huáng dì wèn yuē hé rén xíng yǐ fǎ sì shí wǔ xíng ér zhì hé rú ér cóng
黄帝问曰:合人形以法四时五行而治,何如而从?
hé rú ér nì
何如而逆?
dé shī zhī yì yuàn wén qí shì
得失之意,愿闻其事!
qí bó duì yuē wǔ xíng zhě jīn mù shuǐ huǒ tǔ yě
岐伯对曰:五行者,金木水火土也。
gèng guì gèng jiàn yǐ zhī sǐ shēng yǐ jué chéng bài ér dìng wǔ zàng zhī qì jiān shén zhī shí sǐ shēng zhī qī yě
更贵更贱,以知死生,以决成败,而定五脏之气,间甚之时,死生之期也。
dì yuē yuàn zú wén zhī
帝曰:愿卒闻之。
qí bó yuē gān zhǔ chūn zú jué yīn shǎo yáng zhǔ zhì
岐伯曰:肝主春,足厥阴、少阳主治。
qí rì jiǎ yǐ
其日甲乙。
gān kǔ jí jí shí gān yǐ huǎn zhī
肝苦急,急食甘以缓之。
xīn zhǔ xià shǒu shǎo yīn tài yáng zhǔ zhì
心主夏,手少阴、太阳主治。
qí rì bǐng dīng
其日丙丁。
xīn kǔ huǎn jí shí suān yǐ shōu zhī
心苦缓,急食酸以收之。
pí zhǔ cháng xià zú tài yīn yáng míng zhǔ zhì
脾主长夏,足太阴、阳明主治。
qí rì wù jǐ
其日戊己。
pí kǔ shī jí shí kǔ yǐ zào zhī
脾苦湿,急食苦以燥之。
fèi zhǔ qiū shǒu tài yīn yáng míng zhǔ zhì
肺主秋,手太阴、阳明主治。
qí rì gēng xīn
其日庚辛。
fèi kǔ qì shàng nì jí shí kǔ yǐ xiè zhī
肺苦气上逆,急食苦以泄之。
shèn zhǔ dōng zú shǎo yīn tài yáng zhǔ zhì
肾主冬,足少阴、太阳主治。
qí rì rén guǐ
其日壬癸。
shèn kǔ zào jí shí xīn yǐ rùn zhī kāi còu lǐ zhì jīn yè tōng qì yě
肾苦燥,急食辛以润之,开腠理,致津液,通气也。
bìng zài gān yù yú xià xià bù yù shén yú qiū qiū bù sǐ chí yú dōng qǐ yú chūn jìn dāng fēng
病在肝,愈于夏,夏不愈,甚于秋,秋不死,持于冬,起于春,禁当风。
gān bìng zhě yù zài bǐng dīng bǐng dīng bù yù jiā yú gēng xīn gēng xīn bù sǐ chí yú rén guǐ qǐ yú jiǎ yǐ
肝病者,愈在丙丁,丙丁不愈,加于庚辛,庚辛不死,持于壬癸,起于甲乙。
gān bìng zhě píng dàn huì xià bǔ shén yè bàn jìng
肝病者,平旦慧,下哺甚,夜半静。
gān yù sàn jí shí xīn yǐ sàn zhī yòng xīn bǔ zhī suān xiè zhī
肝欲散,急食辛以散之,用辛补之,酸泻之。
bìng zài xīn yù zài cháng xià cháng xià bù yù shén yú dōng dōng bù sǐ chí yú chūn qǐ yú xià jìn wēn shí rè yī
病在心,愈在长夏,长夏不愈,甚于冬,冬不死,持于春,起于夏,禁温食、热衣。
xīn bìng zhě yù zài wù jǐ wù jǐ bù yù jiā yú rén guǐ rén guǐ bù sǐ chí yú jiǎ yǐ qǐ yú bǐng dīng
心病者,愈在戊己,戊己不愈,加于壬癸,壬癸不死,持于甲乙,起于丙丁。
xīn bìng zhě rì zhōng huì yè bàn shén píng dàn jìng
心病者,日中慧,夜半甚,平旦静。
xīn yù ruǎn jí shí xián yǐ ruǎn zhī yòng xián bǔ zhī gān xiè zhī
心欲软,急食咸以软之,用咸补之,甘泻之。
bìng zài pí yù zài qiū qiū bù yù shén yú chūn chūn bù sǐ chí yú xià qǐ yú cháng xià jìn wēn shí bǎo shí shī dì rú yī
病在脾,愈在秋,秋不愈,甚于春,春不死,持于夏,起于长夏,禁温食饱食、湿地濡衣。
pí bìng zhě yù zài gēng xīn gēng xīn bù yù jiā yú jiǎ yǐ jiǎ yǐ bù sǐ chí yú bǐng dīng qǐ yú wù jǐ
脾病者,愈在庚辛,庚辛不愈,加于甲乙,甲乙不死,持于丙丁,起于戊己。
pí bìng zhě rì yì huì rì chū shén xià bū jìng
脾病者,日昳慧,日出甚,下晡静。
pí yù huǎn jí shí gān yǐ huǎn zhī yòng kǔ xiè zhī gān bǔ zhī
脾欲缓,急食甘以缓之,用苦泻之,甘补之。
bìng zài fèi yù zài dōng dōng bù yù shén yú xià xià bù sǐ chí yú cháng xià qǐ yú qiū jìn hán yǐn shí hán yī
病在肺,愈在冬,冬不愈,甚于夏,夏不死,持于长夏,起于秋,禁寒饮食、寒衣。
fèi bìng zhě yù zài rén guǐ rén guǐ bù yù jiā yú bǐng dīng bǐng dīng bù sǐ chí yú wù jǐ qǐ yú gēng xīn
肺病者,愈在壬癸,壬癸不愈,加于丙丁,丙丁不死,持于戊己,起于庚辛。
fèi bìng zhě xià bū huì rì zhōng shén yè bàn jìng
肺病者,下晡慧,日中甚,夜半静。
fèi yù shōu jí shí suān yǐ shōu zhī yòng suān bǔ zhī xīn xiè zhī
肺欲收,急食酸以收之,用酸补之,辛泻之。
bìng zài shèn yù zài chūn chūn bù yù shén yú cháng xià cháng xià bù sǐ chí yú qiū qǐ yú dōng jìn fàn cuì āi rè shí wēn zhì yī
病在肾,愈在春,春不愈,甚于长夏,长夏不死,持于秋,起于冬,禁犯焠㶼热食、温炙衣。
shèn bìng zhě yù zài jiǎ yǐ jiǎ yǐ bù yù shén yú wù jǐ wù jǐ bù sǐ chí yú gēng xīn qǐ yú rén guǐ
肾病者,愈在甲乙,甲乙不愈,甚于戊己,戊己不死,持于庚辛,起于壬癸。
shèn bìng zhě yè bàn huì sì jì shén xià bū jìng
肾病者,夜半慧,四季甚,下晡静。
shèn yù jiān jí shí kǔ yǐ jiān zhī yòng kǔ bǔ zhī xián xiè zhī
肾欲坚,急食苦以坚之,用苦补之,咸泻之。
fu xié qì zhī kè yú shēn yě yǐ shèng xiāng jiā zhì qí suǒ shēng ér yù zhì qí suǒ bù shèng ér shén zhì yú suǒ shēng ér chí zì dé qí wèi ér qǐ
夫邪气之客于身也,以胜相加,至其所生而愈,至其所不胜而甚,至于所生而持,自得其位而起。
bì xiān dìng wǔ zàng zhī mài nǎi kě yán jiān shén zhī shí sǐ shēng zhī qī yě
必先定五脏之脉,乃可言间甚之时,死生之期也。
gān bìng zhě liǎng xié xià tòng yǐn shǎo fù lìng rén shàn nù
肝病者,两胁下痛引少腹,令人善怒。
xū zé mù huāng huāng wú suǒ jiàn ěr wú suǒ wén shàn kǒng rú rén jiāng bǔ zhī
虚则目䀮䀮无所见,耳无所闻,善恐,如人将捕之。
qǔ qí jīng jué yīn yǔ shǎo yáng
取其经,厥阴与少阳。
qì nì zé tóu tòng ěr lóng bù cōng jiá zhǒng qǔ xuè zhě
气逆则头痛,耳聋不聪,颊肿,取血者。
xīn bìng zhě xiōng zhōng tòng xié zhī mǎn xié xià tòng yīng bèi jiān jiǎ jiān tòng liǎng bì nèi tòng
心病者,胸中痛,胁支满,胁下痛,膺背肩甲间痛,两臂内痛。
xū zé xiōng fù dà xié xià yǔ yāo xiāng yǐn ér tòng
虚则胸腹大,胁下与腰相引而痛。
qǔ qí jīng shǎo yīn tài yáng shé xià xuè zhě
取其经,少阴、太阳,舌下血者。
qí biàn bìng cì xì zhōng xuè zhě
其变病,刺郄中血者。
pí bìng zhě shēn zhòng shàn jī bié běn zuò jī ròu wěi zú bù shōu xíng shàn chì jiǎo xià tòng
脾病者,身重,善饥(别本作肌)肉痿,足不收,行善瘛,脚下痛。
xū zé fù mǎn cháng míng sūn xiè shí bù huà
虚则腹满,肠鸣飧泄,食不化。
qǔ qí jīng tài yīn yáng míng shǎo yīn xuè zhě
取其经,太阴、阳明、少阴血者。
fèi bìng zhě chuǎn ké nì qì jiān bèi tòng hàn chū kāo yīn gǔ xī bì shuàn héng zú jiē tòng
肺病者,喘咳逆气,肩背痛,汗出,尻阴股膝髀腨胻足皆痛。
xū zé shǎo qì bù néng bào xi ěr lóng yì gàn
虚则少气,不能报息,耳聋嗌干。
qǔ qí jīng tài yīn zú tài yáng zhī wài jué yīn nèi xuè zhě
取其经,太阴、足太阳之外,厥阴内血者。
shèn bìng zhě fù dà jìng zhǒng chuǎn hāi shēn zhòng qǐn hàn chū zēng fēng
肾病者,腹大,胫肿,喘咳,身重,寝汗出憎风。
xū zé xiōng zhōng tòng dà fù xiǎo fù tòng qīng jué yì bù lè
虚则胸中痛,大腹小腹痛,清厥意不乐。
qǔ qí jīng shǎo yīn tài yáng xuè zhě
取其经,少阴、太阳血者。
gān sè qīng yi shí gān jīng mǐ niú ròu zǎo kuí jiē gān
肝色青,宜食甘,粳米、牛肉、枣、葵皆甘。
xīn sè chì yi shí suān xiǎo dòu quǎn ròu li jiǔ jiē suān
心色赤,宜食酸,小豆、犬肉、李、韭皆酸。
fèi sè bái yi shí kǔ mài yáng ròu xìng xiè jiē kǔ
肺色白,宜食苦,麦、羊肉、杏、薤皆苦。
pí sè huáng yi shí xián dà dòu shǐ ròu lì huò jiē xián
脾色黄,宜食咸,大豆、豕肉、栗、藿皆咸。
shèn sè hēi yi shí xīn huáng shǔ jī ròu táo cōng jiē xīn
肾色黑,宜食辛,黄黍、鸡肉、桃、葱皆辛。
xīn sàn suān shōu gān huǎn kǔ jiān xián ruǎn
辛散,酸收,甘缓,苦坚,咸软。
dú yào gōng yá wǔ gǔ wèi yǎng wǔ guǒ wèi zhù wǔ chù wèi yì wǔ cài wèi chōng
毒药攻邪,五谷为养,五果为助,五畜为益,五菜为充。
qì wèi hé ér fú zhī yǐ bǔ jīng yì qì
气味合而服之,以补精益气。
cǐ wǔ zhě yǒu xīn suān gān kǔ xián gè yǒu suǒ lì huò sàn huò shōu huò huǎn huò jí huò jiān huò ruǎn
此五者有辛酸甘苦咸,各有所利,或散或收,或缓或急,或坚或软。
sì shí wǔ zàng bìng suí wǔ wèi suǒ yí yě
四时五脏,病随五味所宜也。