史记 · 司马迁 · Chapter 94 of 130

七十列传·田儋列传

PinyinModern Translation
Size

tián dān zhě dí rén yě gù qí wáng tián shì zú yě

田儋是狄县人,原本是齐国田氏王族的后代。

dān cóng dì tián róng róng dì tián héng jiē háo zōng qiáng néng dé rén

田儋的堂弟田荣,田荣的弟弟田横,都是豪杰,家族势力强大,很得人心。

chén shè zhī chū qǐ wáng chu yě shǐ zhōu shì lüè dìng wèi de běi zhì dí dí chéng shǒu

陈涉刚起兵在楚地称王时,派周市去攻占魏地,向北打到狄县,狄县闭城坚守。

tián dān xiáng wèi fù qí nú cóng shào nián zhī tíng yù yè shā nú

田儋假装绑住自己的奴仆,带着一帮年轻人到县衙,想以拜见为名杀掉奴仆。

jiàn dí lìng yīn jī shā lìng ér zhào háo lì zǐ dì yuē zhū hóu jiē fǎn qín zì lì qí gǔ zhī jiàn guó dān tián shì dāng wáng

见到狄县县令,趁机杀死县令,然后召集豪强官吏和子弟说:“各地诸侯都反秦自立,齐国是古代建立的国家,我田儋是田氏后代,应当称王。”

suì zì lì wèi qí wáng fā bīng yǐ jī zhōu shì

于是自立为齐王,发兵攻打周市。

zhōu shì jūn hái qù tián dān yīn lǜ bīng dōng lüè dìng qí de

周市军队撤退离去,田儋便率兵向东平定齐地。

qín jiāng zhāng hán wéi wèi wáng jiù wū lín jì jí

秦将章邯在临济包围了魏王咎,情况危急。

wèi wáng qǐng jiù wū qí qí wáng tián dān jiàng bīng jiù wèi

魏王向齐国求救,齐王田儋带兵救援魏国。

zhāng hán yè xián méi jī dà pò qí wèi jūn shā tián dān wū lín jì xià

章邯夜间让士兵衔枚突袭,大败齐、魏联军,在临济城下杀死田儋。

dān dì tián róng shōu dān yú bīng dōng zǒu dōng ē

田儋的弟弟田荣收集田儋的残兵向东逃到东阿。

qí rén wén wáng tián dān sǐ nǎi lì gù qí wáng jiàn zhī dì tián jiǎ wèi qí wáng tián jiǎo wèi xiāng tián jiān wèi jiāng yǐ jù zhū hóu

齐国人听说齐王田儋死了,就拥立前齐王建的弟弟田假为齐王,田角为丞相,田间为将军,来抵抗诸侯。

tián róng zhī zǒu dōng ē zhāng hán zhuī wéi zhī

田荣逃到东阿,章邯追击并包围了他。

xiàng liáng wén tián róng zhī jí nǎi yǐn bīng jī pò zhāng hán jūn dōng ē xià

项梁听说田荣危急,就带兵在东阿城下击败章邯军队。

zhāng hán zǒu ér xi xiàng liáng yīn zhuī zhī

章邯向西逃走,项梁于是追击他。

ér tián róng nù qí zhī lì jiǎ nǎi yǐn bīng guī jī zhú qí wáng jiǎ

而田荣对齐国立田假为王感到愤怒,就带兵回去,攻打并赶走了齐王田假。

jiǎ wáng zǒu chu

田假逃亡到楚国。

qí xiàng jiǎo wáng zǒu zhào

齐相田角逃亡到赵国;

jiǎo dì tián jiān qián qiú jiù zhào yīn liú bù gǎn guī

田角的弟弟田间先前去赵国求救,因此留在赵国不敢回来。

tián róng nǎi lì tián dān zi shì wèi qí wáng

田荣于是立田儋的儿子田市为齐王。

róng xiāng zhī tián héng wèi jiāng píng qí de

田荣担任丞相,田横担任将军,平定了齐地。

xiàng liáng jì zhuī zhāng hán zhāng hán bīng yì shèng xiàng liáng shǐ shǐ gào zhào qí fā bīng gòng jī zhāng hán

项梁追击章邯后,章邯兵力更加壮大,项梁派使者告知赵国和齐国,要他们发兵共同攻打章邯。

tián róng yuē shǐ chu shā tián jiǎ zhào shā tián jiǎo tián jiān nǎi kěn chū bīng

田荣说:“如果楚国杀掉田假,赵国杀掉田角、田间,我才肯出兵。”

chǔ huái wáng yuē tián jiǎ yǔ guó zhī wáng qióng ér guī wǒ shā zhī bú yì

楚怀王说:“田假是盟国的君王,走投无路来投奔我,杀他不符合道义。”

zhào yì bù shā tián jiǎo tián jiān yǐ shì wū qí

”赵国也不杀田角、田间,以此与齐国做交易。

qí yuē fù shì shǒu zé zhǎn shǒu shì zú zé zhǎn zú

齐国方面说:“毒蛇咬了手就砍掉手,咬了脚就砍掉脚。”

hé zhě

为什么呢?

wéi hài wū shēn yě

这对自身是有害的。

jīn tián jiǎ tián jiǎo tián jiān wū chu zhào fēi zhí shǒu zú qi yě hé gù bù shā

如今田假、田角、田间在楚国、赵国,并非像手足般亲近的亲戚,为何不杀掉他们?

qiě qín fù dé zhì wū tiān xià zé yǐ hé yòng shì zhě fén mù yǐ

况且秦国若再次得志于天下,那么那些掌权者的祖坟都要被刨了。

chu zhào bù tīng qí yì nù zhōng bù kěn chū bīng

”楚国、赵国不听,齐国也发怒,最终不肯出兵。

zhāng hán guǒ bài shā xiàng liáng pò chu bīng chu bīng dōng zǒu ér zhāng hán dù hé wéi zhào wū jù lù

章邯果然击败并杀死了项梁,击破楚军,楚军向东撤退,而章邯渡过黄河在巨鹿包围了赵国。

xiàng yǔ wǎng jiù zhào yóu cǐ yuàn tián róng

项羽前去救援赵国,因此怨恨田荣。

xiàng yǔ jì cún zhào jiàng zhāng hán děng xī tú xián yáng miè qín ér lì hòu wáng yě nǎi xǐ qí wáng tián shì gēng wáng jiāo dōng zhì jí mò

项羽保全赵国后,招降了章邯等人,向西攻入咸阳大肆屠杀,灭亡秦朝并分封诸侯王,于是将齐王田市改封为胶东王,定都即墨。

qí jiāng tián dōu cóng gòng jiù zhào yīn rù guān gù lì dōu wèi qí wáng zhì lín zī

齐国将领田都跟随项羽共同救赵,因而进入函谷关,所以被立为齐王,定都临淄。

gù qí wáng jiàn sūn tián ān xiàng yǔ fāng dù hé jiù zhào tián ān xià jì běi shù chéng yǐn bīng jiàng xiàng yǔ xiàng yǔ lì tián ān wèi jì běi wáng zhì bó yáng

原齐王田建的孙子田安,在项羽正渡河救赵时,攻下济北几座城池,率军投降项羽,项羽立田安为济北王,定都博阳。

tián róng yǐ fù xiàng liáng bù kěn chū bīng zhù chu zhào gōng qín gù bù dé wáng

田荣因为辜负项梁不肯出兵帮助楚国、赵国攻打秦国,所以没能封王;

zhào jiāng chén yú yì shī zhí bù dé wáng èr rén jù yuàn xiàng wáng

赵国将领陈馀也失去原有职位,未能封王:两人都怨恨项王。

xiàng wáng jì guī zhū hóu gè jiù guó tián róng shǐ rén jiàng bīng zhù chén yú lìng fǎn zhào de ér róng yì fā bīng yǐ jù jī tián dōu tián dōu wáng zǒu chu

项王返回后,诸侯各自前往封国,田荣派人率军协助陈馀,让他在赵地反叛,而田荣也发兵抵抗并攻击田都,田都逃亡到楚国。

tián róng liú qí wáng shì wú lìng zhī jiāo dōng

田荣扣留齐王田市,不让他去胶东。

shì zhī zuǒ yòu yuē xiàng wáng qiáng bào ér wáng dāng zhī jiāo dōng bù jiù guó bì wēi

田市身边的人说:“项王强横残暴,而大王您被派往胶东,若不去封国,必定危险。

shì jù nǎi wáng jiù guó

”田市害怕,于是偷偷逃往封国。

tián róng nù zhuī jī shā qí wáng shì wū jí mò hái gōng shā jì běi wáng ān

田荣大怒,追击并在即墨杀死了齐王田市,回军又攻杀了济北王田安。

wū shì tián róng nǎi zì lì wèi qí wáng jǐn bìng sān qí zhī de

于是田荣便自立为齐王,完全吞并了三齐之地。

xiàng wáng wén zhī dà nù nǎi běi fá qí

项王听说后,勃然大怒,于是北上讨伐齐国。

qí wáng tián róng bīng bài zǒu píng yuán píng yuán rén shā róng

齐王田荣兵败,逃到平原,平原人杀死了田荣。

xiàng wáng suì shāo yí qí chéng guō suǒ guò zhě jǐn tú zhī

项王于是焚烧夷平齐国的城郭,所过之处全部屠戮。

qí rén xiāng jù pàn zhī

齐国人聚集起来反叛他。

róng dì héng shōu qí sǎn bīng de shù wàn rén fǎn jī xiàng yǔ wū chéng yáng

田荣的弟弟田横,收拢齐国溃散的士兵,得到数万人,在城阳反击项羽。

ér hàn wáng lǜ zhū hóu bài chu rù péng chéng

而汉王率领诸侯击败楚军,攻入彭城。

xiàng yǔ wén zhī nǎi yì qí ér guī jī hàn wū péng chéng yīn lián yǔ hàn zhàn xiāng jù xíng yáng

项羽听说后,便放弃齐国而回军,在彭城攻击汉军,于是连续与汉军交战,在荥阳对峙。

yǐ gù tián héng fù de shōu qí chéng yì lì tián róng zi guǎng wéi qí wáng ér héng xiāng zhī zhuān guó zhèng zhèng wú jù xì jiē duàn wū xiāng

因此田横得以重新收复齐国的城池,拥立田荣的儿子田广为齐王,而田横担任丞相,独揽国家大权,无论大小政务都由丞相决断。

héng dìng qí sān nián hàn wáng shǐ lì shēng wǎng shuō xià qí wáng guǎng jí qí xiàng guó héng

田横平定齐国三年后,汉王刘邦派郦食其前去劝说齐王田广和丞相田横归降。

héng yǐ wéi rán jiě qí lì xià jūn

田横认为有道理,解除了历下驻军的防备。

hàn jiāng hán xìn yǐn bīng qiě dōng jī qí

汉将韩信本来带兵将要向东攻打齐国。

qí chū shǐ huá wú shāng tián jiě jūn wū lì xià yǐ jù hàn hàn shǐ zhì nǎi ba shǒu zhàn bèi zòng jiǔ qiě qiǎn shǐ yǔ hàn píng

齐国起初派华无伤、田解在历下驻军以抵抗汉军,汉使到来后,便撤除了防守战备,纵情饮酒,并派遣使者与汉朝议和。

hàn jiāng hán xìn yǐ píng zhào yàn yòng kuǎi tōng jì dù píng yuán xí pò qí lì xià jūn yīn rù lín zī

汉将韩信已经平定赵国、燕国,采用蒯通的计策,渡过平原,突袭攻破齐国历下驻军,于是进入临淄。

qí wáng guǎng xiāng héng nù yǐ lì shēng mài jǐ ér hēng lì shēng

齐王田广、丞相田横大怒,认为郦食其出卖了自己,便烹杀了郦食其。

qí wáng guǎng dōng zǒu gāo mì xiāng héng zǒu bó shǒu xiāng tián guāng zǒu chéng yáng jiāng jūn tián jì jūn wū jiāo dōng

齐王田广向东逃到高密,丞相田横逃到博县,代理丞相田光逃到城阳,将军田既在胶东驻军。

chu shǐ lóng qiě jiù qí qí wáng yǔ hé jūn gāo mì

楚国派龙且救援齐国,齐王与他在高密会合军队。

hàn jiāng hán xìn yǔ cáo cān pò shā lóng qiě lǔ qí wáng guǎng

汉将韩信与曹参击败并杀死龙且,俘虏了齐王田广。

hàn jiāng guàn yīng zhuī de qí shǒu xiāng tián guāng

汉将灌婴追击并俘获了齐国代理丞相田光。

zhì bó ér héng wén qí wáng sǐ zì lì wèi qí wáng huán jī yīng yīng bài héng zhī jūn wū yíng xià

到达博县时,田横听说齐王已死,便自立为齐王,回军攻击灌婴,灌婴在嬴下击败了田横的军队。

tián héng wáng zǒu liáng guī péng yuè

田横逃亡到梁地,投奔彭越。

péng yuè shì shí jū liáng de zhōng lì qiě wèi hàn qiě wèi chu

彭越当时占据梁地,保持中立,时而支持汉朝,时而支持楚国。

hán xìn yǐ shā lóng qiě yīn lìng cáo cān jìn bīng pò shā tián jì wū jiāo dōng shǐ guàn yīng pò shā qí jiāng tián xī wū qiān shèng

韩信已经杀死龙且,于是命令曹参进军在胶东击败并杀死田既,派灌婴在千乘击败并杀死齐将田吸。

hán xìn suì píng qí qǐ zì lì wèi qí jiǎ wáng hàn yīn ér lì zhī

韩信于是平定齐国,请求自立为代理齐王,汉朝便册封了他。

hòu suì yú hàn miè xiàng jí hàn wáng lì wèi huáng dì yǐ péng yuè wèi liáng wáng

一年多后,汉朝消灭了项羽,汉王刘邦登基为皇帝,封彭越为梁王。

tián héng jù zhū ér yǔ qí tú shǔ wǔ bǎi yú rén rù hǎi jū dǎo zhōng

田横害怕被杀,便与他的部下五百多人逃入海中,居住在海岛上。

gāo dì wén zhī yǐ wéi tián héng xiōng dì běn dìng qí qí rén xián zhě duō fù yān jīn zài hǎi zhōng bù shōu hòu kǒng wéi luàn nǎi shǐ shǐ shè tián héng zuì ér zhào zhī

汉高祖刘邦听说后,认为田横兄弟原本平定了齐国,齐国的贤能之士大多依附于他,如今流落海上不收编,日后恐怕会作乱,于是派遣使者赦免田横的罪过并召见他。

tián héng yīn xiè yuē chén hēng bì xià zhī shǐ lì shēng jīn wén qí dì lì shāng wèi hàn jiāng ér xián chén kǒng jù bù gǎn fèng zhào qǐng wèi shù rén shǒu hǎi dǎo zhōng

田横于是辞谢说:“我烹杀了陛下的使者郦食其,如今听说他的弟弟郦商是汉朝将领且贤能,我心中恐惧,不敢接受诏令,请求让我做平民,留守在海岛中。

shǐ hái bào gāo huáng dì nǎi zhào wèi wèi lì shāng yuē qí wáng tián héng jí zhì rén mǎ cóng zhě gǎn dòng yáo zhě zhì zú yí

”使者回去报告,汉高祖便下诏给卫尉郦商说:“齐王田横即将到来,谁敢动他的人马随从,就灭其全族!

nǎi fù shǐ shǐ chí jié jù gào yǐ zhào shāng zhuàng yuē tián héng lái dà zhě wáng xiǎo zhě nǎi hóu ěr

”于是再次派遣使者持节杖详细告知诏令给郦商的情况,说:“田横若来,大则封王,小则封侯;

bù lái qiě jǔ bīng jiā zhū yān

若不来,将发兵讨伐诛灭。

tián héng nǎi yǔ qí kè èr rén chéng chuán yì luò yáng

”田横于是与他的两位门客乘坐驿车前往洛阳。

wèi zhì sān shí lǐ zhì shī xiāng jiù zhì héng xiè shǐ zhě yuē rén chén jiàn tiān zi dāng xǐ mù

距离洛阳不到三十里,到达尸乡驿站,田横辞谢使者说:“臣子见天子应当沐浴更衣。

zhǐ liú

”只留下。

wèi qí kè yuē héng shǐ yǔ hàn wáng jù nán miàn chēng gū jīn hàn wáng wèi tiān zǐ ér héng nǎi wèi wáng lǔ ér běi miàn shì zhī qí chǐ gù yǐ shèn yǐ

对他的门客说:“我田横当初和汉王一样南面称王,如今汉王成了天子,我却成了逃亡的俘虏要向他称臣,这耻辱已经够大了。

qiě wú hēng rén zhī xiōng yǔ qí dì bìng jiān ér shì qí zhǔ zòng bǐ wèi tiān zǐ zhī zhào bù gǎn dòng wǒ wǒ dú bù kuì wū xīn hu

况且我烹杀了人家的哥哥,却和他的弟弟并肩侍奉同一个君主,就算他畏惧天子的诏令不敢动我,我自己心里难道不感到羞愧吗?

qiě bì xià suǒ yǐ yù jiàn wǒ zhě bù guò yù yī jiàn wú miàn mào ěr

再说陛下之所以想见我,不过是想看看我的容貌罢了。

jīn bì xià zài luò yáng jīn zhǎn wú tóu chí sān shí lǐ jiān xíng róng shàng wèi néng bài yóu kě guān yě

现在陛下在洛阳,如果砍下我的头,快马奔驰三十里,容貌应该还没腐烂,还能看得清楚。

suì zì jǐng lìng kè fèng qí tóu cóng shǐ zhě chí zòu zhī gāo dì

”于是自刎而死,让门客捧着他的头,跟随使者快马向高帝报告。

gāo dì yuē jiē hū yǒu yǐ yě fū

高帝说:“唉!果然有原因啊!

qǐ zì bù yī xiōng dì sān rén gēng wáng qǐ bù xián hū zāi

从一个平民起家,兄弟三人相继称王,难道不是贤能吗!

wèi zhī liú tì ér bài qí èr kè wèi dū wèi fā zú èr qiān rén yǐ wáng zhě lǐ zàng tián héng

”为他流泪,并任命他的两位门客为都尉,调拨两千士兵,用王者的礼仪安葬了田横。

jì zàng èr kè chuān qí zhǒng páng kǒng jiē zì jǐng xià cóng zhī

安葬之后,两位门客在田横墓旁挖了洞,都自刎而死,追随他于地下。

gāo dì wén zhī nǎi dà jīng dà tián héng zhī kè jiē xián

高帝听说后,大为震惊,认为田横的门客都很贤能。

wú wén qí yú shàng wǔ bǎi rén zài hǎi zhōng shǐ shǐ zhào zhī

我听说他还有五百多人在海岛上,就派使者去召见他们。

zhì zé wén tián hèng sǐ yì jiē zì shā

使者到了那里,他们听说田横已死,也都自杀了。

wū shì nǎi zhī tián héng xiōng dì néng de shì yě

于是才知道田横兄弟能够招揽贤士。

tài shǐ gōng yuē shén yǐ kuǎi tōng zhī móu luàn qí jiāo huái yīn qí zú wáng cǐ liǎng rén

太史公说:蒯通的计谋真是厉害啊,扰乱了齐国,让淮阴侯骄傲自大,最终害死了这两个人!

kuǎi tōng zhě shàn wèi cháng duǎn shuō lùn zhàn guó zhī quán biàn wèi bā shí yī shǒu

蒯通这个人,擅长纵横捭阖的游说,论述战国时期的权谋变化,写了八十一篇文章。

tōng shàn qí rén ān qī shēng ān qī shēng cháng gàn xiàng yǔ xiàng yǔ bù néng yòng qí jiā

蒯通和齐国人安期生关系很好,安期生曾经向项羽献策,项羽没有采纳他的计谋。

yǐ ér xiàng yǔ yù fēng cǐ liǎng rén liǎng rén zhōng bù kěn shòu wáng qù

后来项羽想封赏这两个人,两人最终都不肯接受,逃走了。

tián héng zhī gāo jié bīn kè mù yì ér cóng héng sǐ qǐ fēi zhì xián

田横的高尚节操,门客们仰慕他的义气而追随他赴死,难道不是极其贤能吗!

yú yīn ér liè yān

我因此把他们的事迹记录下来。

bù wú shàn huà zhě mò néng tú hé zāi

不是没有擅长绘画的人,却没人能画出他们的形象,为什么呢?

qín xiàng zhī jì tiān xià jiāo bīng

秦朝和项羽争霸的时期,天下战乱不断。

liù guó shù dǎng zì zhì háo yīng

六国各自结党,自立豪杰英雄。

tián dān yǔn kòu lì shì xiāng róng

田儋死于敌寇之手,在街市上被立起以示荣耀。

chu fēng wáng jiǎ qí pò lì shēng

楚国封王是假的,齐国打败了郦生。

xiōng dì gēng wáng hǎi dǎo chuán shēng

兄弟轮流称王,海岛上传递着消息。

✦ You read 七十列传·田儋列传

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.