列女传 · 刘向 · Chapter 9 of 104

母仪传·鲁季敬姜

PinyinModern Translation
Size

lǔ jì jìng jiāng zhě jǔ nǚ yě

这句话大意是:鲁季敬姜者,莒女也。

hào dài jǐ

这句话大意是:号戴己。

lǔ dài fū gōng fù mù bó zhī qī wén bó zhī mǔ jì kāng zi zhī cóng zǔ shū mǔ yě

这句话大意是:鲁大夫公父穆伯之妻,文伯之母季康子之从祖叔母也。

bó dá zhī lǐ

这句话大意是:博达知礼。

mù bó xiān sǐ jìng jiāng shǒu yǎng

这句话大意是:穆伯先死,敬姜守养。

wén bó chū xué ér hái guī jìng jiāng cè mù ér pàn zhī

现代白话:文伯出学习并且还归,敬姜侧目而盼之。

jiàn qí you shàng táng cóng hòu jiē jiàng ér què xíng fèng jiàn ér zhèng lǚ ruò shì fù xiōng

这句话大意是:见其友上堂,从后阶降而却行,奉剑而正履,若事父兄。

wén bó zì yǐ wéi chéng rén yǐ

现代白话:文伯自以为成人了。

jìng jiāng zhào ér shù zhī yuē xī zhě wǔ wáng bà cháo ér jié sī jué zuǒ yòu gù wú kě shǐ jié zhī zhě fǔ ér zì shēn zhī gù néng chéng wáng dào

这句话大意是:敬姜召而数之曰:“昔者武王罢朝,而结丝绝,左右顾无可使结之者,俯而自申之,故能成王道。

huán gōng zuò you sān rén jiàn chén wǔ rén rì jǔ guò zhě sān shí rén gù néng chéng bó yè

这句话大意是:桓公坐友三人,谏臣五人,日举过者三十人,故能成伯业。

zhōu gōng yī shí ér sān tǔ bǔ yī mù ér sān wò fà suǒ zhí zhì ér jiàn yú qióng lǘ ài xiàng zhě qī shí yú rén gù néng cún zhōu shì

这句话大意是:周公一食而三吐哺,一沐而三握发,所执贽而见于穷闾隘巷者七十余人,故能存周室。

bǐ èr shèng yī xián zhě jiē bà wáng zhī jūn yě ér xià rén rú cǐ

这句话大意是:彼二圣一贤者,皆霸王之君也,而下人如此。

qí suǒ yǔ yóu zhě jiē guò jǐ zhě yě

这句话大意是:其所与游者,皆过己者也。

shì yǐ rì yì ér bù zì zhī yě

这句话大意是:是以日益而不自知也。

jīn yǐ zi nián zhī shǎo ér wèi zhī bēi suǒ yǔ yóu zhě jiē wèi fú yì

这句话大意是:今以子年之少而位之卑,所与游者,皆为服役。

zi zhī bù yì yì yǐ míng yǐ

现代白话:子之不益,亦以明了。

wén bó nǎi xiè zuì

这句话大意是:”文伯乃谢罪。

yú shì nǎi zé yán shī xián yǒu ér shì zhī

这句话大意是:于是乃择严师贤友而事之。

suǒ yǔ yóu chù zhě jiē huáng mào ní chǐ yě wén bó yǐn rèn ràng juǎn ér qīn kuì zhī

这句话大意是:所与游处者皆黄耄倪齿也,文伯引衽攘卷而亲馈之。

jìng jiāng yuē zi chéng rén yǐ

现代白话:敬姜曰:“子成人了。

jūn zǐ wèi jìng jiāng bèi yú jiào huà

现代白话:”有德行的人谓敬姜备于教化。

shī yún jì jì duō shì wén wáng yǐ níng

这句话大意是:诗云:“济济多士,文王以宁。

cǐ zhī wèi yě

这句话大意是:”此之谓也。

wén bó xiāng lǔ

这句话大意是:文伯相鲁。

jìng jiāng wèi zhī yuē wú yǔ rǔ zhì guó zhī yào jǐn zài jīng yǐ

现代白话:敬姜谓之曰:“我语你,治国之要,尽在经了。

fu fú zhě suǒ yǐ zhèng qǔ wang yě bù kě bù qiáng gù fú kě yǐ wèi jiāng

现代白话:夫幅者,所以正曲枉也,不可不强,故幅能够为将。

huà zhě suǒ yǐ jūn bù jūn fú bù fú yě gù huà kě yǐ wéi zhèng

现代白话:画者,所以均不均、服不服也,故画能够为正。

wù zhě suǒ yǐ zhì wú yǔ mò yě gù wù kě yǐ wèi dōu dà fu

现代白话:物者,所以治芜与莫也,故物能够为都大夫。

chí jiāo ér bù shī chū rù bù jué zhě kǔn yě

这句话大意是:持交而不失,出入不绝者,捆也。

kǔn kě yǐ wèi dà háng rén yě

现代白话:捆能够为大行人也。

tuī ér wǎng yǐn ér lái zhě zōng yě

这句话大意是:推而往,引而来者,综也。

zōng kě yǐ wèi guān nèi zhī shī

现代白话:综能够为关内之师。

zhǔ duō shǎo zhī shù zhě jūn yě

这句话大意是:主多少之数者,均也。

jūn kě yǐ wéi nèi shǐ

现代白话:均能够为内史。

fú zhòng rèn xíng yuǎn dào zhèng zhí ér gù zhě zhóu yě

这句话大意是:服重任,行远道,正直而固者,轴也。

zhóu kě yǐ wèi xiāng

现代白话:轴能够为相。

shū ér wú qióng zhě zhāi yě

这句话大意是:舒而无穷者,摘也。

zhāi kě yǐ wèi sān gōng

现代白话:摘能够为三公。

wén bó zài bài shòu jiào

这句话大意是:”文伯再拜受教。

wén bó tuì cháo cháo jìng jiāng jìng jiāng fāng jī

这句话大意是:文伯退朝,朝敬姜,敬姜方绩。

wén bó yuē yǐ chù zhī jiā ér zhǔ yóu jī jù gān jì sūn zhī nù qí yǐ chù wèi bù néng shì zhǔ hu

这句话大意是:文伯曰:“以歜之家,而主犹绩,惧干季孙之怒,其以歜为不能事主乎!

jìng jiāng tàn yuē lǔ qí wáng hu

这句话大意是:”敬姜叹曰:“鲁其亡乎!

shǐ tóng zǐ bèi guān ér wèi zhī wén yé

这句话大意是:使童子备官而未之闻耶!

jū wú yǔ rǔ

现代白话:居,我语你。

xī shèng wáng zhī chù mín yě zé jí tǔ ér chù zhī láo qí mín ér yòng zhī gù cháng wáng tiān xià

这句话大意是:昔圣王之处民也,择瘠土而处之,劳其民而用之,故长王天下。

fu mín láo zé sī sī zé shàn xīn shēng yì zé yín yín zé wàng shàn wàng shàn zé ě xīn shēng

这句话大意是:夫民劳则思,思则善心生,逸则淫,淫则忘善,忘善则恶心生。

wò tǔ zhī mín bù cái yín yě

这句话大意是:沃土之民不材,淫也。

jí tǔ zhī mín xiàng yì láo yě

这句话大意是:瘠土之民向义,劳也。

shì gù tiān zǐ dà cǎi cháo rì yǔ sān gōng jiǔ qīng zǔ zhī dì dé

这句话大意是:是故天子大采朝日,与三公九卿组织地德。

rì zhōng kǎo zhèng yǔ bǎi guān zhī zhèng shì shǐ shī yǐn wéi lǚ mù xuān xù mín shì

这句话大意是:日中考政,与百官之政事,使师尹维旅牧宣叙民事。

shǎo cǎi xī yuè yǔ tài shǐ sī zǎi jiū qián tiān xíng

这句话大意是:少采夕月,与太史司载纠虔天刑。

rì rù jiān jiǔ yù shǐ jié fèng dì jiāo zhī zī chéng ér hòu jí ān

这句话大意是:日入监九御,使洁奉禘郊之粢盛,而后即安。

zhū hóu cháo xiū tiān zǐ zhī yè lìng zhòu kǎo qí guó xī shěng qí diǎn xíng yè jǐng bǎi gōng shǐ wú tāo yín ér hòu jí ān

这句话大意是:诸侯朝修天子之业令,昼考其国,夕省其典刑,夜儆百工,使无慆淫,而后即安。

qīng dài fū cháo kǎo qí zhí zhòu jiǎng qí shù zhèng xī xù qí yè yè pǐ qí jiā shì ér hòu jí ān

这句话大意是:卿大夫朝考其职,昼讲其庶政,夕序其业,夜庀其家事,而后即安。

shì cháo ér shòu yè zhòu ér jiǎng lì xī ér xí fù yè ér tǎo guò wú hàn ér hòu jí ān

这句话大意是:士朝而受业,昼而讲隶,夕而习复,夜而讨过,无憾,而后即安。

zì shù rén yǐ xià míng ér dòng huì ér xiū wú zì yǐ dài

这句话大意是:自庶人以下,明而动,晦而休,无自以怠。

wáng hòu qīn zhī xuán dǎn gōng hóu zhī fū rén jiā zhī yǐ hóng yán qīng zhī nèi zi wèi dà dài mìng fù chéng jì fú zé shì zhī qī jiā zhī yǐ cháo fú zì shù shì yǐ xià jiē yī qí fu

这句话大意是:王后亲织玄𬘘,公侯之夫人加之以纮𫄧,卿之内子为大带,命妇成祭服,则士之妻加之以朝服,自庶士以下皆衣其夫。

shè ér fù shì zhēng ér xiàn gōng nán nǚ xiào jì fǒu zé yǒu pì gǔ zhī zhì yě

这句话大意是:社而赋事,烝而献功,男女效绩,否则有辟,古之制也。

jūn zǐ láo xīn xiǎo rén láo lì xiān wáng zhī xun yě

现代白话:有德行的人劳心,品行较差的人劳力,先王之训也。

zì shàng yǐ xià shuí gǎn yín xīn shě lì

这句话大意是:自上以下,谁敢淫心舍力。

jīn wǒ guǎ yě ěr yòu zài xià wèi zhāo xī chǔ shì yóu kǒng wàng xiān rén zhī yè kuàng yǒu dài duò qí hé yǐ pì

现代白话:今我寡也,你又在下位,朝夕处事,犹恐忘先人之业,况有怠惰,其凭什么辟!

wú jì rǔ zhāo xī xiū wǒ yuē bì wú fèi xiān rén ěr jīn yě yuē hú bù zì ān

现代白话:我冀你朝夕修,我曰必无废先人,你今也曰胡不自安。

yǐ shì chéng jūn zhī guān yú jù mù bó zhī jué sì yě

这句话大意是:以是承君之官,余惧穆伯之绝嗣也。

zhòng ní wén zhī yuē dì zǐ jì zhī jì shì zhī fù bù yín yǐ

现代白话:仲尼闻之曰:“弟子记之,季氏之妇不淫了!

shī yuē fù wú gōng shì xiū qí cán zhī

这句话大意是:”诗曰:“妇无公事,休其蚕织。

yán fù rén yǐ zhī jì wèi gōng shì zhě yě

这句话大意是:”言妇人以织绩为公事者也。

xiū zhī fēi lǐ yě

这句话大意是:休之非礼也。

wén bó yǐn nán gōng jìng shū jiǔ yǐ lù dǔ fù wèi kè xiū biē yān xiǎo dǔ fù nù xiāng yán shí biē dǔ fù cí yuē jiāng shǐ biē zhǎng ér shí zhī

现代白话:文伯饮南宫敬叔酒,以露堵父为客,羞鳖呢小,堵父怒,相延食鳖,堵父辞曰:“将使鳖长而食之。

suì chū

这句话大意是:”遂出。

jìng jiāng wén zhī nù yuē wú wén zhī xiān zǐ yuē jì yǎng shī xiǎng yǎng shàng bīn

现代白话:敬姜闻之,怒曰“我闻之先孔子说:‘祭养尸,飨养上宾。

biē yú rén hé yǒu ér shǐ fū rén nù

这句话大意是:’鳖于人何有,而使夫人怒!

suì zhú wén bó

这句话大意是:”遂逐文伯。

wǔ rì lǔ dài fū cí ér fù zhī

这句话大意是:五日,鲁大夫辞而复之。

jūn zǐ wèi jìng jiāng wèi shèn wēi

现代白话:有德行的人谓敬姜为慎微。

shī yuē wǒ yǒu zhǐ jiǔ jiā bīn shì yàn yǐ lè

这句话大意是:诗曰:“我有旨酒,嘉宾式燕以乐。

yán zūn bīn yě

这句话大意是:”言尊宾也。

wén bó zú jìng jiāng jiè qí qiè yuē wú wén zhī hǎo nèi nǚ sǐ zhī

现代白话:文伯卒,敬姜戒其妾曰:“我闻之,‘好内,女死之;。

hǎo wài shì sǐ zhī

这句话大意是:好外,士死之。

jīn wú zǐ yāo sǐ wú è qí yǐ hǎo nèi wén yě èr sān fù zhī rǔ

现代白话:’今我子夭死,我恶其以好内闻也,二三妇之辱。

gòng sì xiān sì zhě qǐng wú jí sè wú huī tì wú xiàn yīng wú yōu róng yǒu xiáng fú wú jiā fú cóng lǐ ér jìng shì zhāo wú zǐ

现代白话:共祀先祀者,请毋瘠色,毋挥涕,毋陷膺,毋忧容,有降服,毋加服,从礼而静,是昭我子。

zhòng ní wén zhī yuē nǚ zhī mò rú fù nán zhī mò rú fu gōng fù shì zhī fù zhī yǐ yù míng qí zi zhī lìng dé

现代白话:仲尼闻之曰:“女知莫如妇,男知莫如夫,公父氏之妇知了,欲明其子之令德。

shī yuē jūn zǐ yǒu gǔ yí jué sūn zi

现代白话:”诗曰:“有德行的人有谷,贻厥孙子。

cǐ zhī wèi yě

这句话大意是:”此之谓也。

jìng jiāng zhī chù sàng yě cháo kū mù bó mù kū wén bó

这句话大意是:敬姜之处丧也,朝哭穆伯,暮哭文伯。

zhòng ní wén zhī yuē jì shì zhī fù kě wèi zhī lǐ yǐ ài ér wú sī shàng xià yǒu zhāng

现代白话:仲尼闻之曰:“季氏之妇可谓知礼了,爱而无私,上下有章。

jìng jiāng cháng rú jì shì

这句话大意是:”敬姜尝如季氏。

kāng zi zài cháo yǔ zhī yán bù yīng cóng zhī jí qǐn mén bù yīng ér rù

这句话大意是:康子在朝,与之言,不应,从之,及寝门,不应而入。

kāng zi cí yú cháo ér rù jiàn yuē féi yě bù dé wén mìng wú nǎi zuì yé

这句话大意是:康子辞于朝,而入见曰:“肥也不得闻命,毋乃罪耶?

jìng jiāng duì yuē zi bù wén yé

这句话大意是:”敬姜对曰:“子不闻耶?

tiān zǐ jí zhū hóu hé mín shì yú nèi cháo zì qīng dài fū yǐ xià hé guān zhí yú wài cháo hé jiā shì yú nèi cháo qǐn mén zhī nèi fù rén zhì qí zhí yān

现代白话:天子及诸侯合民事于内朝,自卿大夫以下合官职于外朝,合家事于内朝,寝门之内,妇人治其职呢。

shàng xià tóng zhī

这句话大意是:上下同之。

fu wài cháo zǐ jiāng yè jūn zhī guān zhí yān nèi cháo zǐ jiāng pǐ jì shì zhī zhèng yān jiē fēi wú suǒ gǎn yán yě

现代白话:夫外朝子将业君之官职呢,内朝子将庀季氏之政呢,皆非我所敢言也。

kāng zi cháng zhì jìng jiāng mén ér yǔ zhī yán jiē bù yú yù

这句话大意是:康子尝至敬姜,门而与之言,皆不逾阈。

jì dào zi kāng zi yǔ yān cù bù shòu chè zǔ bù yàn zōng bù jù bù yì yì bù jìn yǐn zé tuì

现代白话:祭悼子,康子与呢,酢不受,彻俎不燕,宗不具不绎,绎不尽饮则退。

zhòng ní wèi jìng jiāng bié yú nán nǚ zhī lǐ yǐ

现代白话:仲尼谓敬姜别于男女之礼了。

shī yuē nǚ yě bù shuǎng

这句话大意是:诗曰:“女也不爽。

cǐ zhī wèi yě

这句话大意是:”此之谓也。

sòng yuē wén bó zhī mǔ hào yuē jìng jiāng tōng dá zhī lǐ dé xíng guāng míng kuāng zǐ guò shī jiào yǐ fǎ lǐ zhòng ní xián yān liè wéi cí mǔ

现代白话:颂曰:文伯之母,号曰敬姜,通达知礼,德行光明,匡子过失,教以法理,仲尼贤呢,列为慈母。

✦ You read 母仪传·鲁季敬姜

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.