金史 · 脱脱 · Chapter 45 of 136

志·卷二十六

PinyinModern Translation
Size

xíng

这句话大意是:◎刑。

xī zhě xiān wáng yīn rén zhī zhī wèi ér zuò xíng yīn rén zhī zhī chǐ ér zuò fǎ

这句话大意是:昔者先王因人之知畏而作刑,因人之知耻而作法。

wèi yě chǐ yě wǔ xìng zhī liáng zhī qī qíng zhī dà xián yě

这句话大意是:畏也、耻也,五性之良知,七情之大闲也。

shì gù xíng yǐ zhì yǐ rán fǎ yǐ jìn wèi rán wèi yǐ chù xiǎo rén chǐ yǐ yù jūn zǐ

现代白话:是故,刑以治已然,法以禁未然,畏以处品行较差的人,耻以遇有德行的人。

jūn zǐ zhī chǐ xiǎo rén zhī wèi tiān xià píng yǐ

现代白话:有德行的人知耻,品行较差的人知畏,天下平了!

shì gù xiān wáng yǎng qí wēi ér yòng zhī wèi kě yǐ jiào ài

现代白话:是故先王养其威而用之,畏能够教爱。

shèn qí fǎ ér xíng zhī chǐ kě yǐ lì lián

现代白话:慎其法而行之,耻能够立廉。

ài yǐ xīng rén lián yǐ xīng yì rén yì xìng xíng fǎ bù jǐ yú cuò hu

这句话大意是:爱以兴仁,廉以兴义,仁义兴,刑法不几于措吗?

jīn chū fǎ zhì jiǎn yì wú qīng zhòng guì jiàn zhī bié xíng shú bìng xíng cǐ kě shī zhū xīn guó fēi jīng shì jiǔ yuǎn zhī guī yě

这句话大意是:金初,法制简易,无轻重贵贱之别,刑、赎并行,此可施诸新国,非经世久远之规也。

tiān huì yǐ lái jiàn cóng lì yì huáng tǒng bān zhì jiān yòng gǔ lǜ

这句话大意是:天会以来,渐从吏议,皇统颁制,兼用古律。

jué hòu zhèng lóng yòu yǒu xù jiàng zhì shū

这句话大意是:厥后,正隆又有《续降制书》。

dà dìng yǒu quán yí tiáo lǐ yǒu chóng xiū zhì tiáo

这句话大意是:大定有《权宜条理》,有《重修制条》。

míng chāng zhī shì lǜ yì chì tiáo bìng xiū pǐn shì dāng jìn bèi

这句话大意是:明昌之世,《律义》、《敕条》并修,品式当浸备。

jì ér tài hé lǜ yì chéng shū yi wú yí hàn

这句话大意是:既而《泰和律义》成书,宜无遗憾。

rán guó mài shū cù fēng sú chún chū shì dào shēng jiàng jūn zǐ guān yī dài zhī xíng fǎ měi yǒu yǐ xiān zhī yān

现代白话:然国脉纾蹙,风俗醇樗,世道升降,有德行的人观一代之刑法,每有以先知呢。

jīn fǎ yǐ zhàng zhé tú lěi jí èr bǎi zhōu xiàn lì wēi shèn zhě zhì rèn yú zhàng nüè yú ròu xíng

这句话大意是:金法以杖折徒,累及二百,州县立威,甚者置刃于杖,虐于肉刑。

jì nián jūn chén hǎo yòng kuāng qiè gù xí yóu shì yǐ shēn wén fù zhì wèi néng lì yǐ cǎn kù bàn shì wèi cháng cái

这句话大意是:季年,君臣好用筐箧故习,由是以深文傅致为能吏,以惨酷办事为长才。

bǎi sī jiān zāng zhēn fàn cǐ kě jué yě ér wēi guò yì rán

这句话大意是:百司奸赃真犯,此可决也,而微过亦然。

fēng jì zhī chén shī jiū jiē jué

这句话大意是:风纪之臣,失纠皆决。

kǎo mǎn xiào qí shòu jué duō guǎ yǐ wéi diàn zuì

这句话大意是:考满,校其受决多寡以为殿最。

yuán qí lì fǎ chū yì yù yǐ tóng shū qi yī xiǎo dà shǐ zhī xián jiù shéng yuē yú lǜ lìng zhī zhōng mò bù qí shǒu bìng zú yǐ tīng gōng shàng zhī suǒ wéi gài qín rén qiáng zhǔ wēi zhī yì yě

这句话大意是:原其立法初意,欲以同疏戚、壹小大,使之咸就绳约于律令之中,莫不齐手并足以听公上之所为,盖秦人强主威之意也。

shì yǐ dài zōng shì shǎo ēn dài dài fū shì shǎo lǐ

这句话大意是:是以待宗室少恩,待大夫士少礼。

zhōng jīn zhī dài rěn chǐ yǐ jiù gōng míng suī yī shí míng shì yǒu suǒ bù miǎn

这句话大意是:终金之代,忍耻以就功名,虽一时名士有所不免。

zhì yú bì rǔ yuǎn yǐn hǎn wén qí rén

这句话大意是:至于避辱远引,罕闻其人。

shū bù zhī jūn zǐ wú chǐ ér fàn yì zé xiǎo rén wú wèi ér fàn xíng yǐ

现代白话:殊不知有德行的人无耻而犯义,则品行较差的人无畏而犯刑了。

shì gù lùn zhě yú jiào ài lì lián zhī dào wǎng wǎng zhì tài xī zhī yì yān

现代白话:是故论者于教爱立廉之道,往往致太息之意呢。

suī rán shì zōng lín yù fǎ sī zòu yàn huò qù lǜ yuán jīng huò kuí yì zhì fǎ

这句话大意是:虽然,世宗临御,法司奏谳,或去律援经,或揆义制法。

jìn gǔ rén jūn tīng duàn yán jǐ yú dào xiǎn yǒu jí zhī zhě

这句话大意是:近古人君听断,言几于道,鲜有及之者。

zhāng zōng xuān zōng cháng qīn mín shì dāng zhù cái jué kuān měng chū rù suī shí huò guò zhōng jī qí jīn shù zhī duō yóu yǒu zǔ fēng yān

现代白话:章宗、宣宗尝亲民事,当宁裁决,宽猛出入虽时或过中,迹其矜恕之多,犹有祖风呢。

jiǎn dú suǒ cún kě wèi guī jiàn zhě běn jì xíng zhì xiáng lüè hù xiàn yún

这句话大意是:简牍所存,可为龟鉴者,《本纪》、《刑志》详略互见云。

jīn guó jiù sú qīng zuì chī yǐ liǔ cēn shā rén jí dào jié zhě jī qí nǎo shā zhī méi qí jiā zī yǐ shí zhī sì rù guān qí liù cháng zhǔ bìng yǐ jiā rén wèi nú bì

这句话大意是:金国旧俗,轻罪笞以柳𥮾,杀人及盗劫者,击其脑杀之,没其家赀,以十之四入官,其六偿主,并以家人为奴婢。

qí qīn shǔ yù yǐ mǎ niú zá wù shú zhě cóng zhī

这句话大意是:其亲属欲以马牛杂物赎者从之。

huò zhòng zuì yì tīng zì shú rán kǒng wú biàn yú qí mín zé yì èr yǐ wéi bié

这句话大意是:或重罪亦听自赎,然恐无辨于齐民,则劓、刵以为别。

qí yù zé jué de shēn guǎng shù zhàng wèi zhī

这句话大意是:其狱则掘地深广数丈为之。

tài zōng suī chéng tài zǔ wú biàn jiù fēng zhī xun yì shāo yòng liáo sòng fǎ

这句话大意是:太宗虽承太祖无变旧风之训,亦稍用辽、宋法。

tiān huì qī nián zhào fán qiè dào dàn de wù tú sān nián shí guàn yǐ shàng tú wǔ nián cì zì chōng xià jūn sān shí guàn yǐ shàng zhōng shēn réng yǐ zāng mǎn jìn mìng cì zì yú miàn wǔ shí guàn yǐ shàng sǐ zhēng cháng rú jiù zhì

这句话大意是:天会七年,诏凡窃盗,但得物徒三年,十贯以上徒五年,刺字充下军,三十贯以上终身,仍以赃满尽命刺字于面,五十贯以上死,征偿如旧制。

xī zōng tiān juàn yuán nián shí yuè jìn qīn wáng yǐ xià pèi dāo rù gōng

这句话大意是:熙宗天眷元年十月,禁亲王以下佩刀入宫。

wèi jìn zhī fǎ shí zì cǐ shǐ

这句话大意是:卫禁之法,实自此始。

sān nián fù qǔ hé nán de nǎi zhào qí mín yuē suǒ yòng xíng fǎ jiē cóng lǜ wén ba yù zú kù dú xíng jù yǐ cóng kuān shù

这句话大意是:三年,复取河南地,乃诏其民,约所用刑法皆从律文,罢狱卒酷毒刑具,以从宽恕。

zhì huáng tǒng jiān zhào zhū chén yǐ běn cháo jiù zhì jiān cǎi duò táng zhī zhì cān liáo sòng zhī fǎ

这句话大意是:至皇统间,诏诸臣,以本朝旧制,兼采隋、唐之制,参辽、宋之法。

lèi yǐ chéng shū míng yuē huáng tǒng zhì bān xíng zhōng wài

这句话大意是:类以成书,名曰《皇统制》,颁行中外。

shí zhì zhàng zuì zhì bǎi zé tún bèi fēn jué

这句话大意是:时制,杖罪至百,则臀、背分决。

jí hǎi líng shù rén yǐ jí jìn xīn fù suì jìn zhī suī zhǔ jué nú pái yì lùn yǐ wéi zhì

这句话大意是:及海陵庶人以脊近心腹,遂禁之,虽主决奴牌,亦论以违制。

yòu duō biàn yì jiù zhì zhì zhèng lóng jiān zhe wèi xù jiàng zhì shū yǔ huáng tǒng zhì bìng xíng yān

现代白话:又多变易旧制,至正隆间,著为《续降制书》,与《皇统制》并行呢。

rán èr jūn rèn qíng yòng fǎ zì yǒu yì yú shì zhě yǐ

现代白话:然二君任情用法,自有异于是者了。

jí shì zōng jí wèi yǐ zhèng lóng zhī luàn dào zéi gōng xíng bīng jiǎ wèi xi yī shí zhì zhǐ duō cóng shí yi suì jí wèi jūn qián quán yí tiáo lǐ

这句话大意是:及世宗即位,以正隆之乱,盗贼公行,兵甲未息,一时制旨多从时宜,遂集为《军前权宜条理》。

dà dìng sì nián shàng shū shěng zòu dà xīng mín nán zǐ li shí fù rén yáng xian gē bìng yǐ luàn yán dāng zhǎn

这句话大意是:大定四年,尚书省奏:“大兴民男子李十、妇人杨仙哥并以乱言当斩。

shàng yuē yú mín bù shí diǎn fǎ yǒu sī yì wèi cháng dīng níng gào jiè qǐ kě jù jiā jí xíng

这句话大意是:”上曰:“愚民不识典法,有司亦未尝丁宁诰戒,岂可遽加极刑。

yǐ jiǎn sǐ lùn

这句话大意是:”以减死论。

wǔ nián mìng yǒu sī fù jiā shān dìng tiáo lǐ yǔ qián zhì shū jiān yòng

这句话大意是:五年,命有司复加删定《条理》,与前《制书》兼用。

qī nián zuǒ cáng kù yè yǒu dào shā dōu jiān guō liáng chén dào jīn zhū qiú dào bù dé

这句话大意是:七年,左藏库夜有盗杀都监郭良臣盗金珠,求盗不得。

mìng diǎn jiǎn sī zhì zhī zhí qí kě yí zhě bā rén jū zhī lüè sān rén sǐ wǔ rén wū fú

这句话大意是:命点检司治之,执其可疑者八人鞫之,掠三人死,五人诬伏。

shàng yí zhī mìng tóng zhī dà xīng fǔ shì yí là dào zá zhì

这句话大意是:上疑之,命同知大兴府事移剌道杂治。

jì ér qīn jūn bǎi fū zhǎng ā sī bō zhōu jīn yú shì shì jué fú zhū

这句话大意是:既而亲军百夫长阿思钵鬻金于市,事觉,伏诛。

shàng wén zhī yuē chuí chu zhī xià hé qiú bù dé nài hé jū yù zhě bù yǐ qíng qiú zhī hu

这句话大意是:上闻之曰:“箠楚之下,何求不得,奈何鞫狱者不以情求之吗?

cì sǐ zhě qián rén èr bǎi guàn bù sǐ zhě wǔ shí guàn

这句话大意是:”赐死者钱人二百贯,不死者五十贯。

yú shì jìn hù wèi bǎi fū zhǎng wǔ shí fu zhǎng fēi zhí rì bù dé dài dāo rù gōng

这句话大意是:于是禁护卫百夫长、五十夫长非直日不得带刀入宫。

shì suì duàn sǐ qiú èr shí rén

这句话大意是:是岁,断死囚二十人。

bā nián zhì pǐn guān fàn dǔ bó fǎ zāng bù mǎn wǔ shí guàn zhě qí fǎ zhàng tīng shú

这句话大意是:八年,制品官犯赌博法,赃不满五十贯者其法杖,听赎。

zài fàn zhě zhàng zhī

这句话大意是:再犯者杖之。

qiě yuē zhàng zhě suǒ yǐ fá xiǎo rén yě

现代白话:且曰:“杖者所以罚品行较差的人也。

jì wèi zhí guān dāng xiān lián chǐ jì wú lián chǐ gù yǐ xiǎo rén zhī fá fá zhī

现代白话:既为职官,当先廉耻,既无廉耻,故以品行较差的人之罚罚之。

jiǔ nián yīn yù shǐ tái zòu yù shì shàng yuē jìn wén fǎ guān huò gè zhí suǒ jiàn huò guān wàng zǎi zhí zhī yì zì jīn zhì wú zhèng tiáo zhě jiē yǐ lǜ wén wéi zhǔn

这句话大意是:”九年,因御史台奏狱事,上曰:“近闻法官或各执所见,或观望宰执之意,自今制无正条者皆以律文为准。

fù mìng zhàng zhì bǎi zhě tún bèi fēn shòu rú jiù fǎ

这句话大意是:”复命杖至百者臀、背分受,如旧法。

yǐ ér shàng wèi zǎi chén yuē zhèn niàn zuì rén zhàng bù fēn shòu kǒng zhì shēn zhòng nǎi lìng fù jiù

这句话大意是:已而,上谓宰臣曰:“朕念罪人杖不分受,恐至深重,乃令复旧。

jīn wén mín jiān yǒu bù yù zhě qí lìng ba zhī

这句话大意是:今闻民间有不欲者,其令罢之。

shí nián shàng shū shěng zòu hé zhōng fǔ zhāng jǐn zì yán fù fù chóu fǎ dāng sǐ

这句话大意是:”十年,尚书省奏:“河中府张锦自言复父仇,法当死。

shàng yuē bǐ fù fù chóu yòu zì yán zhī liè shì yě

这句话大意是:”上曰:“彼复父仇,又自言之,烈士也。

yǐ jiǎn sǐ lùn

这句话大意是:以减死论。

shí yī nián zhào yù yǒu sī yuē yīng sī yù xiè shè xū jìn yù ān zhì qiú jìn zhī shì cháng qīn tí kòng qí yù zú bì xuǎn nián shēn ér xìn shí zhě lún zhí

这句话大意是:”十一年,诏谕有司曰:“应司狱廨舍须近狱安置,囚禁之事常亲提控,其狱卒必选年深而信实者轮直。

shí èr nián shàng shū shěng yán nèi qiū lìng pú chá tái bǔ zì kē bù nèi qián lì dé zhèng bēi fù yǒu qí yú qián èr bǎi yú guàn zuì dāng chú míng

这句话大意是:”十二年,尚书省言:“内丘令蒲察台补自科部内钱立德政碑,复有其余钱二百余贯,罪当除名。

jīn yù shè dāng xù réng miǎn zhēng zāng

这句话大意是:今遇赦当叙,仍免征赃。

shàng yǐ tān wěi wù xù qiě yuē qǐ qǔ zhī zāng ruò yǒu shè yuán yǔ zhě hé gū

这句话大意是:”上以贪伪,勿叙,且曰:“乞取之赃,若有赦原,予者何辜?

zì jīn kě bìng zhuī huán qí zhǔ wéi yīng rù guān zhě miǎn zhēng

这句话大意是:自今可并追还其主,惟应入官者免征。

shàng shū shěng zòu dào yǒu fà zhǒng zhě shàng yuē gōng chén fén mù yì yǒu bèi fā zhě gài wú gào bǔ zhī shǎng gù rén wú suǒ wèi

这句话大意是:”尚书省奏,盗有发冢者,上曰:“功臣坟墓亦有被发者,盖无告捕之赏,故人无所畏。

zì jīn gào de shí zhě liàng yǔ gěi shǎng

这句话大意是:自今告得实者量与给赏。

gù xián píng yǐn shí mǒ ā méi là yǐ zāng sǐ yú yù shàng wèi qí bù shī zhū shì yǐ wèi hòu xìng

这句话大意是:”故咸平尹石抹阿没剌以赃死于狱,上谓:“其不尸诸市已为厚幸。

pín qióng ér wèi dào zéi gài bù dé yǐ

这句话大意是:贫穷而为盗贼,盖不得已。

sān pǐn zhí guān yǐ zāng zhì sǐ yú yì shén yǐ

现代白话:三品职官以赃至死,愚亦甚了!

qí zhū zi kě jiē chú míng

这句话大意是:其诸子可皆除名。

xiān shì zhào zì jīn chú míng rén zǐ sūn yǒu zài shì zhě bìng qǔ zòu cái

这句话大意是:”先是,诏自今除名人子孙有在仕者并取奏裁。

shí sān nián zhào lì chūn hòu lì qiū qián jí dà jì sì yuè shuò wàng shàng xià xián èr shí sì qì yǔ wèi qíng yè wèi míng xiū xiá bìng jìn tú zǎi rì jiē bù tīng jué sǐ xíng wéi qiáng dào zé bù dài qiū hòu

这句话大意是:十三年,诏立春后、立秋前,及大祭祀,月朔、望,上、下弦,二十四气,雨未晴,夜未明,休暇并禁屠宰日,皆不听决死刑,惟强盗则不待秋后。

shí wǔ nián zhào yǒu sī yuē zhèn wéi rén mìng zhì zhòng ér zài zhì qiè dào zāng zhì wǔ shí guàn zhě chǔ sǐ zì jīn kě lìng zhì bā shí guàn zhě chǔ sǐ

这句话大意是:十五年,诏有司曰:“朕惟人命至重,而在制窃盗赃至五十贯者处死,自今可令至八十贯者处死。

shí qī nián chén yán zhě qǐ shè tí xíng sī yǐ jiū zhū lù xíng yù zhī shī

这句话大意是:”十七年,陈言者乞设提刑司,以纠诸路刑狱之失。

shàng shū shěng yì yǐ wèi jiǔ kǒng zī bì

这句话大意是:尚书省议,以谓久恐滋弊。

shàng nǎi mìng jù jīng shī shù qiān lǐ wài huái yuān shàng sù zhě jí qí shì yǐ dài xuǎn guān jiù wèn

这句话大意是:上乃命距京师数千里外怀冤上诉者,集其事以待选官就问。

shí jǐ nán yǐn liáng sù yán fàn tú zhě dāng miǎn zhàng

这句话大意是:时济南尹梁肃言,犯徒者当免杖。

cháo tíng yǐ wéi jīn fǎ yǐ qīng yú gǔ kǒng zī jiān è bù cóng

这句话大意是:朝廷以为今法已轻于古,恐滋奸恶,不从。

cháng zhào zǎi chén cháo tíng měi suì zài qiǎn shěn lù guān běn yǐ wéi mín shēn yuān zhì yě ér suǒ qiǎn duō bù jìn xīn dàn wén jù ér yǐ

这句话大意是:尝诏宰臣,朝廷每岁再遣审录官,本以为民伸冤滞也,而所遣多不尽心,但文具而已。

shěn lù zhī guān fēi zhǐ lǐ wèn zhòng xíng fán sù sòng àn dú jiē dāng yuè shí shì fēi qiú tú bù yīng qiú xì zé dāng shì fàng guān lì zhī zuì jí yǐ zhuàng wén shī jiū chá zhě yán jiā chéng duàn bù yǐ shú lùn

这句话大意是:审录之官,非止理问重刑,凡诉讼案牍,皆当阅实是非,囚徒不应囚系则当释放,官吏之罪即以状闻,失纠察者严加惩断,不以赎论。

yòu yǐ jiān chá yù shǐ tǐ chá dōng běi lù guān lì zhé shòu sòng dié wèi bù chēng zhí chī zhī wǔ shí

这句话大意是:又以监察御史体察东北路官吏,辄受讼牒,为不称职,笞之五十。

yòu wèi zǎi chén yuē bǐ wén dà lǐ sì duàn yù suī wú yí zhě yì jīng xún yuè hé yé

这句话大意是:又谓宰臣曰:“比闻大理寺断狱,虽无疑者亦经旬月,何耶?

cān zhī zhèng shì yí là dào duì yuē zài fǎ jué sǐ qiú bù guò qī rì tú xíng wǔ rì zhàng zuì sān rì

这句话大意是:”参知政事移剌道对曰:“在法,决死囚不过七日,徒刑五日,杖罪三日。

shàng yuē fǎ yǒu chéng xiàn ér zhé wéi zhī chí màn yě

这句话大意是:”上曰:“法有程限,而辄违之,弛慢也。

bà cháo yù pī sòng shàng shū shěng yuē fán fǎ sì duàn zhòng qīng zuì gè yǒu qī xiàn fǎ guān dàn fàn jiē de jué qǐ gǎn yǒu wéi

这句话大意是:”罢朝,御批送尚书省曰:“凡法寺断重轻罪各有期限,法官但犯皆的决,岂敢有违。

dàn yǐ qīng děng suǒ jiàn bù yī zhì yú zài sān pī sòng qí yì dìng zòu zhě shū zòu dú yì bù xià xún rì yǐ zhì shì duō zhì liú zì jīn dāng wù fù ěr

现代白话:但以卿等所见不一,至于再三批送,其议定奏者书奏牍亦不下旬日,以致事多滞留,自今当勿复你。

yòu yuē gù guǎng níng yǐn gāo zhēn wéi zhèng shàng měng suī xiǎo guò yǒu zhàng ér shā zhī zhě

这句话大意是:”又曰:“故广宁尹高桢为政尚猛,虽小过,有杖而杀之者。

jí zuì zhì yú sǐ ér qíng huò kě shù yóu dāng niàn zhī kuàng qí xiǎo guò zhě hu

这句话大意是:即罪至于死而情或可恕,犹当念之,况其小过者吗?

rén zhī xìng mìng ān kě qīng zāi

现代白话:人之性命安可轻啊!

shàng yǐ zhèng lóng xù jiàng zhì shū duō rèn jǐ yì shāng yú kē chá

这句话大意是:”上以正隆《续降制书》多任己意,伤于苛察。

ér yǔ huáng tǒng zhī zhì bìng yòng shì fēi xiáo luàn mò zhī shì cóng jiān lì yīn de shàng xià qí shǒu

这句话大意是:而与皇统之《制》并用,是非淆乱,莫知适从,奸吏因得上下其手。

suì zhì jú mìng dà lǐ qīng yí là tīng zǒng zhōng wài míng fǎ zhě gòng jiào zhèng

这句话大意是:遂置局,命大理卿移剌𬘩总中外明法者共校正。

nǎi yǐ huáng tǒng zhèng lóng zhī zhì jí dà dìng jūn qián quán yí tiáo lǐ hòu xù xíng tiáo lǐ lún qí qīng zhòng shān fán zhèng shī

这句话大意是:乃以皇统、正隆之《制》及大定《军前权宜条理》、后《续行条理》,伦其轻重,删繁正失。

zhì yǒu quē zhě yǐ lǜ wén zú zhī

这句话大意是:制有阙者以律文足之。

zhì lǜ jù quē jí yí ér bù néng jué zhě zé qǔ zhǐ huà dìng

这句话大意是:制、律俱阙及疑而不能决者,则取旨画定。

jūn qián quán yí tiáo lǐ nèi yǒu kě yǐ cháng xíng zhě yì wèi dìng fǎ yú wèi yìng zhě yì bié wèi yī bù cún zhī

现代白话:《军前权宜条理》内有能够常行者亦为定法,余未应者亦别为一部存之。

cān yǐ jìn suǒ dìng tú zhàng jiǎn bàn zhī fǎ fán xiào dìng qiān yī bǎi jiǔ shí tiáo fēn wéi shí èr juǎn yǐ dà dìng chóng xiū zhì tiáo wèi míng zhào bān xíng yān

现代白话:参以近所定徒杖减半之法,凡校定千一百九十条,分为十二卷,以《大定重修制条》为名,诏颁行呢。

èr shí nián shàng jiàn yǒu róu jiàn hé jià zhě wèi zǎi xiàng yuē jīn hòu yǒu jiàn mín tián zhě zhàng liù shí dào rén gǔ zhě zhàng bā shí bìng cháng qí zhí

这句话大意是:二十年,上见有蹂践禾稼者,谓宰相曰:“今后有践民田者杖六十,盗人谷者杖八十,并偿其直。

èr shí yī nián shàng shū shěng zòu gǒng zhōu mín mǎ jùn qī ān jie yǔ guǎn zhuō jiān jùn yǐ fǔ jī shā zhī zuì dāng sǐ

这句话大意是:”二十一年,尚书省奏:“巩州民马俊妻安姐与管卓奸,俊以斧击杀之,罪当死。

shàng yuē kě jiǎn sǐ yī děng yǐ jiè bài fēng sú zhě

这句话大意是:”上曰:“可减死一等,以戒败风俗者。

èr shí èr nián shàng wèi zǎi chén yuē fán shàng shū shěng sòng dà lǐ sì wén zì yī duàn biàn kě wén zòu

这句话大意是:”二十二年,上谓宰臣曰:“凡尚书省送大理寺文字,一断便可闻奏。

rú wū gǔ lùn gōng shuō shì jìn qǔ guān zhī chū sòng fǎ sì rú fǎ cái duàn zài sòng sī zhí pī xiáng yòu sòng hé sì cān xiáng fǎn fù sān cì wàng shēng qíng jiàn bù dé jié jué

这句话大意是:如乌古论公说事,近取观之,初送法寺如法裁断,再送司直披详,又送阖寺参详,反复三次,妄生情见,不得结绝。

zhèn yǐ guó zhèng bù yí zhì liú zuó suī zhì ài liù bǎi zhù wèi cháng yī rì bù zuò cháo yù shǐ qīng děng zhī qín zhèng yě

这句话大意是:朕以国政不宜滞留,昨虽炙艾六百炷,未尝一日不坐朝,欲使卿等知勤政也。

zì jīn kě zhǐ yī cì sòng sì hé sì pī xiáng xún yǒu qíng jiàn jí jù yǐ wén wú shǐ zhì liú yě

这句话大意是:自今可止一次送寺,阖寺披详,荀有情见即具以闻,毋使滞留也。

èr shí sān nián shàng shū shěng zòu yì dōu mín fàn dé nián qī shí liù wèi liú yòu ōu shā

这句话大意是:”二十三年,尚书省奏:“益都民范德年七十六,为刘祐殴杀。

yòu fǎ dāng sǐ yǐ yòu fù mǔ nián jù qī shí yú jiā wú shì dīng shàng qǐng

这句话大意是:祐法当死,以祐父母年俱七十余,家无侍丁,上请。

shàng yuē fàn dé yǔ yòu fù mǔ nián xiāng ruò zì dāng rú fù mǔ xiāng dài zhì ōu shā zhī nán yì mò jiǎn qí lùn rú fǎ

这句话大意是:”上曰:“范德与祐父母年相若,自当如父母相待,至殴杀之,难议末减,其论如法。

shàng shū shěng zòu zhāo tǎo sī guān jí tū lǐ qǐ qǔ běn bù cái wù zhì shàng yuē yuǎn rén zhǐ kě jīn xù ruò jìn gòng bù quē gèng yǐ bīng yāo zhī qiáng qǔ cái wù yǔ dào hé yì

这句话大意是:”尚书省奏招讨司官及秃里乞取本部财物制,上曰:“远人止可矜恤,若进贡不阙,更以兵邀之,强取财物,与盗何异?

qiě huò yīn ér shēng shì hé kě bù chéng

这句话大意是:且或因而生事,何可不惩。

yòu yuē zhèn suǒ xíng zhì tiáo jiē chén xià suǒ zòu xíng zhě tiān xià shì duō rén lì yǒu xiàn qǐ néng yī yī jǐn zhī

这句话大意是:”又曰:“朕所行制条,皆臣下所奏行者,天下事多,人力有限,岂能一一尽之。

bì yīn yī shì zòu wén fāng zhī yǒu suǒ zhì ài suí jí gēng dìng

这句话大意是:必因一事奏闻,方知有所窒碍,随即更定。

jīn yǒu shèng zhǐ tiáo lǐ fù yǒu zhì tiáo shì shǐ jiān lì dé yǐ qīng zhòng yě

这句话大意是:今有圣旨、条理,复有制条,是使奸吏得以轻重也。

dà xīng fǔ mín zhào wú shì dài jiǔ luàn yán fù qiān bǔ gào fǎ dāng sǐ

这句话大意是:”大兴府民赵无事带酒乱言,父千捕告,法当死。

shàng yuē wèi fù bù xù qí zi ér gào bǔ zhī qí zhèng rú cǐ rén suǒ shén nán

这句话大意是:上曰:“为父不恤其子而告捕之,其正如此,人所甚难。

kě tè jiǎn sǐ yī děng

这句话大意是:可特减死一等。

wǔ qì shǔ chéng yì zhí zhǎng gǔ nǎn zuò shòu cǎo pàn zi cái yì zhàng bā shí gǔ nǎn chī èr shí jiān chá yù shǐ liáng xiāng děng zuò shī jiū chá fá fèng yī yuè

这句话大意是:”武器署丞奕、直长骨赧坐受草畔子财,奕杖八十,骨赧笞二十,监察御史梁襄等坐失纠察罚俸一月。

shàng yuē jiān chá rén jūn zhī ěr mù

这句话大意是:上曰:“监察,人君之耳目。

shì yóu zhèn fā hé yǐ jiān chá wèi

现代白话:事由朕发,凭什么监察为?

shàng yǐ fǎ sì duàn yù yǐ hàn zì yì nǚ zhí zì huì fǎ yòu fù gè chū qíng xiàn wàng shēng chuān záo tú zhì jī huǎn suì zhào ba qíng xiàn

这句话大意是:”上以法寺断狱,以汉字译女直字,会法又复各出情见,妄生穿凿,徒致稽缓,遂诏罢情见。

èr shí wǔ nián èr yuè shàng yǐ fù rén zài qiú shū zuò bù biàn ér zhàng bù fēn jué yǔ shā wú yì suì mìng miǎn sǐ shū zuò zhě jué zhàng èr bǎi ér miǎn shū zuò yǐ tún bèi fēn jué

这句话大意是:二十五年二月,上以妇人在囚,输作不便,而杖不分决,与杀无异,遂命免死输作者,决杖二百而免输作,以臀、背分决。

shí hòu zú yǒu fàn zuì zhě shàng shū shěng yǐn bā yì zòu shàng yuē fǎ zhě gōng tiān xià chí píng zhī qì ruò qīn zhě fàn ér cóng jiǎn shì shǐ zhī shì cǐ ér hèng zì yě

这句话大意是:时后族有犯罪者,尚书省引“八议”奏,上曰:“法者,公天下持平之器,若亲者犯而从减,是使之恃此而横恣也。

xī hàn wén zhū báo zhāo yǒu zú qǔ zhě

这句话大意是:昔汉文诛薄昭,有足取者。

qián èr shí nián shí hòu zú jì zhōu jié dù shǐ wū lín dá chāo wù cháng fàn dà bì zhèn wèi cháng yòu

这句话大意是:前二十年时,后族济州节度使乌林达钞兀尝犯大辟,朕未尝宥。

jīn nǎi yòu zhī shì kāi hòu shì qīng zhòng chū rù zhī mén yě

这句话大意是:今乃宥之,是开后世轻重出入之门也。

zǎi chén yuē gǔ suǒ yǐ yì qīn zūn tiān zǐ bié shù rén yě

这句话大意是:”宰臣曰:“古所以议亲,尊天子,别庶人也。

shàng yuē wài jiā zì yì yú zōng shì hàn wài qī quán tài zhòng zhì yí guó zuò zhèn suǒ yǐ bù lìng zhū wáng gōng zhǔ yǒu quán yě

这句话大意是:”上曰:“外家自异于宗室,汉外戚权太重,至移国祚,朕所以不令诸王、公主有权也。

fu yǒu gōng yú guó yì xūn kě yě

这句话大意是:夫有功于国,议勋可也。

zhì ruò yì xián jì yuē xián yǐ kěn fàn fǎ hu

现代白话:至若议贤,既曰贤了,肯犯法吗?

tuō huò yuán zuò zé gù dāng jiǎn qǐng yě

这句话大意是:脱或缘坐,则固当减请也。

èr shí liù nián suì zòu dìng tài zǐ fēi dà gōng yǐ shàng qīn jí yǔ huáng jiā wú fú zhě jí xián ér fàn sī zuì zhě jiē bù rù yì

这句话大意是:”二十六年,遂奏定太子妃大功以上亲,及与皇家无服者、及贤而犯私罪者,皆不入议。

shàng wèi zǎi chén yuē fǎ yǒu lún ér bù lún zhě qí gǎi dìng zhī

这句话大意是:上谓宰臣曰:“法有伦而不伦者,其改定之。

jiān chá yù shǐ táo jūn yǐ xié jì yóu běi yuàn gē yǐn chí dǎo jiān pò jìn diàn tíng tí kòng guān shí jiè wén ér fā zhī

这句话大意是:”监察御史陶钧以携妓游北苑,歌饮池岛间,迫近殿廷,提控官石玠闻而发之。

jūn lìng qí you yán shù shǔ jiè de huǎn

这句话大意是:钧令其友阎恕属玠得缓。

jì ér shì jué fǎ sī zòu dāng tú èr nián bàn

这句话大意是:既而事觉,法司奏,当徒二年半。

zhào yǐ jūn ěr mù zhī guān xié jì rù jìn yuàn wú shàng xià zhī fēn zhàng liù shí jiè shù jiē zuò zhī

这句话大意是:诏以钧耳目之官,携妓入禁苑,无上下之分,杖六十,玠、恕皆坐之。

èr shí bā nián shàng yǐ zhì tiáo jū yú jiù lǜ jiān yǒu nán jiě zhī cí mìng shān xiū míng bái shǐ rén jiē xiǎo zhī

这句话大意是:二十八年,上以制条拘于旧律,间有难解之词,命删修明白,使人皆晓之。

jiù jìn mín bù dé shōu zhì shū kǒng zī gào jié zhī bì zhāng zōng dà dìng èr shí jiǔ nián yán shì zhě qǐ xǔ mín cáng zhī

这句话大意是:旧禁民不得收制书,恐滋告讦之弊,章宗大定二十九年,言事者乞许民藏之。

píng zhāng zhāng rǔ lín yuē xī zǐ chǎn zhù xíng shū shū xiàng jī zhī zhě gài bù yù yù shǐ mín cè qí qīng zhòng yě

现代白话:平章张你霖曰:“昔子产铸刑书,叔向讥之者,盖不欲预使民测其轻重也。

jīn zhe bù kān zhī diǎn shǐ mín xiǎo rán zhī zhī yóu jiāng hé zhī yì bì ér nán fàn zú yǐ fǔ zhì bù jīn wèi biàn

这句话大意是:今著不刊之典,使民晓然知之,犹江、河之易避而难犯,足以辅治,不禁为便。

yǐ zhòng yì duō bù yù zhào gū lìng réng jiù jìn zhī

这句话大意是:”以众议多不欲,诏姑令仍旧禁之。

míng chāng yuán nián shàng wèn zǎi chén yuē jīn hé bù zhuān yòng lǜ wén

这句话大意是:明昌元年,上问宰臣曰:“今何不专用律文?

píng zhāng zhèng shì zhāng rǔ lín yuē qián dài lǜ yǔ lìng gè yǒu fèn qí yǒu fàn lìng yǐ lǜ jué zhī

现代白话:”平章政事张你霖曰:“前代律与令各有分,其有犯令,以律决之。

jīn guó jiā zhì lǜ hùn xiáo gù dāng fēn yě

这句话大意是:今国家制、律混淆,固当分也。

suì zhì xiáng dìng suǒ mìng shěn dìng lǜ lìng

这句话大意是:”遂置详定所,命审定律、令。

chéng ān èr nián zhì jūn qián shòu cái fǎ yī guàn yǐ xià tú èr nián yǐ shàng tú sān nián shí guàn chǔ sǐ

这句话大意是:承安二年,制军前受财法,一贯以下,徒二年,以上徒三年,十贯处死。

fú bǎo diǎn shū běi jīng nú dào fú bǎo jú jīn pái fú zhū réng chú shǔ jí

这句话大意是:符宝典书北京奴盗符宝局金牌,伏诛,仍除属籍。

àn hǔ ā hǔ dài shī jué chá gè zhàng qī shí

这句话大意是:按虎、阿虎带失觉察,各杖七十。

tài hé èr nián yù shǐ tái zòu jiān chá yù shǐ shǐ sù yán dà dìng tiáo lǐ zì èr shí nián shí yī yuè sì rì yǐ qián nú qǔ liáng rén nǚ wèi qī zhě bìng zhǔn yǐ qǔ wèi dìng ruò fú wáng jū fàng cóng qí zhǔ

这句话大意是:泰和二年,御史台奏:“监察御史史肃言,《大定条理》:自二十年十一月四日以前,奴娶良人女为妻者,并准已娶为定,若夫亡,拘放从其主。

lí fu zhāi mài zhě lìng běn zhǔ shōu shú yī jiù yǔ fu tóng jù

这句话大意是:离夫摘卖者令本主收赎,依旧与夫同聚。

fàng liáng cóng liáng zhě jí tīng shú huàn rú wèi shú huàn jiān yǔ fu suǒ shēng nán nǚ bìng tīng wèi liáng

这句话大意是:放良从良者即听赎换,如未赎换间与夫所生男女并听为良。

ér tài hé xīn gé fù yǐ fu wáng fú chú zhǔn liáng rén lì lí fu zhāi mài jí fàng fu wèi liáng zhě bìng tīng wèi liáng

这句话大意是:而《泰和新格》复以夫亡服除准良人例,离夫摘卖及放夫为良者,并听为良。

ruò wèi chū lí zài pèi yǔ nú huò zá jiān suǒ shēng nán nǚ bìng xǔ wèi liáng

这句话大意是:若未出离再配与奴,或杂奸所生男女并许为良。

rú cǐ bù tóng jiē biān gé guān wàng wéi zēng jiǎn yǐ zhì suí chù sù sòng fēn rǎo shì shè wéi wǎng

这句话大意是:如此不同,皆编格官妄为增减,以致随处诉讼纷扰,是涉违枉。

chì fù suǒ sī zhèng zhī

这句话大意是:”敕付所司正之。

chū zhào fán tiáo gé rù zhì wén nèi zhě fēn wéi bié juǎn

这句话大意是:初,诏凡条格入制文内者,分为别卷。

fù zhào zhì yǔ lǜ wén qīng zhòng bù tóng jí lǜ suǒ wú zhě gè xiào dìng yǐ wén

这句话大意是:复诏制与律文轻重不同,及律所无者,各校定以闻。

rú jìn tú zǎi zhī lèi dāng zhe yú lìng yě shèn zhī wù hū lǜ lìng yí dìng bù kě gèng yǐ

现代白话:如禁屠宰之类,当著于令也,慎之勿忽,律令一定,不可更了。

míng chāng sān nián qī yuè yòu sī láng zhōng sūn duó xiān yǐ xiáng dìng suǒ xiào míng lì piān jìn jì ér zhū piān jiē chéng fù mìng zhōng dōu lù zhuǎn yùn shǐ wáng jì dà lǐ qīng dǒng shī zhōng děng zhòng xiào zhī

这句话大意是:明昌三年七月,右司郎中孙铎先以详定所校《名例篇》进,既而诸篇皆成,复命中都路转运使王寂、大理卿董师中等重校之。

sì nián qī yuè shàng yǐ zhū lù jiā zhàng duō bù rú fǎ píng zhāng zhèng shì shǒu zhēn yuē jiā zhàng chǐ cùn yǒu zhì tí xíng liǎng yuè yī xún chá bì bù gǎn wéi fǎ yě

这句话大意是:四年七月,上以诸路枷杖多不如法,平章政事守贞曰:“枷杖尺寸有制,提刑两月一巡察,必不敢违法也。

wǔ nián zhēng yuè fù lìng gōu xiào zhì lǜ jí fù xiáng dìng suǒ

这句话大意是:”五年正月,复令钩校制、律,即付详定所。

shí xiáng dìng guān yán ruò yī zhòng xiū zhì wén wèi shì zé tiáo mù zēng jiǎn zuì míng qīng zhòng dāng yì yú lǜ

这句话大意是:时详定官言:“若依重修制文为式,则条目增减,罪名轻重,当异于律。

jì dìng fù yǔ jiù tóng bān zé shǐ rén huò ér yì wèi jiān yǐ

现代白话:既定复与旧同颁,则使人惑而易为奸了!

chén děng wèi yòng jīn zhì tiáo cān zhuó shí yí zhǔn lǜ wén xiū dìng lì cǎi qián dài xíng shū yí yú jīn zhě yǐ bǔ yí quē qǔ xíng tǒng shū wén yǐ shì zhī zhe wèi cháng fǎ míng yuē míng chāng lǜ yì

这句话大意是:臣等谓,用今制条,参酌时宜,准律文修定,历采前代刑书宜于今者,以补遗阙,取《刑统》疏文以释之,著为常法,名曰《明昌律义》。

bié biān què huò biān bù quán yí děng shì jí wèi chì tiáo

这句话大意是:别编榷货、边部、权宜等事,集为《敕条》。

zǎi chén wèi xiān suǒ dìng lìng wén shàng yǒu wèi wán sì jiē tōng dìng rán hòu bān xíng

这句话大意是:”宰臣谓:“先所定令文尚有未完,俟皆通定,然后颁行。

ruò lǜ kē jǔ rén zé zhǐ xí jiù lǜ

这句话大意是:若律科举人,则止习旧律。

suì yǐ zhī dà xīng fǔ shì ní máng gǔ jiàn yù shǐ zhōng chéng dǒng shī zhōng hàn lín dài zhì ào tún zhōng xiào xiǎo zì yá gē

这句话大意是:”遂以知大兴府事尼厖古鉴、御史中丞董师中、翰林待制奥屯忠孝(小字牙哥),。

tí diǎn sī tiān tāi zhāng sì hàn lín xiū zhuàn wán yán sā là xíng bù yuán wài láng li tíng yì dà lǐ chéng má ān shàng wèi xiào dìng guān

这句话大意是:提点司天台张嗣、翰林修撰完颜撒剌、刑部员外郎李庭义、大理丞麻安上为校定官,。

dà lǐ qīng yán gōng zhēn

这句话大意是:大理卿阎公贞,。

hù bù shì láng li jìng yì gōng bù láng zhōng gǔ xuàn wèi fù dìng guān

这句话大意是:户部侍郎李敬义、工部郎中贾铉为覆定官,。

chóng xiū xīn lǜ yān

现代白话:重修新律呢。

shí zòu yù ér fǎ guān yǒu dú chū qíng xiàn zhě shàng yuē huò yán fǎ guān bù dàng chū qíng xiàn gù lùn zhě fēn fēn bù yǐ

这句话大意是:时奏狱而法官有独出情见者,上曰:“或言法官不当出情见,故论者纷纷不已。

zhèn wèi qíng xiàn fēi chū yú fǎ wài dàn shé zhōng yǐ cóng fǎ ěr

现代白话:朕谓情见非出于法外,但折衷以从法你。

píng zhāng shǒu zhēn yuē shì zhì zì dà dìng èr shí sān nián ba zhī

这句话大意是:”平章守贞曰:“是制自大定二十三年罢之。

rán lǜ yǒu qǐ qǐng zhū tiáo shì gǔ yì xǔ qíng xiàn yǐ

现代白话:然律有起请诸条,是古亦许情见了。

shàng yuē kē tiáo yǒu xiàn ér rén qíng wú qióng qíng xiàn yì qǐ kě wú yě

这句话大意是:”上曰:“科条有限,而人情无穷,情见亦岂可无也。

míng chāng wǔ nián shàng shū shěng zòu zài zhì míng lì nèi tú nián zhī lǜ wú jué zhàng zhī wén biàn bù yòng zhàng

这句话大意是:”明昌五年,尚书省奏:“在制,《名例》内徒年之律,无决杖之文便不用杖。

yuán xiān wèi liú xíng fēi jīn suǒ yí qiě dài liú yì sì nián yǐ shàng jù jué zhàng ér tú sān nián yǐ xià nán fù bù yòng

这句话大意是:缘先谓流刑非今所宜,且代流役四年以上俱决杖,而徒三年以下难复不用。

fù rén bǐ zhī nán zǐ suī chà qīng yì dāng lì jiǎn

这句话大意是:妇人比之男子虽差轻,亦当例减。

suì yǐ tú èr nián yǐ xià zhě zhàng liù shí èr nián yǐ shàng zhàng qī shí fù rén fàn zhě bìng jué wǔ shí zhe yú chì tiáo

这句话大意是:”遂以徒二年以下者杖六十,二年以上杖七十,妇人犯者并决五十,著于《敕条》。

chéng ān sān nián chì shàng shū shěng zì jīn tè zhǐ shì rú lǜ lìng chéng shì zhě shǐ kě sòng bù

这句话大意是:承安三年,敕尚书省:“自今特旨事,如律令程式者,始可送部。

zì yú chuàng xíng zhī shì dàn zhào bù guān fù shěng yì zhī

这句话大意是:自余创行之事,但召部官赴省议之。

sì nián sì yuè shàng shū shěng qǐng zài fù dìng lìng wén shàng yīn chì zǎi chén yuē fán shì lǐ míng bái zhě zhuǎn zòu kě yě

这句话大意是:”四年四月,尚书省请再覆定令文,上因敕宰臣曰:“凡事理明白者转奏可也。

wén dú duō zhě kǒng nán biàn lǎn qí sān tuī qíng yí yǐ wén

这句话大意是:文牍多者恐难遍览,其三推情疑以闻。

wǔ yuè shàng yǐ fǎ bù shì píng cháng xíng zhàng yàng duō bù néng yòng

这句话大意是:”五月,上以法不适平,常行杖样,多不能用。

suì dìng fēn cùn zhù tóng wèi zhàng shì bān zhī tiān xià

这句话大意是:遂定分寸,铸铜为杖式,颁之天下。

qiě yuē ruò yǐ chī zhàng tài qīng kǒng qíng lǐ yǒu nán shù zhě xùn zhàng kě zài yì zhī

这句话大意是:且曰:“若以笞杖太轻,恐情理有难恕者,讯杖可再议之。

wǔ nián wǔ yuè xíng bù yuán wài láng mǎ fù yán wài guān shàng kē kè zhě bù zūn tóng zhàng shì zhé yòng dà zhàng duō zhì rén sǐ

这句话大意是:”五年五月,刑部员外郎马复言:“外官尚苛刻者不遵铜杖式,辄用大杖,多致人死。

zhào lìng àn chá sī jiū hé chù zhī

这句话大意是:”诏令按察司纠劾黜之。

xiān cháng lìng zhū sǐ qiú jí chú míng zuì suǒ wěi guān xiāng qù èr bǎi lǐ wài bìng fàn tú yǐ xià dǎi jí èr shí rén yǐ shàng zhě bìng lìng qí guān jiù yàn zhī

这句话大意是:先尝令诸死囚及除名罪,所委官相去二百里外,并犯徒以下逮及二十人以上者,并令其官就谳之。

xíng bù yuán wài láng wán yán gāng yán zì shì zhì xíng rú shàng jīng zuì jìn zhī de wǎng huán bù xià sān èr qiān lǐ rú běi jīng liú shǒu sī yì dòng jīng shù yuè yù zhì jī liú wèi biàn

这句话大意是:刑部员外郎完颜纲言:“自是制行,如上京最近之地往还不下三、二千里,如北京留守司亦动经数月,愈致稽留,未便。

zhào fù cóng jiù lìng wěi guān zhuī qǔ jū zhī

这句话大意是:”诏复从旧,令委官追取鞫之。

shí èr yuè hàn lín xiū zhuàn yáng tíng xiù yán zhōu xiàn guān wǎng wǎng yǐ quán shì zì jū xǐ nù zì rèn tīng sòng zhī jì xiān kè jiā shěn

这句话大意是:十二月,翰林修撰杨庭秀言:“州县官往往以权势自居,喜怒自任,听讼之际,鲜克加审。

dàn shǐ yì rén wǎng lái chuán cí zuì zhī qīng zhòng chéng yú qí kǒu huò lù gōng xíng yuān zhě zhì yǒu sān èr shí nián bù néng zhèng zhě

这句话大意是:但使译人往来传词,罪之轻重,成于其口,货赂公行,冤者至有三、二十年不能正者。

shàng suì mìng dìng lì tiáo yuē wéi zhě àn chá sī jiū zhī

这句话大意是:”上遂命定立条约,违者按察司纠之。

qiě wèi zǎi chén yuē cháng èr guān wěi mù zhí jí sī lì tuī wèn yù qiú mìng shēn yù shǐ tái wén zòu zhī zhì dāng fù jǔ xíng yě

这句话大意是:且谓宰臣曰:“长贰官委幕职及司吏推问狱囚,命申御史台闻奏之制,当复举行也。

yòu mìng biān qián hòu tiáo zhì shū zhī yú cè yǐ bèi jiāng lái kǎo yàn

这句话大意是:”又命编前后条制,书之于册,以备将来考验。

tài hé yuán nián zhēng yuè shàng shū shěng zòu yǐ jiàn xíng tóng zhàng shì qīng xì jiān guǐ bù wèi suì mìng yǒu sī liàng suǒ fàn yòng dà zhàng qiě jīn bù dé guò wǔ fēn

这句话大意是:泰和元年正月,尚书省奏,以见行铜杖式轻细,奸宄不畏,遂命有司量所犯用大杖,且禁不得过五分。

shí èr yuè

这句话大意是:十二月,。

suǒ xiū lǜ chéng

这句话大意是:所修律成,。

fán shí yǒu èr piān yī yuē míng lì

这句话大意是:凡十有二篇:一曰《名例》,。

èr yuē wèi jìn

这句话大意是:二曰《卫禁》,。

sān yuē zhí zhì

这句话大意是:三曰《职制》,。

sì yuē hù hūn wǔ yuē jiù kù

这句话大意是:四曰《户婚》五曰《厩库》,。

liù yuē shàn xìng

这句话大意是:六曰《擅兴》,。

qī yuē zéi dào

这句话大意是:七曰《贼盗》,。

bā yuē dòu sòng

这句话大意是:八曰《斗讼》,。

jiǔ yuē zhà wěi

这句话大意是:九曰《诈伪》,。

shí yuē zá lǜ

这句话大意是:十曰《杂律》,。

shí yī yuē bǔ wáng

这句话大意是:十一曰《捕亡》,。

shí èr yuē duàn yù

这句话大意是:十二曰《断狱》。

shí táng lǜ yě dàn jiā shú tóng jiē bèi zhī zēng tú zhì sì nián wǔ nián wèi qī xuē bù yí yú shí zhě sì shí qī tiáo zēng shí yòng zhī zhì bǎi sì shí jiǔ tiáo yīn ér lüè yǒu suǒ sǔn yì zhě èr bǎi bā shí yǒu èr tiáo yú bǎi èr shí liù tiáo jiē cóng qí jiù

这句话大意是:实《唐律》也,但加赎铜皆倍之,增徒至四年、五年为七,削不宜于时者四十七条,增时用之制百四十九条,因而略有所损益者二百八十有二条,余百二十六条皆从其旧。

yòu jiā yǐ fēn qí yī wèi èr fēn qí yī wèi sì zhě liù tiáo fán wǔ bǎi liù shí sān tiáo wèi sān shí juǎn fù zhù yǐ míng qí shì shū yì yǐ shì qí yí míng yuē tài hé lǜ yì

这句话大意是:又加以分其一为二、分其一为四者六条,凡五百六十三条,为三十卷,附注以明其事,疏义以释其疑,名曰《泰和律义》。

zì guān pǐn lìng zhí yuán lìng zhī xià

这句话大意是:自《官品令》、《职员令》之下,。

yuē cí lìng sì shí bā tiáo

这句话大意是:曰《祠令》四十八条,。

hù lìng liù shí liù tiáo

这句话大意是:《户令》六十六条,。

xué lìng shí yī tiáo

这句话大意是:《学令》十一条,。

xuǎn jǔ lìng bā shí sān tiáo

这句话大意是:《选举令》八十三条,。

fēng jué lìng jiǔ tiáo fēng zèng lìng shí tiáo

这句话大意是:《封爵令》九条、《封赠令》十条,。

gōng wèi lìng shí tiáo

这句话大意是:《宫卫令》十条,。

jūn fáng lìng èr shí wǔ tiáo

这句话大意是:《军防令》二十五条,。

yí zhì lìng èr shí sān tiáo

这句话大意是:《仪制令》二十三条,。

yī fú lìng shí tiáo

这句话大意是:《衣服令》十条,。

gōng shì lìng wǔ shí bā tiáo

这句话大意是:《公式令》五十八条,。

lù lìng shí qī tiáo

这句话大意是:《禄令》十七条,。

cāng kù lìng qī tiáo

这句话大意是:《仓库令》七条,。

jiù mù lìng shí èr tiáo

这句话大意是:《厩牧令》十二条,。

tián lìng shí qī tiáo

这句话大意是:《田令》十七条,。

fù yì lìng èr shí sān tiáo

这句话大意是:《赋役令》二十三条,。

guān shì lìng shí sān tiáo

这句话大意是:《关市令》十三条,。

bǔ wáng lìng èr shí tiáo

这句话大意是:《捕亡令》二十条,。

shǎng lìng èr shí wǔ tiáo

这句话大意是:《赏令》二十五条,。

yī jí lìng wǔ tiáo

这句话大意是:《医疾令》五条,。

jiǎ níng lìng shí sì tiáo

这句话大意是:《假宁令》十四条,。

yù guān lìng bǎi yǒu liù tiáo

这句话大意是:《狱官令》百有六条,。

zá lìng sì shí jiǔ tiáo

这句话大意是:《杂令》四十九条,。

shì dào lìng shí tiáo

这句话大意是:《释道令》十条,。

yíng shàn lìng shí sān tiáo

这句话大意是:《营缮令》十三条,。

hé fáng lìng shí yī tiáo

这句话大意是:《河防令》十一条,。

fú zhì lìng shí yī tiáo

这句话大意是:《服制令》十一条,。

fù yǐ nián yuè zhī zhì

这句话大意是:附以年月之制,。

yuē lǜ lìng èr shí juǎn

这句话大意是:曰《律令》二十卷。

yòu dìng zhì chì jiǔ shí wǔ tiáo què huò bā shí wǔ tiáo fán bù sān shí jiǔ tiáo yuē xīn dìng chì tiáo sān juǎn liù bù gé shì sān shí juǎn

这句话大意是:又定《制敕》九十五条,《榷货》八十五条,《蕃部》三十九条,曰《新定敕条》三卷,《六部格式》三十卷。

sī kōng xiāng yǐ jìn zhào yǐ míng nián wǔ yuè bān xíng zhī

这句话大意是:司空襄以进,诏以明年五月颁行之。

zhēn yòu sān nián shàng wèi zǎi chén zì jīn jiān chá guān fàn zuì qí shì guān jūn guó lì hài zhě bìng chī jué zhī

这句话大意是:贞祐三年,上谓宰臣:“自今监察官犯罪,其事关军国利害者,并笞决之。

zhēn yòu sì nián zhào fán jiān chá shī jiū hé zhě cóng běn fǎ lùn

这句话大意是:”贞祐四年,诏:“凡监察失纠劾者,从本法论。

wài shǐ rù guó sī tōng běn guó shì qíng sù wèi jìn shì guān chéng yìng rén chū rù qīn wáng gōng zhǔ zǎi zhí jiā zāi shāng fá shí yǒu sī jiǎn hé bù shí zhì shāng rén mìng zhuǎn yùn jūn chǔ ér yǒu sī zài kǎo shì jǔ rén ér fáng xián bù yán qí fá bìng jué

这句话大意是:外使入国私通本国事情,宿卫、近侍官、承应人出入亲王、公主、宰执家,灾伤乏食有司检核不实致伤人命,转运军储而有私载,考试举人而防闲不严,其罚并决。

zài jīng fàn zhì liǎng cì zhě tái guān jiǎn jiān chá yī děng zhì zuì lùn shú yú zhǐ zuò zhuān chāi rèn mǎn rì yì dìng

这句话大意是:在京犯至两次者,台官减监察一等治罪,论赎,余止坐,专差任满日议定。

ruò rèn nèi céng yǐ lòu chá bèi jué yī gé suī wèi chèn zhí zhǐ cóng píng cháng píng cháng zhě cóng jiàng fá

这句话大意是:若任内曾以漏察被决,依格虽为称职,止从平常,平常者从降罚。

xìng dìng yuán nián bā yuè shàng wèi zǎi chén yuē lǜ yǒu bā yì jīn yán zhě huò wèi yīng yì zhī rén jí dāng jiǎn děng hé rú

现代白话:”兴定元年八月,上谓宰臣曰:“律有八议,今言者或谓应议之人即当减等,怎么样?

zǎi chén duì yuē fán yì zhě xiān tiáo suǒ zuò jí yīng yì zhī zhuàng yǐ qǐng bì yì dìng rán hòu zòu cái yě

这句话大意是:”宰臣对曰:“凡议者先条所坐及应议之状以请,必议定然后奏裁也。

shàng rán zhī yuē ruò bù lùn qīng zhòng ér zhé jiǎn zhī zé guì qī jiē jiāng shì cǐ yǐ nüè mín mín hé yǐ kān

现代白话:”上然之,曰:“若不论轻重而辄减之,则贵戚皆将恃此以虐民,民凭什么堪。

✦ You read 志·卷二十六

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.