金史 · 脱脱 · Chapter 22 of 136

志·卷三

PinyinModern Translation
Size

lì xià

这句话大意是:◎历下。

bù yuè lí dì wǔ

这句话大意是:○步月离第五。

zhuǎn zhōng fēn yī shí sì wàn sì qiān yī bǎi yī shí miǎo liù qiān liù shí liù

这句话大意是:转终分:一十四万四千一百一十,秒六千六十六。

zhuǎn zhōng rì èr shí qī rì yú èr qiān jiǔ bǎi miǎo liù qiān liù shí liù

这句话大意是:转终日:二十七日,余二千九百,秒六千六十六。

zhuǎn zhōng rì yī shí sān rì yú sì qiān liù shí wǔ miǎo sān qiān sān shí sān

这句话大意是:转中日:一十三日,余四千六十五,秒三千三十三。

shuò chà rì yī yú wǔ qiān yī bǎi sì miǎo sān qiān jiǔ bǎi sān shí sì

这句话大意是:朔差日:一,余五千一百四,秒三千九百三十四。

xiàng cè qī rì yú èr qiān yī fēn èr shí èr miǎo bàn

这句话大意是:象策:七日,余二千一分,二十二秒半。

miǎo mǔ yī wàn

这句话大意是:秒母:一万。

shàng xián jiǔ shí yí dù sān shí yī fēn sì shí èr miǎo

这句话大意是:上弦:九十一度,三十一分,四十二秒。

wàng yī bǎi bā shí èr dù liù shí èr fēn bā shí sì miǎo

这句话大意是:望:一百八十二度,六十二分,八十四秒。

xià xián èr bǎi qī shí sān dù jiǔ shí sì fēn èr shí liù miǎo

这句话大意是:下弦:二百七十三度,九十四分,二十六秒。

yuè píng xíng dù shí sān dù sān shí liù fēn bā shí qī miǎo bàn

这句话大意是:月平行度:十三度,三十六分,八十七秒半。

fēn miǎo mǔ yī bǎi

这句话大意是:分、秒母:一百。

qī rì chū shù sì qiān liù bǎi sì shí bā

这句话大意是:七日:初数,四千六百四十八。

mò shù wǔ bǎi bā shí èr

这句话大意是:末数,五百八十二。

shí sì rì chū shù sì qiān liù shí wǔ

这句话大意是:十四日:初数,四千六十五。

mò shù yī qiān yī bǎi liù shí wǔ

这句话大意是:末数,一千一百六十五。

èr shí yī rì chū shù sān qiān sì bǎi bā shí sān

这句话大意是:二十一日:初数,三千四百八十三。

mò shù yī qiān qī bǎi sì shí qī

这句话大意是:末数,一千七百四十七。

èr shí bā rì chū shù èr qiān jiǔ bǎi yī

这句话大意是:二十八日:初数,二千九百一。

mò shù èr qiān sān bǎi èr shí jiǔ

这句话大意是:末数,二千三百二十九。

qiú jīng shuò xián wàng rù zhuǎn

这句话大意是:求经朔弦望入转。

zhì tiān zhèng shuò jī fēn yǐ zhuǎn zhōng fēn jí miǎo qù zhī bù jìn rú rì fǎ ér yī wèi rì bù mǎn wèi yú miǎo jí tiān zhèng shí yī yuè jīng shuò rù zhuǎn rì jí yú miǎo

这句话大意是:置天正朔积分,以转终分及秒去之,不尽,如日法而一,为日,不满为余秒,即天正十一月经朔入转日及余秒。

yǐ xiàng cè lèi jiā zhī qù mìng rú qián jí de xián wàng jīng rì jiā shí rù zhuǎn rì jí yú miǎo

这句话大意是:以象策累加之,去命如前,即得弦、望经日加时入转日及余秒。

jìng qiú cì shuò rù zhuǎn

这句话大意是:径求次朔入转。

yǐ shuò chà jiā zhī

这句话大意是:(以朔差加之。

zhuǎn dìng fēn jí jī dù tiǎo kē lǜ

这句话大意是:转定分及积度朓棵率。

biǎo lüè

这句话大意是:(表略)。

qiú shuò xián wàng rù zhuǎn tiǎo kē dìng shù

这句话大意是:求朔弦望入转朓棵定数。

zhì rù zhuǎn xiǎo yú yǐ qí rì suàn wài sǔn yì lǜ chéng zhī rú rì fǎ ér yī suǒ de yǐ sǔn yì jī wèi dìng shù

这句话大意是:置入转小余,以其日算外,损益率乘之,如日法而一,所得,以损益积为定数。

qí sì qī rì xià yú rú chū shù yǐ xià chū lǜ chéng zhī chū shù ér yī yǐ sǔn yì tiǎo kē jī wèi dìng shù

这句话大意是:其四七日下余,如初数以下,初率乘之,初数而一,以损益朓棵积为定数。

rú chū shù yǐ shàng chū shù jiǎn zhī yú chéng mò lǜ mò shù ér yī biàn wèi tiǎo kē dìng shù

这句话大意是:如初数以上,初数减之,余乘末率,末数而一,便为朓棵定数。

qiú shuò xián wàng dìng rì

这句话大意是:求朔弦望定日。

zhì jīng shuò xián wàng xiǎo yú tiǎo jiǎn nǜ jiā rù qì rù zhuǎn tiǎo kē dìng shù mǎn yǔ bù zú jìn tuì dà yú mìng jiǎ zǐ suàn wài gè de dìng shuò xián wàng rì chén jí yú

这句话大意是:置经朔、弦、望小余,朓减朒加入气入转朓棵定数,满与不足,进退大余,命甲子算外,各得定朔、弦、望日辰及余。

dìng shuò qián gàn míng yǔ hòu gàn míng tóng zhě qí yuè dà

这句话大意是:定朔前干名与后干名同者,其月大;。

bù tóng zhě qí yuè xiǎo

这句话大意是:不同者,其月小。

yuè nèi wú zhōng qì zhě wèi rùn

这句话大意是:月内无中气者为闰。

shì dìng shuò xiǎo yú qiū fēn hòu zài rì fǎ sì fēn zhī sān yǐ shàng zhě jìn yī rì

这句话大意是:视定朔小余:秋分后,在日法四分之三以上者,进一日。

chūn fēn hòu dìng shuò rì chū fēn yǔ chūn fēn rì chū fēn xiàng jiǎn zhī yú sān yuē zhī yòng jiǎn sì fēn zhī sān dìng shuò xiǎo yú jí cǐ shù yǐ shàng zhě yì jìn yī rì

这句话大意是:春分后,定朔日出分与春分日出分相减之余,三约之,用减四分之三,定朔小余及此数以上者,亦进一日。

huò yǒu jiāo kuī chū zài rì rù qián zhě bù jìn zhī

这句话大意是:或有交,亏初在日入前者,不进之。

dìng xián wàng xiǎo yú zài rì chū fēn yǐ xià zhě tuì yī rì

这句话大意是:定弦、望小余在日出分以下者,退一日。

wàng huò yǒu jiāo kuī chū zài rì chū qián zhě xiǎo yú suī zài rì chū hòu yì tuì zhī

这句话大意是:望或有交,亏初在日出前者,小余虽在日出后,亦退之。

rú shí qī rì wàng zhě yòu shì dìng shuò xiǎo yú zài sì fēn zhī sān yǐ xià zhī shù chūn fēn hòu yòng jiǎn dìng zhī shù

这句话大意是:如十七日望者,又视定朔小余在四分之三以下之数,(春分后用减定之数。

yǔ dìng wàng xiǎo yú zài rì chū fēn yǐ shàng zhī shù xiāng jiào zhī

这句话大意是:)与定望小余在日出分以上之数相较之;。

shuò shǎo wàng duō zhě wàng bù tuì ér shuò yóu jìn zhī

这句话大意是:朔少望多者,望不退,而朔犹进之。

wàng shǎo shuò duō zhě shuò bù jìn ér wàng yóu tuì zhī

这句话大意是:望少朔多者,朔不进,而望犹退之。

rì yuè zhī xíng yǒu yíng yǒu suō chí jí jiā jiǎn zhī shù huò yǒu sì dà sān xiǎo

这句话大意是:(日月之行,有盈有缩,迟疾加减之数,或有四大三小;。

ruò suí cháng lǐ dāng chá qí shí zǎo wǎn suí suǒ jìn ér jìn tuì zhī shǐ bù guò sān dà èr xiǎo

这句话大意是:若随常理,当察其时早晚,随所近而进退之,使不过三大二小。

qiú dìng shuò xián wàng zhōng jī

这句话大意是:求定朔弦望中积。

zhì dìng shuò xián wàng dà xiǎo yú yǔ jīng shuò xián wàng dà xiǎo yú xiāng jiǎn zhī yú yǐ jiā jiǎn jīng shuò xián wàng rù qì rì yú jīng shuò xián wàng shǎo jí jiā zhī duō jí jiǎn zhī

这句话大意是:置定朔、弦、望大小余与经朔、弦、望大小余相减之余,以加减经朔、弦、望入气日余,(经朔、弦、望少即加之,多即减之。

jí wéi dìng shuò xián wàng rù qì

这句话大意是:)即为定朔、弦、望入气。

yǐ jiā qí qì zhōng jī jí wéi dìng shuò xián wàng zhōng jī

这句话大意是:以加其气中积,即为定朔、弦、望中积。

qí yú yǐ rì fǎ tuì chú wèi fēn miǎo

这句话大意是:(其余以日法退除为分秒。

qiú dìng shuò xián wàng jiā shí rì dù

这句话大意是:求定朔弦望加时日度。

zhì dìng shuò xián wàng yuē yú yǐ suǒ rù qì rì sǔn yì lǜ chéng yíng suō sǔn yì

这句话大意是:置定朔、弦、望约余,以所入气日损益率乘,(盈缩损益。

wàn yuē zhī yǐ sǔn yì qí xià yíng suō jī nǎi yíng jiā suō jiǎn dìng shuò xián wàng zhōng jī

这句话大意是:)万约之,以损益其下盈缩积,乃盈加缩减定朔弦望中积;。

yòu yǐ dōng zhì jiā shí rì chán huáng dào sù dù jiā zhī yī sù cì qù zhī jí de dìng shuò xián wàng jiā shí rì suǒ zài dù jí fēn miǎo

这句话大意是:又以冬至加时日躔黄道宿度加之,依宿次去之,即得定朔、弦、望加时日所在度及分秒。

yòu zhì dìng shuò xián wàng yuē yú fù zhì zhī

这句话大意是:又置定朔、弦、望约余,副置之。

yǐ chéng qí rì yíng suō zhī sǔn yì lǜ wàn yuē zhī yīng yì zhě yíng jiā suō jiǎn yīng sǔn zhě yíng jiǎn suō jiā qí fù mǎn bǎi wéi fēn fēn mǎn bǎi wéi dù yǐ jiā qí rì yè bàn rì dù mìng zhī gè de qí rì jiā shí rì chán huáng dào sù cì

这句话大意是:以乘其日盈缩之损益率,万约之,应益者盈加缩减,应损者盈减缩加其副,满百为分,分满百为度,以加其日夜半日度,命之,各得其日加时日躔黄道宿次。

ruò xiān yú lì zhù dìng měi rì yè bàn rì dù jí wéi miào yě

这句话大意是:(若先于历注定每日夜半日度,即为妙也。

qiú dìng shuò xián wàng jiā shí yuè dù

这句话大意是:求定朔弦望加时月度。

fán hé shuò jiā shí rì yuè tóng dù qí dìng shuò jiā shí huáng dào rì dù jí wéi dìng shuò jiā shí huáng dào yuè dù

这句话大意是:凡合朔加时日月同度,其定朔加时黄道日度,即为定朔加时黄道月度。

xián wàng gè yǐ xián wàng dù jiā dìng xián wàng jiā shí huáng dào rì dù yī sù cì qù zhī jí de dìng shuò xián wàng jiā shí huáng dào yuè dù jí fēn miǎo

这句话大意是:弦、望各以弦、望度加定弦、望加时黄道日度,依宿次去之,即得定朔、弦、望加时黄道月度及分秒。

qiú yè bàn wǔ zhōng rù zhuǎn

这句话大意是:求夜半午中入转。

zhì jīng shuò rù zhuǎn yǐ jīng shuò xiǎo yú jiǎn zhī wèi jīng shuò yè bàn rù zhuǎn

这句话大意是:置经朔入转,以经朔小余减之,为经朔夜半入转。

yòu jīng shuò xiǎo yú yǔ bàn fǎ xiāng jiǎn zhī yú yǐ jiā jiǎn jīng shuò jiā shí rù zhuǎn jīng shuò shǎo rú bàn fǎ jiā zhī

这句话大意是:又经朔小余与半法相减之余,以加减经朔加时入转,(经朔少,如半法加之;。

duō rú bàn fǎ jiǎn zhī

这句话大意是:多,如半法减之。

wèi jīng shuò wǔ zhōng rù zhuǎn

这句话大意是:)为经朔午中入转。

ruò dìng shuò dà yú yǒu jìn tuì zhě yì jiā jiǎn zhuǎn rù fǒu zé yīn jīng wèi dìng

这句话大意是:若定朔大余有进退者,亦加减转入,否则因经为定。

měi yuè lèi jiā yī rì mǎn zhōng rì jí yú miǎo qù mìng rú qián gè de měi rì yè bàn wǔ zhōng rù zhuǎn

这句话大意是:每月累加一日,满终日及余秒去命如前,各得每日夜半、午中入转。

qiú yè bàn yīn dìng shuò yè bàn rù zhuǎn lèi jiā zhī

这句话大意是:(求夜半,因定朔夜半入转累加之。

qiú wǔ zhōng yīn dìng shuò wǔ zhōng rù zhuǎn lèi jiā zhī

这句话大意是:求午中,因定朔午中入转累加之。

qiú jiā shí rù zhuǎn zhě rú qiú jiā shí rù qì shù

这句话大意是:求加时入转者,如求加时入气术。

qiú jiā shí jí yè bàn yuè dù

这句话大意是:求加时及夜半月度。

zhì qí rì rù zhuǎn suàn wài zhuǎn dìng fēn yǐ dìng shuò xián wàng xiǎo yú chéng zhī rú rì fǎ ér yī wèi jiā shí zhuǎn fēn

这句话大意是:置其日入转算外转定分,以定朔、弦、望小余乘之,如日法而一,为加时转分。

fēn mǎn bǎi wéi dù

这句话大意是:(分满百为度。

jiǎn dìng shuò xián wàng jiā shí yuè dù wèi yè bàn yuè dù

这句话大意是:)减定朔、弦、望加时月度,为夜半月度。

yǐ suǒ de zhuǎn dìng fēn lèi jiā zhī jí de měi rì yè bàn yuè dù

这句话大意是:以所得转定分累加之,即得每日夜半月度。

huò shuò zhì xián wàng huò zhì hòu shuò jiē kě lèi jiā zhī

这句话大意是:(或朔至弦、望,或至后朔,皆可累加之。

rán jìn zé chà shǎo yuǎn zé chà duō

这句话大意是:然近则差少,远则差多。

zhì suǒ qiú qián hòu yè bàn xiāng jù yuè dù wéi xíng dù jì qí xiāng jù rù zhuǎn jī dù yǔ xíng dù xiāng jiǎn yú yǐ xiāng jù rì shù chú wèi rì chà xíng dù duō yǐ rì chà jiā měi rì zhuǎn dìng fēn xíng dù shǎo yǐ rì chà jiǎn měi rì zhuǎn dìng fēn rán hòu yòng zhī kě zhōng

这句话大意是:置所求前后夜半相距月度为行度,计其相距入转积度,与行度相减,余以相距日数除为日差,行度多以日差加每日转定分,行度少以日差减每日转定分,然后用之可中。

huò yù sù qiú yòng cǐ shù yù jiū qí gù yi yòng hòu shù

这句话大意是:或欲速求,用此数,欲究其故,宜用后术。

qiú chén hūn yuè dù

这句话大意是:求晨昏月度。

zhì qí rì chen fēn chéng qí rì suàn wài zhuǎn dìng fēn rì fǎ ér yī wèi chen zhuǎn fēn

这句话大意是:置其日晨分,乘其日算外转定分,日法而一,为晨转分。

yòng jiǎn dìng fēn yú wèi hūn zhuǎn fēn

这句话大意是:用减定分,余为昏转分。

yòu yǐ shuò xián wàng dìng xiǎo yú chéng zhuǎn dìng fēn rì fǎ ér yī wèi jiā shí fēn

这句话大意是:又以朔、弦、望定小余、乘转定分,日法而一,为加时分。

yǐ jiǎn chen hūn zhuǎn fēn wèi qián

这句话大意是:以减晨、昏转分,为前;。

bù zú fù jiǎn zhī wèi hòu

这句话大意是:不足,覆减之,为后。

nǎi qián jiā hòu jiǎn jiā shí yuè dù jí chén hūn yuè suǒ zài sù dù jí fēn miǎo

这句话大意是:乃前加后减加时月度,即晨昏月所在宿度及分秒。

qiú shuò xián wàng chén hūn dìng chéng

这句话大意是:求朔弦望晨昏定程。

gè yǐ qí shuò hūn dìng yuè jiǎn shàng xián hūn dìng yuè yú wèi shuò hòu hūn dìng chéng

这句话大意是:各以其朔昏定月,减上弦昏定月,余为朔后昏定程。

yǐ shàng xián hūn dìng yuè jiǎn wàng hūn dìng yú wéi shàng xián hòu hūn dìng chéng

这句话大意是:以上弦昏定月,减望昏定,余为上弦后昏定程。

yǐ wàng chen dìng yuè jiǎn xià xián chen dìng yuè yú wèi wàng hòu chen dìng chéng

这句话大意是:以望晨定月,减下弦晨定月,余为望后晨定程。

yǐ xià xián chen dìng yuè jiǎn hòu shuò chen dìng yuè yú wéi xià xián hòu chen dìng chéng

这句话大意是:以下弦晨定月,减后朔晨定月,余为下弦后晨定程。

qiú měi rì zhuǎn dìng dù

这句话大意是:求每日转定度。

lěi jì měi chéng xiāng jù rì xià zhuǎn jī dù yǔ chén hūn dìng chéng xiāng jiǎn yú yǐ xiāng jù rì shù chú zhī wèi rì chà dìng chéng duō jiā zhī dìng chéng shǎo jiǎn zhī

这句话大意是:累计每程相距日下转积度,与晨昏定程相减,余以相距日数除之,为日差,(定程多加之,定程少减之。

yǐ jiā jiǎn měi rì zhuǎn dìng fēn wèi zhuǎn dìng dù

这句话大意是:)以加减每日转定分,为转定度。

yīn shuò xián wàng chén hūn yuè měi rì lèi jiā zhī mǎn sù cì qù zhī wèi měi rì chén hūn yuè dù jí fēn miǎo

这句话大意是:因朔、弦、望晨昏月,每日累加之,满宿次去之,为每日晨昏月度及分秒。

fán zhù lì shuò rì yǐ hòu zhù hūn yuè wàng hòu yī rì zhù chen yuè

这句话大意是:(凡注历:朔日以后注昏月,望后一日注晨月。

gǔ lì yǒu jiǔ dào yuè dù qí shù suī fán yì nán xuē qù jù qí shù rú hòu

这句话大意是:)古历有九道月度,其数虽繁,亦难削去,具其术如后。

qiú píng jiāo rì chén

这句话大意是:求平交日辰。

zhì jiāo zhōng rì jí yú miǎo yǐ qí yuè jīng shuò jiā shí rù jiāo fàn rì jí yú miǎo jiǎn zhī wèi píng jiāo rù qí yuè jīng shuò jiā shí hòu rì jí yú miǎo

这句话大意是:置交终日及余秒,以其月经朔加时入交泛日及余秒减之,为平交入其月经朔加时后日及余秒。

yǐ jiā qí yuè jīng shuò dà xiǎo yú qí dà yú mìng jiǎ zǐ suàn wài jí píng jiāo rì chén jí yú miǎo

这句话大意是:以加其月经朔大小余,其大余命甲子算外,即平交日辰及余秒。

qiú cì jiāo zhě yǐ jiāo zhōng rì jí yú miǎo jiā zhī dà yú mǎn jì fǎ qù zhī mìng rú qián jí cì píng jiāo rì chén jí yú miǎo

这句话大意是:(求次交者,以交终日及余秒加之,大余满纪法去之,命如前,即次平交日辰及余秒。

qiú píng jiāo rù zhuǎn tiǎo kē dìng shù

这句话大意是:求平交入转朓棵定数。

zhì píng jiāo xiǎo yú jiā qí rì yè bàn rù zhuǎn yú yǐ chéng qí rì sǔn yì lǜ rì fǎ ér yī suǒ de yǐ sǔn yì qí xià tiǎo nǜ jī wèi dìng shù

这句话大意是:置平交小余,加其日夜半入转余,以乘其日损益率,日法而一,所得,以损益其下朓朒积,为定数。

qiú zhèng jiāo rì chén

这句话大意是:求正交日辰。

zhì píng jiāo xiǎo yú yǐ píng jiāo rù zhuǎn tiǎo kē dìng shù tiǎo jiǎn nǜ jiā zhī mǎn yǔ bù zú jìn tuì rì chén jí zhèng jiāo rì chén jí yú miǎo

这句话大意是:置平交小余,以平交入转朓棵定数,朓减朒加之,满与不足,进退日辰,即正交日辰及余秒。

yǔ dìng shuò rì chén xiāng jù jí suǒ zài yuè rì

这句话大意是:与定朔日辰相距,即所在月日。

qiú jīng shuò jiā shí zhōng jī

这句话大意是:求经朔加时中积。

gè yǐ qí yuè jīng shuò jiā rù qì rì jí yú jiā qí qì zhōng jī yú qí rì mìng wèi dù qí yú yǐ rì fǎ tuì chú wèi fēn miǎo jí qí jīng shuò jiā shí zhōng jī dù jí fēn miǎo

这句话大意是:各以其月经朔加入气日及余,加其气中积余,其日命为度,其余以日法退除为分秒,即其经朔加时中积度及分秒。

qiú zhèng jiāo jiā shí huáng dào yuè dù

这句话大意是:求正交加时黄道月度。

zhì píng jiāo rù jīng shuò jiā shí hòu suàn jí yú miǎo

这句话大意是:置平交入经朔加时后算及余秒,。

yǐ rì fǎ tōng rì

这句话大意是:以日法通日,。

nèi yú

这句话大意是:内余,。

jìn èr wèi

这句话大意是:进二位,。

rú sān wàn jiǔ qiān yī bǎi èr shí yī fēn wéi dù

这句话大意是:如三万九千一百二十一分为度,。

bù mǎn tuì chú wèi fēn miǎo

这句话大意是:不满退除为分秒,。

yǐ jiā qí yuè jīng shuò jiā shí zhōng jī

这句话大意是:以加其月经朔加时中积,。

rán hòu yǐ dōng zhì jiā shí huáng dào rì dù jiā ér mìng zhī

这句话大意是:然后以冬至加时黄道日度加而命之,。

jí qí de qí yuè zhèng jiāo jiā shí yuè lí huáng dào sù dù jí fēn miǎo

这句话大意是:即其得其月正交加时月离黄道宿度及分秒。

rú qiú cì jiāo zhě yǐ jiāo zhōng dù jí miǎo jiā ér mìng zhī jí de suǒ qiú

这句话大意是:如求次交者,以交终度及秒加而命之,即得所求。

qiú huáng dào sù jī dù

这句话大意是:求黄道宿积度。

zhì zhèng jiāo shí huáng dào sù quán dù yǐ zhèng jiāo jiā shí yuè lí huáng dào sù dù jí fēn miǎo jiǎn zhī yú wèi jù hòu dù jí fēn miǎo yǐ huáng dào sù dù lèi jiā zhī jí gè de zhèng jiāo hòu huáng dào sù jī dù jí fēn miǎo

这句话大意是:置正交时黄道宿全度,以正交加时月离黄道宿度及分秒减之,余为距后度及分秒,以黄道宿度累加之,即各得正交后黄道宿积度及分秒。

qiú huáng dào sù jī dù rù chū mò xiàn

这句话大意是:求黄道宿积度入初末限。

zhì huáng dào sù jī dù jí fēn miǎo mǎn jiāo xiàng dù jí fēn miǎo qù zhī rú zài bàn jiāo xiàng yǐ xià wèi chū xiàn

这句话大意是:置黄道宿积度及分秒,满交象度及分秒去之,如在半交象以下,为初限;。

yǐ shàng zhě yǐ jiǎn jiāo xiàng dù jí fēn miǎo yú wèi rù mò xiàn

这句话大意是:以上者,以减交象度及分秒,余为入末限。

rù jiāo jī dù jiāo xiàng dù bìng zài jiāo huì shù zhōng

这句话大意是:(入交积度交象度并在交会术中。

qiú yuè xíng jiǔ dào sù dù

这句话大意是:求月行九道宿度。

fán yuè xíng suǒ jiāo dōng rù yīn lì xià rù yáng lì yuè xíng qīng dào

这句话大意是:凡月行所交:冬入阴历,夏入阳历,月行青道。

dōng zhì xià zhì hòu qīng dào bàn jiāo zài chūn fēn zhī sù dāng huáng dào dōng

这句话大意是:(冬至夏至后,青道半交在春分之宿,当黄道东。

lì dōng lì xià hòu qīng dào bàn jiāo zài lì chūn zhī sù dāng huáng dào dōng nán

这句话大意是:立冬立夏后,青道半交在立春之宿,当黄道东南。

zhì suǒ chōng zhī sù yì rú zhī

这句话大意是:至所冲之宿亦如之。

dōng rù yáng lì xià rù yīn lì yuè xíng bái dào

这句话大意是:)冬入阳历,夏入阴历,月行白道。

dōng zhì xià zhì hòu bái dào bàn jiāo zài qiū fēn zhī sù dāng huáng dào xi

这句话大意是:(冬至夏至后,白道半交在秋分之宿,当黄道西。

lì dōng lì xià hòu bái dào bàn jiāo zài lì qiū zhī sù dāng huáng dào xī běi

这句话大意是:立冬立夏后,白道半交在立秋之宿,当黄道西北。

zhì suǒ chōng zhī sù yì rú zhī

这句话大意是:至所冲之宿亦如之。

chūn rù yáng lì qiū rù yīn lì yuè xíng zhū dào

这句话大意是:)春入阳历,秋入阴历,月行朱道。

chūn fēn qiū fēn hòu zhū dào bàn jiāo zài xià zhì zhī sù dāng huáng dào nán

这句话大意是:(春分秋分后,朱道半交在夏至之宿,当黄道南。

lì chūn lì qiū hòu zhū dào bàn jiāo zài lì xià zhī sù dāng huáng dào xī nán

这句话大意是:立春立秋后,朱道半交在立夏之宿,当黄道西南。

zhì suǒ chōng zhī sù yì rú zhī

这句话大意是:至所冲之宿亦如之。

chūn rù yīn lì qiū rù yáng lì yuè xíng hēi dào

这句话大意是:)春入阴历,秋入阳历,月行黑道。

chūn fēn qiū fēn hòu hēi dào bàn jiāo zài dōng zhì zhī sù dāng huáng dào běi

这句话大意是:(春分秋分后,黑道半交在冬至之宿当黄道北。

lì chūn lì qiū hòu hēi dào bàn jiāo zài lì dōng zhī sù dāng huáng dào dōng běi

这句话大意是:立春立秋后,黑道半交在立冬之宿,当黄道东北。

zhì suǒ chōng zhī sù yì rú zhī

这句话大意是:至所冲之宿亦如之。

sì xù lí wèi bā jié zhì yīn yáng zhī suǒ jiāo jiē yǔ huáng dào xiāng huì gù yuè xíng yǒu jiǔ dào

这句话大意是:)四序离为八节,至阴阳之所交,皆与黄道相会,故月行有九道。

gè yǐ suǒ rù chū mò xiàn dù jí fēn miǎo jiǎn yī bǎi yī dù yú yǐ suǒ rù chū mò xiàn dù jí fēn chéng zhī bàn ér tuì wèi wèi fēn fēn mǎn bǎi wéi dù mìng wèi yuè dào yǔ huáng dào fàn chà

这句话大意是:各以所入初末限度及分秒,减一百一度,余以所入初末限度及分乘之,半而退位为分,分满百为度,命为月道与黄道泛差。

fán rì yǐ chì dào nèi wèi yīn wài wèi yáng

这句话大意是:凡日以赤道内为阴,外为阳;。

yuè yǐ huáng dào nèi wèi yīn wài wèi yáng

这句话大意是:月以黄道内为阴,外为阳。

gù yuè xíng zhèng jiāo rù xià zhì hòu sù dù nèi wèi tóng míng rù dōng zhì hòu sù dù nèi wèi yì míng

这句话大意是:故月行正交,入夏至后宿度内为同名,入冬至后宿度内为异名。

qí zài tóng míng zhě zhì yuè xíng yǔ huáng dào fàn chà jiǔ yīn bā yuē zhī wèi dìng chà bàn jiāo hòu zhèng jiāo qián yǐ chà jiǎn

这句话大意是:其在同名者,置月行与黄道泛差,九因八约之,为定差,半交后,正交前,以差减;。

zhèng jiāo hòu bàn jiāo qián yǐ chà jiā

这句话大意是:正交后,半交前,以差加。

cǐ jiā jiǎn chū rù liù dù zhèng rú huáng chì dào xiāng jiāo tóng míng zhī chà ruò jiào zhī jiàn yì zé suí jiāo suǒ zài qiān biàn bù tóng yě

这句话大意是:(此加减出入六度,正,如黄赤道相交同名之差,若较之渐异,则随交所在,迁变不同也。

réng yǐ zhèng jiāo dù jù qiū fēn dù shù chéng dìng chà rú xiàng xiàn ér yī suǒ de wèi yuè dào yǔ chì dào dìng chà

这句话大意是:)仍以正交度距秋分度数,乘定差,如象限而一,所得为月道与赤道定差。

qián jiā zhě wèi jiǎn jiǎn zhě wèi jiā

这句话大意是:前加者为减,减者为加。

qí zhōng yì míng zhě zhì yuè xíng yǔ huáng dào fàn chà qī yīn bā yuē zhī wèi dìng chà

这句话大意是:其中异名者,置月行与黄道泛差,七因八约之,为定差。

bàn jiāo hòu yǐ chà jiā

这句话大意是:半交后,以差加;。

zhèng jiāo hòu bàn jiāo qián yǐ chà jiǎn

这句话大意是:正交后,半交前,以差减。

cǐ jiā jiǎn chū rù liù dù yì rú huáng dào chì dào xiāng jiāo yì míng zhī chà jiào zhī jiàn tóng zé suí jiāo suǒ qiān biàn bù cháng

这句话大意是:(此加减出入六度,异,如黄道赤道相交异名之差,较之渐同,则随交所迁变不常。

réng yǐ zhèng jiāo dù jù chūn fēn dù shù chéng dìng chà rú xiàng xiàn ér yī suǒ de wèi yuè dào yǔ chì dào dìng chà

这句话大意是:)仍以正交度距春分度数,乘定差,如象限而一,所得为月道与赤道定差。

qián jiā zhě wèi jiǎn jiǎn zhě wèi jiā

这句话大意是:前加者为减,减者为加。

gè jiā jiǎn huáng dào sù jī dù wèi jiǔ dào sù jī dù

这句话大意是:各加减黄道宿积度,为九道宿积度。

yǐ qián sù jiǔ dào jī dù jiǎn zhī wèi qí sù jiǔ dào dù jí fēn

这句话大意是:以前宿九道积度减之,为其宿九道度及分。

qí fēn jiù jìn yuē wèi tài bàn shǎo

这句话大意是:(其分就近约为太半少。

lùn chūn xià qiū dōng yǐ sì shí rì suǒ zài sù dù wèi zhèng

这句话大意是:论春夏秋冬以四时日所在宿度为正。

qiú zhèng jiāo jiā shí yuè lí jiǔ dào sù dù

这句话大意是:求正交加时月离九道宿度。

yǐ zhèng jiāo jiā shí huáng dào rì dù jí fēn jiǎn yī bǎi yī dù yú yǐ zhèng jiāo dù jí fēn chéng zhī bàn ér tuì wèi wèi fēn fēn mǎn bǎi wéi dù mìng wèi yuè dào yǔ huáng dào fàn chà

这句话大意是:以正交加时黄道日度及分,减一百一度,余以正交度及分乘之,半而退位为分,分满百为度,命为月道与黄道泛差。

qí zài tóng míng zhě zhì yuè xíng yǔ huáng dào fàn chà

这句话大意是:其在同名者,置月行与黄道泛差。

jiǔ yīn bā yuē zhī wèi dìng chà yǐ jiā

这句话大意是:九因八约之,为定差,以加;。

réng yǐ zhèng jiāo dù jù qiū fēn dù shù chéng dìng chà rú xiàng xiàn ér yī suǒ de wèi yuè dào yǔ chì dào dìng chà yǐ jiǎn qí zài yì míng zhě zhì yuè xíng yǔ huáng dào fàn chà qī yīn bā yuē zhī wèi dìng chà yǐ jiǎn

这句话大意是:仍以正交度距秋分度数,乘定差,如象限而一,所得为月道与赤道定差,以减,其在异名者,置月行与黄道泛差,七因八约之,为定差,以减;。

réng yǐ zhèng jiāo dù jù chūn fēn dù shù chéng dìng chà rú xiàng xiàn ér yī suǒ de wèi yuè dào yǔ chì dào dìng chà yǐ jiā

这句话大意是:仍以正交度距春分度数,乘定差,如象限而一,所得为月道与赤道定差,以加。

zhì zhèng jiāo jiā shí huáng dào yuè dù jí fēn yǐ èr chà jiā jiǎn zhī jí wéi zhèng jiāo jiā shí yuè lí jiǔ dào sù dù jí fēn

这句话大意是:置正交加时黄道月度及分,以二差加减之,即为正交加时月离九道宿度及分。

qiú dìng shuò wàng jiā shí yuè suǒ zài dù

这句话大意是:求定朔望加时月所在度。

zhì dìng shuò jiā shí rì chán huáng dào sù cì fán hé shuò jiā shí yuè xíng qián zài rì xià yǔ tài yáng tóng dù shì wèi jiā shí yuè lí sù cì

这句话大意是:置定朔加时日躔黄道宿次,凡合朔加时,月行潜在日下,与太阳同度,是为加时月离宿次。

gè yǐ xián wàng dù jí fēn miǎo jiā qí suǒ dāng xián wàng jiā shí yuè chán huáng dào sù dù mǎn sù cì qù zhī mìng rú qián gè de dìng shuò xián wàng jiā shí yuè suǒ zài huáng dào sù dù jí fēn miǎo

这句话大意是:各以弦、望度及分秒,加其所当弦、望加时月躔黄道宿度,满宿次去之,命如前,各得定朔、弦、望加时月所在黄道宿度及分秒。

qiú dìng shuò xián wàng jiā shí jiǔ dào yuè dù

这句话大意是:求定朔弦望加时九道月度。

gè yǐ shuò xián wàng jiā shí yuè lí huáng dào sù dù jí fēn miǎo jiā qián sù zhèng jiāo hòu huáng dào jī dù wèi dìng shuò xián wàng jiā shí zhèng jiāo hòu huáng dào jī dù

这句话大意是:各以朔、弦、望加时月离黄道宿度及分秒,加前宿正交后黄道积度,为定朔、弦、望加时正交后黄道积度。

rú qián qiú jiǔ dào jī dù yǐ qián sù jiǔ dào jī dù jiǎn zhī yú wèi dìng shuò xián wàng jiā shí jiǔ dào yuè lí sù dù jí fēn miǎo

这句话大意是:如前求九道积度,以前宿九道积度减之,余为定朔、弦、望加时九道月离宿度及分秒。

qí hé shuò jiā shí ruò fēi zhèng jiāo zé rì zài huáng dào yuè zài jiǔ dào suǒ rù sù dù suī duō shǎo bù tóng kǎo qí liǎng jí ruò yìng shéng zhǔn

这句话大意是:(其合朔加时,若非正交,则日在黄道,月在九道,所入宿度,虽多少不同,考其两极,若应绳准。

gù yún yuè xíng qián zài rì xià yǔ tài yáng tóng dù jí wéi jiā shí jiǔ dào yuè dù

这句话大意是:故云:月行潜在日下,与太阳同度,即为加时九道月度。

qí qiú chén hūn yè bàn yuè dù bìng yī qián shù

这句话大意是:其求晨昏夜半月度,并依前术。

bù jiāo huì dì liù

这句话大意是:步交会第六。

jiāo zhōng fēn yī shí sì wàn èr qiān sān bǎi yī shí jiǔ miǎo jiǔ qiān sān bǎi liù shí bā

这句话大意是:交终分:一十四万二千三百一十九,秒九千三百六十八。

jiāo zhōng rì èr shí qī rì yú yī qiān yī bǎi jiǔ fēn miǎo jiǔ qiān sān bǎi liù shí bā

这句话大意是:交终日:二十七日,余一千一百九分,秒九千三百六十八。

jiāo zhōng rì shí sān yú sān qiān yī bǎi liù shí jiǔ qiū jiǔ qiān liù bǎi bā shí sì

这句话大意是:交中日:十三,余三千一百六十九,秋九千六百八十四。

jiāo shuò rì èr yú yī qiān liù bǎi liù shí wǔ miǎo liù bǎi sān shí èr

这句话大意是:交朔日:二,余一千六百六十五,秒六百三十二。

jiāo wàng rì shí sì yú sì qiān èr miǎo wǔ qiān

这句话大意是:交望日:十四,余四千二,秒五千。

miǎo mǔ yī wàn

这句话大意是:秒母:一万。

jiāo zhōng sān bǎi liù shí sān dù qī shí jiǔ fēn sān shí liù miǎo

这句话大意是:交终:三百六十三度,七十九分,三十六秒。

jiāo zhōng yī bǎi bā shí yī dù bā shí jiǔ fēn liù shí bā miǎo

这句话大意是:交中:一百八十一度,八十九分,六十八秒。

jiāo xiàng jiǔ shí dù jiǔ shí sì fēn bā shí sì miǎo

这句话大意是:交象:九十度,九十四分,八十四秒。

bàn jiāo xiàng sì shí wǔ dù sì shí qī fēn sì shí èr miǎo

这句话大意是:半交象:四十五度,四十七分,四十二秒。

rì shí jì qián xiàn èr qiān sì bǎi

这句话大意是:日蚀既前限:二千四百。

dìng fǎ èr bǎi sì shí bā

这句话大意是:定法:二百四十八。

rì shí jì hòu xiàn sān qiān yī bǎi

这句话大意是:日蚀既后限:三千一百。

dìng fǎ sān bǎi èr shí

这句话大意是:定法:三百二十。

yuè shí xiàn wǔ qiān yī bǎi

这句话大意是:月蚀限:五千一百。

yuè shí jì xiàn yī qiān qī bǎi

这句话大意是:月蚀既限:一千七百。

dìng fǎ sān bǎi sì shí

这句话大意是:定法:三百四十。

fēn miǎo mǔ yī bǎi

这句话大意是:分秒母:一百。

qiú shuò wàng rù jiāo

这句话大意是:求朔望入交。

zhì tiān zhèng shuò jī fēn yǐ jiāo zhōng fēn qù zhī bù jìn rú rì fǎ ér yī wèi rì bù mǎn wèi yú jí tiān zhèng shí yī yuè jīng shuò jiā shí rù jiāo fàn rì jí yú miǎo

这句话大意是:置天正朔积分,以交终分去之,不尽,如日法而一,为日,不满为余,即天正十一月经朔加时入交泛日及余秒。

jiāo shuò jiā zhī de cì shuò

这句话大意是:交朔加之,得次朔。

jiāo wàng jiā zhī de cì wàng

这句话大意是:交望加之,得次望。

zài jiā jiāo wàng yì de cì shuò

这句话大意是:再加交望,亦得次朔。

gè wèi shuò wàng rù jiāo fàn rì jí yú miǎo

这句话大意是:各为朔、望入交泛日及余秒。

qiú dìng shuò měi rì yè bàn rù jiāo

这句话大意是:求定朔每日夜半入交。

gè zhì rù jiāo fàn rì jí yú miǎo jiǎn qù jīng shuò wàng xiǎo yú jí wéi dìng shuò wàng yè bàn rù jiāo fàn rì jí yú miǎo

这句话大意是:各置入交泛日及余秒,减去经朔、望小余,即为定朔、望夜半入交泛日及余秒。

ruò dìng shuò wàng yǒu jìn tuì zhě yì jìn tuì jiāo rì fǒu zé yīn jīng wèi dìng

这句话大意是:若定朔、望有进退者,亦进退交日,否则因经为定。

dà yuè jiā èr rì xiǎo yuè jiā yī rì yú jiē jiā sì qiān yī bǎi èr shí miǎo liù bǎi sān shí èr jí cì shuò yè bàn rù jiāo

这句话大意是:大月加二日,小月加一日,余皆加四千一百二十秒六百三十二,即次朔夜半入交。

lèi jiā yī rì mǎn jiāo zhōng rì jí yú miǎo qù zhī jí měi rì yè bàn rù jiāo fàn rì jí yú miǎo

这句话大意是:累加一日,满交终日及余秒去之,即每日夜半入交泛日及余秒。

qiú dìng shuò wàng jiā shí rù jiāo

这句话大意是:求定朔望加时入交。

zhì jīng shuò wàng jiā shí rù jiāo fàn rì jí yú miǎo yǐ rù qì rù zhuǎn tiǎo kē dìng shù tiǎo jiǎn nǜ jiā zhī jí dìng shuò jiā shí rù jiāo fàn rì jí yú miǎo

这句话大意是:置经朔、望加时入交泛日及余秒,以入气入转朓棵定数,朓减朒加之,即定朔加时入交泛日及余秒。

qiú dìng shuò wàng jiā shí rù jiāo jī dù jí yīn yáng lì

这句话大意是:求定朔望加时入交积度及阴阳历。

zhì dìng shuò wàng jiā shí rù jiāo fàn rì yǐ rì fǎ tōng zhī nèi yú jìn èr wèi rú sān wàn jiǔ qiān yī bǎi èr shí yī ér yī wèi dù bù mǎn tuì chú wèi fēn miǎo jí dìng shuò wàng jiā shí yuè xíng rù jiāo jī dù

这句话大意是:置定朔、望加时入交泛日,以日法通之,内余,进二位,如三万九千一百二十一而一为度,不满退除为分秒,即定朔、望加时月行入交积度。

yǐ dìng shuò wàng jiā shí rù zhuǎn chí jí dù chí jiǎn jí jiā zhī jí yuè xíng zhī rù jiāo dìng jī dù

这句话大意是:以定朔、望加时入转迟疾度,迟减疾加之,即月行之入交定积度。

rú jiāo zhōng dù yǐ xià rù yáng lì jī dù

这句话大意是:如交中度以下,入阳历积度;。

yǐ shàng qù zhī yú wèi rù yīn lì jī dù

这句话大意是:以上,去之,余为入阴历积度。

měi rì yè bàn zhǔn cǐ qiú zhī

这句话大意是:(每日夜半,准此求之。

qiú yuè qù huáng dào dù

这句话大意是:求月去黄道度。

shì yuè rù yīn yáng lì jī dù jí fēn rú jiāo xiàng yǐ xià wèi shǎo xiàng

这句话大意是:视月入阴阳历积度及分,如交象以下,为少象;。

yǐ shàng fù jiǎn jiāo zhōng yú wèi lǎo xiàng

这句话大意是:以上,覆减交中,余为老象。

zhì suǒ rù lǎo shào xiàng dù yú shàng

这句话大意是:置所入老少象度于上,。

liè jiāo xiàng dù yú xià

这句话大意是:列交象度于下,。

xiāng jiǎn xiāng chéng

这句话大意是:相减相乘,。

bèi ér tuì wèi wèi fēn

这句话大意是:倍而退位为分,。

mǎn bǎi wéi dù

这句话大意是:满百为度,。

yòng jiǎn suǒ rù lǎo shào xiàng dù jí fēn

这句话大意是:用减所入老少象度及分,。

yú yòu yǔ jiāo zhōng dù xiāng jiǎn xiāng chéng

这句话大意是:余又与交中度相减相乘,。

bā yīn zhī

这句话大意是:八因之,。

yǐ bǎi yī shí chú wèi fēn

这句话大意是:以百一十除为分,。

fēn mǎn bǎi wéi dù

这句话大意是:分满百为度,。

jí de yuè qù huáng dào dù

这句话大意是:即得月去黄道度。

qiú shuò wàng jiā shí rù jiāo cháng rì jí dìng rì

这句话大意是:求朔望加时入交常日及定日。

shuò wàng rù jiāo fàn rì yǐ rù qì tiǎo kē dìng shù tiǎo jiǎn nǜ jiā zhī wèi rù jiāo cháng rì

这句话大意是:朔望入交泛日,以入气朓棵定数,朓减朒加之,为入交常日。

yòu zhì rù zhuǎn tiǎo kē dìng shù jìn yī wèi yī bǎi èr shí qī ér yī suǒ de tiǎo jiǎn nǜ jiā rù jiāo cháng rì wèi rù jiāo dìng rì jí yú miǎo

这句话大意是:又置入转朓棵定数,进一位,一百二十七而一,所得朓减朒加入交常日,为入交定日 及余秒。

qiú rén jiāo yīn yáng lì qián hòu fēn

这句话大意是:求人交阴阳历前后分。

shì rù jiāo dìng rì rú jiāo zhōng yǐ xià wèi yáng lì

这句话大意是:视入交定日,如交中以下,为阳历;。

yǐ shàng qù zhī wèi yīn lì

这句话大意是:以上,去之,为阴历。

rú yī rì shàng xià yǐ rì fǎ tōng rì wèi fēn

这句话大意是:如一日上下,(以日法通日为分。

wèi jiāo hòu fēn

这句话大意是:)为交后分。

shí sān rì shàng xià fù jiǎn jiāo zhōng wèi jiāo qián fēn

这句话大意是:十三日上下,覆减交中,为交前分。

qiú rì yuè shí qí dìng yú

这句话大意是:求日月蚀其定余。

zhì shuò wàng rù qì rù zhuǎn tiǎo kē dìng shù tóng míng xiāng cóng yì míng xiāng xiāo yǐ yī qiān sān bǎi sān shí qī chéng zhī dìng shuò wàng jiā shí rù zhuǎn suàn wài zhuǎn dìng fēn chú zhī suǒ de yǐ tiǎo jiǎn nǜ jiā jīng shuò wàng xiǎo yú wèi fàn yú

这句话大意是:置朔、望入气入转朓棵定数,同名相从,异名相消,以一千三百三十七乘之,定朔、望加时入转算外转定分除之,所得,以朓减朒加经朔、望小余,为泛余。

rì shí shì fàn yú rú bàn fǎ yǐ xià wèi zhōng qián fēn

这句话大意是:日蚀:视泛余如半法以下,为中前分;。

bàn fǎ yǐ shàng qù bàn fǎ wèi zhōng hòu fēn

这句话大意是:半法以上,去半法,为中后分。

zhì zhōng qián hòu fēn yǔ bàn fǎ xiāng jiǎn xiāng chéng bèi zhī wàn yuē wèi fēn yuē shí chà

这句话大意是:置中前后分,与半法相减相乘,倍之,万约为分,曰时差。

zhōng qián yǐ shí chà jiǎn fàn yú wèi dìng yú fù jiǎn bàn fǎ yú wèi wǔ qián fēn

这句话大意是:中前,以时差减泛余为定余,覆减半法,余为午前分。

zhōng hòu yǐ shí chà jiā fàn wèi dìng yú jiǎn qù bàn fǎ wèi wǔ hòu fēn

这句话大意是:中后,以时差加泛为定余,减去半法,为午后分。

yuè shí shì fàn yú zài rì rù hòu yè bàn qián zhě rú rì fǎ sì fēn zhī sān yǐ xià jiǎn qù bàn fǎ wèi yǒu qián fēn

这句话大意是:月食:视泛余在日入后、夜半前者,如日法四分之三以下,减去半法,为酉前分;。

sì fēn zhī sān yǐ shàng fù jiǎn rì fǎ yú wèi yǒu hòu fēn yòu shì fàn yú zài yè bàn hòu rì chū qián zhě rú rì fǎ sì fēn zhī yī yǐ xià wèi mǎo qián fēn sì fēn zhī yī yǐ shàng fù jiǎn bàn fǎ yú wèi mǎo hòu fēn

这句话大意是:四分之三以上,覆减日法,余为酉后分,又视泛余在夜半后、日出前者,如日法四分之一以下,为卯前分,四分之一以上,覆减半法,余为卯后分。

qí mǎo yǒu qián hòu fēn zì xiāng chéng

这句话大意是:其卯酉前后分,自相乘。

sì yīn tuì wèi wàn yuē wèi fēn yǐ jiā fàn yú wèi dìng yú

这句话大意是:四因,退位,万约为分,以加泛余,为定余。

gè zhì dìng yú yǐ fā liǎn jiā shí fǎ qiú zhī jí de rì yuè suǒ shí zhī chén kè

这句话大意是:各置定余,以发敛加时法求之,即得日月所蚀之辰刻。

qiú rì yuè shí shén rì xíng jī dù

这句话大意是:求日月食甚日行积度。

zhì dìng shuò wàng shí shèn dà xiǎo yú yǔ jīng shuò wàng dà xiǎo yú xiāng jiǎn zhī yú yǐ jiā jiǎn jīng shuò wàng rù qì rì xiǎo yú jīng shuò wàng rì shǎo jiā duō jiǎn

这句话大意是:置定朔、望食甚大小余,与经朔、望大小余相减之余,以加减经朔、望入气日小余,(经朔、望日少加多减。

jí wéi shí shèn rù qì

这句话大意是:)即为食甚入气。

yǐ jiā qí qì zhōng jī wèi shí shèn zhōng jī

这句话大意是:以加其气中积,为食甚中积。

yòu zhì shí shèn rù qì xiǎo yú yǐ suǒ rù qì rì sǔn yì lǜ yíng suō zhī sǔn yì chéng zhī rì fǎ ér yī yǐ sǔn yì qí rì yíng suō jī

这句话大意是:又置食甚入气小余,以所入气日损益率(盈缩之损益)乘之,日法而一,以损益其日盈缩积;。

yíng jiā suō jiǎn shí shèn zhōng jī jí wéi shí shèn rì xíng jī dù jí fēn

这句话大意是:盈加缩减食甚中积,即为食甚日行积度及分。

qiú qì chà

这句话大意是:求气差。

zhì rì shí shén rì xíng jī dù jí fēn mǎn zhōng xiàn qù zhī yú zài xiàng xiàn yǐ xià wèi chū xiàn

这句话大意是:置日食甚日行积度及分,满中限去之,余在象限以下,为初限;。

yǐ shàng fù jiǎn zhōng xiàn wèi mò xiàn jiē yǒu xiāng chéng jìn èr wèi rú sì bǎi qī shí bā ér yī suǒ de yòng jiǎn yī qiān qī bǎi sì shí sì yú wéi qì chà héng shù

这句话大意是:以上,覆减中限,为末限,皆有相乘,进二位,如四百七十八而一,所得,用减一千七百四十四,余为气差恒数。

yǐ wǔ qián hòu fēn chéng zhī bàn zhòu fēn chú zhī suǒ de yǐ jiǎn héng shù wèi dìng shù

这句话大意是:以午前后分乘之,半昼分除之,所得,以减恒数为定数。

bù jí jiǎn fù jiǎn zhī wèi dìng shù

这句话大意是:(不及减,覆减之,为定数。

yīng jiā zhě jiǎn zhī jiǎn zhě jiā zhī

这句话大意是:应加者减之,减者加之。

chūn fēn hòu yáng lì jiǎn yīn lì jiā

这句话大意是:)春分后,阳历减,阴历加;。

qiū fēn hòu yáng lì jiā yīn lì jiǎn

这句话大意是:秋分后,阳历加,阴历减。

chūn fēn qián qiū fēn hòu gè èr rì èr qiān yī bǎi fēn wèi dìng qì yú cǐ jiā jiǎn zhī

这句话大意是:(春分前、秋分后各二日二千一百分为定气,于此加减之。

qiú kè chà

这句话大意是:求刻差。

zhì rì shí shén rì xíng jī dù jí fēn mǎn zhōng xiàn qù zhī yú yǔ zhōng xiàn xiāng jiǎn xiāng chéng jìn èr wèi rú sì bǎi qī shí bā ér yī suǒ de wèi kè chà héng shù

这句话大意是:置日食甚日行积度及分,满中限去之,余与中限相减相乘,进二位,如四百七十八而一,所得,为刻差恒数。

yǐ wǔ qián hòu fēn chéng zhī rì fǎ sì fēn zhī yī chú zhī suǒ de wèi dìng shù

这句话大意是:以午前后分乘之,日法四分之一除之,所得为定数。

ruò zài héng shù yǐ shàng zhě bèi héng shù yǐ suǒ de shù jiǎn zhī wèi dìng shù yī qí jiā jiǎn

这句话大意是:(若在恒数以上者,倍恒数,以所得数减之为定数,依其加减。

dōng zhì hòu wǔ qián yáng jiā yīn jiǎn wǔ hòu yáng jiǎn yīn jiā

这句话大意是:)冬至后,午前阳加阴减,午后阳减阴加。

xià zhì hòu wǔ qián yáng jiǎn yīn jiā wǔ hòu yáng jiā yīn jiǎn

这句话大意是:夏至后,午前阳减阴加,午后阳加阴减。

qiú rì shí qù qián hòu dìng fēn

这句话大意是:求日食去前后定分。

qì kè èr chà dìng shù tóng míng xiāng cóng yì míng xiāng xiāo wèi shí chà

这句话大意是:气刻二差定数,同名相从,异名相消,为食差。

yī qí jiā jiǎn qù jiāo qián hòu fēn wèi qù jiāo qián hòu dìng fēn

这句话大意是:依其加减去交前后分,为去交前后定分。

shì qí qián hòu dìng fēn rú zài yáng lì jí bù shí

这句话大意是:视其前后定分,如在阳历,即不食;。

rú zài yīn lì jí yǒu shí zhī

这句话大意是:如在阴历,即有食之。

rú jiāo qián yīn lì bù jí jiǎn fǎn jiǎn zhī fǎn jiǎn shí chà

这句话大意是:如交前阴历不及减,反减之,(反减食差。

wèi jiāo hòu yáng lì

这句话大意是:)为交后阳历;。

jiāo hòu yīn lì bù jí jiǎn fǎn jiǎn zhī wèi jiāo qián yáng lì

这句话大意是:交后阴历不及减,反减之,为交前阳历;。

jí bù shí jiāo qián yáng lì bù jí jiǎn fǎn jiǎn zhī wèi jiāo hòu yīn lì

这句话大意是:即不食,交前阳历不及减,反减之,为交后阴历;。

jiāo hòu yáng lì bù jí jiǎn fǎn jiǎn zhī wèi jiāo qián yīn lì

这句话大意是:交后阳历,不及减,反减之,为交前阴历;。

jí rì yǒu shí zhī

这句话大意是:即日有食之。

qiú rì shí fēn

这句话大意是:求日食分。

shì qù jiāo qián hòu dìng fēn rú èr qiān sì bǎi yǐ xià wèi jì qián fēn yǐ èr bǎi sì shí bā chú wèi dà fēn

这句话大意是:视去交前后定分,如二千四百以下,为既前分,以二百四十八除为大分。

èr qiān sì bǎi yǐ shàng fù jiǎn wǔ qiān wǔ bǎi bù zú jiǎn zhě bù shí

这句话大意是:二千四百以上,覆减五千五百,(不足减者不食。

wèi jì hòu fēn yǐ sān bǎi èr shí chú wèi dà fēn

这句话大意是:)为既后分,以三百二十除为大分。

bù jìn tuì chú wèi miǎo jí de rì shí zhī fēn miǎo

这句话大意是:不尽,退除为秒,即得日食之分秒。

qiú yuè shí fēn

这句话大意是:求月食分。

shì qù jiāo qián hòu fēn bù yòng qì kè chà zhě

这句话大意是:视去交前后分,(不用气刻差者。

yī qiān qī bǎi yǐ xià zhě shí jì

这句话大意是:)一千七百以下者,食既。

yǐ shàng fù jiǎn wǔ qiān yī bǎi bù zú jiǎn zhě bù shí

这句话大意是:以上,覆减五千一百,(不足减者不食。

yú yǐ sān bǎi sì shí chú wèi dà fēn bù jìn tuì chú wèi miǎo jí wéi yuè shí zhī fēn miǎo yě

这句话大意是:)余以三百四十除为大分,不尽,退除为秒,即为月食之分秒也。

qù jiāo fēn zài jì xiàn yǐ xià fù jiǎn jì xiàn yì yǐ sān bǎi sì shí chú wèi jì nèi zhī dà fēn

这句话大意是:去交分在既限以下,覆减既限,亦以三百四十除,为既内之大分。

qiú rì shí dìng yòng fēn

这句话大意是:求日食定用分。

zhì rì shí zhī dà fēn yǔ sān shí fēn xiàng jiǎn xiāng chéng yòu yǐ èr qiān sì bǎi wǔ shí chéng zhī rú dìng shuò rù zhuǎn suàn wài zhuǎn dìng fēn ér yī suǒ de wèi dìng yòng fēn

这句话大意是:置日食之大分,与三十分相减相乘,又以二千四百五十乘之,如定朔入转算外转定分而一,所得,为定用分。

jiǎn dìng yú wèi chū kuī fēn

这句话大意是:减定余,为初亏分。

jiā dìng yú wéi fù yuán fēn

这句话大意是:加定余,为复圆分。

gè yǐ fā liǎn jiā shí fǎ qiú zhī jí de rì shí sān xiàn chén kè

这句话大意是:各以发敛加时法求之,即得日食三限辰刻。

qiú yuè shí dìng yòng fēn

这句话大意是:求月食定用分。

zhì yuè shí zhī dà fēn yǔ sān shí fēn xiàng jiǎn xiāng chéng yòu yǐ èr qiān yī bǎi shèng zhī rú dìng wàng rù zhuǎn suàn wài zhuǎn dìng fēn ér yī suǒ de wèi dìng yòng fēn

这句话大意是:置月食之大分,与三十分相减相乘,又以二千一百乘之,如定望入转算外转定分而一,所得,为定用分。

jiā jiǎn dìng yú wèi chū kuī fù yuán fēn

这句话大意是:加减定余,为初亏、复圆分。

gè rú fā liǎn jiā shí fǎ qiú zhī jí de yuè shí sān xiàn chén kè

这句话大意是:各如发敛加时法求之,即得月食三限辰刻。

yuè shí jì zhě yǐ jì nèi dà fēn yǔ shí wǔ xiāng jiǎn xiāng chéng yòu yǐ sì qiān èr bǎi shèng zhī rú dìng wàng rù zhuǎn suàn wài zhuǎn dìng fēn ér yī suǒ de wèi jì nèi fēn

这句话大意是:月食既者,以既内大分与十五相减相乘,又以四千二百乘之,如定望入转算外转定分而一,所得,为既内分。

yòng jiǎn dìng yòng fēn wèi jì wài fēn

这句话大意是:用减定用分,为既外分。

zhì yuè shí yú jiǎn dìng yòng fēn wèi chū kuī

这句话大意是:置月食余减定用分,为初亏。

yīn jiā jì wài fēn wèi shí jì

这句话大意是:因加既外分,为食既。

yòu jiā jì nèi fēn wèi shí shèn

这句话大意是:又加既内分,为食甚。

jì dìng yú fēn yě

这句话大意是:(既定余分也。

zài jiā jì nèi fēn wéi shēng guāng

这句话大意是:)再加既内分,为生光。

fù jiā jì wài fēn wéi fù yuán

这句话大意是:复加既外分,为复圆。

gè yǐ fā liǎn jiā shí fǎ qiú zhī jì dé yuè shí wǔ xiàn chén kè

这句话大意是:各以发敛加时法求之,既得月食五限辰刻。

qiú yuè shí rù gēng diǎn

这句话大意是:求月食入更点。

zhì shí shèn suǒ rù rì chen fēn bèi zhī wǔ yuē wèi gēng fǎ

这句话大意是:置食甚所入日晨分,倍之,五约为更法。

yòu wǔ yuē gēng fǎ wèi diǎn fǎ

这句话大意是:又五约更法,为点法。

nǎi zhì yuè shí chū mò zhū fēn hūn fēn yǐ shàng jiǎn hūn fēn chen fēn yǐ xià jiā chen fēn

这句话大意是:乃置月食初末诸分,昏分以上减昏分,晨分以下加晨分。

rú bù mǎn gēng fǎ wèi chū gēng

这句话大意是:如不满更法为初更。

bù mǎn diǎn fǎ wèi yì diǎn

这句话大意是:不满点法为一点。

yī fǎ yǐ cì qiú zhī jì gè de gēng diǎn shù

这句话大意是:依法以次求之,既各得更点数。

qiú rì shí suǒ qǐ

这句话大意是:求日食所起。

shí zài jì qián chū qǐ xī nán shén yú zhèng nán fù yú dōng nán

这句话大意是:食在既前,初起西南,甚于正南,复于东南;。

shí zài jì hòu chū qǐ xī běi shén yú zhèng běi fù yú dōng běi

这句话大意是:食在既后,初起西北,甚于正北,复于东北。

qí shí bā fēn yǐ shàng jiē qǐ zhèng xi fù yú zhèng dōng

这句话大意是:其食八分以上,皆起正西,复于正东。

cǐ jù zhèng wǔ de ér lùn zhī

这句话大意是:(此据正午地而论之。

qiú yuè shí suǒ qǐ

这句话大意是:求月食所起。

yuè zài yáng lì chū qǐ dōng běi shén yú zhèng běi fù yú xī běi

这句话大意是:月在阳历:初起东北,甚于正北,复于西北。

yuè zài yīn lì chū qǐ dōng nán shén yú zhèng nán fù yú xī nán

这句话大意是:月在阴历:初起东南,甚于正南,复于西南。

qí shí bā fēn yǐ shàng jiē qǐ zhèng dōng fù yú zhèng xi

这句话大意是:其食八分以上,皆起正东,复于正西。

cǐ yì jù wǔ de ér lùn zhī

这句话大意是:(此亦据午地而论之)。

qiú rì shí chū rù dài shí suǒ jiàn fēn shù

这句话大意是:求日食出入带食所见分数。

gè yǐ shí shèn xiǎo yú yǔ rì chū rù fēn xiàng jiǎn yú wèi dài shí chà yǐ chéng suǒ shí zhī fēn mǎn dìng yòng fēn ér yī yuè shí jì zhě yǐ jì nèi fēn jiǎn dài shí chà yú chéng suǒ shí fēn rú jì wài fēn ér yī

这句话大意是:各以食甚小余,与日出入分相减,余为带食差,以乘所食之分,满定用分而一,(月食既者,以既内分减带食差,余乘所食分,如既外分而一。

bù jí jiǎn zhě wèi dài shí jì chū rù

这句话大意是:不及减者,为带食既出入。

yǐ jiǎn suǒ shí fēn jí rì yuè chū rù dài shí suǒ jiàn zhī fēn

这句话大意是:)以减所食分,即日月出入带食所见之分。

qí shí shèn zài zhòu chen wèi jiàn jìn hūn wèi yǐ tuì

这句话大意是:(其食甚在昼,晨为渐进,昏为已退。

shí shèn zài yè chen wèi yǐ tuì hūn wèi jiàn jìn

这句话大意是:食甚在夜,晨为已退,昏为渐进。

qiú rì yuè shí shén sù cì

这句话大意是:求日月食甚宿次。

zhì rì yuè shí shén rì xíng jī dù wàng jí gèng jiā bàn zhōu tiān

这句话大意是:置日月食甚日行积度,(望即更加半周天。

yǐ tiān zhèng dōng zhì jiā shí huáng dào rì dù jiā ér mìng zhī yī huáng dào sù cì qù zhī jí gè de rì yuè shí shén sù dù jí fēn

这句话大意是:)以天正冬至加时黄道日度,加而命之,依黄道宿次去之,即各得日月食甚宿度及分。

bù wǔ xīng dì qī

这句话大意是:步五星第七。

mù xīng

这句话大意是:木星。

zhōu lǜ èr bǎi bā wàn liù qiān yī bǎi sì shí èr wǔ shí sì miǎo

这句话大意是:周率:二百八万六千一百四十二,五十四秒。

lì lǜ èr qiān èr bǎi liù shí wǔ wàn wǔ bǎi qī

这句话大意是:历率:二千二百六十五万五百七。

lì dù fǎ liù wàn èr qiān yī shí sì

这句话大意是:历度法:六万二千一十四。

zhōu rì sān bǎi jiǔ shí bā rì bā shí bā fēn

这句话大意是:周日:三百九十八日,八十八分。

lì dù sān bǎi liù shí wǔ dù èr shí sì fēn bā shí èr miǎo

这句话大意是:历度:三百六十五度,二十四分,八十二秒。

lì zhōng yī bǎi bā shí èr dù liù shí èr fēn sì shí yī miǎo

这句话大意是:历中:一百八十二度,六十二分,四十一秒。

lì cè yī shí wǔ dù èr shí yī fēn bā shí qī miǎo

这句话大意是:历策:一十五度,二十一分,八十七秒。

fú jiàn yī shí sān dù

这句话大意是:伏见:一十三度。

yǐ xià biǎo gé lüè

这句话大意是:(以下表格略)。

huǒ xīng

这句话大意是:火星。

zhōu lǜ sì bǎi qī wàn jiǔ qiān sì shí yī miǎo jiǔ shí qī

这句话大意是:周率:四百七万九千四十一,秒九十七。

lì lǜ sān bǎi wǔ shí jiǔ wàn èr qiān qī bǎi wǔ shí bā miǎo sān shí èr

这句话大意是:历率:三百五十九万二千七百五十八,秒三十二。

lì dù fǎ jiǔ qiān bā bǎi sān shí liù bàn

这句话大意是:历度法:九千八百三十六半。

zhōu rì qī bǎi qī shí jiǔ rì jiǔ shí sān fēn yī shí liù miǎo

这句话大意是:周日:七百七十九日,九十三分,一十六秒。

lì dù sān bǎi liù shí wǔ dù èr shí sì fēn qī shí liù miǎo

这句话大意是:历度:三百六十五度,二十四分,七十六秒。

lì zhōng yī bǎi bā shí èr dù liù shí èr fēn sān shí bā miǎo

这句话大意是:历中:一百八十二度,六十二分,三十八秒。

lì cè yī shí wǔ dù èr shí yī fēn bā shí liù miǎo

这句话大意是:历策:一十五度,二十一分,八十六秒。

fú jiàn yī shí jiǔ dù

这句话大意是:伏见:一十九度。

yǐ xià biǎo gé lüè

这句话大意是:(以下表格略)。

tǔ xīng

这句话大意是:土星。

zhōu lǜ yī bǎi jiǔ shí qī wàn qī qiān sì bǎi yī shí èr miǎo sì shí liù

这句话大意是:周率:一百九十七万七千四百一十二,秒四十六。

lì lǜ wǔ qiān liù bǎi èr shí èr wàn sān qiān èr bǎi yī shí jiǔ

这句话大意是:历率:五千六百二十二万三千二百一十九。

lì dù fǎ yī shí wǔ wàn sān qiān jiǔ bǎi èr shí bā

这句话大意是:历度法:一十五万三千九百二十八。

zhōu rì sān bǎi qī shí bā rì jiǔ fēn sān miǎo

这句话大意是:周日:三百七十八日,九分,三秒。

lì dù sān bǎi liù shí wǔ dù èr shí wǔ fēn liù shí liù miǎo

这句话大意是:历度:三百六十五度,二十五分,六十六秒。

lì zhōng yī bǎi bā shí èr dù liù shí èr fēn bā shí sān miǎo

这句话大意是:历中:一百八十二度,六十二分,八十三秒。

lì cè yī shí wǔ dù èr shí yī fēn jiǔ shí miǎo

这句话大意是:历策:一十五度,二十一分,九十秒。

fú jiàn yī shí qī dù

这句话大意是:伏见:一十七度。

yǐ xià biǎo gé lüè

这句话大意是:(以下表格略)。

jīn xīng

这句话大意是:金星。

zhōu lǜ sān bǎi wǔ wàn sān qiān bā bǎi sì miǎo èr shí sān

这句话大意是:周率:三百五万三千八百四,秒二十三。

lì lǜ yī bǎi jiǔ shí wàn èr bǎi sì shí miǎo yī shí yī

这句话大意是:历率:一百九十万二百四十,秒一十一。

lì dù fǎ wǔ qiān èr bǎi sān shí

这句话大意是:历度法:五千二百三十。

zhōu rì wǔ bǎi bā shí sān rì jiǔ shí fēn yī shí sì miǎo

这句话大意是:周日:五百八十三日,九十分,一十四秒。

hé rì èr bǎi jiǔ shí yī rì jiǔ shí wǔ fēn qī miǎo

这句话大意是:合日:二百九十一日,九十五分,七秒。

lì dù sān bǎi liù shí wǔ dù èr shí sì fēn liù shí bā miǎo

这句话大意是:历度:三百六十五度,二十四分,六十八秒。

lì zhōng yī bǎi bā shí èr dù liù shí èr fēn sān shí sì miǎo

这句话大意是:历中:一百八十二度,六十二分,三十四秒。

lì cè yī shí wǔ dù èr shí yī fēn bā shí liù miǎo

这句话大意是:历策:一十五度,二十一分,八十六秒。

fú jiàn yī shí dù bàn

这句话大意是:伏见:一十度半。

yǐ xià biǎo gé lüè

这句话大意是:(以下表格略)。

shuǐ xīng

这句话大意是:水星。

zhōu lǜ liù shí wàn liù qiān sān shí yī miǎo bā shí sì

这句话大意是:周率:六十万六千三十一,秒八十四。

lì lǜ yī bǎi jiǔ shí yī wàn èr bǎi sì shí èr miǎo sān shí wǔ

这句话大意是:历率:一百九十一万二百四十二,秒三十五。

lì dù fǎ wǔ qiān èr bǎi sān shí

这句话大意是:历度法:五千二百三十。

zhōu rì yī bǎi yī shí wǔ rì bā shí qī fēn liù shí miǎo

这句话大意是:周日:一百一十五日,八十七分,六十秒。

hé rì wǔ shí qī rì jiǔ shí sān fēn bā shí miǎo

这句话大意是:合日:五十七日,九十三分,八十秒。

lì dù sān bǎi liù shí wǔ dù èr shí sì fēn qī shí yī miǎo

这句话大意是:历度:三百六十五度,二十四分,七十一秒。

lì zhōng yī bǎi bā shí èr dù liù shí èr fēn sān shí wǔ miǎo bàn

这句话大意是:历中:一百八十二度,六十二分,三十五秒半。

lì cè yī shí wǔ dù èr shí yī fēn bā shí liù miǎo

这句话大意是:历策:一十五度,二十一分,八十六秒。

chen fú xī jiàn yī shí sì dù

这句话大意是:晨伏夕见:一十四度。

xī fú chen jiàn yī shí jiǔ dù

这句话大意是:夕伏晨见:一十九度。

yǐ xià biǎo gé lüè

这句话大意是:(以下表格略)。

qiú wǔ xīng tiān zhèng dōng zhì hòu píng hé jí zhū duàn zhōng jī zhōng xīng

这句话大意是:求五星天正冬至后平合及诸段中积中星。

zhì tōng jī fēn gè yǐ qí xīng zhōu lǜ qù zhī

这句话大意是:置通积分,各以其星周率去之。

bù jìn wèi qián hé fēn

这句话大意是:不尽,为前合分。

fù jiǎn zhōu lǜ yú wèi hòu hé fēn

这句话大意是:覆减周率,余为后合分。

rú rì fǎ ér yī bù mǎn tuì chú wèi fēn miǎo jí qí xīng tiān zhèng dōng zhì hòu píng hé zhōng jī zhōng xīng

这句话大意是:如日法而一,不满退除为分秒,即其星天正冬至后平合中积、中星。

mìng wèi rì yuē zhōng jī

这句话大意是:(命为日,曰中积。

mìng wèi dù yuē zhōng xīng

这句话大意是:命为度,曰中星。

yǐ duàn rì lèi jiā zhōng jī jí wéi zhū duàn zhōng jī

这句话大意是:)以段日累加中积,即为诸段中积。

yǐ píng dù lèi jiā zhōng xīng jīng tuì jiǎn zhī jí wéi zhū duàn zhōng xīng

这句话大意是:以平度累加中星,经退减之,即为诸段中星。

qiú wǔ xīng píng hé jí zhū duàn rù lì

这句话大意是:求五星平合及诸段入历。

zhì qián tōng jī fēn gè jiā qí xīng hòu hé fēn yǐ lì lǜ qù zhī bù jìn gè yǐ qí xīng lì dù fǎ chú wèi dù bù mǎn tuì wèi fēn miǎo jí wéi qí xīng píng hé rù lì dù jí fēn miǎo

这句话大意是:置前通积分,各加其星后合分,以历率去之,不尽,各以其星历度法除为度,不满退为分秒,即为其星平合入历度及分秒。

yǐ zhū duàn xiàn dù lèi jiā zhī jí de zhū duàn rù lì

这句话大意是:以诸段限度累加之,即得诸段入历。

qiú wǔ xīng píng hé jí zhū yíng suō chà

这句话大意是:求五星平合及诸盈缩差。

gè zhì qí xīng qí duàn rù lì dù jí fēn miǎo rú zài lì zhōng yǐ xià wèi zài yíng

这句话大意是:各置其星其段入历度及分秒,如在历中以下,为在盈;。

yǐ shàng jiǎn qù lì zhōng yú wèi zài suō

这句话大意是:以上,减去历中,余为在缩。

yǐ qí xīng lì cè chú zhī wèi cè shù bù jìn wèi rù cè dù jí fēn mìng cè shù suàn wài yǐ qí cè shù xià sǔn yì lǜ chéng zhī rú lì cè ér yī wèi fēn yǐ sǔn yì qí xià yíng suō jī dù jí wéi qí xīng qí duàn yíng suō dìng chà

这句话大意是:以其星历策除之为策数,不尽为入策度及分,命策数算外,以其策数下损益率乘之,如历策而一为分,以损益其下盈缩积度,即为其星其段盈缩定差。

qiú wǔ xīng píng hé jí zhū duàn dìng jī

这句话大意是:求五星平合及诸段定积。

gè zhì qí xīng qí duàn zhōng jī yǐ qí yíng suō dìng chà yíng jiā jiǎn zhī

这句话大意是:各置其星其段中积,以其盈缩定差盈加减之。

jí qí duàn dìng jī rì jí fēn

这句话大意是:即其段定积日及分。

yǐ jiā tiān zhèng dōng zhì dà yú jí yuē fēn mǎn jì fǎ liù shí qù zhī bù jìn jí wéi dìng rì jí jiā shí fēn miǎo

这句话大意是:以加天正冬至大余及约分,满纪法六十去之,不尽,即为定日及加时分秒。

bù mǎn mìng jiǎ zǐ suàn wài jí de rì chén

这句话大意是:不满命甲子算外,即得日辰。

qiú wǔ xīng jí zhū duàn suǒ zài rì yuè

这句话大意是:求五星及诸段所在日月。

gè zhì qí duàn dìng jī rì jí fēn yǐ jiā tiān rùn rì jí fēn mǎn shuò cè jí yuē fēn chú zhī wèi yuè shù bù jìn wèi rù yuè yǐ lái rì shù jí fēn

这句话大意是:各置其段定积日及分,以加天闰日及分,满朔策及约分除之为月数,不尽,为入月已来日数及分。

qí yuè shù mìng tiān zhèng shí yī yuè suàn wài jí de qí duàn rù yuè jīng shuò rì shù jí fēn yǐ rì chén xiāng jù wèi suǒ zài dìng shuò yuè rì

这句话大意是:其月数命天正十一月算外,即得其段入月经朔日数及分,以日辰相距为所在定朔月日。

qiú wǔ xīng píng hé jí zhū duàn jiā shí dìng xīng

这句话大意是:求五星平合及诸段加时定星。

gè zhì zhōng xīng yǐ yíng suō dìng chà yíng jiā suō jiǎn zhī jīn xīng bèi zhī shuǐ xīng sān yīn zhī rán hòu jiā jiǎn

这句话大意是:各置中星,以盈缩定差盈加缩减之,(金星倍之,水星三因之,然后加减。

jí wéi wǔ xīng zhū duàn dìng xīng

这句话大意是:)即为五星诸段定星。

yǐ jiā tiān zhèng dōng zhì jiā shí huáng dào rì dù yī sù mìng zhī jí qí xīng qí duàn jiā shí suǒ zài sù dù jí fēn miǎo

这句话大意是:以加天正冬至加时黄道日度,依宿命之,即其星其段加时所在宿度及分秒。

qiú wǔ xīng zhū duàn chū rì chen qián yè bàn dìng xīng

这句话大意是:求五星诸段初日晨前夜半定星。

gè yǐ qí duàn chū xíng lǜ chéng qí duàn dìng jī rì xià jiā shí fēn bǎi yuē zhī nǎi shùn jiǎn tuì jiā qí rì jiā shí dìng xīng jí wéi qí duàn chū rì chen qián yè bàn dìng xīng suǒ zài sù dù

这句话大意是:各以其段初行率,乘其段定积日下加时分,百约之,乃顺减退加其日加时定星,即为其段初日晨前夜半定星所在宿度。

qiú zhū duàn rì lǜ dù lǜ

这句话大意是:求诸段日率度率。

gè yǐ qí duàn rì chén jù hòu duàn rì chén wèi rì lǜ

这句话大意是:各以其段日辰距后段日辰为日率。

yǐ qí duàn yè bàn sù cì yǔ hòu duàn yè bàn sù cì xiāng jiǎn yú wèi yè lǜ

这句话大意是:以其段夜半宿次与后段夜半宿次相减,余为夜率。

qiú zhū duàn píng xíng fēn

这句话大意是:求诸段平行分。

gè zhì qí duàn dù lǜ jí fēn miǎo yǐ qí duàn rì lǜ chú zhī jí qí duàn píng xíng dù jí fēn miǎo

这句话大意是:各置其段度率及分秒,以其段日率除之,即其段平行度及分秒。

qiú zhū duàn zǒng chà rì chà

这句话大意是:求诸段总差日差。

yǐ běn duàn qián hòu píng xíng fēn xiàng jiǎn yú wèi qí duàn fàn chà

这句话大意是:以本段前后平行分相减,余为其段泛差。

jiǎ lìng qiú mù xīng cì jí chà nǎi yǐ shùn jí shùn chí píng xíng fēn xiàng jiǎn yú wèi cì jí fàn chà

这句话大意是:(假令求木星次疾差,乃以顺疾、顺迟平行分相减,余为次疾泛差。

tā jiē fǎng cǐ

这句话大意是:他皆仿此。

bèi ér tuì wèi wèi zēng jiǎn chà jiā jiǎn qí duàn píng xíng fēn wèi chū mò rì xíng fēn

这句话大意是:)倍而退位为增减差,加减其段平行分,为初末日行分。

qián duō hòu shǎo zhě jiā wèi chū jiǎn wèi mò

这句话大意是:(前多后少者,加为初,减为末。

qián shǎo hòu duō zhě jiǎn wèi chū jiā wèi mò

这句话大意是:前少后多者,减为初,加为末。

bèi zēng jiǎn chà wèi zǒng chà yǐ rì lǜ jiǎn yī chú zhī wèi rì chà

这句话大意是:)倍增减差为总差,以日率减一除之,为日差。

qiú qián hòu fú chí tuì duàn zēng jiǎn chà

这句话大意是:求前后伏迟退段增减差。

qián fú zhě zhì hòu duàn chū rì xíng fēn jiā qí rì chà zhī bàn wèi mò rì xíng fēn

这句话大意是:前伏者,置后段初日行分,加其日差之半,为末日行分。

hòu fú zhě zhì qián duàn mò rì xíng fēn jiā qí rì chà zhī bàn wèi chū rì xíng fēn

这句话大意是:后伏者,置前段末日行分,加其日差之半,为初日行分。

yǐ jiǎn fú duàn píng xíng fēn yú wèi zēng jiǎn chà

这句话大意是:以减伏段平行分,余为增减差。

qián chí zhě zhì qián duàn mò rì xíng fēn bèi qí rì chà jiǎn zhī wèi chū rì xíng fēn

这句话大意是:前迟者,置前段末日行分,倍其日差减之,为初日行分。

hòu chí zhě zhì hòu duàn chū rì xíng fēn bèi qí rì chà jiǎn zhī wèi mò rì xíng fēn

这句话大意是:后迟者,置后段初日行分,倍其日差减之,为末日行分。

yǐ chí duàn píng xíng fēn jiǎn zhī yú wèi zēng jiǎn chà

这句话大意是:以迟段平行分减之,余为增减差。

qián hòu jìn liú zhī chí duàn

这句话大意是:(前后近留之迟段。

mù huǒ tǔ sān xīng tuì xíng zhě liù yīn píng xíng fēn tuì yī wèi wèi zēng jiǎn chà

这句话大意是:木、火、土三星退行者,六因平行分,退一位,为增减差。

jīn xīng qián hòu fú tuì sān yīn píng xíng fēn bàn ér tuì wèi wèi zēng jiǎn chà

这句话大意是:金星前后伏退,三因平行分,半而退位,为增减差。

qián tuì zhě zhì hòu duàn chū rì xíng fēn yǐ qí rì chà jiǎn zhī wèi mò rì xíng fēn hòu tuì zhě zhì qián duàn mò rì xíng fēn yǐ qí rì chà jiǎn zhī wèi chū rì xíng fēn

这句话大意是:前退者,置后段初日行分,以其日差减之,为末日行分,后退者,置前段末日行分,以其日差减之,为初日行分。

yǐ běn duàn píng xíng fēn jiǎn yú wèi zēng jiǎn chà

这句话大意是:以本段平行分减,余为增减差。

shuǐ xīng bàn píng xíng fēn wéi zēng jiǎn chà jiē yǐ zēng jiǎn chà jiā jiǎn píng xíng fēn wèi chū mò rì xíng fēn

这句话大意是:水星,半平行分为增减差,皆以增减差加减平行分,为初末日行分。

qián duō hòu shǎo jiā chū jiǎn mò

这句话大意是:(前多后少,加初减末;。

qián shǎo hòu duō jiǎn chū jiā mò

这句话大意是:前少后多,减初加末。

yòu bèi zēng jiǎn chà wèi zǒng chà yǐ rì lǜ jiǎn yī chú zhī wèi rì chà

这句话大意是:)又倍增减差为总差,以日率减一除之,为日差。

qiú měi rì chen qián yè bàn xīng xíng sù cì

这句话大意是:求每日晨前夜半星行宿次。

gè zhì qí duàn chū rì xíng fēn yǐ rì chà lèi sǔn yì zhī hòu shǎo zé sǔn zhī hòu duō zé yì zhī

这句话大意是:各置其段初日行分,以日差累损益之(后少则损之,后多则益之。

wèi měi rì xíng dù jí fēn miǎo

这句话大意是:)为每日行度及分秒。

nǎi shùn jiā tuì jiǎn zhī mǎn sù cì qù zhī jí de měi rì chen qián yè bàn xīng xíng sù cì

这句话大意是:乃顺加退减之,满宿次去之,即得每日晨前夜半星行宿次。

shì qián duàn mò rì hòu duàn chū rì xíng fēn xiāng jiào zhī shù bù guò yī èr rì chà wèi miào

这句话大意是:(视前段末日、后段初日行分相较之数,不过一二日差为妙。

huò duō rì chā shù bèi huò diān dǎo bù lún dāng lèi huì qián hòu zēng jiǎn chà shāo sǔn yì zhī shǐ qí yǒu lún rán hòu yòng zhī

这句话大意是:或多日差数倍,或颠倒不伦,当类会前后增减差稍损益之,使其有伦,然后用之。

huò qián hòu píng xíng jù duō jù shǎo zé píng zhù zhī

这句话大意是:或前后平行俱多俱少,则平注之。

huò zǒng chà zhī miǎo bù yíng yī fēn yì píng zhù zhī

这句话大意是:或总差之秒,不盈一分,亦平注之。

ruò yǒu bù lún ér píng zhù zhī de lún zhě yì píng zhù zhī

这句话大意是:若有不伦而平注之得伦者,亦平注之。

qiú wǔ xīng píng hé jí jiàn fú rù qì

这句话大意是:求五星平合及见伏入气。

zhì dìng jī yǐ qì cè jí yuē fēn chú zhī wéi qì shù bù mǎn wèi rù qì rì jí fēn miǎo mìng tiān zhèng dōng zhì suàn wài jí suǒ qiú píng hé jí fú jiàn rù qì rì jí fēn miǎo

这句话大意是:置定积,以气策及约分除之,为气数,不满为入气日及分秒,命天正冬至算外,即所求平合及伏见入气日及分秒。

qiú wǔ xīng píng hé jí jiàn fú xíng chà

这句话大意是:求五星平合及见伏行差。

gè yǐ qí duàn chū rì xīng xíng fēn yǔ qí tài yáng xíng fēn xiāng jiǎn yú wéi xíng chà

这句话大意是:各以其段初日星行分与其太阳行分相减,余为行差。

ruò jīn zài tuì xíng shuǐ zài tuì hé zhě xiāng bìng wéi xíng chà

这句话大意是:若金在退行,水在退合者,相并为行差。

rú shuǐ xīng xī fú chen jiàn zhě zhí yǐ tài yáng xíng fēn wéi xíng chà

这句话大意是:如水星夕伏晨见者,直以太阳行分为行差。

qiú wǔ xīng dìng hé jiàn fú fàn jī

这句话大意是:求五星定合见伏泛积。

mù huǒ tǔ sān xīng gè yǐ píng hé chen jí xī fú dìng jī biàn wèi dìng hé dìng jiàn dìng fú fàn jī

这句话大意是:木、火、土三星,各以平合晨疾夕伏定积,便为定合定见定伏泛积。

jīn shuǐ èr xīng zhì qí duàn yíng suō chà shuǐ xīng bèi zhī

这句话大意是:金、水二星,置其段盈缩差,(水星倍之。

gè yǐ xíng chà chú zhī wèi rì bù mǎn tuì chú wèi fēn miǎo

这句话大意是:)各以行差除之,为日,不满退除为分秒。

ruò zài píng hé xī jiàn chen fú zhě yíng jiǎn suō jiā

这句话大意是:若在平合夕见晨伏者,盈减缩加;。

rú zài tuì hé xī fú chen jiàn zhě yíng jiā suō jiǎn

这句话大意是:如在退合夕伏晨见者,盈加缩减。

jiē yǐ jiā jiǎn dìng jī wèi dìng hé dìng jiàn dìng fú fàn jī

这句话大意是:皆以加减定积,为定合定见定伏泛积。

qiú wǔ xīng dìng hé dìng jī dìng xīng

这句话大意是:求五星定合定积定星。

mù huǒ tǔ sān xīng gè yǐ píng hé xíng chà chú qí rì tài yáng yíng suō chà wèi jù hé chà rì

这句话大意是:木、火、土三星,各以平合行差除其日太阳盈缩差,为距合差日。

yǐ tài yáng yíng suō chà jiǎn zhī wèi jù hé chà dù

这句话大意是:以太阳盈缩差减之,为距合差度。

rì zài yíng lì yǐ chà rì chà dù jiǎn zhī

这句话大意是:日在盈历,以差日差度减之。

zài suō jiā zhī

这句话大意是:在缩,加之。

jiā jiǎn qí xīng dìng hé fàn jī wèi dìng hé dìng jī dìng xīng

这句话大意是:加减其星定合泛积,为定合定积定星。

jīn shuǐ èr xīng shùn hé tuì hé gè yǐ píng hé tuì hé xíng chà chú qí rì tài yáng yíng suō chà wèi jù hé chà rì

这句话大意是:金、水二星顺合退合,各以平合退合行差除其日太阳盈缩差,为距合差日。

shùn jiā tuì jiǎn tài yáng yíng suō chà wèi jù hé chà dù

这句话大意是:顺加退减太阳盈缩差,为距合差度。

shùn zài yíng lì yǐ chà rì chà dù jiā zhī

这句话大意是:顺在盈历,以差日差度加之;。

zài suō jiǎn zhī

这句话大意是:在缩,减之。

tuì zài yíng lì yǐ chà rì jiǎn zhī chà dù jiā zhī

这句话大意是:退在盈历,以差日减之,差度加之;。

zài suō yǐ chà rì jiā zhī chà dù jiǎn zhī

这句话大意是:在缩,以差日加之,差度减之。

jiē yǐ jiā jiǎn qí xīng dìng hé jí zài dìng hé fàn jī wèi dìng hé zài dìng hé dìng jī dìng xīng

这句话大意是:皆以加减其星定合及再定合泛积,为定合再定合定积定星。

yǐ dōng zhì dà yú jí yuē fēn jiā dìng jī mǎn jì fǎ qù mìng jí de dìng hé rì chén

这句话大意是:以冬至大余及约分,加定积,满纪法去,命,即得定合日辰。

yǐ dōng zhì jiā shí huáng dào rì dù jiā dìng xīng mǎn sù cì qù zhī jí de dìng hé suǒ zài sù cì

这句话大意是:以冬至加时黄道日度,加定星,满宿次去之,即得定合所在宿次。

qí shùn tuì suǒ zài yíng suō tài yáng yíng suō yě

这句话大意是:(其顺退所在盈缩,太阳盈缩也。

qiú mù shuǐ tǔ sān xīng dìng jiàn fú dìng jī rì

这句话大意是:求木水土三星定见伏定积日。

gè zhì qí xīng dìng jiàn fú fàn jī

这句话大意是:各置其星定见伏泛积,。

chen jiā xī jiǎn xiàng xiàn rì jí fēn miǎo

这句话大意是:晨加夕减象限日及分秒,。

bàn zhōng xiàn wèi xiàng xiàn

这句话大意是:(半中限为象限,。

rú zhōng xiàn yǐ xià

这句话大意是:)如中限以下,。

zì xiāng chéng

这句话大意是:自相乘,。

yǐ shàng

这句话大意是:以上,。

fù jiǎn suì zhōu rì jí fēn miǎo

这句话大意是:覆减岁周日及分秒,。

yú yì zì xiāng chéng

这句话大意是:余亦自相乘,。

mǎn qī shí wǔ ér yī

这句话大意是:满七十五而一,。

suǒ de

这句话大意是:所得,。

yǐ qí xīng fú jiàn dù chéng zhī

这句话大意是:以其星伏见度乘之,。

shí wǔ chú zhī

这句话大意是:十五除之,。

wèi chà

这句话大意是:为差。

qí chà rú qí duàn xíng chà ér yī wèi rì bù mǎn tuì chú wèi fēn miǎo

这句话大意是:其差如其段行差而一,为日,不满退除为分秒。

jiàn jiā fú jiǎn fàn jī wèi dìng jī

这句话大意是:见加伏减泛积为定积。

jiā mìng rú qián jí de rì chén yě

这句话大意是:加命如前,即得日辰也。

qiú jīn shuǐ èr xīng dìng jiàn fú dìng jī rì

这句话大意是:求金水二星定见伏定积日。

gè yǐ fú jiàn rì xíng chà chú qí rì tài yáng yíng suō chà wèi rì

这句话大意是:各以伏见日行差,除其日太阳盈缩差,为日。

ruò chen fú xī jiàn rì zài yíng lì jiā zhī zài suō jiǎn zhī

这句话大意是:若晨伏夕见,日在盈历,加之,在缩,减之。

rú xī fú chen jiàn rì zài yíng lì jiǎn zhī zài suō jiā zhī

这句话大意是:如夕伏晨见,日在盈历,减之,在缩,加之。

jiā jiǎn qí xīng fàn jī wèi cháng jī

这句话大意是:加减其星泛积为常积。

shì cháng jī rú zhōng xiàn yǐ xià wèi dōng zhì hòu yǐ shàng qù zhī yú wèi xià zhì hòu

这句话大意是:视常积,如中限以下,为冬至后,以上,去之,余为夏至后。

qí èr zhì hòu rú xiàng xiàn yǐ xià zì xiāng chéng yǐ shàng fù jiǎn zhōng xiàn yì zì xiāng chéng gè rú fǎ ér yī wèi fēn

这句话大意是:其二至后,如象限以下,自相乘,以上,覆减中限,亦自相乘,各如法而一,为分。

dōng zhì hòu chen xià zhì hòu xī yǐ yī shí bā wéi fǎ

这句话大意是:(冬至后晨,夏至后夕,以一十八为法。

dōng zhì hòu xī xià zhì hòu chen yǐ qī shí wǔ wéi fǎ

这句话大意是:冬至后夕,夏至后晨,以七十五为法。

yǐ fú jiàn dù chéng zhī shí wǔ chú zhī wèi chà

这句话大意是:)以伏见度乘之,十五除之,为差。

chà mǎn xíng chà ér yī wèi rì bù mǎn tuì chú wèi fēn miǎo

这句话大意是:差满行差而一,为日,不满退除为分秒。

jiā jiǎn cháng jī wèi dìng jī

这句话大意是:加减常积为定积。

dōng zhì hòu chen jiàn xī fú jiā zhī

这句话大意是:(冬至后晨见夕伏,加之;。

xī jiàn chen fú jiǎn zhī

这句话大意是:夕见晨伏,减之。

xià zhì hòu chen jiàn xī fú jiǎn zhī

这句话大意是:夏至后晨见夕伏,减之;。

xī jiàn chen fú jiā zhī yě

这句话大意是:夕见晨伏,加之也。

jiā mìng rú qián jí de dìng jiàn fú rì chén

这句话大意是:)加命如前,即得定见伏日辰。

qí shuǐ xīng xī jí zài dà shǔ qì chū rì zhì lì dōng qì jiǔ rì sān shí wǔ fēn yǐ xià zhě bú jiàn

这句话大意是:其水星,夕疾,在大暑气初日至立冬气九日三十五分以下者,不见。

chen liú zài dà hán qì chū rì zhì lì xià qì jiǔ rì sān shí wǔ fēn yǐ xià zhě chūn bù chen jiàn qiū bù xī jiàn zhě yì jiù yǒu zhī yǐ

现代白话:晨留,在大寒气初日至立夏气九日三十五分以下者,春不晨见,秋不夕见者,亦旧有之了。

hún xiàng

这句话大意是:浑象。

gǔ zhī yán tiān zhě yǒu sān jiā yī yuē gài tiān èr yuē xuān yè sān yuē hún tiān

这句话大意是:古之言天者有三家:一曰盖天,二曰宣夜,三曰浑天。

hàn líng dì shí cài yōng yú shuò fāng shàng shū yán xuān yè zhī xué jué wú shī fǎ

这句话大意是:汉灵帝时,蔡邕于朔方上书,言“宣夜之学,绝无师法”;。

zhōu bì shù shù jù cún kǎo yàn tiān zhuàng duō suǒ wéi shī

这句话大意是:《周髀》术数具存,考验天状,多所违失;。

wéi yǒu hún tiān wèi jìn zuì de qí qíng jìn shì tài shǐ hòu tái tóng yí shì yě

这句话大意是:惟有浑天为近,最得其情,近世太史候台铜仪是也。

lì bā xīn tǐ yuán ér jù tiān dì zhī xíng yǐ zhèng huáng dào chì dào zhī biǎo lǐ yǐ xíng rì yuè zhī dù shù bù wǔ wěi zhī chí sù chá qì hòu zhī tuī qiān jīng wēi shēn miào bǎi dài suǒ bù kě fèi zhě yě

这句话大意是:立八心体圆而具天地之形,以正黄道赤道之表里,以行日月之度数,步五纬之迟速,察气候之推迁,精微深妙,百代所不可废者也。

rán chuán lì jiǔ yuǎn zhì zào zhě zhòng cè hòu zhàn chá hù yǒu de shī zhāng héng zhī zhì wèi zhī líng xiàn shǐ shī qí chuán

这句话大意是:然传历久远,制造者众,测候占察,互有得失,张衡之制,谓之《灵宪》,史失其传。

wèi jìn yǐ lái guān yǒu qí qì ér wú běn shū gù qián zhì yì quē

这句话大意是:魏、晋以来,官有其器,而无本书,故前志亦阙。

wú zhōng cháng shì wáng fán yún hún tiān yí zhě xī hé zhī jiù qì wèi zhī jī héng

这句话大意是:吴中常侍王蕃云:“浑天仪者,羲和之旧器,谓之机衡。

jī dài xiāng chuán yán gé bù yī

这句话大意是:”积代相传,沿革不一。

sòng tài píng xīng guó zhōng shǔ rén zhāng sī xun shǒu chuàng qí shì zào zhī jìn zhōng yú nián ér chéng zhào zhì wén míng diàn dōng gǔ lóu xià yuē tài píng hún yí

这句话大意是:宋太平兴国中,蜀人张思训首创其式,造之禁中,逾年而成,诏置文明殿东鼓楼下,曰“太平浑仪”。

zì sī xun sǐ jī héng duàn huài wú fù zhī qí fǎ zhì zhě

这句话大意是:自思训死,玑衡断坏,无复知其法制者。

jǐng dé zhōng lì guān hán xiǎn fú yī fǎng liú yào shí kǒng tǐng zhāo chóng zhī fǎ shī zhī jiǎn lüè

这句话大意是:景德中,历官韩显符依仿刘曜时、孔挺、晁崇之法,失之简略。

jǐng yòu zhōng dōng guān zhèng shū yì jiǎn nǎi yòng táng liáng lìng zàn sēng yī xíng zhī fǎ pō wéi xiáng bèi yì shī zhī yú mì ér nán wéi yòng

这句话大意是:景祐中,冬官正舒易简乃用唐梁令瓒、僧一行之法,颇为详备,亦失之于密而难为用。

yuán yòu shí

这句话大意是:元祐时,。

shàng shū yòu chéng sū sòng yǔ zhāo wén guǎn xiào lǐ shěn kuò fèng chì xiáng dìng hún yí fǎ yào

这句话大意是:尚书右丞苏颂与昭文馆校理沈括奉敕详定《浑仪法要》,。

suì zòu jǔ lì bù gòu dàng guān hán gōng lián tōng jiǔ zhāng gōu gǔ fǎ

这句话大意是:遂奏举吏部勾当官韩公廉通《九章勾股法》,。

cháng yǐ tuī kǎo tiān dù yǔ zhāng héng wáng fán sēng yī xíng liáng lìng zàn zhāng sī xùn fǎ shì

这句话大意是:常以推考天度与张衡、王蕃、僧一行、梁令瓒、张思训法式,。

dà gāng kě yǐ xún jiū

现代白话:大纲能够寻究。

ruò jù suàn shù kǎo àn xiàng qì yì néng chéng jiù qǐng zhì jú chà guān zhì zào

这句话大意是:若据算术考案象器,亦能成就,请置局差官制造。

zhào rú suǒ yán

这句话大意是:诏如所言。

zòu zhèng zhōu yuán wǔ zhǔ bù wáng yǎn zhī tài shǐ jú guān zhōu rì yán yú tài gǔ zhāng cù xuān tóng háng jiān zào

这句话大意是:奏郑州原武主簿王沇之,太史局官周日严、于太古、张促宣,同行监造。

zhì dù jì chéng zhào zhì zhī jí yīng diàn zǒng wèi zhī hún tiān yí

这句话大意是:制度既成,诏置之集英殿,总谓之浑天仪。

gōng lián jiāo zào yí shí xiān zhuàn jiǔ zhāng gōu gǔ yàn cè hún tiān shū yī juàn zhù zhī jìn zhōng jīn shī qí chuán gù shì wú zhī zhě

这句话大意是:公廉交造仪时,先撰《九章勾股验测浑天书》一卷,贮之禁中,今失其传,故世无知者。

jiù zhì hún yí guī tiān jǔ dì jī yǐn yú nèi shàng bù jīng chán cì jù rì yuè wǔ xīng xíng dù yǐ chá qí hán shǔ jìn tuì rú zhāng héng hún tiān kāi yuán shuǐ yùn tóng hún yí zhě shì yě

这句话大意是:旧制浑仪,规天矩地,机隐于内,上布经躔,次具日月五星行度,以察其寒暑进退,如张衡浑天、开元水运铜浑仪者,是也。

jiǔ ér bù hé guāi yú shī yòng

这句话大意是:久而不合,乖于施用。

gōng lián zhī zhì zé wèi lún sān chóng yī yuē liù hé yí zòng zhì de hún zhōng jí tiān jīng huán yě yǔ dì hún xiāng jié qí tǐ bù dòng

这句话大意是:公廉之制则为轮三重:一曰六合仪,纵置地浑中,即天经环也,与地浑相结,其体不动;。

èr yuē sān chén yí zhì liù hé yí nèi

这句话大意是:二曰三辰仪,置六合仪内;。

sān yuē sì yóu yí zhì sān chén yí nèi

这句话大意是:三曰四游仪,置三辰仪内。

zhí sì lóng zhù yú de hún zhī xià yòu zhì áo yún yú liù hé yí xià

这句话大意是:植四龙柱于地浑之下,又置鳌云于六合仪下。

sì lóng zhù xià shè shí zì shuǐ fū záo gōu dào tōng shuǐ yǐ píng gāo xià

这句话大意是:四龙柱下设十字水趺,凿沟道通水以平高下。

bié shè tiān cháng dān huán yú liù hé yí nèi yòu shè huáng dào chì dào èr dān huán jiē zhì sān chén yí nèi dōng xī xiāng jiāo suí tiān yùn zhuǎn yǐ yàn liè shè zhī xíng

这句话大意是:别设天常单环于六合仪内,又设黄道赤道二单环,皆置三辰仪内,东西相交,随天运转,以验列舍之行。

yòu wèi sì xiàng huán fù sān chén yí xiāng jié yú tiān yùn huán huáng chì dào liǎng jiāo wèi zhí jù èr zòng zhì yú sì yóu yí nèi

这句话大意是:又为四象环,附三辰仪,相结于天运环,黄赤道两交为直距二纵置于四游仪内。

běi shǔ liù hé yí de hún zhī shàng yǐ zhèng běi jí chū dì zhī dù

这句话大意是:北属六合仪地浑之上,以正北极出地之度。

nán shǔ liù hé yí de hún zhī xià yǐ zhèng nán jí rù dì zhī dù

这句话大意是:南属六合仪地浑之下,以正南极入地之度。

cǐ shǔ yí zhī dà xíng yě

这句话大意是:此属仪之大形也。

zhí jù nèi jiā xuān wàng tǒng yī

这句话大意是:直距内夹轩望筒一,。

yú tǒng zhī bàn shè guān zhóu

这句话大意是:于筒之半设关轴,。

fù zhí jù shàng

这句话大意是:附直距上,。

shǐ yùn zhuàn dī áng

这句话大意是:使运转低昂,。

tǒng cháng zhǐ rì

这句话大意是:筒常指日,。

rì tǐ cháng zài tǒng qiào zhōng

这句话大意是:日体常在筒窍中,。

tiān xi xíng yī zhōu

这句话大意是:天西行一周,。

rì dōng yí yí dù

这句话大意是:日东移一度,。

réng yǐ kuī cè sì fāng xīng dù

这句话大意是:仍以窥测四方星度,。

jiē zhēn zhuó li chún fēng kǒng tǐng hán xiǎn fú shū yì jiǎn zhī zhì yě

这句话大意是:皆斟酌李淳风、孔挺、韩显符、舒易简之制也。

sān chén yí shàng shè tiān yùn huán yǐ shuǐ yùn zhī

这句话大意是:三辰仪上设天运环,以水运之。

shuǐ yùn zhī fǎ shǐ yú hàn zhāng héng chéng yú táng liáng lìng zàn jí sēng yī xíng fù yú tài píng xīng guó zhōng zhāng sī xun gōng lián jīn yòu biàn zhèng qí zhì shè tiān yùn huán xià yǐ tiān zhù guān zhóu zhī lèi shàng dòng hún yí cǐ xīn zhì yě

这句话大意是:水运之法始于汉张衡,成于唐梁令瓒及僧一行,复于太平兴国中张思训,公廉今又变正其制,设天运环,下以天柱关轴之类上动浑仪,此新制也。

jiù zhì hún xiàng zhāng héng suǒ wèi zhì mì shì zhōng zhě tuī bù qī yào zhī yùn yǐ dù lì xiàng hūn míng zhī hou xiào èr shí sì qì kǎo zhòu yè kè lòu wú chū yú hún xiàng

这句话大意是:旧制浑象,张衡所谓置密室中者,推步七曜之运,以度历象昏明之候,校二十四气,考昼夜刻漏,无出于浑象。

duò zhì chēng liáng mì fǔ zhōng yǒu sòng yuán jiā zhōng suǒ zào zhě yǐ mù wèi zhī qí yuán rú wán biàn tǐ bù èr shí bā xiù sān jiā xīng sè huáng chì dào tiān hé děng bié wèi héng guī rào yú wài shàng xià bàn zhī yǐ xiàng de yě

这句话大意是:《隋志》称梁秘府中有宋元嘉中所造者,以木为之,其圆如丸,遍体布二十八宿、三家星色、黄赤道、天河等,别为横规绕于外,上下半之,以象地也。

kāi yuán zhōng zhào sēng yī xíng yǔ liáng lìng zàn gēng zào tóng hún xiàng wèi yuán tiān zhī xiàng shàng jù liè sù zhōu tiān dù shù zhù shuǐ jī lún lìng qí zì zhuàn yī rì yī yè tiān zhuǎn yī zhōu yòu bié zhì rì yuè wǔ xīng xún rào luò zài tiān wài lìng de yùn xíng

这句话大意是:开元中,诏僧一行与梁令瓒更造铜浑象,为圆天之象,上具列宿周天度数,注水激轮,令其自转,一日一夜天转一周,又别置日月五星循绕,络在天外,令得运行。

měi tiān xi zhuǎn yī zā rì zhèng dōng xíng yí dù yuè xíng yī shí sān dù yǒu jī fán èr shí jiǔ zhuàn ér rì yuè huì sān bǎi liù shí wǔ zhuǎn ér rì xíng yī zā

这句话大意是:每天西转一匝,日正东行一度,月行一十三度有奇,凡二十九转而日月会,三百六十五转而日行一匝。

réng zhì mù guì yǐ wéi dì píng lìng xiàng bàn zài dì shàng bàn zài dì xià yòu lì èr mù ǒu rén yú dì píng zhī qián zhì zhōng gǔ shǐ mù rén zì rán zhuàng jī yǐ bào chén kè mìng zhī yuē shuǐ yùn hún tiān fǔ shì tú

这句话大意是:仍置木柜以为地平,令象半在地上,半在地下,又立二木偶人于地平之前,置钟鼓使木人自然撞击以报辰刻,命之曰《水运浑天俯视图》。

jì chéng mìng zhì zhī wǔ chéng diàn

这句话大意是:既成,命置之武成殿。

sòng tài shǐ jú jiù wú hún xiàng tài píng xīng guó zhōng zhāng sī xun zhǔn kāi yuán zhī fǎ ér shàng yǐ gài wèi zǐ gōng páng wèi zhōu tiān dù ér dōng xī zhuǎn zhī chū xīn yì yě

这句话大意是:宋太史局旧无浑象,太平兴国中,张思训准开元之法,而上以盖为紫宫,旁为周天度,而东西转之,出新意也。

gōng lián nǎi zēng sǔn duò zhì zhì zhī shàng liè èr shí bā xiù zhōu tiān dù shù jí zǐ wēi yuán zhōng wài guān xīng yǐ fǔ kuī qī zhèng zhī yùn zhuàn nà yú liù hé yí tiān jīng de hún zhī nèi tóng yǐ mù guì zài zhī

这句话大意是:公廉乃增损《隋志》制之,上列二十八宿周天度数,及紫微垣中外官星,以俯窥七政之运转,纳于六合仪天经地浑之内,同以木柜载之。

qí zhōng guàn yǐ shū zhóu nán běi chū hún xiàng wài nán cháng běi duǎn de hún zài mù guì miàn héng zhì zhī yǐ xiàng de

这句话大意是:其中贯以枢轴,南北出浑象外,南长北短,地浑在木柜面,横置之,以象地。

tiān jīng yǔ dì hún xiāng jié zòng zhì zhī bàn zài dì shàng bàn yǐn dì xià yǐ xiàng tiān

这句话大意是:天经与地浑相结,纵置之,半在地上,半隐地下,以象天。

qí shū zhóu běi guàn tiān jīng shàng gāng zhōng mò yǔ gāng píng chū guì wài sān shí wǔ dù shāo ruò yǐ xiàng běi jí chū dì

这句话大意是:其枢轴北贯天经上杠中,末与杠平,出柜外三十五度稍弱,以象北极出地。

nán yì guàn tiān jīng chū xià gāng wài rù guì nèi sān shí wǔ dù shǎo ruò yǐ xiàng nán jí rù dì

这句话大意是:南亦贯天经出下杠外,入柜内三十五度少弱,以象南极入地。

jiù chì dào wèi yá jù sì bǎi qī shí bā yá yǐ xián tiān lún suí jī lún de gū zhèng dōng xī yùn zhuàn hūn míng zhōng xīng jì yīng qí dù fēn zhì jié qì yì yàn yīng ér bù chà

这句话大意是:就赤道为牙距,四百七十八牙以衔天轮,随机轮地毂正东西运转,昏明中星既应其度,分至节气亦验应而不差。

wáng fán yún hún xiàng zhī fǎ de dāng zài tiān nèi qí shì bù biàn gù fǎn guān qí xíng de wèi wài guō yú yǐ jiě zhě wú yì guǐ zhuàng shū tǐ ér hé yú lǐ kě wèi qí qiǎo zhě yě

这句话大意是:王蕃云:“浑象之法,地当在天内,其势不便,故反观其形,地为外郭,于已解者无异,诡状殊体而合于理,可谓奇巧者也。

jīn de hún shuō zài hún xiàng wài gài chū yú wáng fán zhì yě

这句话大意是:”今地浑说在浑象外,盖出于王蕃制也。

qí xià zé sī xun jiù zhì yǒu shū lún guān zhóu jī shuǐ yùn dòng yǐ zhí shén yáo líng kòu zhōng jī gǔ zhì shí kè shí èr shén sī chén xiàng yú lún shàng shí chū zhèng zhì zé zhí pái xún huán ér chū bào suí kè shù yǐ dìng zhòu yè cháng duǎn

这句话大意是:其下则思训旧制,有枢轮关轴,激水运动,以直神摇铃扣钟击鼓,置时刻十二神司辰像于轮上,时初、正至,则执牌循环而出,报随刻数以定昼夜长短。

zhì dōng shuǐ níng yùn zhuàn chí sè zé yǐ shuǐ yín dài zhī

这句话大意是:至冬水凝,运转迟涩,则以水银代之。

jīn gōng lián suǒ zhì gòng zhì yī tái tái zhōng yǒu èr gé hún yí zhì qí shàng hún xiàng zhì qí zhōng jī shuǐ yùn zhuǎn shū jī lún zhóu yǐn yú xià

这句话大意是:今公廉所制,共置一台,台中有二隔,浑仪置其上,浑象置其中,激水运转,枢机轮轴隐于下。

nèi shè zhòu yè shí kè jī lún wǔ zhòng

这句话大意是:内设昼夜时刻机轮五重;。

dì yī zhòng yuē tiān lún yǐ bō hún xiàng chì dào yá jù

这句话大意是:第一重曰天轮,以拨浑象赤道牙距;。

dì èr zhòng yuē bō yá lún shàng ān yá jù suí tiān zhù zhōng lún zhuàn dòng yǐ yùn shàng xià sì lún

这句话大意是:第二重曰拨牙轮,上安牙距,随天柱中轮转动,以运上下四轮;。

dì sān zhòng yuē shí kè zhōng gǔ lún shàng ān shí chū shí zhèng bǎi kè bō yá yǐ kòu zhōng jī gǔ yáo líng

这句话大意是:第三重曰时刻钟鼓轮,上安时初、时正百刻拨牙,以扣钟击鼓摇铃;。

dì sì zhòng yuē rì shí chū zhèng sī chén lún shàng ān shí chū shí èr sī chén shí zhèng shí èr sī chén

这句话大意是:第四重曰日时初正司辰轮,上安时初十二司辰、时正十二司辰;。

dì wǔ zhòng yuē bào kè sī chén lún shàng ān bǎi kè sī chén

这句话大意是:第五重曰报刻司辰轮,上安百刻司辰。

yǐ shàng wǔ lún bìng guàn yú yī zhóu shàng yǐ tiān shù shù zhī xià yǐ tiě chǔ jiù chéng zhī qián yǐ mù gé wǔ céng bì zhī shāo zēng yì qí jiù zhì yǐ

现代白话:以上五轮并贯于一轴,上以天束束之,下以铁杵臼承之,前以木阁五层蔽之,稍增异其旧制了。

wǔ lún zhī běi yòu cè shè shū lún qí lún yǐ qī shí èr fú wèi sān shí liù hóng shù yǐ sān wǎng jiā chí shòu shuǐ sān shí liù hú

这句话大意是:五轮之北,又侧设枢轮,其轮以七十二辐为三十六洪,束以三辋,夹持受水三十六壶。

gū zhōng héng guàn tiě shū zhóu yī nán běi chū zhóu wéi dì gū yùn bō dì lún

这句话大意是:毂中横贯铁枢轴一,南北出轴为地毂,运拨地轮。

tiān zhù zhōng lún dòng jī lún dòng hún xiàng shàng dòng hún tiān yí

这句话大意是:天柱中轮动,机轮动浑象,上动浑天仪。

yòu shū lún zuǒ shè tiān chí píng shuǐ hú píng shuǐ hú shòu tiān chí shuǐ zhù rù shòu shuǐ hú yǐ jī shū lún

这句话大意是:又枢轮左设天池、平水壶,平水壶受天池水,注入受水壶,以激枢轮。

shòu shuǐ hú luò rù tuì shuǐ hú

这句话大意是:受水壶落入退水壶。

yóu hú xià běi qiào yǐn shuǐ rù shēng shuǐ xià hú yǐ shēng shuǐ xià lún yùn shuǐ rù shēng shuǐ shàng hú shàng hú nèi shēng shuǐ shàng lún jí hé chē tóng zhuǎn shàng xià lún yùn shuǐ rù tiān hé tiān hé fù liú rù tiān dì měi yī zhòu yī yè zhōu ér fù shǐ

这句话大意是:由壶下北窍引水入升水下壶,以升水下轮运水入升水上壶,上壶内升水上轮及河车同转上下轮,运水入天河,天河复流入天地,每一昼一夜周而复始。

cǐ gōng lián zhì hún yí hún xiàng èr qì ér tōng sān yòng zǒng ér míng zhī yuē hún tiān yí

这句话大意是:此公廉制浑仪、浑象二器而通三用,总而名之曰浑天仪。

jīn jì qǔ biàn jiē niǎn zhì yú yàn tiān lún chì dào yá jù bō lún xuán xiàng zhōng gǔ sī chén kè bào tiān chí shuǐ hú děng qì jiǔ jiē qì huǐ wéi tóng hún yí zhì zhī tài shǐ jú hòu tái

这句话大意是:金既取汴,皆辇致于燕,天轮赤道牙距拨轮悬象钟鼓司辰刻报天池水壶等器久皆弃毁,惟铜浑仪置之太史局候台。

dàn zì biàn zhì yàn xiāng qù yī qiān yú lǐ dì shì gāo xià bù tóng wàng tǒng zhōng qǔ jí xīng shāo chà yí xià sì dù cái de kuī zhī

这句话大意是:但自汴至燕相去一千余里,地势高下不同,望筒中取极星稍差,移下四度才得窥之。

míng chāng liù nián qiū bā yuè fēng yǔ dà zuò léi diàn zhèn jī lóng qǐ hún yí áo yún shuǐ fū xià tái hū zhōng liè ér cuī hún yí pū luò tái xià xuán mìng yǒu sī yíng qì zhī fù zhì tái shàng

这句话大意是:明昌六年秋八月,风雨大作,雷电震击,龙起浑仪鳌云水趺下,台忽中裂而摧,浑仪仆落台下,旋命有司营葺之,复置台上。

zhēn yòu nán dù yǐ hún yí róng zhù chéng wù bù rěn huǐ chāi ruò quán tǐ yǐ yùn zé jiān yú niǎn zài suì wěi ér qù

这句话大意是:贞祐南渡,以浑仪熔铸成物,不忍毁拆,若全体以运则艰于辇载,遂委而去。

xìng dìng zhōng sī tiān tāi guān yǐ tái zhōng bù zhì hún yí jí cè hòu rén shù bù zú yán zhī yú cháo yi zhù yí xiàng duō bǔ shēng yuán zhù de jǐn zhàn kǎo zhī shí

这句话大意是:兴定中,司天台官以台中不置浑仪及测候人数不足,言之于朝,宜铸仪象,多补生员,庶得尽占考之实。

xuān zōng zhào lǐ bù shàng shū yáng yún yì wèn zhī yún yì duì yuē guó jiā zì lái tóng jìn shén yán suī qìng gōng sī suǒ yǒu kǒng bù néng gěi

这句话大意是:宣宗召礼部尚书杨云翼问之,云翼对曰:“国家自来铜禁甚严,虽罄公私所有,恐不能给。

jīn diào dù fāng yīn cái yòng bù zú shí wèi kě xíng

这句话大意是:今调度方殷,财用不足,实未可行。

tā rì shàng yòu yán zhī yú shì zhǐ tiān cè hòu zhī rén shù yuán zhù yí zhī yì suì qǐn

这句话大意是:”他日,上又言之,于是止添测候之人数员,铸仪之议遂寝。

chū zhāng xíng jiǎn wèi lǐ bù shàng shū tí diǎn sī tiān jiàn shí cháng zhì lián huā xīng wán èr lòu yǐ jìn zhāng zōng mìng zhì lián huā lòu èr jìn zhōng xīng wán lòu yù chē jià xún xìng zé yòng zhī

这句话大意是:初,张行简为礼部尚书提点司天监时,尝制莲花、星丸二漏以进,章宗命置莲花漏二禁中,星丸漏遇车驾巡幸则用之。

zhēn yòu nán dù èr lòu jiē qiān yú biàn biàn wáng fèi huǐ wú suǒ jī qí zhì yǐ

现代白话:贞祐南渡,二漏皆迁于汴,汴亡废毁,无所稽其制了。

✦ You read 志·卷三

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.