lín yá

这句话大意是:干亨初,为北院林牙。

tǒng hé sì nián nán qīn sòng huà gē qín dié zhě zhī dí yóu hǎi lù lái xí jí xiān jù píng zhōu yào dì

这句话大意是:统和四年,南侵宋,化哥擒谍者,知敌由海路来袭,即先据平州要地。

shì píng bài shàng jīng liú shǒu qiān běi yuàn dài wáng

这句话大意是:事平,拜上京留守,迁北院大王。

shí liù nián fù qīn sòng wèi xiān fēng pò dí yú suì chéng yǐ gōng qiān nán yuàn dài wáng xún gǎi běi yuàn shū mì shǐ

这句话大意是:十六年,复侵宋,为先锋,破敌于遂城,以功迁南院大王,寻改北院枢密使。

kāi tài yuán nián fá zǔ bǔ zǔ bǔ qì zī zhòng dùn zǒu fú huò shén duō

这句话大意是:开泰元年,伐阻卜,阻卜弃辎重遁走,俘获甚多。

dì jiā zhī fēng bīn wáng

这句话大意是:帝嘉之,封豳王。

hòu biān lì zòu zì huà gē hái quē liáng fá mǎ ruò shì bù kě shǒu shàng fù qiǎn huà gē jīng lüè xi jìng

这句话大意是:后边吏奏,自化哥还阙,粮乏马弱,势不可守,上复遣化哥经略西境。

huà gē yǔ biān jiāng shēn rù wén fán bù nì mìng jū yì zhǐ shuǐ huà gē xú yǐ bīng jìn

这句话大意是:化哥与边将深入,闻蕃部逆命,居翼只水,化哥徐以兵进。

dí wàng fēng bēn kuì huò yáng mǎ jí zī zhòng

这句话大意是:敌望风奔溃,获羊马及辎重。

lù yóu bái bá liè yù ā sà lán huí hú lüè zhī

这句话大意是:路由白拔烈,遇阿萨兰回鹘,掠之。

dōu jiān niǎo lǐ jì zhì wèi huà gē yuē jūn wù yǐ

现代白话:都监褭里继至,谓化哥曰:“君误了!

cǐ bù shí xiào shùn zhě

这句话大意是:此部实效顺者。

huà gē xī hái suǒ fú

这句话大意是:”化哥悉还所俘。

zhū fān yóu cǐ bù fù

这句话大意是:诸蕃由此不附。

shàng shǐ àn zhī xuē wáng jué

这句话大意是:上使按之,削王爵。

yǐ shì zhōng yáo lǐng dà tóng jūn jié dù shǐ zú

这句话大意是:以侍中遥领大同军节度使,卒。

yē lǜ wò xī zì sī níng xī dié là bù rén

这句话大意是:耶律斡腊,字斯宁,奚迭剌部人。

qiáo jié yǒu lì shàn qí shè

这句话大意是:趫捷有力,善骑射。

bǎo níng chū bǔ hù wèi

这句话大意是:保宁初,补护卫。

chē jià liè jié shān shì háo zhū fú cóng mǎng dì shè zhòng zhū tū chū

这句话大意是:车驾猎颉山,适豪猪伏丛莽,帝射中,猪突出。

yù zhě tuō mǎn shě pèi ér bì jiù rén hè gǔ yì zhī wò xī fù shè ér bì

这句话大意是:御者托满舍辔而避,厩人鹤骨翼之,斡腊复射而毙。

dì jiā shǎng

这句话大意是:帝嘉赏。

jí liè chì shān shì bēn lù fèn jiǎo tū qián lù ài bù róng bì chuí fàn bì

这句话大意是:及猎赤山,适奔鹿奋角突前,路隘不容避,垂犯跸。

wò xī yǐ shēn dāng zhī lù chù ér diān

这句话大意是:斡腊以身当之,鹿触而颠。

dì wèi yuē zhèn yīn liè liǎng bīn yú wēi lài qīng yǐ miǎn shǐ jiàn ěr xīn

现代白话:帝谓曰:“朕因猎,两濒于危,赖卿以免,始见你心。

qiān hù wèi tài bǎo

这句话大意是:”迁护卫太保。

cóng shū mì shǐ yē lǜ xié zhěn pò sòng jiāng yáng jì yè jūn yú shān xī

这句话大意是:从枢密使耶律斜轸破宋将杨继业军于山西。

tǒng hé shí sān nián qiū wéi xíng jūn dōu jiān cóng dōu bù shǔ xī wáng hé shuò nú fá wù rě wū zhāo dù shù yuè zhì qí chéng

这句话大意是:统和十三年秋,为行军都监,从都部署奚王和朔奴伐兀惹乌昭度,数月至其城。

zhāo dù qǐng xiáng

这句话大意是:昭度请降。

hé shuò nú lì qí fú lüě lìng sì miàn jí gōng

这句话大意是:和朔奴利其俘掠,令四面急攻。

zhāo dù lǜ zhòng sǐ shǒu suí fāng hàn yù

这句话大意是:昭度率众死守,随方捍御。

yī pí nì xū gòu zhàn péng yòu wǒ jūn dēng pí é chè zhī zhù dēng zhě jǐn fù

这句话大意是:依埤堄虚构战棚,诱我军登陴,俄撤枝柱,登者尽覆。

hé shuò nú zhī bù néng xià yù tuì

这句话大意是:和朔奴知不能下,欲退。

xiāo héng dé wèi shī jiǔ wú gōng hé yǐ jiè kǒu ruò shēn rù dà lüè yóu shèng kōng fǎn

现代白话:萧恒德谓师久无功,凭什么借口,若深入大掠,犹胜空返。

wò xī yuē shēn rù kǒng suǒ de bù cháng suǒ sǔn

这句话大意是:斡腊曰:“深入,恐所得不偿所损。

héng dé bù cóng lüè dì dōng nán xún gāo lí běi bǐ hái

这句话大意是:”恒德不从,略地东南,循高丽北鄙还。

dào yuǎn liáng jué rén mǎ duō sǐ

这句话大意是:道远粮绝,人马多死。

zhào duó zhū jiàng guān wéi wò xī yǐ qián yì de miǎn

这句话大意是:诏夺诸将官,惟斡腊以前议得免。

xún jiā tóng zhèng shì mén xià píng zhāng shì wèi dōng jīng liú shǒu

这句话大意是:寻加同政事门下平章事,为东京留守。

kāi tài zhōng zú

这句话大意是:开泰中卒。

yē lǜ sù sā zì ā mǐn xìng zhōng zhí jiǎn yì liàn wǔ shì

这句话大意是:耶律速撒,字阿敏,性忠直简毅,练武事。

yīng lì chū wèi shì cóng lèi qiān tū lǚ bù bù jié dù shǐ

这句话大意是:应历初,为侍从,累迁突吕不部节度使。

lì bà jì xiáng shùn shèng wǔ zhōu dōu zǒng guǎn é wèi dūn mù gōng tài shī

这句话大意是:历霸、济、祥、顺、圣五州都总管,俄为敦睦宫太师。

bǎo níng sān nián gǎi jiǔ bù dōu xiáng wěn

这句话大意是:保宁三年,改九部都详稳。

sì nián fá dǎng xiàng lǚ lì zhàn gōng shǒu zhào láo zhī

这句话大意是:四年,伐党项,屡立战功,手诏劳之。

tǒng hé chū huáng tài hòu chēng zhì xī biān fu dìng sù sā wu ān jí zhū fān lì hài zhé jù yǐ wén tài hòu yì xìn rèn zhī

这句话大意是:统和初,皇太后称制,西边甫定,速撒务安集诸蕃,利害辄具以闻,太后益信任之。

fán lín róng yǔ shì zú tóng gān kǔ suǒ huò jūn cì jiàng xiào

这句话大意是:凡临戎,与士卒同甘苦,所获均赐将校。

shǎng shùn tǎo nì wēi xìn dà zhèn

这句话大意是:赏顺讨逆,威信大振。

zài biān èr shí nián zú

这句话大意是:在边二十年卒。

xiāo ā lǔ dài zì yǐ xīn yǐn wū wěi bù rén

这句话大意是:萧阿鲁带,字乙辛隐,乌隗部人。

fù nǚ gǔ shì zhì jiū xiáng wěn

这句话大意是:父女古,仕至𫄙详稳。

ā lǔ dài shǎo xí qí shè xiǎo bīng fǎ

这句话大意是:阿鲁带少习骑射,晓兵法。

qīng níng jiān shǐ shì lèi qiān běn bù sī tú gǎi wū gǔ dí liè tǒng jūn dōu jiān

这句话大意是:清宁间始仕,累迁本部司徒,改乌古敌烈统军都监。

dà ān qī nián qiān shān běi fù bù shǔ

这句话大意是:大安七年,迁山北副部署。

jiǔ nián dá lǐ de bá sī mǔ èr bù lái qīn lǜ bīng jī què zhī

这句话大意是:九年,达理得、拔思母二部来侵,率兵击却之。

dá lǐ de fù jié niú yáng qù ā lǔ dài yǐn bīng zhuī jí jǐn huò suǒ lüè zhǎn qú shuài shù rén

这句话大意是:达理得复劫牛羊去,阿鲁带引兵追及,尽获所掠,斩渠帅数人。

shì dōng dá lǐ de děng yǐ sān bǎi yú rén gěng biān fù zhàn què zhī zhǎn shǒu èr bǎi yú jí jiā jīn wú wèi shàng jiàng jūn fēng lán líng xiàn gōng

现代白话:是冬,达理得等以三百余人梗边,复战却之,斩首二百余级,加金我卫上将军,封兰陵县公。

shòu lóng yuán nián dì gōng jiā tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì jìn jué jùn gōng gǎi xī běi lù zhāo tǎo shǐ

这句话大意是:寿隆元年,第功,加同中书门下平章事,进爵郡公,改西北路招讨使。

qián tǒng sān nián zuò liú sòng fú dāng qiǎn hái zhě wèi nú miǎn guān

这句话大意是:干统三年,坐留宋俘当遣还者为奴,免官。

hòu bèi zhēng yǐ lǎo jí zhì shì zú

这句话大意是:后被征,以老疾致仕,卒。

yē lǜ nà yě zì yí sī niǎn yí lí jǐn pú gǔ zhǐ zhī hòu

这句话大意是:耶律那也,字移斯辇,夷离堇蒲古只之后。

fù wò cháng wèi běi kè cóng fá xià zhàn mò

这句话大意是:父斡,尝为北克,从伐夏战殁。

jì fù zhào sān shǐ wèi sù zhí guān lèi qiān zhì běi miàn lín yá

这句话大意是:季父赵三,始为宿直官,累迁至北面林牙。

xián yōng sì nián bài běi yuàn dài wáng gǎi xī nán miàn zhāo tǎo shǐ

这句话大意是:咸雍四年,拜北院大王,改西南面招讨使。

dà kāng zhōng xī běi zhū bù rǎo biān yì yù wǎng tǎo dì yǐ wéi fēi zhào sān bù kě suì bài xī běi lù zhāo tǎo shǐ jiān xíng jūn dōu tǒng píng zhī yǐ gōng fù wèi běi yuàn dài wáng

这句话大意是:大康中,西北诸部扰边,议欲往讨,帝以为非赵三不可,遂拜西北路招讨使,兼行军都统,平之,以功复为北院大王。

nà yě dūn hòu cái mǐn

这句话大意是:那也敦厚才敏。

shàng yǐ qí fù wò sǐ wáng shì jiǔ suì jiā zhū wèi xiǎo jiàng jūn wèi tí lǐ sī tú xún zhào wèi sù zhí guān

这句话大意是:上以其父斡死王事,九岁加诸卫小将军,为题里司徒,寻召为宿直官。

dà kāng sān nián wèi yáo niǎn kè

这句话大意是:大康三年,为遥辇克。

dà ān jiǔ nián wèi dǎo tā lǐng jié dù shǐ

这句话大意是:大安九年,为倒塌岭节度使。

míng nián dōng yǐ běi zǔ bǔ zhǎng mó gǔ sī pàn yǔ zhāo tǎo dōu jiān yē lǜ hú lǚ lǜ jīng qí èr qiān wǎng tǎo pò zhī

这句话大意是:明年冬,以北阻卜长磨古斯叛,与招讨都监耶律胡吕率精骑二千往讨,破之。

nà yě jiàn hú lǚ wèi hàn rén xíng gōng fù bù shǔ

这句话大意是:那也荐胡吕为汉人行宫副部署。

shòu lóng yuán nián fù tǎo dá lǐ de bá sī mǔ děng yǒu gōng cì zhào bāo měi gǎi wū gǔ dí liè bù tǒng jūn shǐ biān jìng yǐ níng

这句话大意是:寿隆元年,复讨达理得、拔思母等有功,赐诏褒美,改乌古敌烈部统军使,边境以宁。

bù mín qǐ liú zhào xǔ zài rèn

这句话大意是:部民乞留,诏许再任。

qián tǒng liù nián bài zhōng jīng liú shǒu gǎi běi yuàn dài wáng hōng

这句话大意是:干统六年,拜中京留守,改北院大王,薨。

nà yě wéi rén lián jiè cháng yú lǐ mín měi yǒu dòu sòng qīn hé qū zhí bù shàng wēi yán cháng yuē fán zhì rén běn yù fēn bié shì fēi hé shì pò xié yǐ lì míng

这句话大意是:那也为人廉介,长于理民,每有斗讼,亲核曲直,不尚威严,常曰:“凡治人,本欲分别是非,何事迫胁以立名。

hú suǒ zhì yǐ huì huà chēng

这句话大意是:”胡所至以惠化称。

yē lǜ hé lǔ sǎo gǔ zì wū gǔ lín mèng fù fáng zhī hòu

这句话大意是:耶律何鲁扫古,字乌古邻,孟父房之后。

zhòng xī mò bǔ zhī hòu láng jūn

这句话大意是:重熙末,补祗候郎君。

qīng níng chū jiā ān zhōu tuán liàn shǐ

这句话大意是:清宁初,加安州团练使。

dà kāng zhōng lì huái dé jūn jié dù shǐ xī liù bù tū lǐ tài wèi

这句话大意是:大康中,历怀德军节度使、奚六部秃里太尉。

zhào yǔ shū mì guān cuò huà dōng běi biān shì gǎi zuǒ hù wèi tài bǎo

这句话大意是:诏与枢密官措画东北边事,改左护卫太保。

shì shàng yán duō lǜ yì chá wú tā cháng yǐ gù shàng yōu dài zhī

这句话大意是:侍上,言多率易,察无他肠,以故上优贷之。

dà ān bā nián zhī xī běi lù zhāo tǎo shǐ shì

这句话大意是:大安八年,知西北路招讨使事。

shí biān bù yé dǔ guā děng lái qīn hé lǔ sǎo gǔ yòu běi zǔ bǔ qiú háo mó gǔ sī gōng zhī fú huò shén zhòng yǐ gōng jiā zuǒ pú yè

这句话大意是:时边部耶睹刮等来侵,何鲁扫古诱北阻卜酋豪磨古斯攻之,俘获甚众,以功加左仆射。

fù tǎo yé dǔ guā děng wù jī mó gǔ sī běi zǔ bǔ yóu shì pàn mìng

这句话大意是:复讨耶睹刮等,误击磨古斯,北阻卜由是叛命。

qiǎn dōu jiān zhāng jiǔ tǎo zhī bù kè èr shì wéi yǔ liù yuàn bù tè mǎn qún mù gōng fēn děng jūn jù xiàn yú dí

这句话大意是:遣都监张九讨之,不克,二室韦与六院部、特满群牧、宫分等军俱陷于敌。

hé lǔ sǎo gǔ bù yǐ shí wén zuò shì xuē guān jué yǐ dà zhàng

这句话大意是:何鲁扫古不以实闻,坐是削官,决以大杖。

shòu lóng jiān lèi qiān tì yǐn jiān shì zhōng cì bǎo jié gōng chén

这句话大意是:寿隆间,累迁惕隐,兼侍中,赐保节功臣。

dào zōng bēng yǔ zǎi xiàng yē lǜ yǎn zǒng shān líng shì

这句话大意是:道宗崩,与宰相耶律俨总山陵事。

qián tǒng zhōng zhì shì zú

这句话大意是:干统中,致仕,卒。

yē lǜ shì liáng xiǎo zì wò liù yuàn bù rén

这句话大意是:耶律世良,小字斡,六院部人。

cái mǐn gěi liàn dá guó cháo diǎn gù jí shì pǔ

这句话大意是:才敏给,练达国朝典故及世谱。

shàng shū yǔ zú dì dí liè zhēng dí shù dì shǐ shi zhī

这句话大意是:上书与族弟敌烈争嫡庶,帝始识之。

shí běi yuàn shū mì shǐ hán dé ràng bìng dì wèn shú kě dài qīng

这句话大意是:时北院枢密使韩德让病,帝问:“孰可代卿?

dé ràng yuē shì liáng kě

这句话大意是:”德让曰:“世良可。

běi yuàn dài wáng yē lǜ shì lǔ fù wèn běi yuàn zhī xuǎn dé ràng yuē wú chū shì liáng

这句话大意是:”北院大王耶律室鲁复问北院之选,德让曰:“无出世良。

tǒng hé mò wèi běi yuàn dài wáng

这句话大意是:”统和末,为北院大王。

kāi tài chū yīn dà cè lǐ jiā jiǎn jiào tài wèi tóng zhèng shì mén xià píng zhāng shì

这句话大意是:开泰初,因大册礼,加检校太尉、同政事门下平章事。

shí biān bù jù mìng zhào běi yuàn shū mì shǐ yē lǜ huà gē jiàng bīng yǐ shì liáng wèi dōu jiān wǎng yù zhī

这句话大意是:时边部拒命,诏北院枢密使耶律化哥将兵,以世良为都监,往御之。

míng nián huà gē hái jiāng bà bīng shì liáng shàng shū yuē huà gē yǐ wéi wú shì ér hái bù sī shī lǎo liáng fá dí rén yǐ qù yān néng jiǔ shǒu

现代白话:明年,化哥还,将罢兵,世良上书曰:“化哥以为无事而还,不思师老粮乏,敌人已去,呢能久守?

ruò yì bīng kě kè yě

这句话大意是:若益兵,可克也。

dì jí mìng huà gē yì bīng yǔ shì liáng zhuī zhī

这句话大意是:”帝即命化哥益兵,与世良追之。

zhì ān zhēn hé dà pò ér hái

这句话大意是:至安真河,大破而还。

zì shì biān jìng yǐ níng

这句话大意是:自是边境以宁。

yǐ gōng wáng qí bài běi yuàn shū mì shǐ

这句话大意是:以功王岐,拜北院枢密使。

sān nián mìng xuǎn mǎ tuo yú wū gǔ bù

这句话大意是:三年,命选马驼于乌古部。

huì dí liè bù rén yí là shā qí qiú zhǎng shāo wǎ ér pàn lín bù jiē yīng gōng xiàn jù mǔ gǔ chéng

这句话大意是:会敌烈部人夷剌杀其酋长稍瓦而叛,邻部皆应,攻陷巨母古城。

shì liáng lǜ bīng yā jìng qiǎn rén zhāo zhī jiàng shù bù gè fù gù de

这句话大意是:世良率兵压境,遣人招之,降数部,各复故地。

sì nián fá gāo lí wèi fù bù shǔ

这句话大意是:四年,伐高丽,为副部署。

dū tǒng liú shèn xíng dòu liú shī qī zhí hái jīng shī shì liáng dú jìn bīng

这句话大意是:都统刘慎行逗留失期,执还京师,世良独进兵。

míng nián zhì běi dōu hù fǔ pò zhuī bīng yú guō zhōu

这句话大意是:明年,至北都护府,破追兵于郭州。

yǐ bào jí zú

这句话大意是:以暴疾卒。

lùn yuē dà zhī huái xiǎo yě yǐ dé zhì zhī yě yǐ wēi

这句话大意是:论曰:大之怀小也以德,制之也以威。

dé bù zú huái wēi bù zú zhì ér yù fú rén yě nán yǐ

现代白话:德不足怀,威不足制,而欲服人也难了。

huà gē lì fú huò ér zhū fān bù fù hé lǔ sǎo gǔ wù jī mó gǔ sī ér zǔ bǔ pàn mìng shì jiē xǐ yú yī dàn zhī gōng ér bù tú hòu rì zhī huàn yōng hé yì yān

现代白话:化哥利俘获,而诸蕃不附,何鲁扫古误击磨古斯,而阻卜叛命,是皆喜于一旦之功,而不图后日之患,庸何议呢。

ruò wò xī zhī jiè shēn rù sù sā zhī wu ān jí yì tiě zhōng zhī zhēng zhēng zhě yá

这句话大意是:若斡腊之戒深入,速撒之务安集,亦铁中之铮铮者邪?

✦ You read 列传·卷二十四

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.