史记 · 司马迁 · Chapter 37 of 130

三十世家·卫康叔世家

PinyinModern Translation
Size

wèi kāng shū míng fēng zhōu wǔ wáng tóng mǔ shǎo dì yě

卫康叔名叫封,是周武王的同母小弟弟。

qí cì shàng yǒu yá jì yá jì zuì shǎo

他下面还有个弟弟叫厓季,厓季年纪最小。

wǔ wáng yǐ kè yīn zhòu fù yǐ yīn yú mín fēng zhòu zi wǔ gēng lù fù bǐ zhū hóu yǐ fèng qí xiān sì wù jué

武王打败殷纣王后,又把殷商剩下的百姓封给纣王的儿子武庚禄父,让他和诸侯地位相当,以便延续殷商的祭祀不断绝。

wèi wǔ gēng wèi jí kǒng qí yǒu zéi xīn wǔ wáng nǎi lìng qí dì guǎn shū cài shū fù xiāng wǔ gēng lù fù yǐ hé qí mín

因为武庚的势力还没稳定,武王担心他有反叛之心,就派自己的弟弟管叔、蔡叔辅佐武庚禄父,来安抚那里的百姓。

wǔ wáng jì bēng chéng wáng shǎo

武王去世后,成王年纪还小。

zhōu gōng dàn dài chéng wáng zhì dāng guó

周公旦代替成王治理国家,执掌朝政。

guǎn shū cài shū yí zhōu gōng nǎi yǔ wǔ gēng lù fù zuò luàn yù gōng chéng zhōu

管叔、蔡叔怀疑周公旦有异心,就和武庚禄父一起发动叛乱,打算进攻成周。

zhōu gōng dàn yǐ chéng wáng mìng xīng shī fá yīn shā wǔ gēng lù fù guǎn shū fàng cài shū yǐ wǔ gēng yīn yú mín fēng kāng shū wèi wèi jūn jū hé qí jiān gù shāng xū

周公旦以成王的名义起兵讨伐殷商遗民,杀了武庚禄父和管叔,流放了蔡叔,把武庚管辖的殷商遗民封给康叔,让他做卫国的国君,居住在黄河、淇水之间原先商朝的故地。

zhōu gōng dàn jù kāng shū chǐ shǎo nǎi shēn gào kāng shū yuē bì qiú yīn zhī xián rén jūn zǐ zhǎng zhě wèn qí xiān yīn suǒ yǐ xìng suǒ yǐ wáng ér wu ài mín

周公旦担心康叔年纪太轻,就反复告诫康叔说:“一定要寻访殷商遗民中的贤人、君子和年长者,向他们请教殷商当初为什么兴盛,后来又为什么灭亡,并且要努力爱护百姓。

gào yǐ zhòu suǒ yǐ wáng zhě yǐ yín wū jiǔ jiǔ zhī shī fù rén shì yòng gù zhòu zhī luàn zì cǐ shǐ

”还告诉他纣王灭亡的原因在于沉迷酒色,因酒误事,宠信妇人,所以纣王的祸乱就从这里开始。

wèi zǐ cái shì jūn zǐ kě fǎ zé

又写了《梓材》篇,给君子们作为行为准则。

gù wèi zhī kāng gào jiǔ gào zǐ cái yǐ mìng zhī

所以把这些训诫称为《康诰》、《酒诰》、《梓材》,用来教导康叔。

kāng shū zhī guó jì yǐ cǐ mìng néng hé jí qí mín mín dà yuè

康叔到了封国后,遵照这些教导,能够团结安抚百姓,百姓都非常高兴。

chéng wáng zhǎng yòng shì jǔ kāng shū wèi zhōu sī kòu cì wèi bǎo jì qì yǐ zhāng yǒu dé

成王长大后亲政,提拔康叔担任周朝的司寇,赐给卫国宝器和祭祀用的礼器,以表彰他的德行。

kāng shū zú zi kāng bó dài lì

康叔去世后,儿子康伯继位。

kāng bó zú zi kǎo bó lì

康伯去世后,儿子考伯继位。

kǎo bó zú zǐ sì bó lì

考伯去世后,儿子嗣伯继位。

sì bó zú zi wēn bó lì

嗣伯去世后,儿子榅伯继位。

wēn bó zú zi jìng bó lì

榅伯去世后,儿子靖伯继位。

jìng bó zú zi zhēn bó lì

靖伯去世后,儿子贞伯继位。

zhēn bó zú zi qǐng hóu lì

贞伯去世后,儿子顷侯继位。

qǐng hóu hòu lù zhōu yí wáng yí wáng mìng wèi wèi hóu

顷侯用重礼贿赂周夷王,夷王就正式任命卫国为侯爵。

qǐng hóu lì shí èr nián zú zi lí hóu lì

顷侯在位十二年后去世,儿子厘侯继位。

lí hóu shí sān nián zhōu lì wáng chū le yú zhì gòng hé xíng zhèng yān

厘侯十三年时,周厉王逃亡到彘地,由周公、召公共同执政。

èr shí bā nián zhōu xuān wáng lì

周宣王在位的第二十八年登基。

sì shí èr nián lí hóu zú tài zǐ gòng bó yú lì wèi jūn

第四十二年,卫厘侯去世,太子共伯馀继位为国君。

gòng bó dì hé yǒu chǒng wū lí hóu duō yǔ zhī lù

共伯的弟弟和受到厘侯的宠爱,得到了很多财物;

hé yǐ qí lù lù shì yǐ xí gōng gòng bó wū mù shàng gòng bó rù lí hóu xiàn zì shā

和用这些财物收买武士,在厘侯的墓地上袭击共伯,共伯逃进厘侯的墓道中自杀。

wèi rén yīn zàng zhī lí hóu páng shì yuē gòng bó ér lì hé wèi wèi hóu shì wèi wǔ gōng

卫国人于是把他安葬在厘侯旁边,谥号为共伯,并拥立和为卫侯,这就是武公。

wǔ gōng jí wèi xiū kāng shū zhī zhèng bǎi xìng hé jí

武公即位后,推行康叔时期的政策,百姓和睦安定。

sì shí èr nián quǎn róng shā zhōu yōu wáng wǔ gōng jiàng bīng wǎng zuǒ zhōu píng róng shén yǒu gōng zhōu píng wáng mìng wǔ gōng wèi gōng

第四十二年,犬戎杀死周幽王,武公率军前往协助周朝平定戎乱,立下大功,周平王封武公为公爵。

wǔ shí wǔ nián zú zi zhuāng gōng yáng lì

第五十五年,武公去世,儿子庄公扬继位。

zhuāng gōng wǔ nián qǔ qí nǚ wèi fū rén hǎo ér wú zi

庄公五年,娶齐国女子为夫人,她貌美但无子。

yòu qǔ chén nǚ wèi fū rén shēng zǐ zǎo sǐ

又娶陈国女子为夫人,生了个儿子,但早夭。

chén nǚ nǚ dì yì xìng wū zhuāng gōng ér shēng zǐ wán

陈国夫人的妹妹也受到庄公宠爱,生下了儿子完。

wán mǔ sǐ zhuāng gōng lìng fū rén qí nǚ zi zhī lì wèi tài zǐ

完的母亲去世后,庄公让齐国夫人抚养他,并立为太子。

zhuāng gōng yǒu chǒng qiè shēng zǐ zhōu xū

庄公有个宠妾,生下了儿子州吁。

shí bā nián zhōu xū zhǎng hǎo bīng zhuāng gōng shǐ jiāng

第十八年,州吁长大,喜好军事,庄公让他统领军队。

shí què jiàn zhuāng gōng yuē shù zǐ hǎo bīng shǐ jiāng luàn zì cǐ qǐ

石碏劝谏庄公说:“庶子喜好军事,让他掌兵,祸乱将从此开始。”

bù tīng

庄公不听。

èr shí sān nián zhuāng gōng zú tài zǐ wán lì shì wèi huán gōng

第二十三年,庄公去世,太子完继位,这就是桓公。

huán gōng èr nián dì zhōu xū jiāo shē huán gōng chù zhī zhōu xū chū le

桓公二年,弟弟州吁骄横奢侈,桓公贬斥他,州吁逃亡国外。

shí sān nián zhèng bó dì duàn gōng qí xiōng bù shèng wáng ér zhōu yù qiú yǔ zhī you

第十三年,郑伯的弟弟段攻打兄长,失败后逃亡,州吁寻求与他结交。

shí liù nián zhōu xū shōu jù wèi wáng rén yǐ xí shā huán gōng zhōu xū zì lì wèi wèi jūn

第十六年,州吁聚集卫国流亡之人袭击并杀死桓公,自立为卫君。

wèi zhèng bó dì duàn yù fá zhèng qǐng sòng chén cài yǔ jù sān guó jiē xǔ zhōu xū

他为了帮郑伯的弟弟段攻打郑国,请求宋、陈、蔡三国一同出兵,三国都答应了州吁。

zhōu xū xīn lì hǎo bīng shì huán gōng wèi rén jiē bù ài

州吁刚即位,喜好用兵,杀害桓公,卫国人都不拥护他。

shí què nǎi yīn huán gōng mǔ jiā wū chén xiáng wéi shàn zhōu xū

石碏于是通过桓公母亲娘家在陈国的关系,假装与州吁交好。

zhì zhèng jiāo shí què yǔ chén hóu gòng móu shǐ yòu zǎi chǒu jìn shí yīn shā zhōu xū yú pú ér yíng huán gōng dì jìn wū xíng ér lì zhī shì wèi xuān gōng

到了郑国郊外,石碏与陈侯共同谋划,派右宰丑进献食物,趁机在濮地杀死州吁,并从邢国迎回桓公的弟弟晋立为国君,这就是宣公。

xuān gōng qī nián lǔ shì qí jūn yǐn gōng

鲁宣公七年,鲁国有人杀害了国君隐公。

jiǔ nián sòng dū shì qí jūn shāng gōng jí kǒng fù

九年,宋国的华督杀害了国君殇公,以及孔父。

shí nián jìn qǔ wò zhuāng bó shì qí jūn āi hóu

十年,晋国曲沃的庄伯杀害了国君哀侯。

shí bā nián chū xuān gōng ài fū rén yí jiāng yí jiāng shēng zǐ jí yǐ wéi tài zǐ ér lìng yòu gōng zǐ fu zhī

十八年,起初,卫宣公宠爱夫人夷姜,夷姜生下儿子伋,被立为太子,并让右公子教导他。

yòu gōng zǐ wèi tài zǐ qǔ qí nǚ wèi rù shì ér xuān gōng jiàn suǒ yù wèi tài zǐ fù zhě hǎo shuō ér zì qǔ zhī gèng wéi tài zǐ qǔ tā nǚ

右公子为太子娶了齐国女子,还未成婚,卫宣公见到这位本应成为太子妻子的女子貌美,心生喜爱便自己娶了她,另外为太子娶了其他女子。

xuān gōng de qí nǚ shēng zǐ shòu zi shuò lìng zuǒ gōng zǐ fu zhī

卫宣公娶了齐国女子后,生下儿子寿和朔,让左公子教导他们。

tài zǐ jí mǔ sǐ xuān gōng zhèng fū rén yǔ shuò gòng chán è tài zǐ jí

太子伋的母亲去世后,宣公正夫人与朔一同诽谤陷害太子伋。

xuān gōng zì yǐ qí duó tài zǐ qī yě xīn è tài zǐ yù fèi zhī

宣公因为自己夺了太子的妻子,内心厌恶太子,想废掉他。

jí wén qí è dà nù nǎi shǐ tài zǐ jí wū qí ér lìng dào zhē jiè shàng shā zhī yǔ tài zǐ bái máo ér gào jiè dào jiàn chí bái máo zhě shā zhī

听到关于太子的坏话后,宣公大怒,于是派太子伋出使齐国,并命令强盗在边境上截杀他,交给太子一面白旄旗,告诉边境的强盗见到手持白旄旗的人就杀掉。

qiě xíng zi shuò zhī xiōng shòu tài zǐ yì mǔ dì yě zhī shuò zhī è tài zǐ ér jūn yù shā zhī nǎi wèi tài zǐ yuē jiè dào jiàn tài zǐ bái máo jí shā tài zǐ tài zǐ kě wú xíng

临行前,朔的哥哥寿,是太子的异母弟弟,知道朔陷害太子而国君想杀他,就对太子说:“边境强盗见到太子的白旄旗,就会杀你,太子可以不去。

tài zǐ yuē nì fù mìng qiú shēng bù kě

”太子说:“违背父亲的命令以求活命,不行。

suì xíng

”于是出发。

shòu jiàn tài zǐ bù zhǐ pū dào qí cāng máo ér xiān chí zhì jiè

寿见太子不听劝阻,偷走太子的白旄旗,抢先骑马赶到边境。

jiè dào jiàn qí yàn jí shā zhī

边境强盗见到白旄旗的凭证,就杀了他。

shòu yǐ sǐ ér tài zǐ jí yòu zhì wèi dào yuē suǒ dāng shā nǎi wǒ yě

寿死后,太子伋又赶到,对强盗说:“该杀的是我。

dào bìng shā tài zǐ jí yǐ bào xuān gōng

”强盗一并杀了太子伋,回报宣公。

xuān gōng nǎi yǐ zi shuò wèi tài zǐ

宣公于是立儿子朔为太子。

shí jiǔ nián xuān gōng zú tài zǐ shuò lì shì wèi huì gōng

十九年,宣公去世,太子朔继位,就是卫惠公。

zuǒ yòu gōng zǐ bù píng shuò zhī lì yě huì gōng sì nián zuǒ yòu gōng zǐ yuàn huì gōng zhī chán shā qián tài zǐ jí ér dài lì nǎi zuò luàn gōng huì gōng lì tài zǐ jí zhī dì qián móu wèi jūn huì gōng le qí

左右公子对朔继位感到不平,惠公四年,左右公子怨恨惠公通过诽谤杀害前太子伋而取代其位,于是发动叛乱,攻打惠公,立太子伋的弟弟黔牟为国君,惠公逃往齐国。

wèi jūn qián móu lì bā nián qí xiāng gōng lǜ zhū hóu fèng wáng mìng gòng fá wèi nà wèi huì gōng zhū zuǒ yòu gōng zǐ

卫君黔牟在位八年后,齐襄公率领诸侯奉周王之命共同讨伐卫国,送卫惠公回国复位,诛杀了左右公子。

wèi jūn qián móu le yú zhōu huì gōng fù lì

卫君黔牟逃到周朝,惠公重新即位。

huì gōng lì sān nián chū wáng wáng bā nián fù rù yǔ qián tōng nián fán shí sān nián yǐ

惠公即位三年后流亡在外,流亡八年后重新回国,前后合计共十三年。

èr shí wǔ nián huì gōng yuàn zhōu zhī róng shè qián móu yǔ yàn fá zhōu

二十五年,惠公怨恨周朝收留黔牟,联合燕国攻打周朝。

zhōu huì wáng le wēn wèi yàn lì huì wáng dì tuí wèi wáng

周惠王逃到温地,卫国和燕国立惠王的弟弟穨为王。

èr shí jiǔ nián zhèng fù nà huì wáng

二十九年,郑国再次接纳了惠王。

sān shí yī nián huì gōng zú zi yì gōng chì lì

三十一年,惠公去世,他的儿子懿公赤继位。

yì gōng jí wèi hǎo hè yín lè shē chǐ

懿公即位后,喜欢养鹤,沉溺享乐,生活奢侈。

jiǔ nián dí fá wèi wèi yì gōng yù fā bīng bīng huò pàn

九年,翟国攻打卫国,卫懿公想派兵抵抗,但士兵有的叛变了。

dà chén yán yuē jūn hǎo gǔ gǔ kě lìng jī dí

大臣们说:“您喜欢鹤,可以让鹤去攻击翟国。”

dí wū shì suì rù shā yì gōng

翟国于是攻入卫国,杀了懿公。

yì gōng zhī lì yě bǎi xìng dà chén jiē bù fú

懿公继位时,百姓和大臣都不服他。

zì yì gōng fù huì gōng shuò zhī chán shā tài zǐ jí dài lì zhì wū yì gōng cháng yù bài zhī zú miè huì gōng zhī hòu ér gēng lì qián móu zhī dì zhāo bó wán zhī zǐ shēn wèi jūn shì wèi dài gōng

从懿公的父亲惠公朔通过谗言害死太子伋并取而代之,到懿公继位,人们一直想推翻他们,最终消灭了惠公的后代,改立黔牟的弟弟昭伯顽的儿子申为国君,这就是戴公。

dài gōng shēn yuán nián zú

戴公申在位一年就去世了。

qí huán gōng yǐ wèi shù luàn nǎi lǜ zhū hóu fá dí wèi wèi zhù chu qiū lì dài gōng dì huǐ wèi wèi jūn chū dí shā yì gōng yě wèi rén lián zhī sī fù lì xuān gōng qián sǐ tài zǐ jí zhī hòu jí zi yòu sǐ ér dài jí sǐ zhě zi shòu yòu wú zi

齐桓公因为卫国多次内乱,就率领诸侯攻打翟国,为卫国修筑了楚丘城,立戴公的弟弟毁为卫国国君。当初,翟国杀了懿公,卫国人同情他,想重新立宣公之前死去的太子伋的后代,但伋的儿子也死了,而代替伋去死的子寿又没有儿子。

tài zǐ jí tóng mǔ dì èr rén qí yī yuē qián móu qián móu cháng dài huì gōng wèi jūn bā nián fù qù

太子伋有两个同母弟弟:一个叫黔牟,黔牟曾代替惠公为国君,八年后又离开了;

qí èr yuē zhāo bó

另一个叫昭伯。

zhāo bó qián móu jiē yǐ qián sǐ gù lì zhāo bǎi zǐ shēn wèi dài gōng

昭伯和黔牟都已经去世,所以立昭伯的儿子申为戴公。

dài gōng zú fù lì qí dì huǐ wéi wén gōng

戴公去世后,又立他的弟弟毁为文公。

wén gōng chū lì qīng fù píng zuì shēn zì láo yǔ bǎi xìng tóng kǔ yǐ shōu wèi mín

文公刚即位时,减轻赋税,公正判案,亲自操劳,与百姓同甘共苦,以此收拢卫国民心。

shí liù nián jìn gōng zǐ zhòng ěr guò wú lǐ

十六年,晋国公子重耳经过卫国,没有得到礼遇。

shí qī nián qí huán gōng zú

十七年,齐桓公去世。

èr shí wǔ nián wén gōng zú zi chéng gōng zhèng lì

二十五年,文公去世,他的儿子成公郑继位。

chéng gōng sān nián jìn yù jiǎ dào wū wèi jiù sòng chéng gōng bù xǔ

成公三年,晋国想向卫国借路去救援宋国,成公不答应。

jìn gèng cóng nán hé dù jiù sòng

晋国改从南河渡河,去救援宋国。

zhēng shī wū wèi wèi dài fū yù xǔ chéng gōng bù kěn

向卫国征兵,卫国的大夫想答应,成公不肯。

dài fū yuán xuǎn gōng chéng gōng chéng gōng chū le

大夫元咺攻打成公,成公出逃。

jìn wén gōng zhòng ěr fá wèi fēn qí de yǔ sòng tǎo qián guò wú lǐ jí bù jiù sòng huàn yě

晋文公重耳讨伐卫国,把卫国的土地分给宋国,以惩罚卫国之前无礼和不救援宋国的过错。

wèi chéng gōng suì chū bēn chén

卫成公于是逃奔到陈国。

èr suì rú zhōu qiú rù yǔ jìn wén gōng huì

两年后,他到周朝请求回国,并与晋文公会面。

jìn shǐ rén zhèn wèi chéng gōng chéng gōng sī wū zhōu zhǔ zhèn lìng báo dé bù sǐ

晋国派人用毒酒谋害卫成公,成公私下贿赂了周王室掌管毒酒的人,让他把毒酒调淡,因此得以不死。

yǐ ér zhōu wèi qǐng jìn wén gōng zú rù zhī wèi ér zhū yuán xuān wèi jūn xiá chū le

后来周王室替卫成公向晋文公求情,最终让他回到卫国,并诛杀了元亘,卫国的君主瑕逃亡国外。

qī nián jìn wén gōng zú

七年,晋文公去世。

shí èr nián chéng gōng cháo jìn xiāng gōng

十二年,卫成公朝见晋襄公。

shí sì nián qín mù gōng zú

十四年,秦穆公去世。

èr shí liù nián qí bǐng chù shì qí jūn yì gōng

二十六年,齐国的邴歜杀害了他的国君齐懿公。

sān shí wǔ nián chéng gōng zú zi mù gōng lì

三十五年,卫成公去世,儿子穆公继位。

mù gōng èr nián chǔ zhuāng wáng fá chén shā xià zhēng shū

穆公二年,楚庄王攻打陈国,杀了夏征舒。

sān nián chǔ zhuāng wáng wéi zhèng zhèng jiàng fù shì zhī

三年,楚庄王围攻郑国,郑国投降,楚庄王又释放了它。

shí yī nián sūn liáng fū jiù lǔ fá qí fù de qīn dì

十一年,孙良夫救援鲁国攻打齐国,收复了被侵占的土地。

mù gōng zú zi dìng gōng zāng lì

穆公去世,儿子定公臧继位。

dìng gōng shí èr nián zú zi xiàn gōng kàn lì

定公在位十二年去世,儿子献公衎继位。

xiàn gōng shí sān nián gōng lìng shī cáo jiào gōng qiè gǔ qín qiè bù shàn cáo chī zhī

献公十三年,献公命令乐师曹教宫中姬妾弹琴,姬妾弹得不好,曹鞭打了她。

qiè yǐ xìng è cáo wū gōng gōng yì chī cáo sān bǎi

姬妾因为得宠,在献公面前说曹的坏话,献公也鞭打了曹三百下。

shí bā nián xiàn gōng jiè sūn wén zi nìng huì zi shí jiē wǎng

十八年,献公约孙文子、宁惠子一起吃饭,两人都去了。

rì gàn bù zhào ér qù shè hóng wū yòu

天晚了还不召见,反而去园林里射大雁。

èr zi cóng zhī gōng bù shì shè fú yǔ zhī yán

两人跟了过去,献公不脱下射猎的衣服就和他们说话。

èr zi nù rú sù

两人很生气,去了宿地。

sūn wén zi zi shù shì gōng yǐn shǐ shī cáo gē qiǎo yán zhī zú zhāng

孙文子的儿子多次陪献公饮酒,献公让乐师曹唱《巧言》的最后一章。

shī cáo yòu nù gōng zhī cháng chī sān bǎi nǎi gē zhī yù yǐ nù sūn wén zi bào wèi xiàn gōng

师曹又怨恨献公曾经鞭打他三百下,于是唱了这首歌,想激怒孙文子,报复卫献公。

wén zi yǔ qú bó yù bó yù yuē chén bù zhī yě

文子告诉蘧伯玉,伯玉说:“我不知道该怎么办。”

suì gōng chū xiàn gōng

于是出兵赶走了献公。

xiàn gōng bēn qí qí zhì wèi xiàn gōng wū jù yì

献公逃到齐国,齐国把卫献公安置在聚邑。

sūn wén zi nìng huì zi gòng lì dìng gōng dì qiū wèi wèi jūn shì wèi shāng gōng

孙文子、宁惠子共同拥立定公的弟弟秋为卫国国君,这就是殇公。

shāng gōng qiū lì fēng sūn wén zi lín fù wū sù

殇公在秋天即位,将孙文子林父封在宿地。

shí èr nián nìng xǐ yǔ sūn lín fù zhēng chǒng xiāng è shāng gōng shǐ nìng xǐ gōng sūn lín fù

十二年,宁喜与孙林父争宠结怨,殇公派宁喜攻打孙林父。

lín fù le jìn fù qiú rù gù wèi xiàn gōng

林父逃往晋国,又请求让原来的卫献公回国。

xiàn gōng zài qí qí jǐng gōng wén zhī yǔ wèi xiàn gōng rú jìn qiú rù

献公当时在齐国,齐景公听说此事,便与卫献公一同前往晋国请求回国。

jìn wèi fá wèi yòu yǔ méng

晋国为此讨伐卫国,诱骗卫国结盟。

wèi shāng gōng huì jìn píng gōng píng gōng zhí shāng gōng yǔ nìng xǐ ér fù rù wèi xiàn gōng

卫殇公与晋平公会面,平公扣押了殇公和宁喜,重新迎回卫献公。

xiàn gōng wáng zài wài shí èr nián ér rù

献公流亡在外十二年后回国。

xiàn gōng hòu yuán nián zhū nìng xǐ

献公回国后的第一年,诛杀了宁喜。

sān nián wú yán líng jì zǐ shǐ guò wèi jiàn qú bó yù shǐ yuē wèi duō jūn zǐ qí guó wú gù

三年,吴国的延陵季子出使路过卫国,见到蘧伯玉、史,说:“卫国有很多君子,所以国家没有祸乱。”

guò sù sūn lín fù wèi jī qìng yuē bù lè yīn dà bēi shǐ wèi luàn nǎi cǐ yǐ

经过宿地时,孙林父为他击磬,季子说:“不快乐,声音太悲伤,卫国的动乱就是由此开始的。”

shì nián xiàn gōng zú zi xiāng gōng è lì

这一年,献公去世,儿子襄公恶即位。

xiāng gōng liù nián chu líng wáng huì zhū hóu xiāng gōng chēng bìng bù wǎng

襄公六年,楚灵王会盟诸侯,襄公称病不去。

jiǔ nián xiāng gōng zú

九年,襄公去世。

chū xiāng gōng yǒu jiàn qiè xìng zhī yǒu shēn mèng yǒu rén wèi yuē wǒ kāng shū yě lìng ruò zi bì yǒu wèi míng ér zǐ yuē yuán

当初,襄公有个地位低贱的妾,受到宠爱,怀了孕,梦见有人对她说:“我是康叔,让你的儿子一定拥有卫国,给你的儿子取名叫‘元’。”

qiè guài zhī wèn kǒng chéng zi

妾感到奇怪,去问孔成子。

chéng zǐ yuē kāng shū zhě wèi zǔ yě

成子说:“康叔是卫国的祖先。”

jí shēng zǐ nán yě yǐ gào xiāng gōng

等到孩子出生,是个男孩,便将此事告诉襄公。

xiāng gōng yuē tiān suǒ zhì yě

襄公说:“这是上天安排的。”

míng zhī yuē yuán

于是给他取名叫元。

xiāng gōng fū rén wú zi wū shì nǎi lì yuán wèi sì shì wèi líng gōng

襄公的夫人没有儿子,于是便立元为继承人,这就是灵公。

líng gōng wǔ nián cháo jìn zhāo gōng

灵公五年,朝见晋昭公。

liù nián chu gōng zǐ qì jí shì líng wáng zì lì wèi píng wáng

六年,楚国的公子弃疾杀死灵王自立为王,即平王。

shí yī nián huǒ

十一年,发生火灾。

sān shí bā nián kǒng zǐ lái lù zhī rú lǔ

三十八年,孔子来到卫国,给他的俸禄与在鲁国时一样。

hòu yǒu xì kǒng zǐ qù

后来有了嫌隙,孔子离开了。

hòu fù lái

后来又回来了。

sān shí jiǔ nián tài zǐ kuǎi kuì yǔ líng gōng fū rén nán zǐ yǒu è yù shā nán zǐ

三十九年,太子蒯聩与灵公的夫人南子关系恶化,想杀南子。

kuǎi kuì yǔ qí tú xì yáng móu cháo shǐ shā fū rén

蒯聩与他的同伙戏阳密谋,在朝见时,让他去杀夫人。

xì yáng hòu huǐ bù guǒ

戏阳后来后悔了,没有动手。

kuǎi kuì shù mù zhī fū rén jué zhī jù hū yuē tài zǐ yù shā wǒ

蒯聩多次用眼神示意他,夫人察觉了,害怕,喊道:“太子想杀我!

líng gōng nù tài zǐ kuǎi kuì le sòng yǐ ér zhī jìn zhào shì

”灵公发怒,太子蒯聩逃到宋国,后来又去了晋国的赵氏那里。

sì shí èr nián chūn líng gōng yóu yú jiāo lìng zǐ yǐng pū

四十二年春天,灵公在郊外游玩,让子郢驾车。

yǐng líng gōng shǎo zǐ yě zì zi nán

子郢是灵公的小儿子,字子南。

líng gōng yuàn tài zǐ chū le wèi yǐng yuē wǒ jiāng lì ruò wéi hòu

灵公怨恨太子出逃,对子郢说:“我将立你为继承人。

yǐng duì yuē yǐng bù zú yǐ rǔ shè jì jūn gèng tú zhī

”子郢回答说:“我不配玷污国家,请您另作打算。

xià líng gōng zú fū rén mìng zi yǐng wèi tài zǐ yuē cǐ líng gōng mìng yě

”夏天,灵公去世,夫人命令子郢当太子,说:“这是灵公的命令。

yǐng yuē wáng rén tài zǐ kuǎi kuì zhī zǐ zhé zài yě bù gǎn dāng

”子郢说:“逃亡的太子蒯聩的儿子辄还在,我不敢当。

wū shì wèi nǎi yǐ zhé wèi jūn shì wèi chū gōng

”于是卫国就让辄当了国君,这就是出公。

liù yuè yǐ yǒu zhào jiǎn zǐ yù rù kuǎi kuì nǎi lìng yáng hǔ zhà mìng wèi shí yú rén cuī dié guī jiǎn zǐ sòng kuǎi kuì

六月乙酉日,赵简子想送蒯聩回国,就命令阳虎假装让十多个卫国人穿着丧服回去,赵简子护送蒯聩。

wèi rén wén zhī fā bīng jī kuǎi kuì

卫国人听说了,发兵攻打蒯聩。

kuǎi kuì bù dé rù rù sù ér bǎo wèi rén yì bà bīng

蒯聩没能进入,进入宿地据守,卫国人也撤兵了。

chū gōng zhé sì nián qí tián qǐ shì qí jūn rú zǐ

出公辄四年,齐国的田乞杀了他的国君孺子。

bā nián qí bào zi shì qí jūn dào gōng

八年,齐国的鲍子杀了他的国君悼公。

kǒng zǐ zì chén rù wèi

孔子从陈国进入卫国。

jiǔ nián kǒng wén zi wèn bīng wū zhòng ní zhòng ní bú duì

九年,孔文子向孔子询问军事,孔子没有回答。

qí hòu lǔ yíng zhòng ní zhòng ní fǎn lǔ

之后鲁国迎接孔子,孔子返回鲁国。

shí èr nián chū kǒng yǔ wén zi qǔ tài zǐ kuǎi kuì zhī zǐ shēng kuī

十二年,当初,孔圉文子娶了太子蒯聩的姐姐,生了悝。

kǒng shì zhī shù hún liáng fū měi hǎo kǒng wén zi zú liáng fū tōng wū kuī mǔ

孔家的仆人浑良夫长得英俊,孔文子去世后,良夫与悝的母亲私通。

tài zǐ zài sù kuī mǔ shǐ liáng fū wū tài zǐ

太子在宿,悝母使良夫于太子。

tài zǐ yǔ liáng fū yán yuē gǒu néng rù wǒ guó bào zǐ yǐ chéng xuān miǎn zi sān sǐ wú suǒ yǔ

太子与良夫言曰:“苟能入我国,报子以乘轩,免子三死,毋所与。

yǔ zhī méng xǔ yǐ kuī mǔ wèi qī

”与之盟,许以悝母为妻。

rùn yuè liáng fū yǔ tài zǐ rù shě kǒng shì zhī wài pǔ

闰月,良夫与太子入,舍孔氏之外圃。

hūn èr rén méng yī ér chéng huàn zhě luō yù rú kǒng shì

昏,二人蒙衣而乘,宦者罗御,如孔氏。

kǒng shì zhī lǎo luán nìng wèn zhī chēng yīn qiè yǐ gào

孔氏之老栾宁问之,称姻妾以告。

suì rù shì bó jī shì

遂入,适伯姬氏。

jì shí kuī mǔ zhàng gē ér xiān tài zǐ yǔ wǔ rén jiè yú jiā cóng zhī

既食,悝母杖戈而先,太子与五人介,舆猳从之。

bó jī jié kuī wū cè qiáng méng zhī suì jié yǐ dēng tái

伯姬劫悝于厕,彊盟之,遂劫以登台。

luán nìng jiāng yǐn jiǔ zhì wèi shú wén luàn shǐ gào zhòng yóu

栾宁将饮酒,炙未熟,闻乱,使告仲由。

zhào hù jià chéng chē xíng jué shí zhì fèng chū gōng zhé bēn lǔ

召护驾乘车,行爵食炙,奉出公辄奔鲁。

zhòng yóu jiāng rù yù zi gāo jiāng chū yuē mén yǐ bì yǐ

仲由将入,遇子羔将出,曰:“门已闭矣。

zǐ lù yuē wú gū zhì yǐ

”子路曰:“吾姑至矣。

zi gāo yuē bù jí mò jiàn qí nán

”子羔曰:“不及,莫践其难。

zǐ lù yuē shí yān bù pì qí nán

”子路曰:“食焉不辟其难。

zi gāo suì chū

”子羔遂出。

zǐ lù rù jí mén gōng sūn gǎn hé mén yuē wú rù wèi yě

子路入,及门,公孙敢阖门,曰:“毋入为也!

zǐ lù yuē shì gōng sūn yě

”子路曰:“是公孙也?

qiú lì ér táo qí nán

求利而逃其难。

yóu bù rán lì qí lù bì jiù qí huàn

由不然,利其禄,必救其患。

yǒu shǐ zhě chū zǐ lù nǎi de rù

”有使者出,子路乃得入。

yuē tài zǐ yān yòng kǒng kuī

曰:“太子焉用孔悝?

suī shā zhī bì huò jì zhī

虽杀之,必或继之。

qiě yuē tài zǐ wú yǒng

”且曰:“太子无勇。

ruò fán tái bì shě kǒng shū

如果烧毁高台,必定会舍弃孔叔。

tài zǐ wén zhī jù xià shí qǐ yú yǎn dí zǐ lù yǐ gē jī zhī gē yīng

太子听说后,感到害怕,派石乞、盂黡去对付子路,用戈攻击他,割断了他的帽带。

zǐ lù yuē jūn zǐ sǐ guān bù miǎn

子路说:“君子即使死,也不能让帽子掉下来。

jié yīng ér sǐ

”系好帽带后死去。

kǒng zǐ wén wèi luàn yuē jiē hū

孔子听说卫国发生动乱,说:“唉!

chái yě qí lái hu

高柴大概会回来吧?

yóu yě qí sǐ yǐ

仲由恐怕要死了。

kǒng kuī jìng lì tài zǐ kuǎi kuì shì wèi zhuāng gōng

”孔悝最终拥立太子蒯聩,这就是卫庄公。

zhuāng gōng kuǎi kuì zhě chū gōng fù yě jū wài yuàn dài fū mò yíng lì

卫庄公蒯聩,是卫出公的父亲,长期流亡在外,怨恨大夫们没有迎接他回国即位。

yuán nián jí wèi yù jǐn zhū dà chén yuē guǎ rén jū wài jiǔ yǐ zi yì cháng wén zhī hu

即位第一年,想要杀光所有大臣,说:“我在外流亡很久了,你们也听说过吧?

qún chén yù zuò luàn nǎi zhǐ

”大臣们想要发动叛乱,他才作罢。

èr nián lǔ kǒng qiū zú

第二年,鲁国的孔丘去世。

sān nián zhuāng gōng shàng chéng jiàn róng zhōu

第三年,卫庄公登上城墙,看见戎州。

yuē róng lǔ hé wéi shì

说:“这些戎人怎么在这里?

róng zhōu bìng zhī

”戎州人对此感到不满。

shí yuè róng zhōu gào zhào jiǎn zǐ jiǎn zǐ wéi wèi

十月,戎州人向赵简子报告,赵简子包围了卫国。

shí yī yuè zhuāng gōng chū bēn wèi rén lì gōng zǐ bān shī wèi wèi jūn

十一月,卫庄公出逃,卫国人拥立公子斑师为卫国国君。

qí fá wèi lǔ bān shī gēng lì gōng zǐ qǐ wèi wèi jūn

齐国攻打卫国,俘虏了斑师,改立公子起为卫国国君。

wèi jūn qǐ yuán nián wèi shí màn fū zhú qí jūn qǐ qǐ bēn qí

卫君起元年,卫国的石曼尃驱逐了国君起,起逃往齐国。

wèi chū gōng zhé zì qí fù guī lì

卫出公辄从齐国返回重新即位。

chū chū gōng lì shí èr nián wáng wáng zài wài sì nián fù rù

当初,卫出公在位十二年后逃亡,在外流亡四年后重新回国。

chū gōng hòu yuán nián shǎng cóng wáng zhě

卫出公复位后的第一年,奖赏跟随他流亡的人。

lì èr shí yī nián zú chū gōng jì fù qián gōng chū gōng zǐ ér zì lì shì wèi dào gōng

在位二十一年后去世,卫出公的叔父黔攻击出公的儿子并自立为国君,这就是卫悼公。

dào gōng wǔ nián zú zi jìng gōng fú lì

卫悼公在位五年后去世,他的儿子敬公弗即位。

jìng gōng shí jiǔ nián zú zi zhāo gōng jiū lì

敬公在位十九年去世,儿子昭公纠继位。

shì shí sān jìn qiáng wèi rú xiǎo hòu shǔ zhī

那时三晋强大,卫国如同小诸侯,依附于他们。

zhāo gōng liù nián gōng zǐ wěi shì zhī dài lì shì wèi huái gōng

昭公六年,公子亹杀死昭公取而代之,这就是怀公。

huái gōng shí yī nián gōng zǐ tuí shì huái gōng ér dài lì shì wèi shèn gōng

怀公十一年,公子穨杀死怀公而继位,这就是慎公。

shèn gōng fù gōng zǐ shì

慎公的父亲是公子适;

shì fù jìng gōng yě

公子适的父亲是敬公。

shèn gōng sì shí èr nián zú zǐ shēng gōng xun lì

慎公在位四十二年去世,儿子声公训继位。

shēng gōng shí yī nián zú zi chéng hóu lì

声公在位十一年去世,儿子成侯继位。

chéng hóu shí yī nián gōng sūn yāng rù qín

成侯十一年,公孙鞅进入秦国。

shí liù nián wèi gèng biǎn hào yuē hóu

十六年,卫国进一步贬低称号为侯。

èr shí jiǔ nián chéng hóu zú zǐ píng hóu lì

二十九年,成侯去世,儿子平侯继位。

píng hóu bā nián zú zǐ sì jūn lì

平侯在位八年去世,儿子嗣君继位。

sì jūn wǔ nián gèng biǎn hào yuē jūn dú yǒu pú yáng

嗣君五年,再次贬低称号为君,只剩下濮阳一地。

sì shí èr nián zú zi huái jūn lì

四十二年,嗣君去世,儿子怀君继位。

huái jūn sān shí yī nián cháo wèi wèi qiú shā huái jūn

怀君三十一年,去朝见魏国,魏国囚禁并杀死了怀君。

wèi gēng lì sì jūn dì shì wèi yuán jūn

魏国改立嗣君的弟弟,这就是元君。

yuán jūn wèi wèi xù gù wèi lì zhī

元君是魏国的女婿,所以魏国立他为君。

yuán jūn shí sì nián qín bá wèi dōng de qín chū zhì dōng jùn gēng xǐ wèi yě wáng xiàn ér bìng pú yáng wèi dōng jùn

元君十四年,秦国攻占魏国东部地区,秦国初次设置东郡,又将卫国迁到野王县,而把濮阳并入东郡。

èr shí wǔ nián yuán jūn zú zi jūn jiǎo lì

二十五年,元君去世,儿子君角继位。

jūn jiǎo jiǔ nián qín bìng tiān xià lì wèi shǐ huáng dì

君角九年,秦国统一天下,立为始皇帝。

èr shí yī nián èr shì fèi jūn jiǎo wèi shù rén wèi jué sì

二十一年,秦二世废黜君角为平民,卫国的祭祀断绝。

tài shǐ gōng yuē yú dú shì jiā yán zhì wū xuān gōng zhī tài zǐ yǐ fù jiàn zhū dì shòu zhēng sǐ yǐ xiāng ràng cǐ yǔ jìn tài zǐ shēn shēng bù gǎn míng lí jī zhī guò tóng jù è shāng fù zhī zhì

太史公说:我阅读世家记载,读到宣公的太子因为女人被杀,弟弟寿争着替死以相让,这与晋国太子申生不敢揭露骊姬的过错相同,都是怕伤害父亲的心意。

rán zú sǐ wáng hé qí bēi yě

然而最终都死了,多么可悲啊!

huò fù zǐ xiāng shā xiōng dì xiāng miè yì dú hé zāi

有的父子互相残杀,兄弟互相消灭,这又是为什么呢?

sī kòu shòu fēng zǐ cái yǒu zuò

司寇受封,制作梓材。

chéng xī jué qì yí jiā qí jué

赐予器物,加封爵位。

jì wǔ néng xiū cóng wén shǐ yuē

武公能修德政,文公开始简约。

shī měi guī yàn chuán qín shí què

诗歌赞美归燕,史传称颂石碏。

pí guān shè hóng chéng xuān shǐ gǔ

戴皮冠射鸿雁,乘轩车出使谷地。

xuān zòng yín bì xìn shēng jí shuò

宣公放纵淫乱,祸患起于伋与朔。

kuǎi kuì dé zuì chū gōng xíng è

蒯聩获罪出逃,出公行为恶劣。

wèi zuò rì shuāi shī wū jūn jiǎo

卫国国运日渐衰落,最终亡于君角。

✦ You read 三十世家·卫康叔世家

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.