北齐书 · 李百药 · Chapter 4 of 50

本纪·卷四

PinyinModern Translation
Size

wén xuān

这句话大意是:文宣。

xiǎn zǔ wén xuān huáng dì huì yáng zì zi jìn gāo zǔ dì èr zi shì zōng zhī mǔ dì

这句话大意是:显祖文宣皇帝,讳洋,字子进,高祖第二子,世宗之母弟。

hòu chū yùn měi yè yǒu chì guāng zhào shì hòu sī cháng guài zhī

这句话大意是:后初孕,每夜有赤 光照室,后私尝怪之。

chū gāo zǔ zhī guī ěr zhū róng shí jīng wēi luàn jiā tú bì lì hòu yǔ qīn yīn xiāng duì gòng yōu hán něi

现代白话:初,高祖之归你朱荣,时经危乱,家徒壁立,后与亲姻相对, 共忧寒馁。

dì shí shàng wèi néng yán xū rán yīng yuē de huó tài hòu jí zuǒ yòu dà jīng ér bù gǎn yán

这句话大意是:帝时尚未能言,欻然应曰“得活”,太后及左右大惊而不敢言。

jí zhǎng hēi sè dà jiá duì xià lín shēn zhòng huái

这句话大意是:及长, 黑色,大颊兑下,鳞身重踝。

bù hǎo xì nòng shēn chén yǒu dà dù

这句话大意是:不好戏弄,深沉有大度。

jìn yáng céng yǒu shā mén zhà yú zhà zhì shí rén bù cè hū wèi ā tū shī

这句话大意是:晋阳曾有沙门,乍愚乍智, 时人不测,呼为阿秃师。

dì céng yǔ zhū tóng gòng jiàn zhī lì wèn lù wèi zhì dì jǔ shǒu zài sān zhǐ tiān ér yǐ kǒu wú suǒ yán

这句话大意是:帝曾与诸童共见之,历问禄位,至帝,举手再三指天而已, 口无所言。

jiàn zhě yì zhī

这句话大意是:见者异之。

gāo zǔ cháng shì guān zhū zǐ yì shí gè shǐ zhì luàn sī dì dú chōu dāo zhǎn zhī yuē luàn zhě xū zhǎn

这句话大意是:高祖尝试观诸子意识,各使治乱丝,帝独抽刀斩之,曰: “乱者须斩。

gāo zǔ shì zhī

这句话大意是:”高祖是之。

yòu gè pèi bīng sì chū ér shǐ jiǎ qí wěi gōng zhī

这句话大意是:又各配兵四出,而使甲骑伪攻之。

shì zōng děng bù náo dì nǎi lēi zhòng yǔ péng lè dí lè miǎn zhòu yán qíng yóu qín zhī yǐ xiàn

这句话大意是:世宗等怖挠,帝乃勒 众与彭乐敌,乐免胄言情,犹擒之以献。

hòu cóng shì zōng xíng guò liáo yáng shān dú jiàn tiān mén kāi yú rén wú jiàn zhě

这句话大意是:后从世宗行过辽阳山,独见天门开,余人 无见者。

nèi suī míng mǐn mào ruò bù zú shì zōng měi chī zhī yún cǐ rén yì de fù guì xiāng fǎ yì hé yóu kě jiě

这句话大意是:内虽明敏,貌若不足,世宗每嗤之,云:“此人亦得富贵,相法亦何由可 解。

wéi gāo zǔ yì zhī wèi xuē chù yuē cǐ r yì shí guò wú

现代白话:”唯高祖异之,谓薛琡曰:“此儿意识过我。

yòu shí shī shì fàn yáng lú jǐng yù mò shí guò rén jǐng yù bù néng cè yě

这句话大意是:”幼时师事范阳卢景裕,默识过 人,景裕不能测也。

tiān píng èr nián shòu sàn qí cháng shì piào qí dà jiàng jūn yí tóng sān sī zuǒ guāng lù dài fu tài yuán jùn kāi guó gōng

这句话大意是:天平二年,授散骑常侍、骠骑大将军、仪同三司、左光禄大夫、 太原郡开国公。

wǔ dìng yuán nián jiā shì zhōng

这句话大意是:武定元年,加侍中。

èr nián zhuǎn shàng shū zuǒ pú yè lǐng jūn jiāng jūn

这句话大意是:二年,转尚书左仆射、领军将军。

wǔ nián shòu shàng shū lìng zhōng shū jiān jīng jī dà dū dū

这句话大意是:五年,授尚 书令、中书监、京畿大都督。

wǔ dìng qī nián bā yuè shì zōng yù hài shì chū cāng cù nèi wài zhèn hài

这句话大意是:武定七年八月,世宗遇害,事出仓卒,内外震骇。

dì shén sè bù biàn zhǐ huī bù fèn zì jī zhǎn qún zéi ér qī qí tóu xú xuān yán yuē nú fǎn dà jiàng jūn bèi shāng wú dà kǔ yě

这句话大意是:帝神色不变,指麾部分,自 脔斩群贼而漆其头,徐宣言曰:“奴反,大将军被伤,无大苦也。

dāng shí nèi wài mò bù jīng yì yān

现代白话:”当时内外莫不 惊异呢。

nǎi fù jìn yáng qīn zǒng shù zhèng wu cóng kuān hòu shì yǒu bù biàn zhě xián juān shěng yān

现代白话:乃赴晋阳,亲总庶政,务从宽厚,事有不便者咸蠲省呢。

dōng shí yuè guǐ wèi shuò yǐ xián yáng wáng tǎn wèi tài fù pān xiāng lè wèi sī kōng

这句话大意是:冬十月癸未朔, 以咸阳王坦为太傅,潘相乐为司空。

shí yī yuè wù wǔ tǔ yù hún guó qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:十一月戊午,吐谷浑国遣使朝贡。

liáng qí zhōu cì shǐ máo líng bīn dé zhōu cì shǐ liú lǐng duì nán yù zhōu cì shǐ huáng fǔ shèn děng bìng yǐ zhōu nèi shǔ

这句话大意是:梁齐州刺史 茅灵斌、德州刺史刘领队、南豫州刺史皇甫慎等并以州内属。

shí èr yuè jǐ yǒu yǐ bīng zhōu cì shǐ péng lè wèi sī tú tài bǎo hè bá rén wèi bīng zhōu cì shǐ

这句话大意是:十二月己酉,以并州 刺史彭乐为司徒,太保贺拔仁为并州刺史。

bā nián chūn zhēng yuè gēng shēn liáng chǔ zhōu cì shǐ sòng ān gù yǐ zhōu nèi shǔ

这句话大意是:八年春正月庚申,梁楚州刺史宋安顾以州内属。

xīn yǒu wèi dì wèi shì zōng jǔ āi yú dōng táng

这句话大意是:辛酉,魏帝为世宗举哀于东堂。

liáng dìng zhōu cì shǐ tián cōng néng hóng zhōu cì shǐ zhāng xiǎn děng yǐ zhōu nèi shǔ

这句话大意是:梁定州刺史田聪能、洪州刺史张显等以州内属。

wù chén wèi zhào jìn dì wèi shǐ chí jié chéng xiàng dū du zhōng wài zhū jūn shì lù shàng shū shì dà xíng tái qí jùn wáng shí yì yī wàn hù

这句话大意是:戊辰,魏诏进帝位使持节、丞相、 都督中外诸军事、录尚书事、大行台、齐郡王,食邑一万户。

jiǎ xū dì dòu yú guó qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:甲戌,地豆于国遣使 朝贡。

sān yuè xīn yǒu yòu jìn fēng qí wáng shí jì zhōu zhī bó hǎi cháng lè ān dé wǔ yì yíng zhōu zhī hé jiān wǔ jùn yì shí wàn hù

这句话大意是:三月辛酉,又进封齐王,食冀州之渤海长乐安德武邑、瀛州之河间五郡,邑 十万户。

zì jū jìn yáng qǐn shì yè yǒu guāng rú zhòu

这句话大意是:自居晋阳,寝室夜有光如昼。

jì wèi wáng mèng rén yǐ bǐ diǎn jǐ é

这句话大意是:既为王,梦人以笔点己额。

dàn yǐ gào guǎn kè wáng yù zhé yuē wú qí tuì hu

现代白话:旦以告馆客王昙 哲曰:“我其退吗?

yù zhé zài bài hè yuē wáng shàng jiā diǎn biàn chéng zhǔ zì nǎi dāng jìn yě

这句话大意是:”昙哲再拜贺曰:“王上加点,便成主字,乃当进也。

xià wǔ yuè xīn hài dì rú qiū

这句话大意是:”夏五 月辛亥,帝如邺。

jiǎ yín jìn xiàng guó zǒng bǎi kuí fēng jì zhōu zhī bó hǎi cháng lè ān dé wǔ yì yíng zhōu zhī hé jiān gāo yáng zhāng wǔ dìng zhōu zhī zhōng shān cháng shān bó líng shí jùn yì èr shí wàn hù jiā jiǔ cì shū lǐ qí wáng rú gù

这句话大意是:甲寅,进相国,总百揆,封冀州之渤海长乐安德武邑、瀛州之河 间高阳章武、定州之中山常山博陵十郡,邑二十万户,加九锡,殊礼,齐王如故。

wèi dì qiǎn jiān tài wèi péng chéng wáng sháo sī kōng pān xiāng lè cè mìng yuē

这句话大意是:魏帝遣兼太尉彭城王韶、司空潘相乐册命曰:。

wū xì

这句话大意是:于戏!

jìng tīng zhèn mìng fu wéi tiān wèi dà liè guǐ sù ér chuí xiàng

这句话大意是:敬听朕命:夫惟天为大,列晷宿而垂象;。

wèi de gài hòu shū chuān yuè yǐ fù wù

这句话大意是:谓地盖厚,疏川岳以阜物。

suǒ yǐ sì shí dài xù wàn lèi pián luó shù pǐn de xìng qún xíng bù yāo

这句话大意是:所 以四时代序,万类骈罗,庶品得性,群形不夭。

rán zé huáng wáng tǒng lì shēn shì gāo jū gǒng mò chuí yī jì chéng shī xiāng cǐ zé xià bó yīn yǐn jié qí gǔ gōng zhōu chéng hàn zhāo wú wéi ér zhì

这句话大意是:然则皇王统历,深视高居,拱默垂 衣,寄成师相,此则夏伯、殷尹竭其股肱,周成、汉昭无为而治。

qīng zhě tiān xià duō nàn guó mìng rú liú zé wǒ jiàn guó zhī yè jiāng zhuì yú de

这句话大意是:顷者天下多难, 国命如旒,则我建国之业将坠于地。

qí xiàn wǔ wáng fèn xùn fēng yún dà jì jiān wēi yuán yì zhèn gōng guó wèi zài zào jīng yíng shù tǔ yǐ zhì qín yōu

这句话大意是:齐献武王奋迅风云,大济艰危,爰翼朕躬,国 为再造,经营庶土,以至勤忧。

jí wén xiāng chéng gòu yù guǎng qián yè kāng bāng yí nán dào gé qióng cāng

这句话大意是:及文襄承构,愈广前业,康邦夷难,道格穹苍。

wáng zòng dé yìng qī qiān líng yī chū wéi jǐ wéi shēn nǎi shén nǎi shèng dà chóng bà dé shí guǎng xiāng yóu

这句话大意是:王 纵德应期,千龄一出,惟几惟深,乃神乃圣,大崇霸德,实广相猷。

suī míng gōng miào shí miǎo jué yán xiàng biāo shēng shì jī diǎn lǐ yi xuān

这句话大意是:虽冥功妙实, 藐绝言象,标声示迹,典礼宜宣。

jīn shēn hòu mìng qí jìng xū shòu

这句话大意是:今申后命,其敬虚受。

wáng tuán fēng chū jǔ jiàn yú shàng dì bì mín lì zhèng shí yǔ pāng liú xià shi lián chǐ rén jiā shuǐ lù yí fēng yì sú zì qí biàn lǔ cǐ wáng zhī gōng yě

这句话大意是:王抟风初举,建旟上地,庇民立政,时雨滂流,下识廉耻,仁加水陆,移风易 俗,自齐变鲁,此王之功也。

réng shè tiān tāi zǒng cān róng lǜ cè chū ruò shén wēi xíng shuò tǔ yǐn gōng cuàn jī sōng sāi wú yān cǐ yòu wáng zhī gōng yě

这句话大意是:仍摄天台,总参戎律,策出若神,威行朔土,引弓窜 迹,松塞无烟,此又王之功也。

dǎi guāng tǒng qián xù chí héng kuāng hé huá róng hùn yī fēng hǎi diào yí rì yuè guāng huá tiān dì qīng yàn shēng jiē xiǎng suí wú sī bù yǎn cǐ yòu wáng zhī gōng yě

这句话大意是:逮光统前绪,持衡匡合,华戎混一,风海调夷,日 月光华,天地清晏,声接响随,无思不偃,此又王之功也。

tì yǐ yán fāng bū wéi zhēng shuò huái wén yào wǔ shòu lüè shēn guī huái chu lián chéng cuǐ rán sāng luò cǐ yòu wáng zhī gōng yě

现代白话:逖了炎方,逋违正朔, 怀文曜武,授略申规,淮楚连城,漼然桑落,此又王之功也。

guān xiàn jīn dài kuà niè xiāo tiáo cháng wèi zhī de yuè lì chī zhì piān shī cái zhǐ huàn tóng bīng sàn cǐ yòu wáng zhī gōng yě

这句话大意是:关、岘衿带,跨蹑萧 条,肠胃之地,岳立鸱跱,偏师才指,涣同冰散,此又王之功也。

jìn xī zhī suǒ xiǎn báo jiāng léi jiǒng gé shēng jiào mí fāng wèi gǎi mìng jiāng jū lǚ fù qí cháo xué wēi lüè fēng téng qīng shè nán hǎi cǐ yòu wáng zhī gōng yě

这句话大意是:晋熙之所,险薄 江雷,迥隔声教,迷方未改,命将鞠旅,覆其巢穴,威略风腾,倾慑南海,此又王 之功也。

qún mán bá hù shì jué nán jiāng yáo dàng biān chuí jí wèi chén gěng huái dé wèi wēi xiàng fēng qǐng shùn qīng zōu jǐn luò qí zhì rú yún cǐ yòu wáng zhī gōng yě

这句话大意是:群蛮跋扈,世绝南疆,摇荡边垂,亟为尘梗,怀德畏威,向风请顺,倾陬 尽落,其至如云,此又王之功也。

hú rén bié zhǒng yán màn shān gǔ qiú qú wàn zú guǎng mào qiān lǐ píng xiǎn bù gōng zì qí jié xiá yǒu lè chún fēng xiāng xié kòu kuǎn sù bó zhī diào wáng fǔ chōng jī cǐ yòu wáng zhī gōng yě

这句话大意是:胡人别种,延蔓山谷,酋渠万族,广袤千里,凭 险不恭,恣其桀黠,有乐淳风,相携叩款,粟帛之调,王府充积,此又王之功也。

máng máng shè hǎi shì dí zhū huá fēng xíng niǎo shì shū lái hū wǎng jì yǐn chún láo fù tóng jiāo qī máo qiú wěi rèn qí shòu xián wěi cǐ yòu wáng zhī gōng yě

这句话大意是:茫茫涉海,世敌诸华,风行鸟逝,倏来忽往,既饮醇醪,附同胶漆,毛裘委仞,奇 兽衔尾,此又王之功也。

qín chuān shàng zǔ zuò wǒ chóu chóu yuán yì jiāo lán fēi shū qǐng hǎo tiān dòng qí zhōng cí bēi lǐ hòu qū yǔ yì níng xiá ěr bì zhì cǐ yòu wáng zhī gōng yě

这句话大意是:秦川尚阻,作我仇雠,爰挹椒兰,飞书请好,天动其衷, 辞卑礼厚,区宇乂宁,遐迩毕至,此又王之功也。

jiāng yīn gào huò mín wú shì guī xiāo zōng zǐ dì shàng xiāng tóu bì rú niǎo hái shān yóu chuān fù hǎi jīng jiāng shí bù é ér xiàn gē chéng cǐ huì yě jiāng hùn zhū fāng cǐ yòu wáng zhī gōng yě

这句话大意是:江阴告祸,民无适归,萧宗子弟, 尚相投庇,如鸟还山,犹川赴海,荆江十部,俄而献割,乘此会也,将混朱方,此 又王之功也。

tiān píng dì chéng shuài tǔ xián mào zhēn fú xiǎn jiàn shǐ bù tíng bǐ jì lián bǎi mù jiān chéng jiǔ wěi sù guò qín què cāng bǐ zhōu wū cǐ yòu wáng zhī gōng yě

这句话大意是:天平地成,率土咸茂,祯符显见,史不停笔,既连百木,兼呈九尾, 素过秦雀,苍比周乌,此又王之功也。

sōu yáng guǎn kù yì guān huò xù lǐ yún lè yún xiāo chén jù zhèn qīng yáo chè fù qín yù kuān xíng dà xìn wài zhāng shēn rén yuǎn qià cǐ yòu wáng zhī gōng yě

这句话大意是:搜扬管库,衣冠获序,礼云乐云,销沉俱振, 轻徭彻赋,矜狱宽刑,大信外彰,深仁远洽,此又王之功也。

wáng yǒu ān rì xià zhī dà xūn jiā yǐ biǎo guāng míng zhī shèng dé xuān zàn hóng yóu yǐ zuǒ yòu zhèn yán

这句话大意是:王有安日下之大勋, 加以表光明之盛德,宣赞洪猷,以左右朕言。

xī dàn shì wài fēn máo bì rù zuǒ chū nèi zhī rèn wáng yi zǒng zhī

这句话大意是:昔旦、奭外分,毛、毕入佐,出内之 任,王宜总之。

rén móu guǐ móu liǎng yí xié qì xī mìng zhī xíng yì shēn gōng dào

这句话大意是:人谋鬼谋,两仪协契,锡命之行,义申公道。

yǐ wáng jiàn lǜ dǎo lǐ guǐ wù cāng shēng yuán shǒu ān zhì lǜ xīn guī dào shì yǐ xī wáng dà lù róng lù gè yī xuán mǔ èr sì

这句话大意是:以王践律蹈礼,轨物苍生,圆首 安志,率心归道,是以锡王大路、戎路各一,玄牡二驷。

wáng shēn zhòng mín tiān wéi běn shì wu yī shí zhī yòng róng rǔ suǒ yóu shì yòng xī wáng gǔn miǎn zhī fú chì què fù yān

现代白话:王深重民天,唯本是务, 衣食之用,荣辱所由,是用锡王衮冕之服,赤舄副呢。

wáng shēn guǎng huì hé yì tiáo fēng huà shén zhī qiě gé gōng dé kě xiàng shì yòng xī wáng xuān xuán zhī lè liù yì zhī wǔ

这句话大意是:王深广惠和,易调风化,神 祗且格,功德可象,是用锡王轩悬之乐,六佾之舞。

wáng fēng shēng zhèn hè jiǔ yù xián suí yuǎn rén lǜ bǐ bēn zǒu wěi jìn shì yòng xī wáng zhū hù yǐ jū

这句话大意是:王风声振赫,九域咸绥,远人 率俾,奔走委赆,是用锡王朱户以居。

wáng qiú xián xuǎn zhòng cǎo lái yǐ jǐn chén lì jiù liè wǎng fēi qí rén shì yòng xī wáng nà bì yǐ dēng

这句话大意是:王求贤选众,草莱以尽,陈力就列,罔非其 人,是用锡王纳陛以登。

wáng yīng tú měng gài yì yáng qiān pǐn yì rán zhī jié sù shì fēi wéi shì yòng xī wáng wǔ bēn zhī shì sān bǎi rén

这句话大意是:王英图猛概,抑扬千品,毅然之节,肃是非违,是用锡王 武贲之士三百人。

wáng xīng wáng suǒ xì zhì jí yōu xiǎn jiū xíng tiān tǎo zuì rén xián de shì yòng xī wáng fū yuè gè yī

这句话大意是:王兴亡所系,制极幽显,纠行天讨,罪人咸得,是用锡王𫓧钺各 一。

wáng yīng yáng bào biàn shí fú xià tǔ láng gù chī zhāng wǎng bù tán shè shì yòng xī wáng tóng gōng yī tóng shǐ bǎi lú gōng shí lú shǐ qiān

这句话大意是:王鹰扬豹变,实扶下土,狼顾鸱张,罔不弹射,是用锡王彤弓一、彤矢百、卢 弓十、卢矢千。

wáng xiào tì zhī zhì tōng yú shén míng lǜ mín xīng xíng gǎn dá qū yǔ shì yòng xī wáng jù chàng yī yǒu guī zàn fù yān

现代白话:王孝悌之至,通于神明,率民兴行,感达区宇,是用锡王秬鬯一卣, 珪瓒副呢。

wǎng qīn zāi

现代白话:往钦啊。

qí zhī shùn wǎng cè bǎo bì huáng jiā yòng zhōng ěr xiū dé duì yáng wǒ tài zǔ zhī xiǎn mìng

现代白话:其祗顺往册,保弼皇家,用终你休德,对扬我太祖之显命。

wèi dì yǐ tiān rén zhī wàng yǒu guī bǐng chén xià zhào yuē

这句话大意是:魏帝以天人之望有归,丙辰,下诏曰:。

sān cái pōu pàn bǎi wáng dài xīng zhì tiān jìng de hé shén jìng guǐ bì mín zào wù xián zì líng fú fēi yī rén zhī dà bǎo shí yǒu dào zhī shén qì

这句话大意是:三才剖判,百王代兴,治天静地,和神敬鬼,庇民造物,咸自灵符,非一人之 大宝,实有道之神器。

xī wǒ zōng zǔ yìng yùn yǎn yī qū yǔ lì shèng chóng guāng jì yú jiǔ yè

这句话大意是:昔我宗祖应运,奄一区宇,历圣重光,暨于九叶。

dé zhī bù sì réng lí tún pǐ dào míng zì zhě biàn yú jiǔ fù shàn zhì mìng zhě fēi zhǐ sān gōng zhǔ shā cháo wēi rén shén mǐ xì tiān xià zhī dà jiāng fēi wèi yǒu

这句话大意是:德之不嗣, 仍离屯圮,盗名字者遍于九服,擅制命者非止三公,主杀朝危,人神靡系,天下之 大,将非魏有。

lài qí xiàn wǔ wáng fèn yáng líng wǔ kè jiǎn duō nàn zhòng xuán rì yuè gèng zhui shēn chén miào yǐ sǎo chú guó yóu zài zào hóng xūn jù yè wú dé ér chēng

这句话大意是:赖齐献武王奋扬灵武,克剪多难,重悬日月,更缀参辰,庙以扫除, 国由再造,鸿勋巨业,无德而称。

dǎi wén xiāng chéng gòu shì yè yú guǎng ěr ān yuǎn fú hǎi nèi yàn rú guó mìng yǐ kāng shēng shēng de xìng

这句话大意是:逮文襄承构,世业逾广,迩安远服,海内晏如, 国命已康,生生得性。

qì xiàng guó qí wáng

这句话大意是:迄相国齐王,。

wěi wén jīng wǔ

这句话大意是:纬文经武,。

tǒng cí dà yè

这句话大意是:统兹大业,。

jǐn ruì qióng jǐ

这句话大意是:尽睿穷几,。

yán shēn cè huà

这句话大意是:研深测化,。

sī suí míng yùn

这句话大意是:思随冥运,。

zhì yǔ shén xíng

这句话大意是:智与神行,。

ēn bǐ chūn tiān

这句话大意是:恩比春天,。

wēi tóng xià rì

这句话大意是:威同夏日,。

tǎn zhì xīn yú wàn wù

这句话大意是:坦至心于万物,。

bèi dà dào yú bā fāng

这句话大意是:被大道于八方,。

gù bǎi liáo shī shī

这句话大意是:故百 僚师师,。

cháo wú bǐ zhèng

这句话大意是:朝无秕政,。

wǎng shū zé qià

这句话大意是:网疏泽洽,。

shuài tǔ guī xīn

这句话大意是:率土归心。

wài jǐn jiāng huái fēng mǐ qū xī pì dì huái rén bǎi chéng bēn zǒu guān lǒng mù yì ér qǐng hǎo hàn mò yǎng dé ér zhì chéng

这句话大意是:外尽江淮,风靡屈膝,辟地怀人,百城 奔走,关陇慕义而请好,瀚漠仰德而致诚。

yī suǒ wèi mìng shì yìng qī shí fǔ qiān zǎi

这句话大意是:伊所谓命世应期,实抚千载。

zhēn fú zá tà yì wù tóng tú ōu sòng tián wěi shū fāng yī zhì dài zhōng zhī jī sī biǎo rén líng zhī qì yǐ hé tiān dào bù yuǎn wǒ bù dú zhī

这句话大意是:祯符杂遝, 异物同途,讴颂填委,殊方一致,代终之迹斯表,人灵之契已合,天道不远,我不 独知。

zhèn rù zuǎn hóng xiū jiāng chéng shì sì jí yuán lì zhī hòu yán zōng shè zhī suàn jìng yán dà yùn xīn yú bì xián yuǎn wéi táng yú shàn dài zhī diǎn jìn xiǎng wèi jìn yī ràng zhī fēng qí kě mèi xīng tì zhī lǐ jī shén qí zhī wàng

这句话大意是:朕入纂鸿休,将承世祀,籍援立之厚,延宗社之算,静言大运,欣于避贤, 远惟唐、虞禅代之典,近想魏、晋揖让之风,其可昧兴替之礼,稽神祇之望?

jīn biàn xùn yú bié gōng guī dì wèi yú qí guó tuī shèng yǔ néng miǎo fú qián guǐ

这句话大意是:今便 逊于别宫,归帝位于齐国,推圣与能,眇符前轨。

zhǔ zhě xuān bù tiān xià yǐ shí shī xíng

这句话大意是:主者宣布天下,以时施行。

yòu shǐ jiān tài wèi péng chéng wáng sháo jiān sī kōng jìng xiǎn jùn fèng cè yuē

这句话大意是:又使兼太尉彭城王韶、兼司空敬显俊奉册曰:。

zī ěr xiàng guó qí wáng fu qì fēn xíng huà wù xì jūn zhǎng huáng wáng dì xīng rén fēi yī xìng

现代白话:咨你相国齐王:夫气分形化,物系君长,皇王递兴,人非一姓。

xī fàng xūn yù shì chén bì shǔ zi

这句话大意是:昔放勋驭世, 沉璧属子;。

zhòng huá wò lì chí héng yōng xuán

这句话大意是:重华握历,持衡拥璇。

suǒ yǐ yīng xián mào shí zhāo xī qiān gǔ qǐ shèng shuāi yǒu yùn xīng fèi zài shí zhī mìng bù dé bù shòu wèi tiān bù kě bù shòu

这句话大意是:所以英贤茂实,昭晰千古,岂盛衰有运,兴废在 时,知命不得不授,畏天不可不受。

shì gù hàn liú gào fǒu dāng tú shùn mín cáo lì bù yǒng jīn xíng nà chán cǐ jiē chóng guī xí jǔ shuài yóu jiù zhāng zhě yě

这句话大意是:是故汉刘告否,当涂顺民,曹历不永,金行纳 禅,此皆重规袭矩,率由旧章者也。

wǒ zǔ zōng guāng zhái hùn yī wàn yǔ

这句话大意是:我祖宗光宅,混一万宇。

qì yú zhèng guāng zhī mò jiān niè chéng quán jué zhèng duō pì jiǔ yù lí dàng

这句话大意是:迄于正光之末,奸孽乘权,厥政多僻,九域离荡。

yǒng ān yùn qióng rén líng tiǎn cuì qún nì tāo tiān gē liè sì hǎi guó tǔ chén mín xíng fēi wèi yǒu

这句话大意是:永 安运穷,人灵殄瘁,群逆滔天,割裂四海,国土臣民,行非魏有。

qí xiàn wǔ wáng yìng qī shòu shǒu fèng jǔ lóng xiāng jǔ fèi jí yǐ lì tiān fú qīng zhù ér zhèn de jiǎn miè lí dú kuāng wǒ zhuì lì yǒu dà dé yú wèi shì bèi bó lì yú cāng shēng

这句话大意是:齐献武王应期授 手,凤举龙骧,举废极以立天,扶倾柱而镇地,剪灭黎毒,匡我坠历,有大德于魏 室,被博利于苍生。

jí wén xiāng jì guǐ dàn guāng qián yè nèi jiǎo xiōng quán wài cuī qīn pàn xiá ěr sù yàn gōng gé shàng xuán

这句话大意是:及文襄继轨,诞光前业,内剿凶权,外摧侵叛,遐迩肃晏,功 格上玄。

wáng shén qí xié dé zhōu liáng yī shì tǐ wén zhāo wǔ zhuī biàn qióng wēi

这句话大意是:王神祇协德,舟梁一世,体文昭武,追变穷微。

zì jǔ jī fān yú sòng gē zǒng jí rù tǒng jī héng fēng yóu hóng yuǎn

这句话大意是:自举迹藩旟,颂歌总集, 入统机衡,风猷弘远。

jí dà chéng shì yè fú guó chāng jiā xiāng dé rì jī bà fēng yù miǎo wēi líng sī chàng zé huāng yuǎn bēn chí shēng lüè suǒ bō ér lín dí shùn kuǎn

这句话大意是:及大承世业,扶国昌家,相德日跻,霸风愈邈,威灵斯畅, 则荒远奔驰,声略所播,而邻敌顺款。

yǐ fù yǒu zhī zī yùn yīng tè zhī qì gù miǎn zhī jiān wú sī bù fú

这句话大意是:以富有之资,运英特之气,顾眄之间,无思 不服。

tú dié qián yùn qiān sì zhāng míng jiā zhēn yōu mì yī zhāo fēn wěi yǐ biǎo dài dé zhī qī yòng qǐ xīng bāng zhī jī cāng cāng zài shàng zhào lín bù yuǎn

这句话大意是:图谍潜蕴,千祀彰明,嘉祯幽秘,一朝纷委,以表代德之期,用启兴邦之迹, 苍苍在上,照临不远。

zhèn yǐ xū mèi yóu wèi qūn xún jìng yán kuì zhī zuò ér dài dàn

这句话大意是:朕以虚昧,犹未逡巡,静言愧之,坐而待旦。

qiě shí lái yùn wǎng guī shùn bù xiá yǐ dāng yáng shì gé mìng gǎi bó yǔ bù róng yú běi miàn kuàng yú guǎ bó ér kě chí chú

这句话大意是:且时来运往, 妫舜不暇以当阳,世革命改,伯禹不容于北面,况于寡薄,而可踟蹰。

shì yǐ yǎng xié qióng hào fǔ cóng bǎi xìng jìng yǐ dì wèi shì shòu yú wáng

这句话大意是:是以仰协穹 昊,俯从百姓,敬以帝位式授于王。

tiān lù yǒng zhōng dà mìng gé yǐ

现代白话:天禄永终,大命格了。

wū hū

这句话大意是:于戏!

qí zhī chéng lì shǔ yǔn zhí qí zhōng duì yáng tiān xiū sī nián qiān wàn qǐ bù shèng yú

这句话大意是:其祗承历数,允 执其中,对扬天休,斯年千万,岂不盛欤!

yòu zhì xǐ shū yú dì qiǎn jiān tài bǎo péng chéng wáng sháo jiān sī kōng jìng xiǎn jùn fèng huáng dì xǐ shòu shàn dài zhī lǐ yī yī táng yú hàn wèi gù shì

这句话大意是:又致玺书于帝,遣兼太保彭城王韶、兼司空敬显俊奉皇帝玺绶,禅代之礼一依 唐虞、汉魏故事。

yòu shàng shū lìng gāo lóng zhī lǜ bǎi liáo quàn jìn

这句话大意是:又尚书令高隆之率百僚劝进。

wù wǔ nǎi jí huáng dì wèi yú nán jiāo shēng tán chái liáo gào tiān yuē

这句话大意是:戊午,乃即皇帝位于南郊,升坛柴 燎告天曰:。

huáng dì chén yáng gǎn yòng xuán mǔ zhāo gào yú huáng huáng hòu dì pǐ tài xiāng yán fèi xīng dié yòng zhì dào wú qīn yìng yùn sī fǔ

这句话大意是:皇帝臣洋敢用玄牡昭告于皇皇后帝:否泰相沿,废兴迭用,至道无亲,应运斯 辅。

shàng lǎn táng yú xià jī wèi jìn mò bù xiān tiān yī ràng kǎo lì zhōng guī

这句话大意是:上览唐、虞,下稽魏、晋,莫不先天揖让,考历终归。

wèi shì duō nàn nián jiāng sān shí xiào chāng yǐ hòu nèi wài qù zhī

这句话大意是:魏氏多难,年将三十, 孝昌已后,内外去之。

shì dào héng liú cāng shēng tú tàn

这句话大意是:世道横流,苍生涂炭。

lài wǒ xiàn wǔ zhěng qí jiāng ruò sān jiàn yuán shǒu zài lì zōng tiāo sǎo jué qún xiōng shān yí jiān guǐ

这句话大意是:赖我献武,拯其将溺,三建元首,再 立宗祧,扫绝群凶,芟夷奸宄。

dé bèi qián lí xūn guāng yǔ zhòu

这句话大意是:德被黔黎,勋光宇宙。

wén xiāng sì wǔ kè gòu hóng jī gōng jiā huán yǔ wēi líng hǎi wài qióng fà huái yīn xi kòu nà kuǎn qīng qiū bǎo hòu dān xué lái tíng fú yì wēi jī zhòng kuāng tuí yùn shì zé yǒu dà zào yú wèi shì yě

这句话大意是:文襄嗣武,克构鸿基,功浃 寰宇,威陵海外,穷发怀音,西寇纳款,青丘保候,丹穴来庭,扶翼危机,重匡颓 运,是则有大造于魏室也。

wèi dì yǐ bǔ shì gào zhōng shàng líng yàn dé qīn ruò hào tiān yǔn guī dà mìng yǐ chán yú chén yáng

这句话大意是:魏帝以卜世告终,上灵厌德,钦若昊天,允归大命,以禅于臣洋。

fu sì hǎi zhì gōng tiān xià wèi yī zǒng mín zǎi shì shù zhī yǐ jūn jì chuān yuè qǐ fú rén shén xiào zhǐ qún gōng qīng shì bā fāng zhào shù qiān yuē huáng jí nǎi gù yú shàng wèi cháo tuī jìn yú xià tiān wèi bù kě yǐ zàn xū

现代白话:夫四海至公, 天下为一,总民宰世,树之以君,既川岳启符,人神效祉,群公卿士,八方兆庶, 佥曰皇极乃顾于上,魏朝推进于下,天位不能够暂虚。

suì bī qún yì gōng yīng dà diǎn

这句话大意是:遂逼群议,恭膺大典。

wěi yǐ guǎ bó tuō yú zhào mín zhī shàng suī tiān wēi zài yán zhǐ chǐ wú yuǎn xún gōng zì shěng shí huái zhī tì

这句话大意是:猥以 寡薄,托于兆民之上,虽天威在颜,咫尺无远,循躬自省,实怀祗惕。

jìng jiǎn yuán chén shēng tán shòu shàn sì lèi shàng dì yǐ dá wàn guó zhī xīn yǒng lóng jiā zhǐ bǎo yòu yǒu qí yǐ bèi yú wú qióng zhī zuò

这句话大意是:敬简元辰, 升坛受禅,肆类上帝,以答万国之心,永隆嘉祉,保祐有齐,以被于无穷之祚。

shì rì jīng shī huò chì què xiàn yú nán jiāo

这句话大意是:是日,京师获赤雀,献于南郊。

shì bì hái gōng yù tài jí qián diàn

这句话大意是:事毕,还宫,御太极前殿。

zhào yuē wú dé ér chēng dài xíng yǐ lǐ bù yán ér xìn xiān chūn hòu qiū

这句话大意是:诏曰:“无德而称, 代刑以礼,不言而信,先春后秋。

gù zhī cè yǐn zhī huà tiān rén yī kuí hóng yòu zhī dào jīn gǔ tóng fēng

这句话大意是:故知恻隐之化,天人一揆,弘宥之道,今古同风。

zhèn yǐ xū báo gōng yè wú jì

这句话大意是:朕以虚薄,功业无纪。

xī xiān xiàn wǔ wáng zhí wèi shì bù zào jiǔ dǐng xíng chū nǎi qū yù hòu bó dà hào yàn zhào zhěng jué diān zhuì bǐ wáng zé cún

这句话大意是:昔先献武王值魏世不造,九鼎行出,乃驱御侯伯,大号燕、 赵,拯厥颠坠,俾亡则存。

wén xiāng wáng wài tǐng wǔ gōng nèi zī míng dé zuǎn róng xiān yè pì tǔ fú yuǎn

这句话大意是:文襄王外挺武功,内资明德,纂戎先业,辟土服远。

nián yú èr jì shì lì liǎng dū yù sòng yǒu shì ōu gē sī zài

这句话大意是:年 逾二纪,世历两都,狱讼有适,讴歌斯在。

gù wèi dì fǔ zūn lì shǔ yuán niàn qiān cháng yuǎn qǔ táng yú zhōng tóng tuō xǐ

这句话大意是:故魏帝俯遵历数,爰念褰裳,远取唐、 虞,终同脱屣。

shí yōu yōu wèi yǐ zhì zài yáng chéng ér qún gōng qīng shì chéng shǒu yù qiè suì shǔ dài zhōng jū yú mín shàng rú shè shēn shuǐ yǒu juàn zhōng zhāo

这句话大意是:实幽忧未已,志在阳城,而群公卿士,诚守愈切,遂属代终,居于 民上,如涉深水,有眷终朝。

shǐ fā jìn yáng jiǔ wěi chéng ruì wài tán gào tiān chì què xiào zhǐ

这句话大意是:始发晋阳,九尾呈瑞,外坛告天,赤雀效祉。

wéi ěr wén wǔ bù èr xīn zhī chén gǔ gōng zhǎo yá zhī jiāng zuǒ yòu xiān wáng kè lóng dà yè yǒng yán chéng jié gòng sī xiū zhǐ

现代白话:惟你文 武不贰心之臣,股肱爪牙之将,左右先王,克隆大业,永言诚节,共斯休祉。

sī yǔ yì zhào tóng shǐ cí rì qí dà shè tiān xià

这句话大意是:思与 亿兆,同始兹日,其大赦天下。

gǎi wǔ dìng bā nián wèi tiān bǎo yuán nián

这句话大意是:改武定八年为天保元年。

qí bǎi guān jìn jiē nán zǐ cì jué guān guǎ liù jí yì fū jié fù jīng shǎng gè yǒu chà

这句话大意是:其百官进阶,男子赐爵, 鳏寡六疾,义夫节妇,旌赏各有差。

jǐ wèi zhào fēng wèi dì wèi zhōng shān wáng shí yì wàn hù

这句话大意是:己未,诏封魏帝为中山王,食邑万户;。

shàng shū bù chēng chén dá bù chēng zhào zài tiān zǐ jīng qí xíng wèi zhēng shuò chéng wǔ shí fù chē

这句话大意是:上书不称臣,答不称诏,载天子旌旗, 行魏正朔,乘五时副车;。

fēng wáng zhū zǐ wèi xiàn gōng yì yī qiān hù

这句话大意是:封王诸子为县公,邑一千户;。

fèng juàn wàn pǐ qián qiān wàn sù èr wàn shí nú bì èr bǎi rén shuǐ niǎn yī jù tián bǎi qǐng yuán yī suǒ

这句话大意是:奉绢万匹,钱千万,粟二万 石,奴婢二百人,水碾一具,田百顷,园一所。

zhào zhuī zūn huáng zǔ wén mù wáng wéi wén mù huáng dì bǐ wéi wén mù huáng hòu huáng kǎo xiàn wǔ wáng wèi xiàn wǔ huáng dì huáng xiōng wén xiāng wáng wéi wén xiāng huáng dì zǔ zōng zhī chēng fù wài sù yì yǐ wén

这句话大意是:诏追尊皇祖文穆王为文穆皇帝,妣 为文穆皇后,皇考献武王为献武皇帝,皇兄文襄王为文襄皇帝,祖宗之称,付外速 议以闻。

xīn yǒu zūn wáng tài hòu wèi huáng tài hòu

这句话大意是:辛酉,尊王太后为皇太后。

yǐ chǒu zhào jiàng wèi cháo fēng jué gè yǒu chà

这句话大意是:乙丑,诏降魏朝封爵各有差。

qí xìn dōu cóng yì jí xuān lì bà cháo zhě jí xi lái rén bìng wǔ dìng liù nián yǐ lái nán lái tóu huà zhě bù zài jiàng xiàn

这句话大意是:其信都从义及宣 力霸朝者,及西来人并武定六年以来南来投化者,不在降限。

xīn wèi qiǎn dà shǐ yú sì fāng guān chá fēng sú wèn mín jí kǔ yán lè zhǎng lì lì yǐ lián píng xīng lì chú hài wu cún ān jìng

这句话大意是:辛未,遣大使于四方, 观察风俗,问民疾苦,严勒长吏,厉以廉平,兴利除害,务存安静。

ruò fǎ yǒu bù biàn yú shí zhèng yǒu wèi jǐn yú shì zhě jù tiáo dé shī hái yǐ wén zòu

这句话大意是:若法有不便于 时,政有未尽于事者,具条得失,还以闻奏。

jiǎ xū qiān shén zhǔ yú tài miào

这句话大意是:甲戌,迁神主于太庙。

liù yuè jǐ mǎo gāo lí qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:六月己卯,高丽遣使朝贡。

xīn sì zhào yuē qīng zhě fēng sú liú dàng fú jìng rì zī jiā yǒu jí xiōng wù qiú shèng yì

这句话大意是:辛巳,诏曰:“顷者风俗流宕,浮竞日滋,家有吉 凶,务求胜异。

hūn yīn sāng zàng zhī fèi chē fú yǐn shí zhī huá dòng jié suì zī yǐ yíng rì fù

这句话大意是:婚姻丧葬之费,车服饮食之华,动竭岁资,以营日富。

yòu nú pú dài jīn yù bì qiè yī luó qǐ shǐ yǐ chuàng chū wèi qí hòu yǐ guò qián wèi lì shàng xià guì jiàn wú fù děng chà

这句话大意是:又奴仆带金 玉,婢妾衣罗绮,始以创出为奇,后以过前为丽,上下贵贱,无复等差。

jīn yùn shǔ wéi xīn sī juān wǎng bì fǎn pǔ huán chún nà mín guǐ wù

这句话大意是:今运属惟 新,思蠲往弊,反朴还淳,纳民轨物。

kě liàng shì jù lì tiáo shì shǐ jiǎn ér huò zhōng

这句话大意是:可量事具立条式,使俭而获中。

yòu zhào fēng chóng shèng hóu yì yī bǎi hù yǐ fèng kǒng zǐ zhī sì bìng xià lǔ jùn yǐ shí xiū zhì miào yǔ wu jǐn bāo chóng zhī zhì

这句话大意是:”又诏封崇 圣侯邑一百户,以奉孔子之祀,并下鲁郡以时修治庙宇,务尽褒崇之至。

zhào fēn qiǎn shǐ rén zhì jì yú wǔ yuè sì dú qí yáo cí shùn miào xià jí kǒng fù lǎo jūn děng zài yú sì diǎn zhě xián zhì wǎng yí

这句话大意是:诏分遣使 人致祭于五岳四渎,其尧祠舜庙,下及孔父、老君等载于祀典者,咸秩罔遗。

zhào yuē jì zhōu zhī bó hǎi cháng lè èr jùn xiān dì shǐ fēng zhī guó yì qí chū qǐ zhī de

这句话大意是:诏曰: “冀州之渤海、长乐二郡,先帝始封之国,义旗初起之地。

bīng zhōu zhī tài yuán qīng zhōu zhī qí jùn bà yè suǒ zài wáng mìng shì jī

这句话大意是:并州之太原、青州之齐 郡,霸业所在,王命是基。

jūn zǐ yǒu zuò guì bù wàng běn sī shēn ēn qià juān fù tián zū

现代白话:有德行的人有作,贵不忘本,思申恩洽,蠲复田租。

qí jùn bó hǎi kě bìng fù yī nián cháng lè fù èr nián tài yuán fù sān nián

这句话大意是:齐郡、渤 海可并复一年,长乐复二年,太原复三年。

zhào gù tài fù sūn téng gù tài bǎo wèi jǐng gù dà sī mǎ lóu zhāo gù sī tú gāo áng gù shàng shū zuǒ pú yè mù róng shào zōng gù lǐng jūn mò qí gàn gù dìng zhōu cì shǐ duàn róng gù yù shǐ zhōng wèi liú guì gù yù shǐ zhōng wèi dòu tài gù yīn zhōu cì shǐ liú fēng gù jì zhōu cì shǐ cài jùn děng bìng zuǒ yòu xiān dì

这句话大意是:诏故太傅孙腾、故太保尉景、故大司马娄昭、故司徒高昂、故尚书左仆射慕容 绍宗、故领军万俟干、故定州刺史段荣、故御史中尉刘贵、故御史中尉窦泰、故殷 州刺史刘丰、故济州刺史蔡俊等并左右先帝,。

jīng zàn huáng jī

这句话大意是:经赞皇基,。

huò bù xìng zǎo cú

这句话大意是:或不幸早徂,。

huò yǔn shēn wáng shì

这句话大意是:或殒身王事,。

kě qiǎn shǐ zhě jiù mù zhì jì

这句话大意是:可遣使者就墓致祭,。

bìng fǔ wèn qī zǐ

这句话大意是:并抚问妻子,。

wèi dǎi cún wáng

这句话大意是:慰逮存亡。

yòu zhào fēng zōng shì gāo yuè wèi qīng hé wáng

这句话大意是:又诏封宗室高岳为清河王,。

gāo lóng zhī wèi píng yuán wáng

这句话大意是:高隆之为 平原王,。

gāo guī yàn wèi píng qín wáng

这句话大意是:高归彦为平秦王,。

gāo sī zōng wéi shàng luò wáng

这句话大意是:高思宗为上洛王,。

gāo zhǎng bì wèi guǎng wǔ wáng

这句话大意是:高长弼为广武王,。

gāo pǔ wèi wǔ xīng wáng

这句话大意是:高普为武兴王,。

gāo zi yuàn wèi píng chāng wáng

这句话大意是:高 子瑗为平昌王,。

gāo xiǎn guó wèi xiāng lè wáng

这句话大意是:高显国为襄乐王,。

gāo ruì wèi zhào jùn wáng

这句话大意是:高睿为赵郡王,。

gāo xiào xù wèi xiū chéng wáng

这句话大意是:高孝绪为修城王。

yòu zhào fēng gōng chén shè dí gàn wèi zhāng wǔ wáng hú lǜ jīn wèi xián yáng wáng hè bá rén wèi ān dìng wáng hán guǐ wèi ān dé wáng kě zhū hún dào yuán wèi fú fēng wáng péng lè wèi chén liú wáng pān xiāng lè wèi hé dōng wáng

这句话大意是:又诏封功臣厍 狄干为章武王,斛律金为咸阳王,贺拔仁为安定王,韩轨为安德王,可朱浑道元为 扶风王,彭乐为陈留王,潘相乐为河东王。

guǐ wèi

这句话大意是:癸未,。

zhào fēng zhū dì qīng zhōu cì shǐ jùn wèi yǒng ān wáng

这句话大意是:诏封诸弟青州刺史浚为永安王,。

shàng shū zuǒ pú yè yān wèi píng yáng wáng

这句话大意是:尚书左仆射淹为平阳王,。

dìng zhōu cì shǐ yóu wèi péng chéng wáng

这句话大意是:定州刺史浟为彭城王,。

yí tóng sān sī yǎn wèi cháng shān wáng

这句话大意是:仪同三司演为常山王,。

jì zhōu cì shǐ huàn wéi shàng dǎng wáng

这句话大意是:冀州刺史涣 为上党王,。

yí tóng sān sī shui huāng wèi xiāng chéng wáng

这句话大意是:仪同三司氵肓为襄城王,。

yí tóng sān sī chén wèi zhǎng guǎng wáng

这句话大意是:仪同三司湛为长广王,。

jiē wèi rèn chéng wáng

这句话大意是:湝为任城王,。

shí wèi gāo yáng wáng

这句话大意是:湜为高阳 王,。

jì wèi bó líng wáng

这句话大意是:济为博陵王,。

níng wèi xīn píng wáng

这句话大意是:凝为新平王,。

rùn wèi féng yì wáng

这句话大意是:润为冯翊王,。

qià wèi hàn yáng wáng

这句话大意是:洽为汉阳王。

dīng hài zhào lì wáng zi yīn wèi huáng tài zǐ wáng hòu lǐ shì wèi huáng hòu

这句话大意是:丁亥,诏立王子殷为皇太子,王后李氏为皇后。

gēng yín zhào yǐ tài shī shè dí gàn wèi tài zǎi sī tú péng lè wèi tài wèi sī kōng pān xiāng lè wèi sī tú kāi fǔ yí tóng sān sī sī mǎ zi rú wèi sī kōng

这句话大意是:庚寅,诏以太师厍狄干为太宰, 司徒彭乐为太尉,司空潘相乐为司徒,开府仪同三司司马子如为司空。

xīn mǎo yǐ qián tài wèi qīng hé wáng yuè wèi shǐ chí jié piào qí dà jiàng jūn sī zhōu mù

这句话大意是:辛卯,以前 太尉、清河王岳为使持节、骠骑大将军、司州牧。

rén chén zhào yuē zì jīn yǐ hòu zhū yǒu wén qǐ lùn shì bìng chén yào mì yǒu sī xī wèi zòu wén

这句话大意是:壬辰,诏曰:“自今已后,诸有 文启论事并陈要密,有司悉为奏闻。

jǐ hài yǐ huáng tài zǐ chū rù dōng gōng shè jī nèi jí bīng zhōu sǐ zuì yǐ xià yú zhōu sǐ jiàng tú liú yǐ xià yī jiē yuán miǎn

这句话大意是:”己亥,以皇太子初入东宫,赦畿内及并州死 罪已下,余州死降,徒流已下一皆原免。

qiū qī yuè xīn hài zhào zūn wén xiāng fēi yuán shì wéi wén xiāng huáng hòu gōng yuē jìng dé

这句话大意是:秋七月辛亥,诏尊文襄妃元氏为文襄皇后,宫曰静德。

yòu zhào fēng wén xiāng huáng dì zi xiào wǎn wèi hé jiān wáng xiào yú wèi hé nán wáng

这句话大意是:又诏封文襄皇帝子孝琬 为河间王,孝瑜为河南王。

yǐ mǎo yǐ shàng shū lìng píng yuán wáng lóng zhī lù shàng shū shì shàng shū zuǒ pú yè píng yáng wáng yān wèi shàng shū lìng

这句话大意是:乙卯,以尚书令、平原王隆之录尚书事,尚书左仆射、 平阳王淹为尚书令。

yòu zhào yuē gǔ rén lù pí wèi yī shū náng chéng zhàng yǒu huái shèng dé fēng liú kě xiǎng

这句话大意是:又诏曰:“古人鹿皮为衣,书囊成帐,有怀盛德,风流可想。

qí wèi yù fǔ suǒ yǒu zhēn qí zá cǎi cháng suǒ bù gěi rén zhě tú wèi xù jī mìng yi xī chū sòng nèi hòu yuán yǐ gōng qī rì yàn cì

这句话大意是:其魏御府所有珍奇杂彩常所不给人者,徒为蓄积,命宜悉出,送内后园,以供七日 宴赐。

bā yuè zhào jùn guó xiū lì hóng xù guǎng yán máo jùn dūn shù rú fēng

这句话大意是:八月,诏郡国修立黉序,广延髦俊,敦述儒风。

qí guó zǐ xué shēng yì yǎng yī jiù quán bǔ fú yīng shī shuō yán xí lǐ jīng

这句话大意是:其国子学生亦仰依旧铨补,服 膺师说,研习《礼经》。

wǎng zhě wén xiāng huáng dì suǒ yùn cài yōng shí jīng wǔ shí èr méi jí yi yí zhì xué guǎn yī cì xiū lì

这句话大意是:往者文襄皇帝所运蔡邕石经五十二枚,即宜移置学馆,依 次修立。

yòu zhào yuē yǒu néng zhí yán zhèng jiàn bù bì zuì gū jiǎn jiǎn ruò zhū yún è è ruò zhōu shě kāi zhèn yì wò zhèn xīn bì yú yī rén lì jiān bǎi xìng zhě bì dāng chǒng yǐ róng lù dài yǐ bù cì

这句话大意是:又诏曰:“有能直言正谏,不避罪辜,謇謇若朱云,谔谔若周舍,开朕意, 沃朕心,弼于一人,利兼百姓者,必当宠以荣禄,待以不次。

yòu yuē zhū mù mín zhī guān yǎng zhuān yì nóng sāng qín xīn quàn kè guǎng shōu tiān dì zhī lì yǐ bèi shuǐ hàn zhī zāi

这句话大意是:”又曰:“诸牧民之 官,仰专意农桑,勤心劝课,广收天地之利,以备水旱之灾。

gēng yín zhào yuē zhèn yǐ xū guǎ sì hóng wáng yè sī suǒ yǐ zàn yáng shèng jī bō zhī wàn gǔ

这句话大意是:”庚寅,诏曰:“朕 以虚寡,嗣弘王业,思所以赞扬盛绩,播之万古。

suī shǐ guān zhí bǐ yǒu wén wú zhuì yóu kǒng xù yán yí měi shí huò wèi shū

这句话大意是:虽史官执笔,有闻无坠,犹恐绪 言遗美,时或未书。

zài wèi wáng gōng wén wǔ dà xiǎo jiàng jí mín shù yuán zhì sēng tú huò qīn fèng yīn zhǐ huò chéng chuán bàng shuō fán kě zài zhī wén jí xī yi tiáo lù fēng shàng

这句话大意是:在位王公文武大小,降及民庶,爰至僧徒,或亲奉音旨,或承 传傍说,凡可载之文籍,悉宜条录封上。

jiǎ wǔ zhào yuē wèi shì yì dìng lín zhǐ gé suì wèi tōng zhì guān sī shī yòng yóu wèi jìn shàn

这句话大意是:”甲午,诏曰:“魏世议定《麟趾格》, 遂为通制,官司施用,犹未尽善。

kě lìng qún guān gèng jiā lùn jiū

这句话大意是:可令群官更加论究。

shì zhì zhī fāng xiān jǐn yào qiē

这句话大意是:适治之方,先尽要切。

yǐn gāng lǐ mù bì shǐ wú yí

这句话大意是:引纲 理目,必使无遗。

jiǔ yuè guǐ chǒu yǐ sàn qí cháng shì chē qí jiāng jūn lǐng dōng yí xiào wèi liáo dōng jùn kāi guó gōng gāo lí wáng chéng wéi shǐ chí jié shì zhōng piào qí dà jiàng jūn lǐng hù dōng yí xiào wèi wáng gōng rú gù

这句话大意是:九月癸丑,以散骑常侍、车骑将军、领东夷校尉、辽东郡开国公、高丽王成为 使持节、侍中、骠骑大将军、领护东夷校尉,王、公如故。

zhào liáng shì zhōng shǐ chí jié jiǎ huáng yuè dū du zhōng wài zhū jūn shì dà jiàng jūn chéng zhì shào líng wáng xiāo lún wèi liáng wáng

这句话大意是:诏梁侍中、使持节、假 黄钺、都督中外诸军事、大将军、承制、邵陵王萧纶为梁王。

gēng wǔ dì rú jìn yáng bài cí shān líng

这句话大意是:庚午,帝如晋阳,拜 辞山陵。

shì rì huáng tài zǐ rù jū liáng fēng táng jiān zǒng guó shì

这句话大意是:是日皇太子入居凉风堂,监总国事。

dōng shí yuè jǐ mǎo bèi fǎ jià yù jīn lù rù jìn yáng gōng cháo huáng tài hòu yú nèi diàn

这句话大意是:冬十月己卯,备法驾,御金辂,入晋阳宫,朝皇太后于内殿。

xīn sì qǔ shè bīng zhōu tài yuán jùn jìn yáng xiàn jí xiàng guó fǔ sì yù qiú

这句话大意是:辛巳,曲赦并州 太原郡晋阳县及相国府四狱囚。

guǐ wèi rú rú guó qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:癸未,茹茹国遣使朝贡。

yǐ yǒu yǐ tè jìn yuán sháo wèi shàng shū zuǒ pú yè bīng zhōu cì shǐ duàn sháo wèi shàng shū yòu pú yè

这句话大意是:乙酉,以特进元韶为尚书 左仆射,并州刺史段韶为尚书右仆射。

bǐng xū tǔ yù hún guó qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:丙戌,吐谷浑国遣使朝贡。

rén chén bà xiāng guó fǔ liú qí bīng wài bīng cáo gè lì yī shěng bié zhǎng jī mì

这句话大意是:壬辰,罢相国府, 留骑兵、外兵曹,各立一省,别掌机密。

shí yī yuè zhōu wén dì lǜ zhòng zhì shǎn chéng fēn qí běi dù zhì jiàn zhōu

这句话大意是:十一月,周文帝率众至陕城,分骑北渡, 至建州。

jiǎ yín liáng xiāng dōng wáng xiāo yì qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:甲寅,梁湘东王萧绎遣使朝贡。

bǐng yín dì qīn róng chū cì chéng dōng

这句话大意是:丙寅,帝亲戎出次城东。

zhōu wén dì wén dì jūn róng yán shèng tàn yuē gāo huān bù sǐ yǐ

现代白话:周文帝闻帝军容 严盛,叹曰:“高欢不死了。

suì tuì shī

这句话大意是:”遂退师。

gēng wǔ hái gōng

这句话大意是:庚午,还宫。

shí èr yuè dīng chǒu rú rú kù mò xī guó bìng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:十二月丁丑,茹茹、库莫奚 国并遣使朝贡。

xīn chǒu dì zhì zì jìn yáng

这句话大意是:辛丑,帝至自晋阳。

èr nián chūn zhēng yuè dīng wèi liáng xiāng dōng wáng xiāo yì qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:二年春正月丁未,梁湘东王萧绎遣使朝贡。

xīn hài yǒu shì yú yuán qiū yǐ shén wǔ huáng dì pèi

这句话大意是:辛亥,有事于圆丘,以神武皇帝配。

guǐ hài qīn gēng jí tián yú dōng jiāo

这句话大意是:癸亥,亲耕籍田于东郊。

yǐ yǒu qián huáng mén shì láng yuán shì bǎo tōng zhí sàn qí shì láng péng guì píng móu nì miǎn sǐ pèi biān

这句话大意是:乙酉,前黄门侍郎元世宝、通直散骑侍郎彭贵平谋逆,免 死配边。

yǒu shì yú tài miào

这句话大意是:有事于太庙。

jiǎ xū dì fàn zhōu yú chéng dōng

这句话大意是:甲戌,帝泛舟于城东。

èr yuè rén chén tài wèi péng lè móu fǎn fú zhū

这句话大意是:二月壬辰,太尉彭乐谋反,伏诛。

rén yín rú rú guó qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:壬 寅,茹茹国遣使朝贡。

sān yuè bǐng wǔ xiāng chéng wáng shui huāng hōng

这句话大意是:三月丙午,襄城王氵肓薨。

jǐ wèi zhào liáng chéng zhì xiāng dōng wáng yì wèi liáng shǐ chí jié jiǎ huáng yuè xiàng guó jiàn liáng tái zǒng bǎi kuí chéng zhì

这句话大意是:己未,诏梁承制湘东王绎为梁使 持节、假黄钺、相国,建梁台,总百揆,承制。

liáng jiāo zhōu cì shǐ li jǐng shèng liáng zhōu cì shǐ mǎ sōng rén yì zhōu cì shǐ xià hóu zhēn qià xīn zhōu cì shǐ li hàn děng bìng lǜ zhōu nèi fù

这句话大意是:梁交州刺史李景盛、梁州刺史马嵩 仁、义州刺史夏侯珍洽、新州刺史李汉等并率州内附。

gēng shēn sī kōng sī mǎ zi rú zuò shì miǎn

这句话大意是:庚申,司空司马子如坐事免。

xià sì yuè rén chén liáng wáng xiāo yì qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:夏四月壬辰,梁王萧绎遣使朝贡。

rùn yuè yǐ chǒu shì wéi guó qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:闰月乙丑,室韦国遣使朝贡。

wǔ yuè bǐng xū hé zhōu cì shǐ hú sī xiǎn gōng kè liáng lì yáng zhèn

这句话大意是:五月丙戌,合州刺 史斛斯显攻克梁历阳镇。

dīng hài gāo lí guó qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:丁亥,高丽国遣使朝贡。

shì yuè hóu jǐng fèi liáng jiǎn wén lì xiāo dòng wèi zhǔ

这句话大意是:是月,侯景废梁简文,立萧栋为 主。

liù yuè gēng wǔ yǐ qián sī kōng sī mǎ zi rú wèi tài wèi

这句话大意是:六月庚午,以前司空司马子如为太尉。

qī yuè rén shēn rú rú qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:七月壬申,茹茹遣使朝贡。

guǐ yǒu xíng tái láng xíng jǐng yuǎn pò liáng lóng ān shù huò zhèn chéng li luò wén

这句话大意是:癸酉,行台 郎邢景远破梁龙安戍,获镇城李洛文。

jǐ mǎo gǎi xiǎn yáng diàn wèi zhāo yáng diàn

这句话大意是:己卯,改显阳殿为昭阳殿。

jiǔ yuè rén shēn zhào miǎn zhū jì zuò zhūn mù zá sè yì lì zhī tú wèi bái hù

这句话大意是:九月壬申,诏免 诸伎作、屯、牧、杂色役隶之徒为白户。

guǐ sì dì rú zhào dìng èr zhōu yīn rú jìn yáng

这句话大意是:癸巳,帝如赵、定二州,因如晋阳。

dōng shí yuè wù shēn qǐ xuān guāng jiàn shǐ jiā fú rén shòu zhū diàn

这句话大意是:冬十 月戊申,起宣光、建始、嘉福、仁寿诸殿。

gēng shēn xiāo yì qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:庚申,萧绎遣使朝贡。

dīng mǎo wén xiāng huáng dì shén zhǔ rù yú miào

这句话大意是:丁卯,文襄皇帝 神主入于庙。

shí yī yuè hóu jǐng fèi liáng zhǔ jiàn jí wěi wèi yú jiàn yè zì chēng yuē hàn

这句话大意是:十一月,侯景废梁主,僭即伪位于建邺,自称曰汉。

shí èr yuè zhōng shān wáng cú

这句话大意是:十二月,中山王 殂。

sān nián chūn zhēng yuè bǐng shēn dì qīn tǎo kù mò xī yú dài jùn dà pò zhī huò zá chù shí yú wàn fēn lài jiàng shì gè yǒu chà

这句话大意是:三年春正月丙申,帝亲讨库莫奚于代郡,大破之,获杂畜十余万,分赉将士各 有差。

yǐ xī kǒu fù shān dōng wèi mín

这句话大意是:以奚口付山东为民。

èr yuè rú rú zhǔ ā nà guī wèi tū jué lǔ suǒ pò guī zì shā qí tài zǐ ān luō chén jí guī cóng dì dēng zhù sì lì fā zhù zǐ kù tí bìng yōng zhòng lái bēn

这句话大意是:二月,茹茹主阿那瑰为突厥虏所破,瑰自杀,其太子庵 罗辰及瑰从弟登注俟利发、注子库提并拥众来奔。

rú rú yú zhòng lì zhù cì zǐ tiě fá wéi zhǔ

这句话大意是:茹茹余众立注次子铁伐为主。

xīn chǒu qì dān qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:辛 丑,契丹遣使朝贡。

sān yuè wù zǐ yǐ sī zhōu mù qīng hé wáng yuè wèi shǐ chí jié nán dào dà dū dū sī tú pān xiāng lè wèi shǐ chí jié dōng nán dào dà dū dū jí xíng tái xīn shù lǜ zhòng nán fá

这句话大意是:三月戊子,以司州牧清河王岳为使持节、南道大都督,司徒潘 相乐为使持节、东南道大都督,及行台辛术率众南伐。

guǐ sì zhào jìn liáng wáng xiāo yì wèi liáng zhǔ

这句话大意是:癸巳,诏进梁王萧绎为梁主。

xià sì yuè rén shēn dōng nán dào héng tái xīn shù yú guǎng líng sòng chuán guó xǐ

这句话大意是:夏四月壬申,东南道行台辛术于广陵送传国玺。

jiǎ shēn yǐ lì bù shàng shū yáng yīn wèi shàng shū yòu pū shè

这句话大意是:甲申,以吏部尚书杨愔为尚书右仆 射。

bǐng shēn shì wéi guó qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:丙申,室韦国遣使朝贡。

liù yuè yǐ hài qīng hé wáng yuè děng bān shī

这句话大意是:六月乙亥,清河王岳等班师。

dīng wèi dì zhì zì jìn yáng

这句话大意是:丁未,帝至自晋阳。

yǐ mǎo dì rú jìn yáng

这句话大意是:乙 卯,帝如晋阳。

jiǔ yuè xīn mǎo dì zì bìng zhōu xìng lí shí

这句话大意是:九月辛卯,帝自并州幸离石。

dōng shí yuè yǐ wèi zhì huáng lú lǐng réng qǐ cháng chéng běi zhì shè gàn shù sì bǎi yú lǐ lì sān shí liù shù

这句话大意是:冬十月乙未,至黄栌岭,仍起长城, 北至社干戍四百余里,立三十六戍。

shí yī yuè xīn sì liáng wáng xiāo yì jí dì wèi yú jiāng líng shì wèi yuán dì qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:十一月辛巳,梁王萧绎即帝位于江陵,是为元 帝,遣使朝贡。

shí èr yuè rén zǐ dì hái gōng

这句话大意是:十二月壬子,帝还宫。

wù wǔ dì rú jìn yáng

这句话大意是:戊午,帝如晋阳。

sì nián chūn zhēng yuè bǐng zǐ shān hú wéi lí shí

这句话大意是:四年春正月丙子,山胡围离石。

wù yín dì tǎo zhī wèi zhì hú yǐ táo cuàn yīn xún sān duī shù dà shòu ér guī

这句话大意是:戊寅,帝讨之,未至,胡已逃窜,因巡三堆戍, 大狩而归。

wù yín kù mò xī qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:戊寅,库莫奚遣使朝贡。

jǐ chǒu gǎi zhù xīn qián wén yuē cháng píng wǔ zhū

这句话大意是:己丑,改铸新钱,文曰“常平五铢”。

èr yuè sòng rú rú zhǔ tiě fá fù dēng zhù jí zi kù tí hái běi

这句话大意是:二月, 送茹茹主铁伐父登注及子库提还北。

tiě fá xún wèi qì dān suǒ shā guó rén fù lì dēng zhù wéi zhǔ réng wèi qí dà rén ā fù tí děng suǒ shā guó rén fù lì kù tí wéi zhǔ

这句话大意是:铁伐寻为契丹所杀,国人复立登注为主,仍为 其大人阿富提等所杀,国人复立库提为主。

xià sì yuè wù xū dì hái gōng

这句话大意是:夏四月戊戌,帝还宫。

wù wǔ xī nán yǒu dà shēng rú léi

这句话大意是:戊午,西南有大 声如雷。

wǔ yuè gēng wǔ dì xiào liè yú lín lǜ shān

这句话大意是:五月庚午,帝校猎于林虑山。

wù zǐ hái gōng

这句话大意是:戊子,还宫。

jiǔ yuè qì dān fàn sāi

这句话大意是:九月,契丹犯塞。

rén wǔ dì běi xún jì dìng yōu ān réng běi tǎo qì dān

这句话大意是:壬午,帝北 巡冀、定、幽、安,仍北讨契丹。

dōng shí yuè dīng yǒu dì zhì píng zhōu suì cóng xī dào qù zhǎng qiàn

这句话大意是:冬十月丁酉,帝至平州,遂从西道趣长堑。

zhào sī tú pān xiāng lè lǜ jīng qí wǔ qiān zì dōng dào qù qīng shān

这句话大意是:诏司 徒潘相乐率精骑五千自东道趣青山。

xīn chǒu zhì bái láng chéng

这句话大意是:辛丑,至白狼城。

rén yín jīng chāng lí chéng

这句话大意是:壬寅,经昌黎城。

fù zhào ān dé wáng hán guǐ lǜ jīng qí sì qiān dōng qù duàn qì dān zǒu lù

这句话大意是:复诏安德 王韩轨率精骑四千东趣,断契丹走路。

guǐ mǎo zhì yáng shī shuǐ bèi dào jiān xíng yǎn xí qì dān

这句话大意是:癸卯,至阳师水,倍道兼行,掩袭契丹。

jiǎ chén dì qīn yú shān lǐng wèi shì zú xiān zhǐ huī fèn jī dà pò zhī lǔ huò shí wàn yú kǒu zá chù shù shí wàn tóu

这句话大意是:甲 辰,帝亲逾山岭,为士卒先,指麾奋击,大破之,虏获十万余口、杂畜数十万头。

lè yòu yú qīng shān dà pò qì dān bié bù

这句话大意是:乐又于青山大破契丹别部。

suǒ lǔ shēng kǒu jiē fēn zhì zhū zhōu

这句话大意是:所虏生口皆分置诸州。

shì xíng yě dì lù tóu tǎn bó zhòu yè bù xī xíng qiān yú lǐ wéi shí ròu yǐn shuǐ zhuàng qì mí lì

这句话大意是:是行也,帝露头袒膊,昼夜不息, 行千余里,唯食肉饮水,壮气弥厉。

dīng wèi zhì yíng zhōu

这句话大意是:丁未,至营州。

dīng sì dēng jié shí shān lín cāng hǎi

这句话大意是:丁巳,登碣石山,临沧海。

shí yī yuè jǐ wèi dì zì píng zhōu suì rú jìn yáng

这句话大意是:十 一月己未,帝自平州,遂如晋阳。

rùn yuè rén yín liáng dì qiǎn shǐ lái pìn

这句话大意是:闰月壬寅,梁帝遣使来聘。

shí èr yuè jǐ wèi tū jué fù gōng rú rú rú rú jǔ guó nán bēn

这句话大意是:十二月己未,突厥复 攻茹茹,茹茹举国南奔。

guǐ hài dì zì jìn yáng běi tǎo tū jué yíng nà rú rú

这句话大意是:癸亥,帝自晋阳北讨突厥,迎纳茹茹。

nǎi fèi qí zhǔ kù tí lì ā nà guī zi ān luó chén wéi zhǔ zhì zhī mǎ yì chuān gěi qí bǐng xì zēng bó

这句话大意是:乃废其主库提,立 阿那瑰子庵罗辰为主,置之马邑川,给其禀饩缯帛。

qīn zhuī tū jué yú shuò zhōu tū jué qǐng xiáng xǔ zhī ér hái

这句话大意是:亲追突厥于朔州,突厥请降, 许之而还。

yú shì gòng xiàn xiāng jì

这句话大意是:于是贡献相继。

wǔ nián chūn zhēng yuè guǐ sì dì tǎo shān hú cóng lí shí dào

这句话大意是:五年春正月癸巳,帝讨山胡,从离石道。

qiǎn tài shī xián yáng wáng hú lǜ jīn cóng xiǎn zhōu dào cháng shān wáng yǎn cóng jìn zhōu dào jǐ jiǎo jiā gōng dà pò zhī zhǎn shǒu shù wàn huò zá chù shí yú wàn suì píng shí lóu

这句话大意是:遣太师、咸阳王斛律金从显州道,常 山王演从晋州道,掎角夹攻,大破之,斩首数万,获杂畜十余万,遂平石楼。

shí lóu jué xiǎn zì wèi shì suǒ bù néng zhì

这句话大意是:石楼 绝险,自魏世所不能至。

yú shì yuǎn jìn shān hú mò bù shè fú

这句话大意是:于是远近山胡莫不慑服。

shì yuè zhōu wén dì fèi xī wèi zhǔ lì qí wáng kuò shì wèi gōng dì

这句话大意是:是月周文帝废西魏主,立齐王廓, 是为恭帝。

sān yuè rú rú ān luó chén pàn dì qīn tǎo dà pò zhī chén fù zǐ běi dùn

这句话大意是:三月,茹茹庵罗辰叛,帝亲讨,大破之,辰父子北遁。

tài bǎo hè bá rén zuò wéi jié dù chú míng

这句话大意是:太保贺拔仁坐违 节度除名。

xià sì yuè rú rú kòu sì zhōu

这句话大意是:夏四月,茹茹寇肆州。

dīng sì dì zì jìn yáng tǎo zhī zhì héng zhōu huáng guā duī lǔ qí zǒu

这句话大意是:丁巳,帝自晋阳讨之,至恒州黄瓜堆,虏骑走。

shí dà jūn yǐ hái dì lǜ huī xià qiān yú qí yù rú rú bié bù shù wàn sì miàn wéi bī

这句话大意是:时大军已还,帝率麾下千余骑,遇茹茹别部数万,四面围逼。

dì shén sè zì ruò zhǐ huà xíng shì lǔ zhòng pī mǐ suì zòng bīng kuì wéi ér chū

这句话大意是:帝神色自若,指画形 势,虏众披靡,遂纵兵溃围而出。

lǔ nǎi tuì zǒu zhuī jī zhī fú shī èr shí lǐ huò ān luó chén qī zǐ jí shēng kǒu sān wàn yú rén

这句话大意是:虏乃退走,追击之,伏尸二十里,获庵罗辰妻子 及生口三万余人。

wǔ yuè dīng hài dì dòu gàn qì dān děng guó bìng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:五月丁亥,地豆干、契丹等国并遣使朝贡。

dīng wèi běi tǎo rú rú dà pò zhī

这句话大意是:丁未,北讨茹茹,大 破之。

liù yuè rú rú lǜ bù zhòng dōng xǐ jiāng nán qīn

这句话大意是:六月,茹茹率部众东徙,将南侵。

dì lǜ qīng jì yú jīn shān xià yāo jī zhī rú rú wén ér yuǎn dùn

这句话大意是:帝率轻骑于金山下邀击之,茹茹闻而远遁。

qiū qī yuè wù zǐ sù shèn qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:秋七月戊子,肃慎遣使朝贡。

rén chén jiàng zuì rén

这句话大意是:壬辰,降罪人。

gēng xū dì zhì zì běi fá

这句话大意是:庚戌,帝至自北伐。

bā yuè dīng sì tū jué qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:八月丁巳,突厥 遣使朝贡。

gēng zǐ yǐ sī zhōu mù qīng hé wáng yuè wèi tài bǎo sī kōng wèi càn wèi sī tú tài zǐ tài shī hòu mò chén xiāng wéi sī kōng shàng shū lìng píng yáng wáng yān lù shàng shū shì cháng shān wáng yǎn wèi shàng shū lìng zhōng shū lìng shàng dǎng wáng huàn wèi shàng shū zuǒ pú yè

这句话大意是:庚子,以司州牧、清河王岳为太保,司空尉粲为司徒,太子太师侯莫陈 相为司空,尚书令、平阳王淹录尚书事,常山王演为尚书令,中书令、上党王涣为 尚书左仆射。

yǐ hài yí tóng sān sī yuán xù yǐ zuì cì sǐ

这句话大意是:乙亥,仪同三司元旭以罪赐死。

dīng chǒu dì xìng jìn yáng

这句话大意是:丁丑,帝幸晋阳。

jǐ mǎo kāi fǔ yí tóng sān sī lù shàng shū shì píng yuán wáng gāo lóng zhī hōng

这句话大意是:己卯,开府仪同三 司、录尚书事、平原王高隆之薨。

shì yuè zhào cháng shān wáng yǎn shàng dǎng wáng huàn qīng hé wáng yuè píng yuán wáng duàn sháo děng lǜ zhòng yú luò yáng xī nán zhù fá è chéng xīn chéng yán chéng hé nán chéng

这句话大意是:是月,诏常山王演、上党王涣、清河王岳、平原 王段韶等率众于洛阳西南筑伐恶城、新城、严城、河南城。

jiǔ yuè dì qīn zì lín xìng yù yǐ zhì zhōu shī

这句话大意是:九月,帝亲自临幸,欲 以致周师。

zhōu shī bù chū nǎi rú jìn yáng

这句话大意是:周师不出,乃如晋阳。

dōng shí yuè xī wèi fá liáng yuán dì yú jiāng líng

这句话大意是:冬十月,西魏伐梁元帝于江陵。

zhào qīng hé wáng yuè hé dōng wáng pān xiāng lè píng yuán wáng duàn sháo děng lǜ zhòng jiù zhī wèi zhì ér jiāng líng xiàn liáng yuán dì wèi xī wèi jiāng yú jǐn suǒ shā

这句话大意是:诏清河王岳、河 东王潘相乐、平原王段韶等率众救之,未至而江陵陷,梁元帝为西魏将于谨所杀。

liáng jiāng wáng sēng biàn zài jiàn kāng gòng tuī jìn ān wáng xiāo fāng zhì wèi tài zǎi dū du zhōng wài zhū jūn chéng zhì zhì bǎi guān

这句话大意是:梁将王僧辩在建康,共推晋安王萧方智为太宰、都督中外诸军,承制置百官。

shí èr yuè gēng shēn dì běi xún zhì dá sù lǐng lǎn shān chuān xiǎn yào jiāng qǐ cháng chéng

这句话大意是:十二 月庚申,帝北巡至达速岭,览山川险要,将起长城。

liù nián chūn zhēng yuè rén yín qīng hé wáng yuè yǐ zhòng jūn dù jiāng kè xià shǒu

这句话大意是:六年春正月壬寅,清河王岳以众军渡江,克夏首。

sòng liáng yǐng zhōu cì shǐ lù fǎ hé

这句话大意是:送梁郢州刺史陆法和。

zhào yǐ liáng sàn qí cháng shì zhēn yáng hòu xiāo míng wèi liáng zhǔ qiǎn shàng shū zuǒ pú yè shàng dǎng wáng huàn lǜ zhòng sòng zhī

这句话大意是:诏以 梁散骑常侍、贞阳侯萧明为梁主,遣尚书左仆射、上党王涣率众送之。

èr yuè jiǎ zǐ yǐ lù fǎ hé wèi shǐ chí jié dū du jīng yōng jiāng ba liáng yì xiāng wàn jiāo guǎng shí zhōu zhū jūn shì tài wèi gōng dà dū dū xi nán dào dà xíng tái liáng zhèn běi jiāng jūn shì zhōng jīng zhōu cì shǐ sòng qiàn wèi shǐ chí jié piào qí dà jiàng jūn yǐng zhōu cì shǐ

这句话大意是:二月甲子, 以陆法和为使持节、都督荆雍江巴梁益湘万交广十州诸军事、太尉公、大都督、西 南道大行台,梁镇北将军、侍中、荆州刺史宋蒨为使持节、骠骑大将军、郢州刺史。

jiǎ xū shàng dǎng wáng huàn kè qiáo jùn

这句话大意是:甲戌,上党王涣克谯郡。

sān yuè bǐng xū shàng dǎng wáng huàn kè dōng guān zhǎn liáng jiāng péi zhī héng fú zhǎn shù qiān

这句话大意是:三月丙戌,上党王涣克东关,斩梁将裴之横,俘斩数千。

bǐng shēn dì zhì zì jìn yáng

这句话大意是:丙申,帝至自晋阳。

fēng shì zōng èr zi xiào héng wèi guǎng níng wáng yán zōng wèi ān dé wáng

这句话大意是:封世宗二子孝珩为广宁王,延宗为安德王。

wù xū dì lín zhāo yáng diàn tīng yù jué sòng

这句话大意是:戊戌,帝临昭阳殿 听狱决讼。

xià sì yuè gēng shēn dì rú jìn yáng

这句话大意是:夏四月庚申,帝如晋阳。

dīng mǎo yí tóng xiāo guǐ kè liáng jìn xī chéng yǐ wéi jiāng zhōu

这句话大意是:丁卯,仪同萧轨克梁晋熙城,以为江州。

wù yín tū jué qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:戊寅, 突厥遣使朝贡。

liáng fǎn rén li shān huā zì hào tiān zi bī lǔ shān chéng

这句话大意是:梁反人李山花自号天子,逼鲁山城。

wǔ yuè yǐ yǒu zhèn chéng li zhòng kǎn jī zhǎn zhī

这句话大意是:五月乙酉,镇城李仲侃击斩之。

gēng yín dì zhì zì jìn yáng

这句话大意是:庚寅,帝至自晋阳。

xiāo míng rù yú jiàn yè

这句话大意是:萧明入于建邺。

dīng wèi rú rú qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:丁未,茹茹遣使朝贡。

liù yuè rén zǐ zhào yuē liáng guó gòu huò zhǔ sāng chén lí tì bǐ yán fāng jǐn shēng jīng jí

这句话大意是:六月壬子,诏曰:“梁 国遘祸,主丧臣离,逷彼炎方,尽生荆棘。

xīng wáng jì jué yì zài yú wǒ nà yǐ zhǎng jūn zhěng qí wēi bì bǐ sòng liáng zhǔ yǐ rù jīn líng

这句话大意是:兴亡继绝,义在于我,纳以长君,拯其 危弊,比送梁主,已入金陵。

fān lǐ jì xiū fēn yì fāng dǔ

这句话大意是:藩礼既修,分义方笃。

yuè niǎo zhī sī qǐ wàng nán zhī fán shì liáng mín yi tīng fǎn guó yǐ lǐ fā qiǎn

这句话大意是:越鸟之思,岂忘南枝,凡是梁 民,宜听反国,以礼发遣。

dīng mǎo dì rú jìn yáng

这句话大意是:”丁卯,帝如晋阳。

rén shēn qīn tǎo rú rú

这句话大意是:壬申,亲讨茹茹。

jiǎ xū zhū jūn dà huì yú qí lián chí

这句话大意是:甲戌,诸军大会 于祁连池。

yǐ hài chū sài zhì shè dí gǔ bǎi yú lǐ nèi wú shuǐ quán liù jūn kě fá é ér dà yǔ

这句话大意是:乙亥,出塞,至厍狄谷,百余里内无水泉,六军渴乏,俄而大雨。

wù yín liáng zhǔ xiāo míng qiǎn qí zi zhāng jiān shì zhōng yuán mì jiān sàn qí cháng shì yáng yù fèng biǎo cháo gòng

这句话大意是:戊寅, 梁主萧明遣其子章、兼侍中袁泌、兼散骑常侍杨裕奉表朝贡。

qiū qī yuè jǐ mǎo dì dùn bái dào liú zī zhòng qīn lǜ qīng jì wǔ qiān zhuī rú rú

这句话大意是:秋七月己卯,帝顿白 道,留辎重,亲率轻骑五千追茹茹。

rén wǔ jí yú huái shuò zhèn

这句话大意是:壬午,及于怀朔镇。

dì gōng dāng shǐ shí pín dà pò zhī suì zhì wò yě huò qí sì lì ǎi yān lì lóu ā dì tǔ tóu fà yù jiǔ lǘ zhuàng yán děng bìng kǒu èr wàn yú niú yáng shù shí wàn tóu

现代白话:帝躬当矢石,频大破之, 遂至沃野,获其俟利蔼呢力娄阿帝、吐头发郁久闾状延等,并口二万余,牛羊数十 万头。

rú rú sì lì yù jiǔ lǘ lǐ jiā tí lǜ bù rén shù bǎi jiàng

这句话大意是:茹茹俟利郁久闾李家提率部人数百降。

rén chén dì hái jìn yáng

这句话大意是:壬辰,帝还晋阳。

jiǔ yuè yǐ mǎo dì zhì zì jìn yáng

这句话大意是:九月乙卯,帝至自 晋阳。

dōng shí yuè liáng jiāng chén bà xiān xí wáng sēng biàn shā zhī fèi xiāo míng fù lì xiāo fāng zhì wéi zhǔ

这句话大意是:冬十月,梁将陈霸先袭王僧辩,杀之,废萧明,复立萧方智为主。

xīn hài dì rú jìn yáng

这句话大意是:辛亥,帝 如晋阳。

shí yī yuè bǐng xū gāo lí qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:十一月丙戌,高丽遣使朝贡。

liáng qín zhōu cì shǐ xú sì huī nán yù zhōu cì shǐ rèn yuē děng xí jù shí tou chéng bìng yǐ zhōu nèi fù

这句话大意是:梁秦州刺史徐嗣辉、南豫州刺史任约等袭据 石头城,并以州内附。

rén chén dà dū dū xiāo guǐ lǜ zhòng zhì jiāng qiǎn dū du liǔ dá mó děng dù jiāng zhèn shí tóu

这句话大意是:壬辰,大都督萧轨率众至江,遣都督柳达摩等渡江镇石头。

dōng nán dào héng tái zhào yàn shēn huò qín jùn děng wǔ chéng hù èr wàn yú suǒ zài ān jí zhī

这句话大意是:东南道行台赵彦深获秦郡等五城,户二万余,所在安辑之。

jǐ hài tài bǎo sī zhōu mù qīng hé wáng yuè hōng

这句话大意是:己亥,太保、司州牧、 清河王岳薨。

shì yuè liǔ dá mó wèi bà xiān gōng bī yǐ shí tou jiàng

这句话大意是:是月,柳达摩为霸先攻逼,以石头降。

shí èr yuè wù shēn kù mò xī qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:十二月戊申,库莫奚遣使朝贡。

shì nián fā fu yī bǎi bā shí wàn rén zhù cháng chéng zì yōu zhōu běi xià kǒu zhì héng zhōu jiǔ bǎi yú lǐ

这句话大意是:是年,发夫一百八十万人筑长城,自幽州北夏口至恒州九百余里。

qī nián chūn zhēng yuè jiǎ chén dì zhì zì jìn yáng

这句话大意是:七年春正月甲辰,帝至自晋阳。

yú qiū chéng xi mǎ shè dà jí zhòng shù ér guān zhī

这句话大意是:于邺城西马射,大集众庶而观之。

èr yuè xīn wèi zhào cháng shān wáng yǎn děng yú liáng fēng táng dú shàng shū zòu àn lùn dìng dé shī dì qīn jué zhī

这句话大意是:二月辛未, 诏常山王演等于凉风堂读尚书奏按,论定得失,帝亲决之。

sān yuè dīng yǒu dà dū dū xiāo guǐ děng lǜ zhòng jì jiāng

这句话大意是:三月丁酉,大都督萧轨 等率众济江。

xià sì yuè yǐ chǒu yí tóng lóu ruì lǜ zhòng tǎo lǔ yáng mán dà pò zhī

这句话大意是:夏四月乙丑,仪同娄睿率众讨鲁阳蛮,大破之。

dīng mǎo zhào zào jīn huá diàn

这句话大意是:丁卯,诏造金华殿。

wǔ yuè bǐng shēn hàn yáng wáng qià hōng

这句话大意是:五月丙申,汉阳王洽薨。

shì yuè dì yǐ ròu wèi duàn cí suì bù dé shí

这句话大意是:是月,帝以肉为断慈,遂不得食。

liù yuè yǐ mǎo xiāo guǐ děng yǔ liáng shī zhàn yú zhōng shān zhī xi yù lín yǔ shī lì guǐ jí dū du li xī guāng wáng jìng bǎo dōng fāng lǎo jūn sī péi yīng qǐ bìng méi tǔ zú sàn hái zhě shí èr sān

这句话大意是:六月乙卯,萧轨等与梁 师战于钟山之西,遇霖雨,失利,轨及都督李希光、王敬宝、东方老、军司裴英起 并没,土卒散还者十二三。

yǐ chǒu liáng xiāng zhōu cì shǐ wáng lín xiàn xùn xiàng

这句话大意是:乙丑,梁湘州刺史王琳献驯象。

shì nián xiū guǎng sān tái gōng diàn

这句话大意是:是年,修广三台宫殿。

qiū qī yuè jǐ hài dà shè tiān xià

这句话大意是:秋七月己亥,大赦天下。

bā yuè gēng shēn dì rú jìn yáng

这句话大意是:八月庚申,帝如晋阳。

jiǔ yuè jiǎ chén kù mò xī qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:九月甲辰,库莫奚遣使朝贡。

dōng shí yuè bǐng xū qì dān qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:冬十 月丙戌,契丹遣使朝贡。

shì yuè fā shān dōng guǎ fù èr qiān liù bǎi rén yǐ pèi jūn shì yǒu fu ér làn duó zhě wǔ fēn zhī yī

这句话大意是:是月,发山东寡妇二千六百人以配军士,有夫而滥夺者五 分之一。

shì yuè zhōu wén dì cú

这句话大意是:是月,周文帝殂。

shí yī yuè rén zǐ zhào yuē

这句话大意是:十一月壬子,诏曰:。

kūn shān zuò zhèn jué hào shén zhōu

这句话大意是:昆山作镇,厥号神州;。

yíng hǎi wèi chí shì chēng chì xiàn

这句话大意是:瀛海为池,是称赤县。

zhēng mín nǎi lì sī mù cún yān

现代白话:蒸民乃粒,司牧存呢。

wáng zhě zhī zhì yán gé dié qǐ fāng gē chéng zāi zhào fēn shí èr shuǐ tǔ jì píng hái fù jiǔ zhōu

这句话大意是:王者之制, 沿革迭起,方割成灾,肇分十二,水土既平,还复九州。

dào huò fán jiǎn yì zài tōng shí yīn yīn yú xià yuán suǒ gǎi zuò

这句话大意是:道或繁简,义在通时,殷 因于夏,元所改作。

rán zé rì yuè chán yú tiān cì wáng gōng guó yú de yě jiē suǒ yǐ shàng yè xuán yí xià fú chuān yuè

这句话大意是:然则日月缠于天次,王公国于地野,皆所以上叶玄仪,下符川 岳。

dǎi yú qín zhèng biān tà qū yǔ ba hóu zhì shǒu tiān xià wéi jiā

这句话大意是:逮于秦政,鞭挞区宇,罢侯置守,天下为家。

jì liǎng hàn chéng jī cáo mǎ shǔ tǒng qí jiān sǔn yì nán yǐ shèng yán

这句话大意是:洎两汉承基,曹、马属统,其间 损益,难以胜言。

wèi zì xiào chāng zhī jì shù zhōng jiāo fǒu lù qù gōng shì zhèng chū duō mén yì guān dào jǐn qián shǒu tú tàn

这句话大意是:魏自孝昌之季,数钟浇否,禄去公室,政出多门,衣冠道尽,黔 首涂炭。

tóng mǎ tiě jìng zhī tú

这句话大意是:铜马、铁胫之徒。

hēi shān qīng dú zhī lǚ xiāo zhāng jìn zhào shǐ tū yàn qín gāng jì cóng zī ér tuí yí zhāng yīn cǐ ér wěn

这句话大意是:黑山、青犊之侣,枭张晋、赵,豕突燕、秦,纲纪从兹 而颓,彝章因此而紊。

shì shǐ háo jiā dà zú jiū lǜ xiāng bù tuō jì qín wáng guī zì shǔ zhì

这句话大意是:是使豪家大族,鸠率乡部,托迹勤王,规自署置。

huò wài jiā gōng zhǔ nǚ yè nèi chéng mèi lì nà cái qǐ lì zhōu jùn

这句话大意是:或外家公 主,女谒内成,昧利纳财,启立州郡。

lí dà hé xiǎo běn zhú shí yi bù zhú fēn fú gài bù huò yǐ mù shǒu lìng zhǎng xū zēng qí shù qiú gōng lù shí liàng zú wèi fán sǔn hài gōng sī wèi bì shū jiǔ jì guāi wéi zhèng zhī lǐ tú yǒu qū yáng zhī fèi

这句话大意是:离大合小,本逐时宜,部竹分符,盖不获已, 牧守令长,虚增其数,求功录实,谅足为烦,损害公私,为弊殊久,既乖为政之礼, 徒有驱羊之费。

zì ěr yīn xún wèi huáng shān gǎi

现代白话:自你因循,未遑删改。

zhèn yín yīng bǎo lì gōng lín bā huāng jiàn guó jīng yě wu cún jiǎn yì

这句话大意是:朕寅膺宝历,恭临八荒,建国经野,务存简 易。

jiāng yù zhèn zào guī jìng fǎn báo huán chún gǒu shī qí zhōng lǐ cóng kān zhèng

这句话大意是:将欲镇躁归静,反薄还淳,苟失其中,理从刊正。

bàng guān jiù shǐ tì tīng qián yán zhōu yuē chéng kāng hàn chēng wén jǐng biān hù zhī duō gǔ jīn wèi zuì

这句话大意是:傍观旧史,逖听前言,周曰 成、康,汉称文、景,编户之多,古今为最。

ér dīng kǒu miè yú chóu rì shǒu lìng bèi yú xī chén fēi suǒ yǐ yù sú tiáo fēng shì mín guǐ wù

这句话大意是:而丁口灭于畴日,守令倍于昔辰,非 所以驭俗调风,示民轨物。

qiě wǔ lǐng nèi bīn sān jiāng nǎi huà tuò tǔ kāi jiāng lì qióng nán hǎi

这句话大意是:且五岭内宾,三江乃化,拓土开疆,利穷南海。

dàn yào huāng zhī suǒ jiù duō fú wěi bǎi shì zhī yì biàn lì zhōu míng sān hù zhī mín kōng zhāng jùn mù

这句话大意是:但要荒 之所,旧多浮伪,百室之邑,便立州名,三户之民,空张郡目。

pì zhū mù quǎn yóu bǐ ní lóng xún míng dū shí shì guī wū yǒu

这句话大意是:譬诸木犬,犹彼泥 龙,循名督实,事归乌有。

jīn suǒ bìng shěng yī yī bié zhì

这句话大意是:今所并省,一依别制。

yú shì bìng shěng sān zhōu yī bǎi wǔ shí sān jùn wǔ bǎi bā shí jiǔ xiàn èr zhèn èr shí liù shù

这句话大意是:于是并省三州、一百五十三郡、五百八十九县、二镇二十六戍。

yòu zhì cì shǐ lìng jǐn xíng jiān bù gěi qián wù

这句话大意是:又制刺史令尽 行兼,不给干物。

shí èr yuè xī wèi xiāng yǔ wén jué shòu wèi chán

这句话大意是:十二月,西魏相宇文觉受魏禅。

xiān shì zì xī hé zǒng qín shù zhù cháng chéng dōng zhì yú hǎi qián hòu suǒ zhù dōng xī fán sān qiān yú lǐ lǜ shí lǐ yī shù qí yào hài zhì zhōu zhèn fán èr shí wǔ suǒ

这句话大意是:先是,自西河总秦戍筑长城东至 于海,前后所筑东西凡三千余里,率十里一戍,其要害置州镇,凡二十五所。

bā nián chūn sān yuè dà rè rén huò yē sǐ

这句话大意是:八年春三月,大热,人或暍死。

xià sì yuè gēng wǔ zhào zhū qǔ xiā xiè xiǎn há zhī lèi xī lìng tíng duàn wéi tīng bǔ yú

这句话大意是:夏四月庚午,诏诸取虾蟹蚬蛤之类,悉令停断, 唯听捕鱼。

yǐ yǒu zhào gōng sī yīng yào jù yì jìn jué

这句话大意是:乙酉,诏公私鹰鹞俱亦禁绝。

yǐ tài shī xián yáng wáng hú lǜ jīn wèi yòu chéng xiàng

这句话大意是:以太师、咸阳王斛律金为右丞相,。

qián dà jiàng jūn fú fēng wáng kě zhū hún dào yuán wèi tài fù

这句话大意是:前大将 军、扶风王可朱浑道元为太傅,。

kāi fǔ yí tóng sān sī hè bá rén wèi tài bǎo

这句话大意是:开府仪同三司贺拔仁为太保,。

shàng shū lìng cháng shān wáng yǎn wèi sī kōng lù shàng shū shì

这句话大意是:尚书令、常山王演为 司空、录尚书事,。

zhǎng guǎng wáng chén wèi shàng shū lìng

这句话大意是:长广王湛为尚书令,。

shàng shū yòu pú yè yáng yīn wèi shàng shū zuǒ pú yè

这句话大意是:尚书右仆射杨愔为尚书左仆射,。

yǐ bìng shěng shàng shū yòu pú yè cuī xiān wèi shàng shū yòu pú yè

这句话大意是:以并省尚书 右仆射崔暹为尚书右仆射,。

shàng dǎng wáng huàn lù shàng shū shì

这句话大意是:上党王涣录尚书事。

shì yuè dì zài chéng dōng mǎ shè chì jīng shī fù nǚ xī fù guān bù fù zhě zuì yǐ jūn fǎ qī rì nǎi zhǐ

这句话大意是:是月,帝在城东马射,敕京师妇女 悉赴观,不赴者罪以军法,七日乃止。

wǔ yuè xīn yǒu jì zhōu mín liú xiàng yú jīng shī móu nì dǎng yǔ jiē fú zhū

这句话大意是:五月辛酉,冀州民刘向于京师谋逆,党与皆 伏诛。

qiū bā yuè jǐ sì kù mò xī qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:、秋八月己巳,库莫奚遣使朝贡。

gēng chén zhào qiū jiāo dì xiá shí sì jiē yǎng shì qǔ shào láo bù dé pōu gē yǒu sī jiān shì bì lìng fēng bèi

这句话大意是:庚辰,诏丘、郊、禘、祫、时祀,皆仰市 取,少牢不得剖割,有司监视,必令丰备;。

nóng shè xiān cán jiǔ ròu ér yǐ

这句话大意是:农社先蚕,酒肉而已;。

yú méi fēng yǔ sī mín sī lù líng xīng zá sì guǒ bǐng jiǔ fǔ

这句话大意是:雩、禖、风、雨、 司民、司禄、灵星、杂祀,果饼酒脯。

wéi dāng wù jǐn chéng jìng yì tóng rú zài

这句话大意是:唯当务尽诚敬,义同如在。

zì xià zhì jiǔ yuè hé běi liù zhōu hé nán shí èr zhōu jī nèi bā jùn dà huáng

这句话大意是:自夏至九月,河 北六州、河南十二州、畿内八郡大蝗。

shì yuè fēi zhì jīng shī bì rì shēng rú fēng yǔ

这句话大意是:是月,飞至京师,蔽日,声如风雨。

jiǎ chén zhào jīn nián zāo huáng zhī chù miǎn zū

这句话大意是:甲辰, 诏今年遭蝗之处免租。

shì yuè zhōu zhǒng zǎi yǔ wén hù shā qí zhǔ mǐn dì ér lì dì dì yù shì wèi míng dì

这句话大意是:是月,周冢宰宇文护杀其主闵帝而立帝弟毓,是为明帝。

dōng shí yuè yǐ hài chén bà xiān shì qí zhǔ fāng zhì zì lì shì wèi chén wǔ dì qiǎn shǐ chēng fān cháo gòng

这句话大意是:冬 十月乙亥,陈霸先弑其主方智自立,是为陈武帝,遣使称藩朝贡。

shì nián yú cháng chéng nèi zhù zhòng chéng zì kù luò bá ér dōng zhì yú wù gē shù fán sì bǎi yú lǐ

这句话大意是:是年,于长城内 筑重城,自库洛拔而东至于坞纥戍,凡四百余里。

jiǔ nián chūn èr yuè dīng hài jiàng zuì rén

这句话大意是:九年春二月丁亥,降罪人。

jǐ chǒu zhào xiàn zhòng dōng yī yuè liǎo yě bù dé tā shí xíng huǒ sǔn kūn chóng cǎo mù

这句话大意是:己丑,诏限仲冬一月燎野,不得他时行火,损昆虫 草木。

sān yuè dīng yǒu dì zhì zì jìn yáng

这句话大意是:三月丁酉,帝至自晋阳。

xià sì yuè xīn sì dà shè

这句话大意是:夏四月辛巳,大赦。

shì xià dà hàn

这句话大意是:是夏,大旱。

dì yǐ qí yǔ bù yīng huǐ xī mén bào cí jué qí zhǒng

这句话大意是:帝以祈雨不应, 毁西门豹祠,掘其冢。

shān dōng dà huáng chāi fū yì bǔ ér kēng zhī

这句话大意是:山东大蝗,差夫役捕而坑之。

shì yuè běi yù zhōu cì shǐ sī mǎ xiāo nán yǐ chéng pàn rù yú zhōu

这句话大意是:是月,北豫州刺史司马消难以 城叛,入于周。

wǔ yuè xīn chǒu shàng shū lìng zhǎng guǎng wáng chén lù shàng shū shì piào qí dà jiàng jūn píng qín wáng guī yàn wèi shàng shū zuǒ pú yè

这句话大意是:五月辛丑,尚书令、长广王湛录尚书事,骠骑大将军、平秦王归彦 为尚书左仆射。

jiǎ chén yǐ qián shàng shū zuǒ pú yè yáng yīn wèi shàng shū lìng

这句话大意是:甲辰,以前尚书左仆射杨愔为尚书令。

liù yuè yǐ chǒu dì zì jìn yáng běi xún

这句话大意是:六月乙丑,帝自晋阳北巡。

jǐ sì zhì qí lián chí

这句话大意是:己巳,至祁连池。

wù yín hái jìn yáng

这句话大意是:戊寅,还晋阳。

qiū qī yuè xīn chǒu gěi jīng jī lǎo rén liú nú děng jiǔ bǎi sì shí sān rén bǎn zhí jí zhàng mào gè yǒu chà

这句话大意是:秋七月辛丑,给京畿老人刘奴等九百四十三人版 职及杖帽各有差。

wù shēn zhào zhào yàn yíng dìng nán yíng wǔ zhōu jí sī zhōu guǎng píng qīng hé èr jùn qù nián zhōng lào sǔn tián jiān chūn xià shǎo yǔ miáo jià báo zhě miǎn jīn nián zū fù

这句话大意是:戊申,诏赵、燕、瀛、定、南营五州及司州广平、清河二郡去年 螽涝损田,兼春夏少雨,苗稼薄者,免今年租赋。

bā yuè yǐ chǒu zhì zì jìn yáng

这句话大意是:八月乙丑,至自晋阳。

jiǎ xū dì rú jìn yáng

这句话大意是:甲戌,帝 如晋阳。

shì yuè chén jiāng zhōu cì shǐ chén tài yǐ sān qiān rén nèi fù

这句话大意是:是月,陈江州刺史沈泰以三千人内附。

xiān shì fā dīng jiàng sān shí yú wàn yíng sān tái yú qiū xià yīn qí jiù jī ér gāo bó zhī dà qǐ gōng shì jí yóu yù yuán

这句话大意是:先是,发丁匠三十余万营三台于邺 下,因其旧基而高博之,大起宫室及游豫园。

zhì shì sān tái chéng gǎi tóng jué yuē jīn fèng jīn shòu yuē shèng yīng bīng jǐng yuē chóng guāng

这句话大意是:至是,三台成,改铜爵曰金凤,金兽 曰圣应,冰井曰崇光。

shí yī yuè jiǎ wǔ dì zhì zì jìn yáng dēng sān tái yù qián xiàng diàn cháo yàn qún chén bìng mìng fù shī

这句话大意是:十一月甲午,帝至自晋阳,登三台,御乾象殿,朝宴群臣, 并命赋诗。

yǐ xīn gōng chéng dīng yǒu dà shè nèi wài wén wǔ bìng jìn yī dà jiē

这句话大意是:以新宫成,丁酉,大赦,内外文武并进一大阶。

dīng sì liáng xiāng zhōu cì shǐ wáng lín qiǎn shǐ qǐng lì xiāo zhuāng wèi liáng zhǔ réng yǐ jiāng zhōu nèi shǔ lìng zhuāng jū zhī

这句话大意是:丁巳,梁湘州刺史王琳 遣使请立萧庄为梁主,仍以江州内属,令庄居之。

shí èr yuè guǐ yǒu zhào liáng wáng xiāo zhuāng wèi liáng zhǔ jìn jū jiǔ pài

这句话大意是:十二月癸酉,诏梁王萧庄为梁主, 进居九派。

wù yín yǐ tài fu kě zhū hún dào yuán wèi tài shī sī tú wèi càn wèi tài wèi jì zhōu cì shǐ duàn sháo wèi sī kōng lù shàng shū shì cháng shān wáng yǎn wèi dà sī mǎ lù shàng shū shì zhǎng guǎng wáng chén wèi sī tú

这句话大意是:戊寅,以太傅可朱浑道元为太师,司徒尉粲为太尉,冀州刺史段韶为司 空,录尚书事、常山王演为大司马,录尚书事、长广王湛为司徒。

shì yuè qǐ dà zhuāng yán sì

这句话大意是:是月,起大庄严 寺。

shì nián shā yǒng ān wáng jùn shàng dǎng wáng huàn

这句话大意是:是年,杀永安王浚、上党王涣。

shí nián chūn zhèng yuè wù xū yǐ sī kōng hòu mò chén xiāng wéi dà jiàng jūn

这句话大意是:十年春正月戊戌,以司空侯莫陈相为大将军。

jiǎ yín dì rú liáo yáng gān lù sì

这句话大意是:甲寅,帝如辽阳甘露寺。

yǐ mǎo zhào yú má chéng zhì wèi zhōu

这句话大意是:乙卯, 诏于麻城置卫州。

èr yuè bǐng xū dì yú gān lù sì chán jū shēn guān wéi jūn guó dà zhèng zòu wén

这句话大意是:二月丙戌,帝于甘露寺禅居深观,唯军国大政奏闻。

sān yuè wù xū yǐ shì zhōng gāo dé zhèng wèi shàng shū yòu pú yè

这句话大意是:三月戊戌, 以侍中高德政为尚书右仆射。

bǐng chén dì zhì zì liáo yáng

这句话大意是:丙辰,帝至自辽阳。

shì yuè liáng zhǔ xiāo zhuāng zhì yǐng zhōu qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:是月,梁主萧庄至郢州,遣使朝 贡。

rùn sì yuè dīng yǒu yǐ sī zhōu mù péng chéng wáng yóu wèi sī kōng shì zhōng gāo yáng wáng shí wèi shàng shū yòu pú yè

这句话大意是:闰四月丁酉,以司州牧、彭城王浟为司空,侍中、高阳王湜为尚书右仆射。

yǐ sì yǐ sī kōng péng chéng wáng yóu jiān tài wèi fēng huáng zǐ shào lián wèi cháng lè jùn wáng

这句话大意是:乙 巳,以司空、彭城王浟兼太尉,封皇子绍廉为长乐郡王。

wǔ yuè guǐ wèi zhū shǐ píng gōng yuán shì dōng píng gōng yuán jǐng shì děng èr shí wǔ jiā tè jìn yuán sháo děng shí jiǔ jiā bìng lìng jìn zhǐ

这句话大意是:五月癸未,诛始平公元世、 东平公元景式等二十五家,特进元韶等十九家并令禁止。

liù yuè chén wǔ dì cú xiōng zi qiàn lì shì wéi wén dì

这句话大意是:六月,陈武帝殂,兄子蒨 立,是为文帝。

qiū bā yuè wù xū fēng huáng zǐ shào yì wèi guǎng yáng jùn wáng yǐ shàng shū yòu pú yè hé jiān wáng xiào wǎn wèi shàng shū zuǒ pú yè

这句话大意是:秋八月戊戌,封皇子绍义为广阳郡王,以尚书右仆射、河间王孝琬 为尚书左仆射。

guǐ mǎo zhào zhū jūn mín huò yǒu fù zǔ gǎi xìng mào rù yuán shì huò jiǎ tuō xié rèn wàng chēng xìng yuán zhě bù wèn shì shù yuǎn jìn xī tīng gǎi fù běn xìng

这句话大意是:癸卯,诏诸军民或有父祖改姓冒入元氏,或假托携认,忘称姓元者, 不问世数远近,悉听改复本姓。

jiǔ yuè jǐ sì dì rú jìn yáng

这句话大意是:九月己巳,帝如晋阳。

shì yuè shǐ lì huái zé lù rén huì shǐ yú xiāo zhuāng

这句话大意是:是月,使郦怀则、陆仁惠使 于萧庄。

dōng shí yuè jiǎ wǔ dì bào bēng yú jìn yáng gōng dé yáng táng shí nián sān shí yī

这句话大意是:冬十月甲午,帝暴崩于晋阳宫德阳堂,时年三十一。

yí zhào fán zhū xiōng shì yī yī jiǎn yuē

这句话大意是:遗诏:“凡诸凶事一 依俭约。

sān nián zhī sàng suī yuē dá lǐ hàn wén gé chuàng tōng xíng zì xī yì yǒu cún yān tóng zhī kě yě sàng yuè zhī duàn xiàn yǐ sān shí liù rì

现代白话:三年之丧,虽曰达礼,汉文革创,通行自昔,义有存呢,同之可也,丧月 之断限以三十六日。

sì zhǔ bǎi liáo nèi wài xiá ěr fèng zhì gē qíng xī cóng gōng chú

这句话大意是:嗣主、百僚、内外遐迩奉制割情,悉从公除。

guǐ mǎo fā sāng liǎn yú xuān dé diàn

这句话大意是:”癸卯,发丧, 敛于宣德殿。

shí yī yuè xīn wèi zǐ gōng hái jīng shī

这句话大意是:十一月辛未,梓宫还京师。

shí èr yuè yǐ yǒu bìn yú tài jí qián diàn

这句话大意是:十二月乙酉,殡于太极前殿。

qián míng yuán nián èr yuè bǐng shēn zàng yú wǔ níng líng shì yuē wén xuān huáng dì miào hào wēi zōng

这句话大意是:干明元年二 月丙申,葬于武宁陵,谥曰文宣皇帝,庙号威宗。

wǔ píng chū yòu gǎi wéi wén xuān miào hào xiǎn zǔ

这句话大意是:武平初,又改为文宣,庙号显祖。

dì shǎo yǒu dà dù zhì shí chén mǐn wài róu nèi gāng guǒ gǎn néng duàn

这句话大意是:帝少有大度,志识沉敏,外柔内刚,果敢能断。

yǎ hǎo lì shì cè shǐ zhī zhōng lǐ jù chù fán zhōng rì bù juàn

这句话大意是:雅好吏事,测始知终,理剧处 繁,终日不倦。

chū jiàn dà wèi liú xīn zhèng shù yǐ fǎ yù xià gōng dào wèi xiān

这句话大意是:初践大位,留心政术,以法驭下,公道为先。

huò yǒu wéi fàn xiàn zhāng suī mì qī jiù xūn bì wú róng shě nèi wài qīng jìng mò bù zhī sù

这句话大意是:或有违犯宪章,虽密 戚旧勋,必无容舍,内外清靖,莫不祗肃。

zhì yú jūn guó jǐ cè dú jué huái bào guī mó hóng yuǎn yǒu rén jūn dà lüè

这句话大意是:至于军国几策,独决怀抱,规模宏远, 有人君大略。

yòu yǐ sān fāng dǐng zhì zhū yí wèi bīn xiū shàn jiá bīng jiǎn liàn shì zú zuǒ yòu sù wèi zhì bǎi bǎo jūn shì

这句话大意是:又以三方鼎跱,诸夷未宾,修缮甲兵,简练士卒,左右宿卫置百保军 士。

měi lín xíng zhèn qīn dāng shǐ shí fēng rèn jiāo jiē wéi kǒng qián dí zhī bù duō lǚ fàn jiān wēi cháng zhì kè jié

这句话大意是:每临行阵,亲当矢石,锋刃交接,唯恐前敌之不多,屡犯艰危,常致克捷。

cháng yú dōng shān yóu yàn yǐ guān lǒng wèi píng tóu bēi zhèn nù zhào wèi shōu yú yù qián lì wèi zhào shū xuān shì yuǎn jìn jiāng shì xi fá

这句话大意是:尝 于东山游宴,以关陇未平,投杯震怒,召魏收于御前,立为诏书,宣示远近,将事 西伐。

shì suì zhōu wén dì cú xī rén zhèn kǒng cháng wèi dù lǒng zhī jì

这句话大意是:是岁,周文帝殂,西人震恐,常为度陇之计。

jì zhēng fá sì kè wēi zhèn róng xià liù qī nián hòu yǐ gōng yè zì jīn suì liú lián dān miǎn sì xíng yín bào

这句话大意是:既征伐四克,威振戎夏,六七 年后,以功业自矜,遂留连耽湎,肆行淫暴。

huò gōng zì gǔ wǔ gē ōu bù xī cóng dàn tōng xiāo yǐ yè jì zhòu

这句话大意是:或躬自鼓舞,歌讴不息,从旦通宵, 以夜继昼。

huò tǎn lù xíng tǐ tu fù fěn dài sàn fà hú fú zá yì jǐn cǎi

这句话大意是:或袒露形体,涂傅粉黛,散发胡服,杂衣锦彩。

bá rèn zhāng gōng yóu yú shì sì xūn qī zhī dì zhāo xī lín xìng

这句话大意是:拔刃张弓,游于市肆, 勋戚之第,朝夕临幸。

shí chéng tuō tuó niú lǘ bù shī ān lè shèng shǔ yán hè lóng dōng kù hán huò rì zhōng bào shēn qù yī chí chěng cóng zhě bù kān dì jū zhī zì ruò

这句话大意是:时乘馲驼牛驴,不施鞍勒,盛暑炎赫,隆冬酷寒,或日中暴 身,去衣驰骋,从者不堪,帝居之自若。

qīn qī guì chén zuǒ yòu jìn xí shì cóng cuò zá wú fù chà děng

这句话大意是:亲戚贵臣,左右近习,侍从错杂,无复差 等。

zhēng jí yín yù fēn fù cóng guān zhāo xī lín shì yǐ wéi yú lè

这句话大意是:征集淫妪,分付从官,朝夕临视,以为娱乐。

fán zhū shā hài duō lìng zhī jiě huò fén zhī yú huǒ huò tóu zhī yú hé

这句话大意是:凡诸杀害,多令支解,或焚之于 火,或投之于河。

chén xù jì jiǔ mí yǐ kuáng huò zhì yú mò nián měi yán jiàn zhū guǐ wù yì yún wén yì yīn shēng

这句话大意是:沉酗既久,弥以狂惑,至于末年,每言见诸鬼物,亦云闻异音声。

qíng yǒu dì jiè bì zài zhū lù zhū yuán zōng shì xián jiā tú jiǎo yǒng ān shàng dǎng bìng zhì yuān kù gāo lóng zhī gāo dé zhèng dù bì wáng yuán jǐng li qiàn zhī děng jiē yǐ fēi zuì jiā hài

这句话大意是:情有蒂芥,必在诛戮,诸元宗室咸加屠剿,永安、上党并致冤酷,高隆之、高德政、 杜弼、王元景、李蒨之等皆以非罪加害。

cháng zài jìn yáng yǐ shuò xì cì dū du wèi zi yào yìng shǒu jí yǔn

这句话大意是:尝在晋阳以槊戏刺都督尉子耀,应手即殒。

yòu zài sān tái dà guāng diàn shàng yǐ jù jù dū du mù sōng suì zhì yú sǐ

这句话大意是:又在三台大光殿上,以锯锯都督穆嵩,遂至于死。

yòu cháng xìng kāi fǔ bào xiǎn jiā yǒu dū du hán zhé wú zuì hū yú zhòng zhōng huàn chū zhǎn zhī

这句话大意是:又尝幸开府暴显家,有都督韩悊 无罪,忽于众中唤出斩之。

zì yú kù làn bù kě shèng jì

这句话大意是:自余酷滥,不可胜纪。

cháo yě cǎn zēng gè huái yuàn dú

这句话大意是:朝野惨憎,各怀怨毒。

ér sù yǐ yán duàn lín xià jiā zhī mò shí qiáng jì bǎi liáo zhàn lì bù gǎn wèi fēi wén wǔ jìn chén zhāo bù móu xī

这句话大意是:而素以严 断临下,加之默识强记,百僚战栗,不敢为非,文武近臣,朝不谋夕。

yòu duō suǒ yíng shàn bǎi yì fán xīng jǔ guó sāo rǎo gōng sī láo bì

这句话大意是:又多所营缮, 百役繁兴,举国骚扰,公私劳弊。

fán zhū shǎng lài wú fù jié xiàn fǔ cáng zhī jī suì zhì kōng xū

这句话大意是:凡诸赏赉,无复节限,府藏之积,遂至空虚。

zì huáng tài hòu zhū wáng jí nèi wài xūn jiù chóu jù wēi sǒng jì wú suǒ chū

这句话大意是:自 皇太后诸王及内外勋旧,愁惧危悚,计无所出。

jì yú mò nián bù néng jìn shí wéi shù yǐn jiǔ qǔ niè chéng zāi yīn ér zhì bì

这句话大意是:暨于末年,不能进食,唯数饮酒, 曲蘖成灾,因而致毙。

lùn yuē gāo zǔ píng dìng sì hú wēi quán yán shì

这句话大意是:论曰:高祖平定四胡,威权延世。

qiān qiū zhī hòu suī zhǔ qì yǒu rén hào lìng suǒ jiā zhèng jiē zì chū

这句话大意是:迁邺之后,虽主器有人,号令所加,政皆自 出。

xiǎn zǔ yīn xún hóng yè nèi wài xié cóng zì cháo jí yě qún xīn zhǔ wàng

这句话大意是:显祖因循鸿业,内外协从,自朝及野,群心属望。

dōng wèi zhī de jǔ shì lè tuī céng wèi jī yuè xuán yùn jí jǐ

这句话大意是:东魏之地,举世乐推,曾未 期月,玄运集己。

shǐ zé cún xīn zhèng shì fēng huà sù rán shù nián zhī jiān xī sī zhì zhì

这句话大意是:始则存心政事,风化肃然,数年之间,翕斯致治。

qí hòu zòng jiǔ sì yù shì jí chāng kuáng hūn xié cán bào jìn shì wèi yǒu

这句话大意是:其后纵酒肆欲, 事极猖狂,昏邪残暴,近世未有。

xiǎng guó fú yǒng shí yóu sī jí yìn sì tiǎn jué gù yì yú yāng zhě yě

这句话大意是:飨国弗永,实由斯疾,胤嗣殄绝,固亦余殃者也。

zàn yuē tiān bǎo dìng wèi shòu zhōng yōu shǔ

这句话大意是:赞曰:天保定位,受终攸属。

yǎn zhái qū xià yuán yīng dì lù

这句话大意是:奄宅区夏,爰膺帝箓。

shì yè ōu gē qíng huǐ guī yù

这句话大意是:势叶讴歌,情毁龟玉。

shǐ cún zhèng shù wén sī dé yīn

这句话大意是:始 存政术,闻斯德音。

wǎng zūn kè niàn nǎi sì qí xīn

这句话大意是:罔遵克念,乃肆其心。

qióng lǐ cán nüè jìn xìng huāng yín

这句话大意是:穷理残虐,尽性荒淫。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →