韩非子 · 佚名 · Chapter 9 of 55

八奸

PinyinModern Translation
Size

fán rén chén zhī suǒ dào chéng jiān zhě yǒu bā shù yī yuē tóng chuáng èr yuē zài páng sān yuē fù xiōng sì yuē yǎng yāng wǔ yuē mín méng liù yuē liú xíng qī yuē wēi qiáng bā yuē sì fāng

臣子用来达成奸谋的手段有八种:一是同床,二是在旁,三是父兄,四是养殃,五是民萌,六是流行,七是威强,八是四方。

hé wèi tóng chuáng

什么叫同床?

yuē guì fū rén ài rú zǐ biàn pì hào sè cǐ rén zhǔ zhī suǒ huò yě

指的是:尊贵的夫人、宠爱的姬妾、善于逢迎的美色,这些都是君主容易迷恋的对象。

tuō yú yàn chǔ zhī yú chéng zuì bǎo zhī shí ér qiú qí suǒ yù cǐ bì tīng zhī shù yě

趁着君主安居享乐、酒足饭饱的时候,提出自己的要求,这是必定会被听从的办法。

wéi rén chén zhě nèi shì zhī yǐ jīn yù shǐ huò qí zhǔ cǐ zhī wèi tóng chuáng

做臣子的用金银珠宝从内部讨好她们,让她们迷惑君主,这就叫做“同床”。

èr yuē zài páng

第二种叫在旁。

hé wèi zài bàng

什么叫在旁?

yuē yōu xiào zhū rú zuǒ yòu jìn xí cǐ rén zhǔ wèi mìng ér wěi wěi wèi shǐ ér nuò nuò xiān yì chéng zhǐ guān mào chá sè yǐ xiān zhǔ xīn zhě yě

指的是:优伶、侏儒、身边的亲信侍从,这些人君主还没下令就连连称是,还没差遣就满口应承,预先揣摩君主的心意,察言观色以迎合君主。

cǐ jiē jù jìn jù tuì jiē yīng jiē duì yī cí tóng guǐ yǐ yí zhǔ xīn zhě yě

这些人都是一起进退、一起应对,用同样的说辞来影响君主的心思。

wéi rén chén zhě nèi shì zhī yǐ jīn yù wán hǎo wài wèi zhī xíng bù fǎ shǐ zhī huà qí zhǔ cǐ zhī wèi zài páng

做臣子的用珍宝玩物从内部讨好他们,在外部帮他们做违法的事,让他们去影响君主,这就叫做“在旁”。

sān yuē fù xiōng

第三种叫父兄。

hé wèi fù xiōng

什么叫父兄?

yuē cè shì gōng zǐ rén zhǔ zhī suǒ qīn ài yě

指的是:君主的兄弟子侄,是君主亲近爱护的人;

dà chén tíng lì rén zhǔ zhī suǒ yǔ dù jì yě

朝廷大臣和官吏,是君主与之谋划国事的人。

cǐ jiē jìn lì bì yì rén zhǔ zhī suǒ bì tīng yě

这些人都会尽力出谋划策,君主也一定会听从。

wéi rén chén zhě shì gōng zǐ cè shì yǐ yīn shēng zǐ nǚ shōu dà chén yán lì yǐ cí yán chǔ yuē yán shì shì chéng zé jìn jué yì lù yǐ quàn qí xīn fàn qí zhǔ cǐ zhī wèi fù xiōng

做臣子的用音乐、美色讨好公子王孙,用言辞拉拢大臣官吏,和他们约定,事情办成就给他们加官进爵,以此鼓动他们,让他们去影响君主,这就叫做“父兄”。

sì yuē yǎng yāng

第四种叫养殃。

hé wèi yǎng yāng

什么叫养殃?

yuē rén zhǔ lè měi gōng shì tái chí hǎo shì zǐ nǚ gǒu mǎ yǐ yú qí xīn cǐ rén zhǔ zhī yāng yě

指的是:君主喜欢华丽的宫殿楼台池塘,爱好装饰美女、狗马来取乐,这是君主的祸患。

wéi rén chén zhě jǐn mín lì yǐ měi gōng shì tái chí zhòng fù liǎn yǐ shì zǐ nǚ gǒu mǎ yǐ yú qí zhǔ ér luàn qí xīn cóng qí suǒ yù ér shù sī lì qí jiān cǐ wèi yǎng yāng

做臣子的耗尽民力来修建豪华宫室园林,加重赋税来装饰美女狗马,以此取悦君主、扰乱他的心智,顺从他的欲望,并在其中谋取私利,这就叫做“养殃”。

wǔ yuē mín méng

第五种叫民萌。

hé wèi mín méng

什么叫民萌?

yuē wéi rén chén zhě sàn gōng cái yǐ shuō mín rén xíng xiǎo huì yǐ qǔ bǎi xìng shǐ cháo tíng shì jǐng jiē quàn quán yù jǐ yǐ sāi qí zhǔ ér chéng qí suǒ yù cǐ zhī wèi mín méng

指的是:做臣子的散发公家财物来讨好民众,施行小恩小惠来收买百姓,让朝廷和民间都称赞自己,从而蒙蔽君主、实现自己的欲望,这就叫做“民萌”。

liù yuē liú xíng

第六种叫流行。

hé wèi liú xíng

什么叫作“流行”?

yuē rén zhǔ zhě gù yōng qí yán tán xī yú tīng lùn yì yì yí yǐ biàn shuō

回答是:君主本来就会堵塞自己的言路,很少听取议论,容易被巧言说服而改变主意。

wéi rén chén zhě qiú zhū hou zhī biàn shì yǎng guó zhōng zhī néng shuō zhě shǐ zhī yǐ yǔ qí sī

做臣子的就网罗各诸侯国的辩士,豢养国内能说会道的人,让他们来为自己的私利说话。

wèi qiǎo wén zhī yán liú xíng zhī cí shì zhī yǐ lì shì jù zhī yǐ huàn hài shī shǔ xū cí yǐ huài qí zhǔ cǐ zhī wèi liú xíng

编造花言巧语、流利动听的辞令,用有利的形势来诱导君主,用祸害来恐吓君主,编造虚假的言辞来损害君主,这就叫作“流行”。

qī yuē wēi qiáng

第七种叫作“威强”。

hé wèi wēi qiáng

什么叫作“威强”?

yuē jūn rén zhě yǐ qún chén bǎi xìng wèi wēi qiáng zhě yě

回答是:君主是靠群臣百姓来形成强大威势的。

qún chén bǎi xìng zhī suǒ shàn zé jūn shàn zhī

群臣百姓所喜欢的,君主就喜欢;

fēi qún chén bǎi xìng zhī suǒ shàn zé jūn bù shàn zhī

群臣百姓所不喜欢的,君主就不喜欢。

wéi rén chén zhě jù dài jiàn zhī kè yǎng bì sǐ zhī shì yǐ zhāng qí wēi míng yān jǐ zhě bì lì bù wéi jǐ zhě bì sǐ yǐ kǒng qí qún chén bǎi xìng ér xíng qí sī cǐ zhī wèi wēi qiáng

做臣子的,聚集带剑的侠客,豢养亡命之徒,用来炫耀自己的威风,表明顺从他的一定得利,不顺从他的一定要死,以此来恐吓群臣百姓从而实现个人私利,这就叫作“威强”。

bā yuē sì fāng

第八种叫作“四方”。

hé wèi sì fāng

什么叫作“四方”?

yuē jūn rén zhě guó xiǎo zé shì dà guó

回答是:做君主的,国家小就要侍奉大国;

bīng ruò zé wèi qiáng bīng

军队弱就害怕强大的军队。

dà guó zhī suǒ suǒ xiǎo guó bì tīng

大国勒索的,小国一定听从;

qiáng bīng zhī suǒ jiā ruò bīng bì fú

强兵压境的,弱兵一定屈服。

wéi rén chén zhě zhòng fù liǎn jǐn fǔ kù xū qí guó yǐ shì dà guó ér yòng qí wēi qiú yòu qí jūn

做臣子的,加重赋税,耗尽国库,削弱自己的国家去侍奉大国,借用大国的威势来诱迫自己的君主;

shèn zhě jǔ bīng yǐ jù biān jìng ér zhì liǎn yú nèi báo zhě shù nèi dà shǐ yǐ zhèn qí jūn shǐ zhī kǒng jù cǐ zhī wèi sì fāng

严重的,甚至招引大国军队压境来挟制国内,轻的,也屡屡引进大国使者来震慑君主,使他害怕,这就叫作“四方”。

fán cǐ bā zhě rén chén zhī suǒ yǐ dào chéng jiān shì zhǔ suǒ yǐ yōng jié shī qí suǒ yǒu yě bù kě bù chá yān

所有这八种手段,是臣子实现奸谋的途径,是当代君主受到蒙蔽挟制以至失掉权势的原因,是不可不明察的。

míng jūn zhī yú nèi yě yú qí sè ér bù xíng qí yè bù shǐ sī qǐng

明君对于宫内的夫人美女,欣赏她们的美色而不理睬她们的禀告,不准因私请求。

qí yú zuǒ yòu yě shǐ qí shēn bì zé qí yán bù shǐ yì cí

对于左右近侍,使用他们,但一定要考察他们的言论,不准夸大其辞。

qí yú fù xiōng dà chén yě tīng qí yán yě bì shǐ yǐ fá rèn yú hòu bù lìng wàng jǔ

对于父兄和大臣,听取他们的意见,但一定要使他们用受罚担保后果,不许随便乱荐。

qí yú guān dōng wán hǎo yě bì lìng zhī yǒu suǒ chū bù shǐ shàn jìn shàn tuì bù shǐ qún chén yú qí yì

对于观赏玩乐的东西,一定要在法令上有依据,不准群臣擅自进献或裁减,不让群臣猜度到君主的心意。

qí yú dé shī yě zòng jìn cái fā fén cāng lì yú mín zhě bì chū yú jūn bù shǐ rén chén sī qí dé

对于恩惠的施行,凡是发放国库的财物和官仓的粮食,有利于民众的事,一定要用君主名义,不要让臣下将恩德归于自己。

qí yú shuō yì yě chēng yù zhě suǒ shàn huǐ cī zhě suǒ è bì shí qí néng chá qí guò bù shǐ qún chén xiāng wéi yǔ

在议论方面,对赞誉者所称赞的,对诋毁者所厌恶的,必须核实其才能,考察其过失,不让群臣互相串通。

qí yú yǒng lì zhī shì yě jūn lǚ zhī gōng wú yú shǎng yì dòu zhī yǒng wú shè zuì bù shǐ qún chén xíng sī cái

对于勇武有力的人,军功不得过度奖赏,私斗之勇不得赦免罪责,不让群臣利用私人财物行事。

qí yú zhū hou zhī qiú suǒ yě fǎ zé tīng zhī bù fǎ zé jù zhī

对于诸侯的索求,合法的就听从,不合法的就拒绝。

zé wèi wáng jūn zhě fēi mò yǒu qí guó yě ér yǒu zhī zhě jiē fēi jǐ yǒu yě

所谓亡国之君,并非没有国家,而是拥有的国家都不属于自己。

lìng chén yǐ wài wèi zhì yú nèi zé shì jūn rén zhě wáng yě

让臣子借助外部势力来控制内部,这就是君主丧失权力的表现。

tīng dà guó wèi jiù wáng yě ér wáng jí yú bù tīng gù bù tīng

听从大国以求救亡,但灭亡比不听从更快,所以不听从。

qún chén zhī bù tīng zé bù wài zhū hou zhū hou zhī bù tīng zé bù shòu chén zhī wū qí jūn yǐ

群臣知道君主不听从,就不会向外勾结诸侯;诸侯知道君主不听从,就不会接受臣子对其君主的诬陷。

míng zhǔ zhī wèi guān zhí jué lù yě suǒ yǐ jìn xián cái quàn yǒu gōng yě

英明君主设置官职爵禄,是为了选拔贤才、激励有功之人。

gù yuē xián cái zhě chù hòu lù rèn dà guān

所以说:贤才应享受厚禄、担任高官;

gōng dà zhě yǒu zūn jué shòu zhòng shǎng

功劳大的人应获得尊贵爵位和重赏。

guān xián zhě liàng qí néng fù lù zhě chēng qí gōng

任命贤能者要衡量其才能,授予俸禄要与其功劳相称。

shì yǐ xián zhě bù wū néng yǐ shì qí zhǔ yǒu gōng zhě lè jìn qí yè gù shì chéng gōng lì jīn zé bù rán bù kè xián bù xiào bù lùn yǒu gōng láo yòng zhū hou zhī zhòng tīng zuǒ yòu zhī yè fù xiōng dà chén shàng qǐng jué lù yú shàng ér xià mài zhī yǐ shōu cái lì jí yǐ shù sī dǎng

因此贤者不会虚报才能来侍奉君主,有功者乐于进取事业,所以事业成功、功业建立。如今却不是这样,不考核贤与不肖,不论有无功劳,依靠诸侯的势力,听从左右的请托,父兄大臣向上请求爵禄,向下贩卖以敛财并培植私党。

gù cái lì duō zhě mǎi guān yǐ wéi guì yǒu zuǒ yòu zhī jiāo zhě qǐng yè yǐ chéng zhòng

所以钱财多的人买官成为权贵,有左右关系的人通过请托获得权势。

gōng láo zhī chén bù lùn guān zhí zhī qiān shī miù

有功劳的臣子不被论及,官职的升迁混乱错误。

shì yǐ lì tōu guān ér wài jiāo qì shì ér qīn cái

因此官吏敷衍职守而结交外援,荒废政务而贪图财物。

shì yǐ xián zhě xiè dài ér bù quàn yǒu gōng zhě huī ér jiǎn qí yè cǐ wáng guó zhī fēng yě

于是贤者懈怠而不受激励,有功者堕落而荒废事业,这是亡国的风气。

✦ You read 八奸

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.