史记 · 司马迁 · Chapter 100 of 130

七十列传·季布栾布列传

PinyinModern Translation
Size

jì bù zhě chu rén yě

季布是楚国人。

wéi qì rèn xiá yǒu míng wū chu

他为人仗义,在楚国很有名气。

xiàng jí shǐ jiàng bīng shù jiǒng hàn wáng

项羽派他带兵,多次让汉王刘邦陷入困境。

jí xiàng yǔ miè gāo zǔ gòu qiú bù qiān jīn gǎn yǒu shè nì zuì jí sān zú

等到项羽灭亡后,汉高祖悬赏千金捉拿季布,谁敢窝藏他,就诛灭三族。

jì bù nì pú yáng zhōu shì

季布躲藏在濮阳的周家。

zhōu shì yuē hàn gòu jiāng jūn jí jī qiě zhì chén jiā jiāng jūn néng tīng chén chén gǎn xiàn jì

周氏说:“汉朝悬赏捉拿将军很急迫,追查的踪迹就要到我家了,将军如果能听我的,我斗胆献上一计;

jí bù néng yuán xiān zì jǐng

如果不听,我情愿先自杀。

jì bù xǔ zhī

”季布答应了他。

nǎi kūn qián jì bù yì hè yī zhì guǎng liǔ chē zhōng bìng yǔ qí jiā tóng shù shí rén zhī lǔ zhū jiā suǒ mài zhī

于是给季布剃去头发、戴上刑具,穿上粗布衣服,放在运棺材的大车里,连同他家的几十个奴仆,一起送到鲁地的朱家那里卖掉。

zhū jiā xīn zhī shì jì bù nǎi mǎi ér zhì zhī tián

朱家心里知道这是季布,就买下他并安置在田庄里。

jiè qí zǐ yuē tián shì tīng cǐ nú bì yǔ tóng shí

告诫他的儿子说:“田里的事都听这个奴仆的,一定要和他一起吃饭。

zhū jiā nǎi chéng yáo chē zhī luò yáng jiàn rǔ yīn hóu téng gōng

”朱家就乘坐轻便马车到洛阳,去见汝阴侯滕公夏侯婴。

téng gōng liú zhū jiā yǐn shù rì

滕公留朱家喝了几天酒。

yīn wèi téng gōng yuē jì bù hé dà zuì ér shàng qiú zhī jí yě

朱家趁机对滕公说:“季布犯了什么大罪,皇上要这么急切地捉拿他?

téng gōng yuē bù shù wèi xiàng yǔ jiǒng shàng shàng yuàn zhī gù bì yù de zhī

”滕公说:“季布多次替项羽围困皇上,皇上怨恨他,所以一定要抓到他。

zhū jiā yuē jūn shì jì bù hé rú rén yě

”朱家说:“您看季布是个什么样的人?

yuē xián zhě yě

”滕公说:“是个有才能的人。

zhū jiā yuē chén gè wèi qí zhǔ yòng jì bù wèi xiàng jí yòng zhí ěr

”朱家说:“臣子各自为自己的主子效力,季布为项籍效力,那是他的职责。

xiàng shì chén kě jǐn zhū yá

项羽的臣子难道都要杀光吗?

jīn shàng shǐ dé tiān xià dú yǐ jǐ zhī sī yuàn qiú yī rén hé shì tiān xià zhī bù guǎng yě

如今皇上刚刚得到天下,仅仅因为个人的私怨去追捕一个人,怎么向天下人显示胸怀不宽广呢!

qiě yǐ jì bù zhī xián ér hàn qiú zhī jí rú cǐ cǐ bù běi zǒu hú jí nán zǒu yuè ěr

况且以季布的才能,汉朝追捕得这么急,这不是逼他向北投奔匈奴,就是向南投奔南越罢了。

fu jì zhuàng shì yǐ zī dí guó cǐ wǔ zǐ xū suǒ yǐ biān jīng píng wáng zhī mù yě

因为忌恨壮士而帮助了敌国,这就是伍子胥鞭打楚平王坟墓的原因啊。

jūn hé bù cóng róng wéi shàng yán yá

您为什么不找个机会向皇上进言呢?

rǔ yīn hóu téng gōng xīn zhī zhū jiā dà xiá yì jì bù nì qí suǒ nǎi xǔ yuē nuò

”汝阴侯滕公心里知道朱家是位大侠,猜想季布藏在他那里,就答应说:“好。

dài jiān guǒ yán rú zhū jiā zhǐ

后来,果然如朱家所料,皇帝赦免了季布。

shàng nǎi shè jì bù

皇上于是赦免了季布。

dàng shì shí zhū gōng jiē duō jì bù néng cuī gāng wéi róu zhū jiā yì yǐ cǐ míng wén dāng shì

当时,众人都称赞季布能由刚强转为柔顺,朱家也因此名扬天下。

jì bù zhào jiàn xiè shàng bài wèi láng zhōng

季布被召见,谢恩后,皇上任命他为郎中。

xiào huì shí wèi zhōng láng jiàng

孝惠帝时,他担任中郎将。

chán yú cháng wéi shū màn lǚ hòu bù xùn lǚ hòu dà nù zhào zhū jiāng yì zhī

匈奴王单chán,缠于曾经写信侮辱吕后,而且出言不逊,吕后大为恼火,召集众位将领来商议这件事。

shàng jiàng jūn fán kuài yuē chén yuán de shí wàn zhòng héng xíng xiōng nú zhōng

上将军樊哙说:“我愿率领十万大军,横扫匈奴。”

zhū jiāng jiē ā lǚ hòu yì yuē rán

众将领都迎合吕后的心意,说:“对。”

jì bù yuē fán kuài kě zhǎn yě

季布说:“樊哙该杀!

fu gāo dì jiàng bīng sì shí yú wàn zhòng kùn wū píng chéng jīn kuài nài hé yǐ shí wàn zhòng héng xíng xiōng nú zhōng miàn qī

当年高帝率领四十多万大军,尚且被困在平城,如今樊哙怎能用十万军队横扫匈奴,这是当面欺骗!

qiě qín yǐ shì wū hú chén shèng děng qǐ

况且秦朝因对匈奴用兵,导致陈胜等人起义。

yú jīn chuāng yí wèi chōu kuài yòu miàn yú yù yáo dòng tiān xià

如今创伤未愈,樊哙又当面奉承,想动摇天下。”

shì shí diàn shàng jiē kǒng tài hòu bà cháo suì bù fù yì jī xiōng nú shì

当时殿上众人都很惊恐,太后退朝,就不再讨论攻打匈奴的事。

jì bù wèi hé dōng shǒu xiào wén shí rén yǒu yán qí xián zhě xiào wén zhào yù yǐ wèi yù shǐ dài fū

季布担任河东郡守时,孝文帝听说他贤能,召见他,想任命他为御史大夫。

fù yǒu yán qí yǒng shǐ jiǔ nán jìn

又有人说他勇猛,但好酒难以亲近。

zhì liú dǐ yī yuè jiàn ba

季布到京后,在官邸住了一个月,就被遣回。

jì bù yīn jìn yuē chén wú gōng qiè chǒng dài zuì hé dōng

季布于是进言说:“我无功却受宠,在河东待罪。

bì xià wú gù zhào chén cǐ rén bì yǒu yǐ chén qī bì xià zhě

陛下无缘无故召见我,这一定是有人欺骗陛下;

jīn chén zhì wú suǒ shòu shì bà qù cǐ rén bì yǒu yǐ huǐ chén zhě

如今我来了,没有接受任何职务,就被遣回,这一定是有人诋毁我。

fu bì xià yǐ yī rén zhī yù ér zhào chén yī rén zhī huǐ ér qù chén chén kǒng tiān xià yǒu shí wén zhī yǒu yǐ kuī bì xià yě

陛下因一人的赞誉召见我,又因一人的诋毁遣回我,我担心天下有识之士会因此窥探陛下的心思。”

shàng mò rán cán liáng jiǔ yuē hé dōng wú gǔ gōng jùn gù tè zhào jūn ěr

皇上沉默惭愧,许久才说:“河东是重要的郡,所以特意召见你。”

bù cí zhī guān

季布辞别后回到任上。

chu rén cáo qiū shēng biàn shì shù zhāo quán gù jīn qián

楚人曹丘生,是个辩士,多次利用权势谋取金钱。

shì guì rén zhào tóng děng yǔ dòu zhǎng jūn shàn

他侍奉权贵赵同等人,与窦长君交好。

jì bù wén zhī jì shū jiàn dòu zhǎng jūn yuē wú wén cáo qiū shēng fēi zhǎng zhě wù yǔ tōng

季布听说后,写信劝窦长君说:“我听说曹丘生不是厚道人,不要与他来往。”

jí cáo qiū shēng guī yù de shū qǐng jì bù

等到曹丘生回去后,想请窦长君写封信介绍他去见季布。

dòu zhǎng jūn yuē jì jiāng jūn bù shuō zú xià zú xià wú wǎng

窦长君说:“季将军不喜欢您,您还是别去了。”

gù qǐng shū suì xíng

曹丘生坚持要信,于是带着信出发了。

shǐ rén xiān fā shū jì bù guǒ dà nù dài cáo qiū

他先派人把信送过去,季布果然大怒,等着曹丘生来。

cáo qiū zhì jí yī jì bù yuē chu rén yàn yuē de huáng jīn bǎi bù rú de jì bù yī nuò zú xià hé yǐ de cǐ shēng wū liáng chu jiān zāi

曹丘生到了,向季布作揖说:“楚地有句谚语‘得到一百斤黄金,不如得到季布一句承诺’,您怎么在梁、楚一带获得这样的名声呢?

qiě pū chu rén zú xià yì chu rén yě

况且我是楚人,您也是楚人。

pū yóu yáng zú xià zhī míng wū tiān xià gù bù zhòng yá

我到处宣扬您的名声,难道不重要吗?

hé zú xià jù pū zhī shēn yě

您为什么这样坚决地拒绝我呢!”

jì bù nǎi dà yuè yǐn rù liú shù yuè wéi shàng kè hòu sòng zhī

季布于是非常高兴,请他进去,留他住了几个月,把他当作贵客,送他丰厚的礼物。

jì bù míng suǒ yǐ yì wén zhě cáo qiū yáng zhī yě

季布的名声之所以更加响亮,是曹丘生宣扬的结果。

jì bù dì jì xīn qì gài guān zhōng yù rén gōng jǐn wèi rèn xiá fāng shù qiān lǐ shì jiē zhēng wèi zhī sǐ

季布的弟弟季心,勇气压倒关中,待人恭敬谨慎,好行侠仗义,方圆几千里内的士人都争着为他效死。

cháng shā rén wáng zhī wú cóng yuán sī nì

他曾杀过人,逃到吴地,藏在袁盎家里。

zhǎng shì yuán sī dì chù guàn fu jí fú zhī shǔ

他像对待兄长一样侍奉袁盎,像对待弟弟一样爱护灌夫、籍福等人。

cháng wèi zhōng sī mǎ zhōng wèi zhì dōu bù gǎn bù jiā lǐ

他曾任中司马,连中尉郅都也不敢不对他以礼相待。

shào nián duō shí shí qiè jí qí míng yǐ xíng

年轻人常常私下借用他的名号行事。

dàng shì shí jì xīn yǐ yǒng bù yǐ nuò zhe wén guān zhōng

那个时候,季心因勇敢,季布因守信,在关中名声显赫。

jì bù mǔ dì dīng gōng wèi chu jiāng

季布的同母异父弟弟丁公,是楚军将领。

dīng gōng wèi xiàng yǔ zhú jiǒng gāo zǔ péng chéng xi duǎn bīng jiē gāo zǔ jí gù dīng gōng yuē liǎng xián qǐ xiāng è zāi

丁公为项羽在彭城西追击并围困汉高祖,短兵相接时,高祖危急,回头对丁公说:“两个好汉难道要互相逼迫吗!”

wū shì dīng gōng yǐn bīng ér hái hàn wáng suì jiě qù

于是丁公带兵撤回,汉王才得以脱身离去。

jí xiàng wáng miè dīng gōng yè jiàn gāo zǔ

等到项羽灭亡后,丁公去拜见高祖。

gāo zǔ yǐ dīng gōng xùn jūn zhōng yuē dīng gōng wèi xiàng wáng chén bù zhōng shǐ xiàng wáng shī tiān xià zhě nǎi dīng gōng yě

高祖把丁公在军营中示众,说:“丁公作为项王的臣子不忠诚,使项王失去天下的,就是丁公。”

suì zhǎn dīng gōng yuē shǐ hòu shì wéi rén chén zhě wú xiào dīng gōng

于是杀了丁公,说:“让后代做臣子的人不要效仿丁公!”

luán bù zhě liáng rén yě

栾布是梁地人。

shǐ liáng wáng péng yuè wèi jiā rén shí cháng yǔ bù yóu

当初梁王彭越还是平民时,曾和栾布交往。

qióng kùn lìn yōng wū qí wèi jiǔ rén bǎo

他生活贫困,在齐国给人打工,当酒馆的伙计。

shù suì péng yuè qù zhī jù yě zhōng wèi dào ér bù wéi rén suǒ lüè mài wèi nú wū yàn

几年后,彭越离开到巨野一带做了强盗,而栾布被人拐卖,在燕国当了奴隶。

wèi qí jiā zhǔ bào chóu yàn jiāng zāng tú jǔ yǐ wéi dū wèi

他替主人报了仇,燕国将领臧荼提拔他当了都尉。

zāng tú hòu wèi yàn wáng yǐ bù wèi jiāng

臧荼后来成为燕王,任命栾布为将军。

jí zāng tú fǎn hàn jī yàn lǔ bù

等到臧荼造反,汉朝攻打燕国,俘虏了栾布。

liáng wáng péng yuè wén zhī nǎi yán shàng qǐng shú bù yǐ wéi liáng dài fū

梁王彭越听说后,就向皇帝求情,请求赎出栾布让他担任梁国的大夫。

shǐ wū qí wèi hái hàn zhào péng yuè zé yǐ móu fǎn yí sān zú

栾布出使齐国,还没回来,汉朝召见彭越,以谋反的罪名责备他,诛灭了他的三族。

yǐ ér xiāo péng yuè tóu wū luò yáng xià zhào yuē yǒu gǎn shōu shì zhě zhé bǔ zhī

随后把彭越的头颅悬挂在洛阳城下,下令说:“有敢收殓或探望的,立即逮捕。”

bù cóng qí hái zòu shì péng yuè tóu xià cí ér kū zhī

栾布从齐国回来,在彭越的头颅下汇报事情,祭奠并痛哭。

lì bǔ bù yǐ wén

官吏逮捕了栾布并上报。

shàng zhào bù mà yuē ruò yǔ péng yuè fǎn yá

皇帝召见栾布,骂道:“你和彭越一起造反了吗?

wú jìn rén wù shōu ruò dú cí ér kū zhī yǔ yuè fǎn míng yǐ

我禁止人们收殓,你却独自祭奠痛哭,和彭越谋反的意图很明显了。

qù hēng zhī

赶快煮了他。”

fāng tí qù tāng bù gù yuē yuán yī yán ér sǐ

正要把他扔进沸水时,栾布回头说:“希望能说一句话再死。”

shàng yuē hé yán

皇帝说:“说什么?”

bù yuē fāng shàng zhī kùn wū péng chéng bài xíng yáng chéng gāo jiān xiàng wáng suǒ yǐ bù néng xi tú yǐ péng wáng jū liáng de yǔ hàn hé zòng kǔ chǔ yě

栾布说:“当初皇上在彭城被困,在荥阳、成皋一带战败,项羽之所以不能向西推进,只是因为彭王占据梁地,与汉军联合牵制楚军。

dàng shì zhī shí péng wáng yī gù yǔ chu zé hàn pò yǔ hàn ér chu pò

那个时候,彭王只要一转向,联合楚军那么汉军就会失败,联合汉军那么楚军就会失败。

qiě gāi xià zhī huì wēi péng wáng xiàng shì bù wáng

况且垓下会战,如果没有彭王,项羽不会灭亡。

tiān xià yǐ dìng péng wáng pōu fú shòu fēng yì yù chuán zhī wàn shì

天下平定后,彭王接受封爵,也想传给子孙万代。

jīn bì xià yī zhēng bīng wū liáng péng wáng bìng bù xíng ér bì xià yí yǐ wéi fǎn fǎn xíng wèi jiàn yǐ kē xiǎo àn zhū miè zhī chén kǒng gōng chén rén rén zì wēi yě

现在陛下一到梁国征兵,彭王因病不能前来,陛下就怀疑他要造反,谋反的证据还没看到,就以琐碎的罪名诛灭他,我担心功臣们都会人人自危。

jīn péng wáng yǐ sǐ chén shēng bù rú sǐ qǐng jiù hēng

如今彭王已死,我活着不如死去,请让我受烹刑吧。”

wū shì shàng nǎi shì bù zuì bài wèi dū wèi

于是皇帝赦免了栾布的罪过,任命他为都尉。

xiào wén shí wèi yàn xiāng zhì jiāng jūn

汉文帝时期,他担任燕国丞相,官至将军。

bù nǎi chēng yuē qióng kùn bù néng rǔ shēn xià zhì fēi rén yě

栾布于是宣称:“穷困时不能忍受屈辱降低志向,就不是真正的人;

fù guì bù néng kuài yì fēi xián yě

富贵却不能随心所欲,算不上贤能。

wū shì cháng yǒu dé zhě hòu bào zhī yǒu yuàn zhě bì yǐ fǎ miè zhī

于是对曾有恩德的人给予丰厚回报,对有仇怨的人必定依法除掉。

wú fǎn shí yǐ jūn gōng fēng shù hóu fù wèi yàn xiāng

吴国叛乱时,因军功被封为俞侯,又担任燕国丞相。

yàn qí zhī jiān jiē wèi luán bù lì shè hào yuē luán gōng shè

燕、齐这些地方都替栾布建造祠庙,叫做栾公社。

jǐng dì zhōng wǔ nián hōng

景帝中元五年去世。

zi bēn sì wèi tài cháng xī shēng bù rú lìng guó chú

儿子刘贲继承爵位,担任太常,因祭祀用的牲畜不合规定,封国被废除。

tài shǐ gōng yuē yǐ xiàng yǔ zhī qì ér jì bù yǐ yǒng xiǎn wū chu shēn jù jūn qiān qí zhě shù yǐ kě wèi zhuàng shì

太史公说:以项羽那样的气概,而季布凭借勇猛在楚国闻名,多次亲身冲锋陷阵、拔取敌旗,可称得上是壮士。

rán zhì bèi xíng lù wéi rén nú ér bù sǐ hé qí xià yě

然而到了遭受刑罚、沦为奴隶的地步却不求死,多么卑下啊!

bǐ bì zì fù qí cái gù shòu rǔ ér bù xiū yù yǒu suǒ yòng qí wèi zú yě gù zhōng wèi hàn míng jiàng

他必定是自负才能,所以受辱而不以为耻,想要施展尚未充分发挥的抱负,因此最终成为汉朝名将。

xián zhě chéng zhòng qí sǐ

贤能的人确实看重自己的生死。

fu bì qiè jiàn rén gǎn kǎi ér zì shā zhě fēi néng yǒng yě qí jì huà wú fù zhī ěr

那些婢妾、卑贱之人因一时感慨而自杀的,并非真有勇气,只是他们的谋划没有其他出路罢了。

luán bù kū péng yuè qù tāng rú guī zhě bǐ chéng zhī suǒ chǔ bù zì zhòng qí sǐ

栾布为彭越哭泣,走向沸水如同回家一样,他确实明白自己的处境,不轻率地看待死亡。

suī wǎng gǔ liè shì hé yǐ jiā zāi

即使是古代的刚烈之士,又怎能超过他呢!

jì bù jì xīn yǒu shēng liáng chu

季布、季心兄弟,在梁地、楚地享有声望。

bǎi jīn rán nuò shí wàn zhì jù

百金之诺必守,十万敌军敢挡。

chū shǒu hé dōng gǔ gōng shì yǔ

出任河东郡守,成为朝廷得力辅佐。

luán bù kū yuè fàn jìn jiàn lǔ

栾布哭祭彭越,触犯禁令被捕。

fù dǐng fēi yuān chéng zhī suǒ chǔ

赴汤就死并非冤枉,他确实明白自己的选择。

✦ You read 七十列传·季布栾布列传

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.