黄帝内经 · 佚名 · Chapter 71 of 162

素问·六元正纪大论

PinyinModern Translation
Size

huáng dì wèn yuē liù huà liù biàn shèng fù yín zhì gān kǔ xīn xián suān dàn xiān hòu yú zhī zhī yǐ

黄帝问曰:六化六变,胜复淫治,甘苦辛咸酸淡先后,余知之矣。

fu wǔ yùn zhī huà huò cóng tiān qì huò nì tiān qì huò cóng tiān qì ér nì dì qì huò cóng dì qì ér nì tiān qì huò xiāng de huò bù xiāng de yú wèi néng míng qí shì

夫五运之化,或从天气,或逆天气,或从天气而逆地气,或从地气而逆天气,或相得,或不相得,余未能明其事。

yù tōng tiān zhī jì cóng de zhī lǐ hé qí yùn diào qí huà shǐ shàng xià hé dé wú xiāng duó lún tiān dì shēng jiàng bù shī qí yi wǔ yùn xuān xíng wù guāi qí zhèng diào zhī zhèng wèi cóng nì nài hé

欲通天之纪,从地之理,和其运,调其化,使上下合德,无相夺伦,天地升降,不失其宜,五运宣行,勿乖其政,调之正味,从逆奈何?

qí bó qǐ shǒu zài bài duì yuē zhāo hū zāi wèn yě

岐伯稽首再拜对曰:昭乎哉问也!

cǐ tiān dì zhī gāng jì biàn huà zhī yuān yuán fēi shèng dì shú néng qióng qí zhì lǐ yú

此天地之纲纪,变化之渊源,非圣帝孰能穷其至理欤!

chén suī bù mǐn qǐng chén qí dào lìng zhōng bù miè jiǔ ér bù yì

臣虽不敏,请陈其道,令终不灭,久而不易。

dì yuē yuàn fū zǐ tuī ér cì zhī cóng qí lèi xù fēn qí bù zhǔ bié qí zōng sī zhāo qí qì shù míng qí zhèng huà kě de wén hu

帝曰:愿夫子推而次之,从其类序,分其部主,别其宗司,昭其气数,明其正化,可得闻乎?

qí bó yuē xiān lì qí nián yǐ míng qí qì jīn mù shuǐ huǒ tǔ yùn xíng zhī shù hán shǔ zào shī fēng huǒ lín yù zhī huà zé tiān dào kě jiàn mín qì kě tiáo yīn yáng juǎn shū jìn ér wú huò shù zhī kě shǔ zhě qǐng suì yán zhī

岐伯曰:先立其年以明其气,金木水火土运行之数,寒暑燥湿风火临御之化,则天道可见,民气可调,阴阳卷舒,近而无惑,数之可数者,请遂言之。

dì yuē tài yáng zhī zhèng nài hé

帝曰:太阳之政奈何?

qí bó yuē chén xū zhī jì yě

岐伯曰:辰戌之纪也。

tài yáng tài jiǎo tài yīn

太阳,太角,太阴。

rén chén rén xū

壬辰,壬戌。

qí yùn fēng qí huà míng wěn qǐ chāi qí biàn zhèn lā cuī bá qí bìng xuàn diào mù míng

其运风,其化鸣紊启拆,其变振拉摧拔,其病眩、掉、目瞑。

tài jiǎo chū zhèng shǎo zhēng tài gōng shǎo shāng tài yǔ zhōng

太角(初正)、少征、太宫、少商、太羽(终)。

tài yáng tài zhēng tài yīn

太阳,太征,太阴。

wù chén wù xū tóng zhèng zhēng

戊辰,戊戌,同正征。

qí yùn rè qí huà xuān shǔ yù yù qí biàn yán liè fèi téng qí bìng rè yù

其运热,其化暄暑郁燠,其变炎烈沸腾,其病热郁。

tài zhēng shǎo gōng tài shāng shǎo yǔ zhōng shǎo jiǎo chū

太征、少宫、太商、少羽(终)、少角(初)。

tài yáng tài gōng tài yīn

太阳,太宫,太阴。

jiǎ chén suì huì tóng tiān fú jiǎ xū suì huì tóng tiān fú

甲辰岁会(同天符),甲戌岁会(同天符)。

qí yùn yīn āi qí huà róu rùn zhòng zé qí biàn zhèn jīng piāo zhòu qí bìng shī xià zhòng

其运阴埃,其化柔润重泽,其变震惊飘骤,其病湿、下重。

tài gōng shǎo shāng tài yǔ zhōng tài jiǎo chū shǎo zhēng

太宫、少商、太羽(终)、太角(初)、少征。

tài yáng tài shāng tài yīn

太阳,太商,太阴。

gēng chén gēng xū

庚辰,庚戌。

qí yùn liáng qí huà wù lù xiāo sè qí biàn sù shā diāo líng qí bìng zào bèi mào xiōng mǎn

其运凉,其化雾露萧𫗋,其变肃杀凋零,其病燥、背瞀、胷满。

tài shāng shǎo yǔ zhōng shǎo jiǎo chū tài zhēng shǎo gōng

太商、少羽(终)、少角(初)、太征、少宫。

tài yáng tài yǔ tài yīn

太阳,太羽,太阴。

bǐng chén tiān fú bǐng xū tiān fú

丙辰天符,丙戌天符。

qí yùn hán qí huà níng cǎn lǐn liè qí biàn bīng xuě shuāng báo qí bìng dà hán liú yú xī gǔ

其运寒,其化凝惨凛冽,其变冰雪霜雹,其病大寒留于溪谷。

tài yǔ zhōng tài jiǎo chū shǎo zhēng tài gōng shǎo shāng

太羽(终)、太角(初)、少征、太宫、少商。

fán cǐ tài yáng sī tiān zhī zhèng qì huà yùn xíng xiān tiān tiān qì sù dì qì jìng hán lín tài xū yáng qì bù lìng shuǐ tǔ hé dé shàng yīng chén xīng zhèn xīng

凡此太阳司天之政,气化运行先天,天气肃,地气静,寒临太虚,阳气不令,水土合德,上应辰星、镇星。

qí gǔ xuán jīn qí zhèng sù qí lìng xú

其谷玄、黅,其政肃,其令徐。

hán zhèng dà jǔ zé wú yáng yàn zé huǒ fā dài shí

寒政大举,泽无阳焰,则火发待时。

shǎo yáng zhōng zhì shí yǔ nǎi yá zhǐ jí yǔ sàn hái yú tài yīn yún cháo běi jí shī huà nǎi bù zé liú wàn wù hán fū yú shàng léi dòng yú xià hán shī zhī qì chí yú qì jiāo

少阳中治,时雨乃涯,止极雨散,还于太阴,云朝北极,湿化乃布,泽流万物,寒敷于上,雷动于下,寒湿之气,持于气交。

mín bìng hán shī fā jī ròu wèi zú wěi bù shōu rú xiè xuè yì

民病寒湿,发肌肉萎、足痿不收、濡泻、血溢。

chū zhī qì dì qì qiān qì nǎi dà wēn cǎo nǎi zǎo róng mín nǎi lì wēn bìng nǎi zuò shēn rè tóu tòng ǒu tù jī còu chuāng yáng

初之气,地气迁,气乃大温,草乃早荣,民乃厉,温病乃作,身热、头痛、呕吐、肌腠疮疡。

èr zhī qì dà liáng fǎn zhì mín nǎi cǎn cǎo nǎi yù hán huǒ qì suì yì

二之气,大凉反至,民乃惨,草乃遇寒,火气遂抑。

mín bìng qì yù zhōng mǎn hán nǎi shǐ

民病气郁中满,寒乃始。

sān zhī qì tiān zhèng bù hán qì xíng yǔ nǎi jiàng

三之气,天政布,寒气行,雨乃降。

mín bìng hán fǎn rè zhōng yōng jū zhù xià xīn rè mào mèn bù zhì zhě sǐ

民病寒,反热中、痈疽、注下、心热、瞀闷,不治者死。

sì zhī qì fēng shī jiāo zhēng fēng huà wèi yǔ nǎi zhǎng nǎi huà nǎi chéng

四之气,风湿交争,风化为雨,乃长,乃化,乃成。

mín bìng dà rè shǎo qì jī ròu wèi zú wěi zhù xià chì bái

民病大热,少气、肌肉萎、足痿、注下、赤白。

wǔ zhī qì yáng fù huà cǎo nǎi zhǎng nǎi huà nǎi chéng

五之气,阳复化,草乃长,乃化,乃成。

mín nǎi shū

民乃舒。

zhōng zhī qì dì qì zhèng shī lìng xíng yīn níng tài xū āi hūn jiāo yě

终之气,地气正,湿令行,阴凝太虚,埃昏郊野。

mín nǎi cǎn qī hán fēng yǐ zhì fǎn zhě yùn nǎi sǐ

民乃惨凄,寒风以至,反者孕乃死。

bì zhé qí yù qì xiān zī qí huà yuán yì qí yùn qì fú qí bù shèng wú shǐ bào guò ér shēng qí jí shí suì gǔ yǐ quán qí zhēn bì xū xié yǐ ān qí zhèng gù suì yi kǔ yǐ zào zhī wēn zhī dú zhù cǐ jù jīng wén yuán zài běn duàn shǒu wèi cuò jiǎn tiáo zhěng zhì cǐ

必折其郁气,先资其化源,抑其运气,扶其不胜,无使暴过而生其疾,食岁谷以全其真,避虚邪以安其正,故岁宜苦以燥之温之(读注:此句经文原在本段首,为错简,调整至此)。

shì qì tóng yì duō shǎo zhì zhī tóng hán shī zhě zào rè huà yì hán shī zhě zào shī huà gù tóng zhě duō zhī yì zhě shǎo zhī yòng hán yuǎn hán yòng liáng yuǎn liáng yòng wēn yuǎn wēn yòng rè yuǎn rè shí yi tóng fǎ

适气同异,多少制之,同寒湿者燥热化,异寒湿者燥湿化,故同者多之,异者少之,用寒远寒,用凉远凉,用温远温,用热远热,食宜同法。

yǒu jiǎ zhě fǎn cháng

有假者反常。

fǎn shì zhě bìng suǒ wèi shí yě

反是者病,所谓时也。

dì yuē shàn

帝曰:善。

yáng míng zhī zhèng nài hé

阳明之政奈何?

qí bó yuē mǎo yǒu zhī jì yě

岐伯曰:卯酉之纪也。

yáng míng shǎo jiǎo shǎo yīn qīng rè shèng fù tóng tóng zhèng shāng

阳明,少角,少阴,清热胜复同,同正商。

dīng mǎo suì huì dīng yǒu

丁卯岁会,丁酉。

qí yùn fēng qīng rè

其运风清热。

shǎo jiǎo chū zhèng tài zhēng shǎo gōng tài shāng shǎo yǔ zhōng

少角(初正)、太征、少宫、太商、少羽(终)。

yáng míng shǎo zhēng shǎo yīn hán yǔ shèng fù tóng tóng zhèng shāng

阳明,少征,少阴,寒雨胜复同,同正商。

guǐ mǎo tóng suì huì guǐ yǒu tóng suì huì

癸卯(同岁会),癸酉(同岁会)。

qí yùn rè hán yǔ

其运热寒雨。

shǎo zhēng tài gōng shǎo shāng tài yǔ zhōng tài jiǎo chū

少征、太宫、少商、太羽(终)、太角(初)。

yáng míng shǎo gōng shǎo yīn fēng liáng shèng fù tóng

阳明,少宫,少阴,风凉胜复同。

jǐ mǎo jǐ yǒu

己卯,己酉。

qí yùn yǔ fēng liáng

其运雨风凉。

shǎo gōng tài shāng shǎo yǔ zhōng shǎo jiǎo chū tài zhēng

少宫、太商、少羽(终)、少角(初)、太征。

yáng míng shǎo shāng shǎo yīn rè hán shèng fù tóng tóng zhèng shāng

阳明,少商,少阴,热寒胜复同,同正商。

yǐ mǎo tiān fú yǐ yǒu suì huì tài yī tiān fú qí yùn liáng rè hán

乙卯天符,乙酉岁会、太一天符,其运凉热寒。

shǎo shāng tài yǔ zhōng tài jiǎo chū shǎo zhēng tài gōng

少商、太羽(终)、太角(初)、少征、太宫。

yáng míng shǎo yǔ shǎo yīn yǔ fēng shèng fù tóng

阳明,少羽,少阴,雨风胜复同。

xīn mǎo shǎo gōng tóng

辛卯,少宫同。

xīn yǒu xīn mǎo qí yùn hán yǔ fēng

辛酉、辛卯,其运寒雨风。

shǎo yǔ zhōng shǎo jiǎo chū tài zhēng shǎo gōng tài shāng

少羽(终)、少角(初)、太征、少宫、太商。

fán cǐ yáng míng sī tiān zhī zhèng qì huà yùn xíng hòu tiān tiān qì jí dì qì míng yáng zhuān qí lìng yán shǔ dà xíng wù zào yǐ jiān chún fēng nǎi zhì fēng zào hèng nì liú yú qì jiāo duō yáng shǎo yīn yún qū yǔ fǔ shī huà nǎi fū zào jí ér zé

凡此阳明司天之政,气化运行后天,天气急,地气明,阳专其令,炎暑大行,物燥以坚,淳风乃治,风燥横逆,流于气交,多阳少阴,云趋雨府,湿化乃敷,燥极而泽。

qí gǔ bái dān jiān gǔ mìng tài zhě qí hào bái jiǎ pǐn yǔ jīn huǒ hé dé shàng yīng tài bái yíng huò

其谷白、丹,间谷命太者,其耗白甲品羽,金火合德,上应太白、荧惑。

qí zhèng qiè qí lìng bào zhé chóng nǎi jiàn liú shuǐ bù bīng

其政切,其令暴,蛰虫乃见,流水不冰。

mín bìng hāi yì sāi hán rè fā bào zhèn lì lóng bì

民病咳、嗌塞、寒热、发暴、振栗、癃闭。

qīng xiān ér jìn máo chóng nǎi sǐ rè hòu ér bào jiè chóng nǎi yāng qí fā bào shèng fù zhī zuò rǎo ér dà luàn qīng rè zhī qì chí yú qì jiāo

清先而劲,毛虫乃死,热后而暴,介虫乃殃,其发暴,胜复之作,扰而大乱,清热之气,持于气交。

chū zhī qì dì qì qiān yīn shǐ níng qì shǐ sù shuǐ nǎi bīng hán yǔ huà

初之气,地气迁,阴始凝,气始肃,水乃冰,寒雨化。

qí bìng zhōng rè zhàng miàn mù fú zhǒng shàn mián qiú nǜ tì qiàn ǒu xiǎo biàn huáng chì shén zé lín

其病中,热胀、面目浮肿、善眠、鼽、衂、嚏、欠、呕、小便黄赤甚则淋。

èr zhī qì yáng nǎi bù mín nǎi shū wù nǎi shēng róng

二之气,阳乃布,民乃舒,物乃生荣。

lì dà zhì mín shàn bào sǐ

厉大至,民善暴死。

sān zhī qì tiān zhèng bù liáng nǎi xíng zào rè jiāo hé zào jí ér zé

三之气,天政布,凉乃行,燥热交合,燥极而泽。

mín bìng hán rè

民病寒热。

sì zhī qì hán yǔ jiàng bìng bào pū zhèn lì zhān wàng shǎo qì yì gàn yǐn yǐn jí wèi xīn tòng yōng zhǒng chuāng yáng nüè hán zhī jí gǔ wěi xuè biàn

四之气,寒雨降,病暴仆、振栗、谵妄、少气、嗌干引饮,及为心痛、痈肿、疮疡、疟寒之疾、骨痿、血便。

wǔ zhī qì chūn lìng fǎn xíng cǎo nǎi shēng róng

五之气,春令反行,草乃生荣。

mín qì hé

民气和。

zhōng zhī qì yáng qì bù hou fǎn wēn zhé chóng lái jiàn liú shuǐ bù bīng

终之气,阳气布,候反温,蛰虫来见,流水不冰。

mín nǎi kāng píng qí bìng wēn

民乃康平,其病温。

gù shí suì gǔ yǐ ān qí qì shí jiān gǔ yǐ qù qí yá suì yi yǐ xián yǐ kǔ yǐ xīn hàn zhī qīng zhī sàn zhī ān qí yùn qì wú shǐ shòu yá zhé qí yù qì zī qí huà yuán

故食岁谷以安其气,食间谷以去其邪,岁宜以咸、以苦、以辛,汗之清之、散之,安其运气,无使受邪,折其郁气,资其化源。

yǐ hán rè qīng zhòng shǎo duō qí zhì tóng rè zhě duō tiān huà tóng qīng zhě duō de huà

以寒热轻重少多其制,同热者多天化,同清者多地化。

yòng liáng yuǎn liáng yòng rè yuǎn rè yòng hán yuǎn hán yòng wēn yuǎn wēn shí yi tóng fǎ

用凉远凉,用热远热,用寒远寒,用温远温,食宜同法。

yǒu jiǎ zhě fǎn zhī cǐ qí dào yě

有假者反之,此其道也。

fǎn shì zhě luàn tiān dì zhī jīng rǎo yīn yáng zhī jì yě

反是者,乱天地之经,扰阴阳之纪也。

dì yuē shàn

帝曰:善。

shǎo yáng zhī zhèng nài hé

少阳之政奈何?

qí bó yuē yín shēn zhī jì yě

岐伯曰:寅申之纪也。

shǎo yáng tài jiǎo jué yīn

少阳,太角,厥阴。

rén yín tóng tiān fú rén shēn tóng tiān fú

壬寅(同天符),壬申(同天符)。

qí yùn fēng gǔ qí huà míng wěn qǐ chè qí biàn zhèn lā cuī bá qí bìng diào xuàn zhī xié jīng hài

其运风鼓,其化鸣紊启坼,其变振拉摧拔,其病掉、眩、支胁、惊骇。

tài jiǎo chū zhèng shǎo zhēng tài gōng shǎo shāng tài yǔ zhōng

太角(初正)、少征、太宫、少商、太羽(终)。

shǎo yáng tài zhēng jué yīn

少阳,太征,厥阴。

wù yín tiān fú wù shēn tiān fú

戊寅天符,戊申天符。

qí yùn shǔ qí huà xuān áo yù yù qí biàn yán liè fèi téng qí bìng shàng rè yù xuè yì xuè xiè xīn tòng

其运暑,其化暄嚣郁燠,其变炎烈沸腾,其病上热郁、血溢、血泄、心痛。

tài zhēng shǎo gōng tài shāng shǎo yǔ zhōng shǎo jiǎo chū

太征、少宫、太商、少羽(终)、少角(初)。

shǎo yáng tài gōng jué yīn

少阳,太宫,厥阴。

jiǎ yín jiǎ shēn

甲寅,甲申。

qí yùn yīn yǔ qí huà róu rùn zhòng zé qí biàn zhèn jīng piāo zhòu qí bìng tǐ zhòng fū zhǒng pǐ yǐn

其运阴雨,其化柔润重泽,其变震惊飘骤,其病体重、胕肿、痞饮。

tài gōng shǎo shāng tài yǔ zhōng tài jiǎo chū shǎo zhēng

太宫、少商、太羽(终)、太角(初)、少征。

shǎo yáng tài shāng jué yīn

少阳,太商,厥阴。

gēng yín gēng shēn tóng zhèng shāng

庚寅,庚申,同正商。

qí yùn liáng qí huà wù lù qīng qiē qí biàn sù shā diāo líng qí bìng jiān bèi xiōng zhōng

其运凉,其化雾露清切,其变肃杀凋零,其病肩背胷中。

tài shāng shǎo yǔ zhōng shǎo jiǎo chū tài zhēng shǎo gōng

太商、少羽(终)、少角(初)、太征、少宫。

shǎo yáng tài yǔ jué yīn

少阳,太羽,厥阴。

bǐng yín bǐng shēn

丙寅,丙申。

qí yùn hán sù qí huà níng cǎn lǐn liè qí biàn bīng xuě shuāng báo qí bìng hán fú zhǒng

其运寒肃,其化凝惨凛冽,其变冰雪霜雹,其病寒,浮肿。

tài yǔ zhōng tài jiǎo chū shǎo zhēng tài gōng shǎo shāng

太羽(终)、太角(初)、少征、太宫、少商。

fán cǐ shǎo yáng sī tiān zhī zhèng qì huà yùn xíng xiān tiān tiān qì zhèng dì qì rǎo fēng nǎi bào jǔ mù yǎn shā fēi yán huǒ nǎi liú yīn xíng yáng huà yǔ nǎi shí yīng huǒ mù tóng dé shàng yīng yíng huò suì xīng

凡此少阳司天之政,气化运行先天,天气正,地气扰,风乃暴举,木偃沙飞,炎火乃流,阴行阳化,雨乃时应,火木同德,上应荧惑、岁星。

qí gǔ dān cāng qí zhèng yán qí lìng rǎo

其谷丹、苍,其政严,其令扰。

gù fēng rè cān bù yún wù fèi téng tài yīn héng liú hán nǎi shí zhì liáng yǔ bìng qǐ

故风热参布,云物沸腾,太阴横流,寒乃时至,凉雨并起。

mín bìng hán zhōng wài fā chuāng yáng nèi wèi xiè mǎn gù shèng rén yù zhī hé ér bù zhēng

民病寒中,外发疮疡,内为泄满,故圣人遇之,和而不争。

wǎng fù zhī zuò mín bìng hán rè nüè xiè lóng míng ǒu tù shàng fú zhǒng sè biàn

往复之作,民病寒热、疟、泄、聋、瞑、呕吐、上怫肿色变。

chū zhī qì dì qì qiān fēng shèng nǎi yáo hán nǎi qù hou nǎi dà wēn cǎo mù zǎo róng

初之气,地气迁,风胜乃摇,寒乃去,候乃大温,草木早荣。

hán lái bù shā wēn bìng nǎi qǐ qí bìng qì fú yú shàng xuè yì mù chì hāi nì tóu tòng xuè bēng xié mǎn fū còu zhōng chuāng

寒来不杀,温病乃起,其病气怫于上,血溢、目赤、咳、逆、头痛、血崩、胁满、肤腠中疮。

èr zhī qì huǒ fǎn yù bái āi sì qǐ yún qū yǔ fǔ fēng bù shèng shī yǔ nǎi líng mín nǎi kāng

二之气,火反郁,白埃四起,云趋雨府,风不胜湿,雨乃零,民乃康。

qí bìng rè yù yú shàng hāi nì ǒu tù chuāng fā yú zhōng xiōng yì bù lì tóu tòng shēn rè hūn kuì nóng chuāng

其病热郁于上,咳、逆、呕吐、疮发于中、胷嗌不利、头痛、身热、昏愦、脓疮。

sān zhī qì tiān zhèng bù yán shǔ zhì shǎo yáng lín shàng yǔ nǎi yá

三之气,天政布,炎暑至,少阳临上,雨乃涯。

mín bìng rè zhōng lóng míng xuè yì nóng chuāng hāi ǒu qiú nǜ kě tì qiàn hóu bì mù chì shàn bào sǐ

民病热中,聋、瞑、血溢、脓疮、咳、呕、鼽、衂、渴、嚏、欠、喉痹、目赤,善暴死。

sì zhī qì liáng nǎi zhì yán shǔ jiān huà bái lù jiàng mín qì hé píng

四之气,凉乃至,炎暑间化,白露降,民气和平。

qí bìng mǎn shēn zhòng

其病满、身重。

wǔ zhī qì yáng nǎi qù hán nǎi lái yǔ nǎi jiàng qì mén nǎi bì gāng mù zǎo diāo

五之气,阳乃去,寒乃来,雨乃降,气门乃闭,刚木早凋。

mín bì hán yá jūn zǐ zhōu mì

民避寒邪,君子周密。

zhōng zhī qì dì qì zhèng fēng nǎi zhì wàn wù fǎn shēng méng wù yǐ xíng

终之气,地气正,风乃至,万物反生,霿雾以行。

qí bìng guān bì bù jīn xīn tòng yáng qì bù cáng ér hāi

其病关闭不禁、心痛、阳气不藏而咳。

yì qí yùn qì zàn suǒ bù shèng bì zhé qí yù qì xiān qǔ huà yuán bào guò bù shēng kē jí bù qǐ gù suì yi xián yi xīn yi suān shèn zhī xiè zhī

抑其运气,赞所不胜,必折其郁气,先取化源,暴过不生,苛疾不起,故岁宜咸、宜辛、宜酸,渗之泄之;

zì zhī fā zhī

渍之发之。

guān qì hán wēn yǐ diào qí guò tóng fēng rè zhě duō hán huà yì fēng rè zhě shǎo hán huà

观气寒温以调其过,同风热者多寒化,异风热者少寒化。

yòng rè yuǎn rè yòng wēn yuǎn wēn yòng hán yuǎn hán yòng liáng yuǎn liáng shí yi tóng fǎ cǐ qí dào yě

用热远热,用温远温,用寒远寒,用凉远凉,食宜同法,此其道也。

yǒu jiǎ zhě fǎn zhī

有假者反之。

fǎn shì zhě bìng zhī jiē yě

反是者病之阶也。

dì yuē shàn

帝曰:善。

tài yīn zhī zhèng nài hé

太阴之政奈何?

qí bó yuē chǒu wèi zhī jì yě

岐伯曰:丑未之纪也。

tài yīn shǎo jiǎo tài yáng qīng rè shèng fù tóng tóng zhèng gōng

太阴,少角,太阳,清热胜复同,同正宫。

dīng chǒu dīng wèi

丁丑,丁未。

qí yùn fēng qīng rè

其运风清热。

shǎo jiǎo chū zhèng tài zhēng shǎo gōng tài shāng shǎo yǔ zhōng

少角(初正)、太征、少宫、太商、少羽(终)。

tài yīn shǎo zhēng tài yáng hán yǔ shèng fù tóng

太阴,少征,太阳,寒雨胜复同。

guǐ chǒu guǐ wèi

癸丑,癸未。

qí yùn rè hán yǔ

其运热寒雨。

shǎo zhēng tài gōng shǎo shāng tài yǔ zhōng tài jiǎo chū

少征、太宫、少商、太羽(终)、太角(初)。

tài yīn shǎo gōng tài yáng fēng qīng shèng fù tóng tóng zhèng gōng

太阴,少宫,太阳,风清胜复同,同正宫。

jǐ chǒu tài yī tiān fú jǐ wèi tài yī tiān fú

己丑太一天符,己未太一天符。

qí yùn yǔ fēng qīng

其运雨风清。

shǎo gōng tài shāng shǎo yǔ zhōng shǎo jiǎo chū tài zhēng

少宫、太商、少羽(终)、少角(初)、太征。

tài yīn shǎo shāng tài yáng rè hán shèng fù tóng

太阴,少商,太阳,热寒胜复同。

yǐ chǒu yǐ wèi

乙丑,乙未。

qí yùn liáng rè hán

其运凉热寒。

shǎo shāng tài yǔ zhōng tài jiǎo chū shǎo zhēng tài gōng

少商、太羽(终)、太角(初)、少征、太宫。

tài yīn shǎo yǔ tài yáng yǔ fēng shèng fù tóng tóng zhèng gōng

太阴,少羽,太阳,雨风胜复同,同正宫。

xīn chǒu tóng suì huì xīn wèi tóng suì huì

辛丑(同岁会),辛未(同岁会)。

qí yùn hán yǔ fēng

其运寒雨风。

shǎo yǔ zhōng shǎo jiǎo chū tài zhēng shǎo gōng tài shāng

少羽(终)、少角(初)、太征、少宫、太商。

fán cǐ tài yīn sī tiān zhī zhèng qì huà yùn xíng hòu tiān yīn zhuān qí zhèng yáng qì tuì bì dà fēng shí qǐ tiān qì xià jiàng dì qì shàng téng yuán yě hūn méng bái āi sì qǐ yún bēn nán jí hán yǔ shù zhì wù chéng yú chà xià

凡此太阴司天之政,气化运行后天,阴专其政,阳气退避,大风时起,天气下降,地气上腾,原野昏霿,白埃四起,云奔南极,寒雨数至,物成于差夏。

mín bìng hán shī fù mǎn shēn chēn fèn fū zhǒng pǐ nì hán jué jū jí

民病寒湿,腹满、身䐜愤、胕肿、痞逆、寒厥、拘急。

shī hán hé dé huáng hēi āi hūn liú xíng qì jiāo shàng yīng zhèn xīng chén xīng

湿寒合德,黄黑埃昏,流行气交,上应镇星、辰星。

qí zhèng sù qí lìng jì qí gǔ jīn xuán

其政肃,其令寂,其谷黅、玄。

gù yīn níng yú shàng hán jī yú xià hán shuǐ shèng huǒ zé wèi bīng báo yáng guāng bù zhì shā qì nǎi xíng

故阴凝于上,寒积于下,寒水胜火,则为冰雹,阳光不治,杀气乃行。

gù yǒu yú yi gāo bù jí yi xià yǒu yú yi wǎn bù jí yi zǎo tǔ zhī lì qì zhī huà yě mín qì yì cóng zhī jiān gǔ mìng qí tài yě

故有余宜高,不及宜下,有余宜晚,不及宜早,土之利,气之化也,民气亦从之,间谷命其太也。

chū zhī qì dì qì qiān hán nǎi qù chūn qì zhèng fēng nǎi lái shēng bù wàn wù yǐ róng mín qì tiáo shū fēng shī xiāng báo yǔ nǎi hòu

初之气,地气迁,寒乃去,春气正,风乃来,生布万物以荣,民气条舒,风湿相薄,雨乃后。

mín bìng xuè yì jīn luò jū qiáng guān jié bù lì shēn zhòng jīn wěi

民病血溢、筋络拘强、关节不利、身重、筋痿。

èr zhī qì dà huǒ zhèng wù chéng huà mín nǎi hé

二之气,大火正,物承化,民乃和。

qí bìng wēn lì dà xíng yuǎn jìn xián ruò

其病温、厉大行,远近咸若。

shī zhēng xiāng báo yǔ nǎi shí jiàng

湿蒸相薄,雨乃时降。

sān zhī qì tiān zhèng bù shī qì jiàng dì qì téng yǔ nǎi shí jiàng hán nǎi suí zhī

三之气,天政布,湿气降,地气腾,雨乃时降,寒乃随之。

gǎn yú hán shī zé mín bìng shēn zhòng fū zhǒng xiōng fù mǎn

感于寒湿,则民病身重、胕肿、胷腹满。

sì zhī qì wèi huǒ lín rù zhēng huà dì qì téng tiān qì pǐ gé hán fēng xiǎo mù zhēng rè xiāng báo cǎo mù níng yān shī huà bù liú zé bái lù yīn bù yǐ chéng qiū lìng

四之气,畏火临,溽蒸化,地气腾,天气否隔,寒风晓暮,蒸热相薄,草木凝烟,湿化不流,则白露阴布,以成秋令。

mín bìng còu lǐ rè xuè bào yì nüè xīn fù mǎn rè lú zhàng shén zé fū zhǒng

民病腠理热、血暴溢、疟、心腹满热、胪胀,甚则胕肿。

wǔ zhī qì cǎn lìng yǐ xíng hán lù xià shuāng nǎi zǎo jiàng cǎo mù huáng luò hán qì jí tǐ jūn zǐ zhōu mì mín bìng pí còu

五之气,惨令已行,寒露下,霜乃早降,草木黄落,寒气及体,君子周密,民病皮腠。

zhōng zhī qì hán dà jǔ shī dà huà shuāng nǎi jī yīn nǎi níng shuǐ jiān bīng yáng guāng bù zhì

终之气,寒大举,湿大化,霜乃积,阴乃凝,水坚冰,阳光不治。

gǎn yú hán zé bìng rén guān jié jìn gù yāo shuí tòng hán shī chí yú qì jiāo ér wèi jí yě

感于寒,则病人关节禁固、腰脽痛,寒湿持于气交而为疾也。

bì zhé qí yù qì ér qǔ huà yuán yì qí suì qì wú shǐ yá shèng

必折其郁气而取化源,益其岁气无使邪胜。

shí suì gǔ yǐ quán qí zhēn shí jiān gǔ yǐ bǎo qí jīng

食岁谷以全其真,食间谷以保其精。

gù suì yi yǐ kǔ zào zhī wēn zhī shèn zhě fā zhī xiè zhī

故岁宜以苦燥之、温之,甚者发之、泄之。

bù fā bù xiè zé shī qì wài yì ròu kuì pí chāi ér shuǐ xuè jiāo liú

不发不泄则湿气外溢,肉溃皮拆而水血交流。

bì zàn qí yáng huǒ lìng yù shén hán cóng qì yì tóng shǎo duō qí pàn yě

必赞其阳火,令御甚寒,从气异同,少多其判也。

tóng hán zhě yǐ rè huà tóng shī zhě yǐ zào huà yì zhě shǎo zhī tóng zhě duō zhī

同寒者以热化,同湿者以燥化,异者少之,同者多之。

yòng liáng yuǎn liáng yòng hán yuǎn hán yòng wēn yuǎn wēn yòng rè yuǎn rè shí yi tóng fǎ

用凉远凉,用寒远寒,用温远温,用热远热,食宜同法。

jiǎ zhě fǎn zhī

假者反之。

cǐ qí dào yě fǎn shì zhě bìng yě

此其道也,反是者病也。

dì yuē shàn

帝曰:善。

shǎo yīn zhī zhèng nài hé

少阴之政奈何?

qí bó yuē zǐ wǔ zhī jì yě

岐伯曰:子午之纪也。

shǎo yīn tài jiǎo yáng míng

少阴、太角、阳明。

rén zǐ rén wǔ

壬子、壬午。

qí yùn fēng gǔ qí huà míng wěn qǐ chāi bié běn zuò chè qí biàn zhèn lā cuī bá qí bìng zhī mǎn

其运风鼓,其化鸣紊启拆(别本作坼),其变振拉摧拔,其病支满。

tài jiǎo chū zhèng shǎo zhēng tài gōng shǎo shāng tài yǔ zhōng

太角(初正)、少征、太宫、少商、太羽(终)。

shǎo yīn tài zhēng yáng míng

少阴、太征、阳明。

wù zǐ tiān fú wù wǔ tài yī tiān fú

戊子天符、戊午太一天符。

qí yùn yán shǔ qí huà xuān yào yù yù qí biàn jiǔ liè fèi téng qí bìng shàng rè xuè yì

其运炎暑,其化暄曜郁燠,其变灸烈沸腾,其病上热血溢。

tài zhēng shǎo gōng tài shāng shǎo yǔ zhōng shǎo jiǎo chū

太征、少宫、太商、少羽(终)、少角(初)。

shǎo yīn tài gōng yáng míng

少阴、太宫、阳明。

jiǎ zǐ jiǎ wǔ

甲子、甲午。

qí yùn yīn yǔ qí huà róu rùn bié běn zuò shùn shí yǔ qí biàn zhèn jīng piāo zhòu qí bìng zhōng mǎn shēn zhòng

其运阴雨,其化柔润(别本作顺)时雨,其变震惊飘骤,其病中满身重。

tài gōng shǎo shāng tài yǔ zhōng tài jiǎo chū shǎo zhēng

太宫、少商、太羽(终)、太角(初)、少征。

shǎo yīn tài shāng yáng míng

少阴、太商、阳明。

gēng zǐ tóng tiān fú gēng wǔ tóng tiān fú tóng zhèng shāng

庚子(同天符)、庚午(同天符),同正商。

qí yùn liáng jìn qí huà wù lù xiāo sè qí biàn sù shā diāo líng qí bìng xià qīng

其运凉劲,其化雾露萧𫗋,其变肃杀凋零,其病下清。

tài shāng shǎo yǔ zhōng shǎo jiǎo chū tài zhēng shǎo gōng

太商、少羽(终)、少角(初)、太征、少宫。

shǎo yīn tài yǔ yáng míng

少阴、太羽、阳明。

bǐng zǐ suì huì bǐng wǔ

丙子岁会、丙午。

qí yùn hán qí huà níng cǎn lì liè qí biàn bīng xuě shuāng báo qí bìng hán xià

其运寒,其化凝惨栗冽,其变冰雪霜雹,其病寒下。

tài yǔ zhōng tài jiǎo chū shǎo zhēng tài gōng shǎo shāng

太羽(终)、太角(初)、少征、太宫、少商。

fán cǐ shǎo yīn sī tiān zhī zhèng qì huà yùn xíng xiān tiān dì qì sù tiān qì míng hán jiāo shǔ rè jiā zào yún chí yǔ fǔ shī huà nǎi xíng shí yǔ nǎi jiàng jīn huǒ hé dé shàng yīng yíng huò tài bái

凡此少阴司天之政,气化运行先天,地气肃,天气明,寒交暑,热加燥,云驰雨府,湿化乃行,时雨乃降,金火合德,上应荧惑、太白。

qí zhèng míng qí lìng qiè qí gǔ dān bái

其政明,其令切,其谷丹、白。

shuǐ huǒ hán rè chí yú qì jiāo ér wèi bìng shǐ yě rè bìng shēng yú shàng qīng bìng shēng yú xià hán rè líng fàn ér zhēng yú zhōng mín bìng hāi chuǎn xuè yì xuè xiè qiú tì mù chì zì yáng hán jué rù wèi xīn tòng yāo tòng fù dà yì gàn zhǒng shàng

水火寒热,持于气交而为病始也,热病生于上,清病生于下,寒热凌犯而争于中,民病咳、喘、血溢、血泄、鼽、嚏、目赤、眦疡、寒厥入胃、心痛、腰痛、腹大、嗌干、肿上。

chū zhī qì dì qì qiān zào jiāng qù hán nǎi shǐ zhé fù cáng shuǐ nǎi bīng shuāng fù jiàng fēng nǎi zhì yáng qì yù

初之气,地气迁,燥将去,寒乃始,蛰复藏,水乃冰,霜复降,风乃至,阳气郁。

mín fǎn zhōu mì guān jié jìn gù yāo shuí tòng

民反周密,关节禁固,腰脽痛。

yán shǔ jiāng qǐ zhōng wài chuāng yáng

炎暑将起,中外疮疡。

èr zhī qì yáng qì bù fēng nǎi xíng chūn qì yǐ zhèng wàn wù yīng róng hán qì shí zhì

二之气,阳气布,风乃行,春气以正,万物应荣,寒气时至。

mín nǎi hé qí bìng lín mù míng mù chì qì yù yú shàng ér rè

民乃和,其病淋、目瞑、目赤、气郁于上而热。

sān zhī qì tiān zhèng bù dà huǒ xíng shù lèi fán xiān hán qì shí zhì

三之气,天政布,大火行,庶类蕃鲜,寒气时至。

mín bìng qì jué xīn tòng hán rè gèng zuò hāi chuǎn mù chì

民病气厥心痛,寒热更作,咳、喘、目赤。

sì zhī qì rù shǔ zhì dà yǔ shí xíng hán rè hù zhì

四之气,溽暑至,大雨时行,寒热互至。

mín bìng hán rè yì gàn huáng dān qiú nǜ yǐn fā

民病寒热,嗌干、黄瘅、鼽、衂、饮发。

wǔ zhī qì wèi huǒ lín shǔ fǎn zhì yáng nǎi huà wàn wù nǎi shēng nǎi cháng róng mín nǎi kāng

五之气,畏火临,暑反至,阳乃化,万物乃生、乃长荣,民乃康。

qí bìng wēn

其病温。

zhōng zhī qì zào lìng xíng yú huǒ nèi gé zhǒng yú shàng hāi chuǎn shén zé xuè yì

终之气,燥令行,余火内格,肿于上、咳、喘,甚则血溢。

hán qì shù jǔ zé méng wù yì bìng shēng pí còu nèi shè yú xié xià lián shǎo fù ér zuò hán zhōng

寒气数举,则霿雾翳,病生皮腠,内舍于胁,下连少腹而作寒中。

de jiāng yì yě

地将易也。

bì yì qí yùn qì zī qí suì shèng zhé qí yù fā xiān qǔ huà yuán wú shǐ bào guò ér shēng qí bìng yě

必抑其运气,资其岁胜,折其郁发,先取化源,无使暴过而生其病也。

shí suì gǔ yǐ quán zhēn qì shí jiān gǔ yǐ bì xū xié suì yi xián yǐ ruǎn zhī ér diào qí shàng shén zé yǐ kǔ fā zhī yǐ suān shōu zhī ér ān qí xià shén zé yǐ kǔ xiè zhī

食岁谷以全真气,食间谷以避虚邪,岁宜咸以软之而调其上,甚则以苦发之以酸收之而安其下,甚则以苦泄之。

shì qì tóng yì ér duō shǎo zhī tóng tiān qì zhě yǐ hán qīng huà tóng dì qì zhě yǐ wēn rè huà

适气同异而多少之,同天气者以寒清化,同地气者以温热化。

yòng rè yuǎn rè yòng liáng yuǎn liáng yòng wēn yuǎn wēn yòng hán yuǎn hán shí yi tóng fǎ

用热远热,用凉远凉,用温远温,用寒远寒,食宜同法。

yǒu jiǎ zé fǎn

有假则反。

cǐ qí dào yě fǎn shì zhě bìng zuò yǐ

此其道也,反是者病作矣。

dì yuē shàn

帝曰:善。

jué yīn zhī zhèng nài hé

厥阴之政奈何?

qí bó yuē sì hài zhī jì yě

岐伯曰:巳亥之纪也。

jué yīn shǎo jiǎo shǎo yáng qīng rè shèng fù tóng tóng zhèng jiǎo

厥阴、少角、少阳,清热胜复同,同正角。

dīng sì tiān fú dīng hài tiān fú

丁巳天符、丁亥天符。

qí yùn fēng qīng rè

其运风清热。

shǎo jiǎo chū zhèng tài zhēng shǎo gōng tài shāng shǎo yǔ zhōng

少角(初正)、太征、少宫、太商、少羽(终)。

jué yīn shǎo zhēng shǎo yáng hán yǔ shèng fù tóng

厥阴、少征、少阳,寒雨胜复同。

guǐ sì tóng suì huì guǐ hài tóng suì huì

癸巳(同岁会)、癸亥(同岁会)。

qí yùn rè hán yǔ

其运热寒雨。

shǎo zhēng tài gōng shǎo shāng tài yǔ zhōng tài jiǎo chū

少征、太宫、少商、太羽(终)、太角(初)。

jué yīn shǎo gōng shǎo yáng fēng qīng shèng fù tóng tóng zhèng jiǎo

厥阴、少宫、少阳,风清胜复同,同正角。

jǐ sì jǐ hài

己巳、己亥。

qí yùn yǔ fēng qīng

其运雨风清。

shǎo gōng tài shāng shǎo yǔ zhōng shǎo jiǎo chū tài zhēng

少宫、太商、少羽(终)、少角(初)、太征。

jué yīn shǎo shāng shǎo yáng rè hán shèng fù tóng tóng zhèng jiǎo

厥阴、少商、少阳,热寒胜复同,同正角。

yǐ sì yǐ hài

乙巳、乙亥。

qí yùn liáng rè hán

其运凉热寒。

shǎo shāng tài yǔ zhōng tài jiǎo chū shǎo zhēng tài gōng

少商、太羽(终)、太角(初)、少征、太宫。

jué yīn shǎo yǔ shǎo yáng yǔ fēng shèng fù tóng

厥阴、少羽、少阳,雨风胜复同。

xīn sì xīn hài

辛巳、辛亥。

qí yùn hán yǔ fēng

其运寒雨风。

shǎo yǔ zhōng shǎo jiǎo chū tài zhēng shǎo gōng tài shāng

少羽(终)、少角(初)、太征、少宫、太商。

fán cǐ jué yīn sī tiān zhī zhèng qì huà yùn xíng hòu tiān zhū tóng zhèng suì qì huà yùn xíng tóng tiān

凡此厥阴司天之政,气化运行后天,诸同正岁,气化运行同天。

tiān qì rǎo dì qì zhèng fēng shēng gāo yuǎn yán rè cóng zhī yún qū yǔ fǔ shī huà nǎi xíng fēng huǒ tóng dé shàng yīng suì xīng yíng huò

天气扰,地气正,风生高远,炎热从之,云趋雨府,湿化乃行,风火同德,上应岁星、荧惑。

qí zhèng náo qí lìng sù qí gǔ cāng dān jiān gǔ yán tài zhě qí hào wén jiǎo pǐn yǔ

其政挠,其令速,其谷苍、丹,间谷言太者,其耗文角、品羽。

fēng zào huǒ rè shèng fù gèng zuò zhé chóng lái jiàn liú shuǐ bù bīng rè bìng xíng yú xià fēng bìng xíng yú shàng fēng zào shèng fù xíng yú zhōng

风燥火热,胜复更作,蛰虫来见,流水不冰,热病行于下,风病行于上,风燥胜复形于中。

chū zhī qì hán shǐ sù shā qì fāng zhì

初之气,寒始肃,杀气方至。

mín bìng hán yú yòu zhī xià

民病寒于右之下。

èr zhī qì hán bù qù huá xuě shuǐ bīng shā qì shī huà shuāng nǎi jiàng míng cǎo shàng jiāo hán yǔ shù zhì yáng fù huà

二之气,寒不去,华雪水冰,杀气施化,霜乃降,名草上焦,寒雨数至,阳复化。

mín bìng rè yú zhōng

民病热于中。

sān zhī qì tiān zhèng bù fēng nǎi shí jǔ

三之气,天政布,风乃时举。

mín bìng qì chū ěr míng diào xuàn

民病泣出、耳鸣、掉、眩。

sì zhī qì rù shǔ shī rè xiāng báo zhēng yú zuǒ zhī shàng

四之气,溽暑湿热相薄,争于左之上。

mín bìng huáng dān ér wèi fū zhǒng

民病黄瘅而为胕肿。

wǔ zhī qì zào shī gèng shèng chén yīn nǎi bù hán qì jí tǐ fēng yǔ nǎi xíng

五之气,燥湿更胜,沉阴乃布,寒气及体,风雨乃行。

zhōng zhī qì wèi huǒ sī lìng yáng nǎi dà huà zhé chóng chū jiàn liú shuǐ bù bīng dì qì dà fā cǎo nǎi shēng rén nǎi shū qí bìng wēn lì

终之气,畏火司令,阳乃大化,蛰虫出见,流水不冰,地气大发,草乃生,人乃舒,其病温、厉。

bì zhé qí yù qì zī qí huà yuán zàn qí yùn qì wú shǐ yá shèng

必折其郁气,资其化源,赞其运气,无使邪胜。

suì yi yǐ xīn diào shàng yǐ xián diào xià wèi huǒ zhī qì wú wàng fàn zhī

岁宜以辛调上,以咸调下,畏火之气,无妄犯之。

yòng wēn yuǎn wēn yòng rè yuǎn rè yòng liáng yuǎn liáng yòng hán yuǎn hán shí yi tóng fǎ

用温远温,用热远热,用凉远凉,用寒远寒,食宜同法。

yǒu jiǎ fǎn cháng

有假反常。

cǐ zhī dào yě fǎn shì zhě bìng

此之道也,反是者病。

dì yuē shàn

帝曰:善。

fū zǐ zhī yán kě wèi xī yǐ rán hé yǐ míng qí yīng hu

夫子之言,可谓悉矣,然何以明其应乎?

qí bó yuē zhāo hū zāi wèn yě

岐伯曰:昭乎哉问也!

fu liù qì zhě xíng yǒu cì zhǐ yǒu wèi gù cháng yǐ zhēng yuè shuò rì píng dàn shì zhī dǔ qí wèi ér zhī qí suǒ zài yǐ

夫六气者,行有次,止有位,故常以正月朔日平旦视之,覩其位而知其所在矣。

yùn yǒu yú qí zhì xiān yùn bù jí qí zhì hòu cǐ tiān zhī dào qì zhī cháng yě

运有余,其至先,运不及,其至后,此天之道,气之常也。

yùn fēi yǒu yú fēi bù zú shì wèi zhèng suì qí zhì dāng qí shí yě

运非有余,非不足,是谓正岁,其至当其时也。

dì yuē shèng fù zhī qì qí cháng zài yě zāi shěng shí zhì hou yě nài hé

帝曰:胜复之气,其常在也,灾眚时至,候也奈何?

qí bó yuē fēi qì huà zhě shì wèi zāi yě

岐伯曰:非气化者,是谓灾也。

dì yuē tiān dì zhī shù zhōng shǐ nài hé

帝曰:天地之数,终始奈何?

qí bó yuē xī hū zāi wèn yě

岐伯曰:悉乎哉问也!

shì míng dào yě

是明道也。

shù zhī shǐ qǐ yú shàng ér zhōng yú xià suì bàn zhī qián tiān qì zhǔ zhī suì bàn zhī hòu de qì zhǔ zhī shàng xià jiāo hù qì jiāo zhǔ zhī suì jì bì yǐ

数之始,起于上而终于下,岁半之前天气主之,岁半之后地气主之,上下交互气交主之,岁纪毕矣。

gù yuē wèi míng qì yuè kě zhī hu

故曰:“位明气月,可知乎。

suǒ wèi qì yě

”所谓气也。

dì yuē yú sī qí shì zé ér xíng zhī bù hé qí shù hé yě

帝曰:余司其事,则而行之,不合其数,何也?

qí bó yuē qì yòng yǒu duō shǎo huà qià yǒu shèng shuāi shuāi shèng duō shǎo tóng qí huà yě

岐伯曰:气用有多少,化洽有盛衰,衰盛多少,同其化也。

dì yuē yuàn wén tóng huà hé rú

帝曰:愿闻同化何如?

qí bó yuē fēng wēn chūn huà tóng rè xūn hūn huǒ xià huà tóng shèng yǔ fù tóng zào qīng yān lù qiū huà tóng yún yǔ hūn míng āi cháng xià huà tóng hán qì shuāng xuě bīng dōng huà tóng cǐ tiān dì wǔ yùn liù qì zhī huà gèng yòng shèng shuāi zhī cháng yě

岐伯曰:风温春化同,热曛昏火夏化同,胜与复同,燥清烟露秋化同,云雨昏暝埃长夏化同,寒气霜雪冰冬化同,此天地五运六气之化,更用盛衰之常也。

dì yuē wǔ yùn xíng tóng tiān huà zhě mìng yuē tiān fú yú zhī zhī yǐ

帝曰:五运行同天化者,命曰天符,余知之矣。

yuàn wén tóng dì huà zhě hé wèi yě

愿闻同地化者何谓也?

qí bó yuē tài guò ér tóng tiān huà zhě sān bù jí ér tóng tiān huà zhě yì sān

岐伯曰:太过而同天化者三,不及而同天化者亦三;

tài guò ér tóng dì huà zhě sān bù jí ér tóng dì huà zhě yì sān

太过而同地化者三,不及而同地化者亦三。

cǐ fán èr shí sì suì yě

此凡二十四岁也。

dì yuē yuàn wén qí suǒ wèi yě

帝曰:愿闻其所谓也?

qí bó yuē jiǎ chén jiǎ xū tài gōng xià jiā tài yīn

岐伯曰:甲辰、甲戌,太宫,下加太阴;

rén yín rén shēn tài jiǎo xià jiā jué yīn

壬寅、壬申,太角,下加厥阴;

gēng zǐ gēng wǔ tài shāng xià jiā yáng míng rú shì zhě sān

庚子、庚午,太商,下加阳明,如是者三。

guǐ sì guǐ hài shǎo zhēng xià jiā shǎo yáng

癸巳、癸亥,少征,下加少阳;

xīn chǒu xīn wèi shǎo yǔ xià jiā tài yáng

辛丑、辛未,少羽,下加太阳;

guǐ mǎo guǐ yǒu shǎo zhēng xià jiā shǎo yīn rú shì zhě sān

癸卯、癸酉,少征,下加少阴,如是者三。

wù zǐ wù wǔ tài zhēng shàng lín shǎo yīn

戊子、戊午,太征,上临少阴;

wù yín wù shēn tài zhēng shàng lín shǎo yáng

戊寅、戊申,太征,上临少阳;

bǐng chén bǐng xū tài yǔ shàng lín tài yáng rú shì zhě sān

丙辰、丙戌,太羽,上临太阳,如是者三。

dīng sì dīng hài shǎo jiǎo shàng lín jué yīn

丁巳、丁亥,少角,上临厥阴;

yǐ mǎo yǐ yǒu shǎo shāng shàng lín yáng míng

乙卯、乙酉,少商,上临阳明;

jǐ chǒu jǐ wèi shǎo gōng shàng lín tài yīn rú shì zhě sān

己丑、己未,少宫,上临太阴,如是者三。

chú cǐ èr shí sì suì zé bù jiā bù lín yě

除此二十四岁,则不加不临也。

dì yuē jiā zhě hé wèi

帝曰:加者何谓?

qí bó yuē tài guò ér jiā tóng tiān fú bù jí ér jiā tóng suì huì yě

岐伯曰:太过而加同天符,不及而加同岁会也。

dì yuē lín zhě hé wèi

帝曰:临者何谓?

qí bó yuē tài guò bù jí jiē yuē tiān fú ér biàn xíng yǒu duō shǎo bìng xíng yǒu wēi shén shēng sǐ yǒu zǎo yàn ěr

岐伯曰:太过不及,皆曰天符,而变行有多少,病形有微甚,生死有早晏耳。

dì yuē fū zǐ yán yòng hán yuǎn hán yòng rè yuǎn rè yú wèi zhī qí rán yě yuàn wén hé wèi yuǎn

帝曰:夫子言用寒远寒,用热远热,余未知其然也,愿闻何谓远?

qí bó yuē rè wú fàn rè hán wú fàn hán cóng zhě hé nì zhě bìng bù kě bù jìng wèi ér yuǎn zhī suǒ wèi shí xīng liù wèi yě

岐伯曰:热无犯热,寒无犯寒,从者和,逆者病,不可不敬畏而远之,所谓时兴六位也。

dì yuē wēn liáng hé rú

帝曰:温凉何如?

qí bó yuē sī qì yǐ rè yòng rè wú fàn

岐伯曰:司气以热,用热无犯;

sī qì yǐ hán yòng hán wú fàn

司气以寒,用寒无犯;

sī qì yǐ liáng yòng liáng wú fàn

司气以凉,用凉无犯;

sī qì yǐ wēn yòng wēn wú fàn

司气以温,用温无犯。

jiān qì tóng qí zhǔ wú fàn yì qí zhǔ zé xiǎo fàn zhī shì wèi sì wèi bì jǐn chá zhī

间气同其主无犯,异其主则小犯之,是谓四畏,必谨察之。

dì yuē shàn

帝曰:善。

qí fàn zhě hé rú

其犯者何如?

qí bó yuē tiān qì fǎn shí zé kě yī shí jí shèng qí zhǔ zé kě fàn yǐ píng wéi qī ér bù kě guò shì wèi xié qì fǎn shèng zhě

岐伯曰:天气反时则可依时,及胜其主则可犯,以平为期而不可过,是谓邪气反胜者。

gù yuē wú shī tiān xìn wú nì qì yi wú yì qí shèng wú zàn qí fù shì wèi zhì zhì

故曰:“无失天信,无逆气宜,无翼其胜,无赞其复,是谓至治。

dì yuē shàn

帝曰:善。

wǔ yùn qì xíng zhǔ suì zhī jì qí yǒu cháng shù hu

五运气行,主岁之纪,其有常数乎?

qí bó yuē chén qǐng cì zhī

岐伯曰:臣请次之。

jiǎ zǐ jiǎ wǔ suì shàng shǎo yīn huǒ zhōng tài gōng tǔ yùn xià yáng míng jīn

甲子、甲午岁:上少阴火,中太宫土运,下阳明金。

rè huà èr yǔ huà wǔ zào huà sì

热化二,雨化五,燥化四。

suǒ wèi zhèng huà rì yě

所谓正化日也。

qí huà shàng xián hán zhōng kǔ rè xià suān rè suǒ wèi yào shí yi yě

其化上咸寒,中苦热,下酸热,所谓药食宜也。

yǐ chǒu yǐ wèi suì shàng tài yīn tǔ zhōng shǎo shāng jīn yùn xià tài yáng shuǐ rè huà hán huà shèng fù tóng

乙丑、乙未岁:上太阴土,中少商金运,下太阳水,热化寒化胜复同。

suǒ wèi xié qì huà rì yě

所谓邪气化日也。

zāi qī gōng

灾七宫。

shī huà wǔ qīng huà sì hán huà liù suǒ wèi zhèng huà rì yě

湿化五,清化四,寒化六,所谓正化日也。

qí huà shàng kǔ rè zhōng suān hé xià gān rè suǒ wèi yào shí yi yě

其化上苦热,中酸和,下甘热,所谓药食宜也。

bǐng yín bǐng shēn suì shàng shǎo yáng xiāng huǒ zhōng tài yǔ shuǐ yùn xià jué yīn mù

丙寅、丙申岁:上少阳相火,中太羽水运,下厥阴木。

huǒ huà èr hán huà liù fēng huà sān suǒ wèi zhèng huà rì yě

火化二,寒化六,风化三,所谓正化日也。

qí huà shàng xián hán zhōng xián wēn xià xīn wēn suǒ wèi yào shí yi yě

其化上咸寒,中咸温,下辛温,所谓药食宜也。

dīng mǎo suì huì dīng yǒu suì shàng yáng míng jīn zhōng shǎo jiǎo mù yùn xià shǎo yīn huǒ qīng huà rè huà shèng fù tóng

丁卯(岁会)、丁酉岁:上阳明金,中少角木运,下少阴火,清化热化胜复同。

suǒ wèi xié qì huà rì yě

所谓邪气化日也。

zāi sān gōng

灾三宫。

zào huà jiǔ fēng huà sān rè huà qī suǒ wèi zhèng huà rì yě

燥化九,风化三,热化七,所谓正化日也。

qí huà shàng kǔ xiǎo wēn zhōng xīn hé xià xián hán suǒ wèi yào shí yi yě

其化上苦小温,中辛和,下咸寒,所谓药食宜也。

wù chén wù xū suì shàng tài yáng shuǐ zhōng tài zhēng huǒ yùn xià tài yīn tǔ

戊辰、戊戌岁:上太阳水,中太征火运,下太阴土。

hán huà liù rè huà qī shī huà wǔ suǒ wèi zhèng huà rì yě

寒化六,热化七,湿化五,所谓正化日也。

qí huà shàng kǔ wēn zhōng gān hé xià gān wēn suǒ wèi yào shí yi yě

其化上苦温,中甘和,下甘温,所谓药食宜也。

jǐ sì jǐ hài suì shàng jué yīn mù zhōng shǎo gōng tǔ yùn xià shǎo yáng xiāng huǒ fēng huà qīng huà shèng fù tóng

己巳、己亥岁:上厥阴木,中少宫土运,下少阳相火,风化清化胜复同。

suǒ wèi xié qì huà rì yě

所谓邪气化日也。

zāi wǔ gōng

灾五宫。

fēng huà sān shī huà wǔ huǒ huà qī suǒ wèi zhèng huà rì yě

风化三,湿化五,火化七,所谓正化日也。

qí huà shàng xīn liáng zhōng gān hé xià xián hán suǒ wèi yào shí yi yě

其化上辛凉,中甘和,下咸寒,所谓药食宜也。

gēng wǔ tóng tiān fú gēng zǐ suì tóng tiān fú shàng shǎo yīn huǒ zhōng tài shāng jīn yùn xià yáng míng jīn

庚午(同天符)、庚子岁(同天符):上少阴火,中太商金运,下阳明金。

rè huà qī qīng huà jiǔ zào huà jiǔ suǒ wèi zhèng huà rì yě

热化七,清化九,燥化九,所谓正化日也。

qí huà shàng xián hán zhōng xīn wēn suān wēn suǒ wèi yào shí yi yě

其化上咸寒,中辛温酸温,所谓药食宜也。

xīn wèi tóng suì huì xīn chǒu suì tóng suì huì shàng tài yīn tǔ zhōng shǎo yǔ shuǐ yùn xià tài yáng shuǐ yǔ huà fēng huà shèng fù tóng

辛未(同岁会)、辛丑岁(同岁会):上太阴土,中少羽水运,下太阳水,雨化风化胜复同。

suǒ wèi xié qì huà rì yě

所谓邪气化日也。

zāi yī gōng

灾一宫。

yǔ huà wǔ hán huà yī suǒ wèi zhèng huà rì yě

雨化五,寒化一,所谓正化日也。

qí huà shàng kǔ rè zhōng kǔ hé xià kǔ rè suǒ wèi yào shí yi yě

其化上苦热,中苦和,下苦热,所谓药食宜也。

rén shēn tóng tiān fú rén yín suì tóng tiān fú shàng shǎo yáng xiāng huǒ zhōng tài jiǎo mù yùn xià jué yīn mù

壬申(同天符)、壬寅岁(同天符):上少阳相火,中太角木运,下厥阴木。

huǒ huà èr fēng huà bā suǒ wèi zhèng huà rì yě

火化二,风化八,所谓正化日也。

qí huà shàng xián hán zhōng suān hé xià xīn liáng suǒ wèi yào shí yi yě

其化上咸寒,中酸和,下辛凉,所谓药食宜也。

guǐ yǒu tóng suì huì guǐ mǎo suì tóng suì huì shàng yáng míng jīn zhōng shǎo zhēng huǒ yùn xià shǎo yīn huǒ hán huà yǔ huà shèng fù tóng

癸酉(同岁会)、癸卯岁(同岁会):上阳明金,中少征火运,下少阴火,寒化雨化胜复同。

suǒ wèi xié qì huà rì yě

所谓邪气化日也。

zāi jiǔ gōng

灾九宫。

zào huà jiǔ rè huà èr suǒ wèi zhèng huà rì yě

燥化九,热化二,所谓正化日也。

qí huà shàng kǔ xiǎo wēn zhōng xián wēn xià xián hán suǒ wèi yào shí yi yě

其化上苦小温,中咸温,下咸寒,所谓药食宜也。

jiǎ xū suì huì tóng tiān fú jiǎ chén suì suì huì tóng tiān fú shàng tài yáng shuǐ zhōng tài gōng tǔ yùn xià tài yīn tǔ

甲戌(岁会、同天符)、甲辰岁(岁会、同天符):上太阳水,中太宫土运,下太阴土。

hán huà liù shī huà wǔ zhèng huà rì yě

寒化六,湿化五,正化日也。

qí huà shàng kǔ rè zhōng kǔ wēn xià kǔ wēn yào shí yi yě

其化上苦热,中苦温,下苦温,药食宜也。

yǐ hài yǐ sì suì shàng jué yīn mù zhōng shǎo shāng jīn yùn xià shǎo yáng xiāng huǒ rè huà hán huà shèng fù tóng

乙亥、乙巳岁:上厥阴木,中少商金运,下少阳相火,热化寒化胜复同。

xié qì huà rì yě

邪气化日也。

zāi qī gōng

灾七宫。

fēng huà bā qīng huà sì huǒ huà èr zhèng huà dù yě

风化八,清化四,火化二,正化度也。

qí huà shàng xīn liáng zhōng suān hé xià xián hán yào shí yi yě

其化上辛凉,中酸和,下咸寒,药食宜也。

bǐng zǐ suì huì bǐng wǔ suì shàng shǎo yīn huǒ zhōng tài yǔ shuǐ yùn xià yáng míng jīn

丙子(岁会)、丙午岁:上少阴火,中太羽水运,下阳明金。

rè huà èr hán huà liù qīng huà sì zhèng huà dù yě

热化二,寒化六,清化四,正化度也。

qí huà shàng xián hán zhōng xián rè xià suān wēn yào shí yi yě

其化上咸寒,中咸热,下酸温,药食宜也。

dīng chǒu dīng wèi suì shàng tài yīn tǔ zhōng shǎo jiǎo mù yùn xià tài yáng shuǐ qīng huà rè huà shèng fù tóng

丁丑、丁未岁:上太阴土,中少角木运,下太阳水,清化热化胜复同。

xié qì huà dù yě

邪气化度也。

zāi sān gōng

灾三宫。

yǔ huà wǔ fēng huà sān hán huà yī zhèng huà dù yě

雨化五,风化三,寒化一,正化度也。

qí huà shàng kǔ wēn zhōng xīn wēn xià gān rè yào shí yi yě

其化上苦温,中辛温,下甘热,药食宜也。

wù yín tiān fú wù shēn suì tiān fú shàng shǎo yáng xiāng huǒ zhōng tài zhēng huǒ yùn xià jué yīn mù

戊寅(天符)、戊申岁(天符):上少阳相火,中太征火运,下厥阴木。

huǒ huà qī fēng huà sān zhèng huà dù yě

火化七,风化三,正化度也。

qí huà shàng xián hán zhōng gān hé xià xīn liáng yào shí yi yě

其化上咸寒,中甘和,下辛凉,药食宜也。

jǐ mǎo jǐ yǒu suì shàng yáng míng jīn zhōng shǎo gōng tǔ yùn xià shǎo yīn huǒ fēng huà qīng huà shèng fù tóng

己卯、己酉岁:上阳明金,中少宫土运,下少阴火,风化清化胜复同。

xié qì huà dù yě

邪气化度也。

zāi wǔ gōng

灾五宫。

qīng huà jiǔ yǔ huà wǔ rè huà qī zhèng huà dù yě

清化九,雨化五,热化七,正化度也。

qí huà shàng kǔ xiǎo wēn zhōng gān hé xià xián hán yào shí yi yě

其化上苦小温,中甘和,下咸寒,药食宜也。

gēng chén gēng xū suì shàng tài yáng shuǐ zhōng tài shāng jīn yùn xià tài yīn tǔ

庚辰、庚戌岁:上太阳水,中太商金运,下太阴土。

hán huà yī qīng huà jiǔ yǔ huà wǔ zhèng huà dù yě

寒化一,清化九,雨化五,正化度也。

qí huà shàng kǔ rè zhōng xīn wēn xià gān rè yào shí yi yě

其化上苦热,中辛温,下甘热,药食宜也。

xīn sì xīn hài suì shàng jué yīn mù zhōng shǎo yǔ shuǐ yùn xià shǎo yáng xiāng huǒ yǔ huà fēng huà shèng fù tóng

辛巳、辛亥岁:上厥阴木,中少羽水运,下少阳相火,雨化风化胜复同。

xié qì huà dù yě

邪气化度也。

zāi yī gōng

灾一宫。

fēng huà sān hán huà yī huǒ huà qī zhèng huà dù yě

风化三,寒化一,火化七,正化度也。

qí huà shàng xīn liáng zhōng kǔ hé xià xián hán yào shí yi yě

其化上辛凉,中苦和,下咸寒,药食宜也。

rén wǔ rén zǐ suì shàng shǎo yīn huǒ zhōng tài jiǎo mù yùn xià yáng míng jīn

壬午、壬子岁:上少阴火,中太角木运,下阳明金。

rè huà èr fēng huà bā qīng huà sì zhèng huà dù yě

热化二,风化八,清化四,正化度也。

qí huà shàng xián hán zhōng suān liáng xià suān wēn yào shí yi yě

其化上咸寒,中酸凉,下酸温,药食宜也。

guǐ wèi guǐ chǒu suì shàng tài yīn tǔ zhōng shǎo zhēng huǒ yùn xià tài yáng shuǐ hán huà yǔ huà shèng fù tóng

癸未、癸丑岁:上太阴土,中少征火运,下太阳水,寒化雨化胜复同。

xié qì huà dù yě

邪气化度也。

zāi jiǔ gōng

灾九宫。

yǔ huà wǔ huǒ huà èr hán huà yī zhèng huà dù yě

雨化五,火化二,寒化一,正化度也。

qí huà shàng kǔ wēn zhōng xián wēn xià gān rè yào shí yi yě

其化上苦温,中咸温,下甘热,药食宜也。

jiǎ shēn jiǎ yín suì shàng shǎo yáng xiāng huǒ zhōng tài gōng tǔ yùn xià jué yīn mù

甲申、甲寅岁:上少阳相火,中太宫土运,下厥阴木。

huǒ huà èr yǔ huà wǔ fēng huà bā zhèng huà dù yě

火化二,雨化五,风化八,正化度也。

qí huà shàng xián hán zhōng xián hé xià xīn liáng yào shí yi yě

其化上咸寒,中咸和,下辛凉,药食宜也。

yǐ yǒu tài yī tiān fú yǐ mǎo suì tiān fú shàng yáng míng jīn zhōng shǎo shāng jīn yùn xià shǎo yīn huǒ rè huà hán huà shèng fù tóng

乙酉(太一天符)、乙卯岁(天符):上阳明金,中少商金运,下少阴火,热化寒化胜复同。

xié qì huà dù yě

邪气化度也。

zāi qī gōng

灾七宫。

zào huà sì qīng huà sì rè huà èr zhèng huà dù yě

燥化四,清化四,热化二,正化度也。

qí huà shàng kǔ xiǎo wēn zhōng kǔ hé xià xián hán yào shí yi yě

其化上苦小温,中苦和,下咸寒,药食宜也。

bǐng xū tiān fú bǐng chén suì tiān fú shàng tài yáng shuǐ zhōng tài yǔ shuǐ yùn xià tài yīn tǔ

丙戌(天符)、丙辰岁(天符):上太阳水,中太羽水运,下太阴土。

hán huà liù yǔ huà wǔ zhèng huà dù yě

寒化六,雨化五,正化度也。

qí huà shàng kǔ rè zhōng xián wēn xià gān rè yào shí yi yě

其化上苦热,中咸温,下甘热,药食宜也。

dīng hài tiān fú dīng sì suì tiān fú shàng jué yīn mù zhōng shǎo jiǎo mù yùn xià shǎo yáng xiāng huǒ qīng huà rè huà shèng fù tóng

丁亥(天符)、丁巳岁(天符):上厥阴木,中少角木运,下少阳相火,清化热化胜复同。

xié qì huà dù yě

邪气化度也。

zāi sān gōng

灾三宫。

fēng huà sān huǒ huà qī zhèng huà dù yě

风化三,火化七,正化度也。

qí huà shàng xīn liáng zhōng xīn hé xià xián hán yào shí yi yě

其化上辛凉,中辛和,下咸寒,药食宜也。

wù zǐ tiān fú wù wǔ suì tài yī tiān fú shàng shǎo yīn huǒ zhōng tài zhēng huǒ yùn xià yáng míng jīn

戊子(天符)、戊午岁(太一天符):上少阴火,中太征火运,下阳明金。

rè huà qī qīng huà jiǔ zhèng huà dù yě

热化七,清化九,正化度也。

qí huà shàng xián hán zhōng gān hán xià suān wēn yào shí yi yě

其化上咸寒,中甘寒,下酸温,药食宜也。

jǐ chǒu tài yī tiān fú jǐ wèi suì tài yī tiān fú shàng tài yīn tǔ zhōng shǎo gōng tǔ yùn xià tài yáng shuǐ fēng huà qīng huà shèng fù tóng

己丑(太一天符)、己未岁(太一天符):上太阴土,中少宫土运,下太阳水,风化清化胜复同。

xié qì huà dù yě

邪气化度也。

zāi wǔ gōng

灾五宫。

yǔ huà wǔ hán huà yī zhèng huà dù yě

雨化五,寒化一,正化度也。

qí huà shàng kǔ rè zhōng gān hé xià gān rè yào shí yi yě

其化上苦热,中甘和,下甘热,药食宜也。

gēng yín gēng shēn suì shàng shǎo yáng xiāng huǒ zhōng tài shāng jīn yùn xià jué yīn mù

庚寅、庚申岁:上少阳相火,中太商金运,下厥阴木。

huǒ huà qī qīng huà jiǔ fēng huà sān zhèng huà dù yě

火化七,清化九,风化三,正化度也。

qí huà shàng xián hán zhōng xīn wēn xīn liáng yào shí yi yě

其化上咸寒,中辛温,辛凉,药食宜也。

xīn mǎo xīn yǒu suì shàng yáng míng jīn zhōng shǎo yǔ shuǐ yùn xià shǎo yīn huǒ yǔ huà fēng huà shèng fù tóng

辛卯、辛酉岁:上阳明金,中少羽水运,下少阴火,雨化风化胜复同。

xié qì huà dù yě

邪气化度也。

zāi yī gōng

灾一宫。

qīng huà jiǔ hán huà yī rè huà qī zhèng huà dù yě

清化九,寒化一,热化七,正化度也。

qí huà shàng kǔ xiǎo wēn zhōng kǔ hé xià xián hán yào shí yi yě

其化上苦小温,中苦和,下咸寒,药食宜也。

rén chén rén xū suì shàng tài yáng shuǐ zhōng tài jiǎo mù yùn xià tài yīn tǔ

壬辰、壬戌岁:上太阳水,中太角木运,下太阴土。

hán huà liù fēng huà bā yǔ huà wǔ zhèng huà dù yě

寒化六,风化八,雨化五,正化度也。

qí huà shàng kǔ wēn zhōng suān wēn xià gān wēn yào shí yi yě

其化上苦温,中酸温,下甘温,药食宜也。

guǐ sì tóng suì huì guǐ hài suì tóng suì huì shàng jué yīn mù zhōng shǎo zhēng huǒ yùn xià shǎo yáng xiāng huǒ hán huà yǔ huà shèng fù tóng

癸巳(同岁会)、癸亥(岁同岁会):上厥阴木,中少征火运,下少阳相火,寒化雨化胜复同。

xié qì huà dù yě

邪气化度也。

zāi jiǔ gōng

灾九宫。

fēng huà bā huǒ huà èr zhèng huà dù yě

风化八,火化二,正化度也。

qí huà shàng xīn liáng zhōng xián hé xià xián hán yào shí yi yě

其化上辛凉,中咸和,下咸寒,药食宜也。

fán cǐ dìng qī zhī jì shèng fù zhèng huà jiē yǒu cháng shù bù kě bù chá

凡此定期之纪,胜复正化,皆有常数,不可不察。

gù zhī qí yào zhě yī yán ér zhōng bù zhī qí yào liú sàn wú qióng cǐ zhī wèi yě

故知其要者,一言而终,不知其要,流散无穷,此之谓也。

dì yuē shàn

帝曰:善。

wǔ yùn zhī qì yì fù suì hu

五运之气亦复岁乎?

qí bó yuē yù jí nǎi fā dài shí ér zuò yě

岐伯曰:郁极乃发,待时而作也。

dì yuē qǐng wèn qí suǒ wèi yě

帝曰:请问其所谓也?

qí bó yuē wǔ cháng zhī qì tài guò bù jí qí fā yì yě

岐伯曰:五常之气,太过不及,其发异也。

dì yuē yuàn zú wén zhī

帝曰:愿卒闻之。

qí bó yuē tài guò zhě bào bù jí zhě xú bào zhě wèi bìng shén xú zhě wèi bìng chí

岐伯曰:太过者暴,不及者徐,暴者为病甚,徐者为病持。

dì yuē tài guò bù jí qí shù hé rú

帝曰:太过不及,其数何如?

qí bó yuē tài guò zhě qí shù chéng bù jí zhě qí shù shēng tǔ cháng yǐ shēng yě

岐伯曰:太过者其数成,不及者其数生,土常以生也。

dì yuē qí fā yě hé rú

帝曰:其发也何如?

qí bó yuē tǔ yù zhī fā yán gǔ zhèn jīng léi yǐn qì jiāo āi hūn huáng hēi huà wèi bái qì piāo zhòu gāo shēn jī shí fēi kōng hóng shuǐ nǎi cóng chuān liú màn yǎn tián mù tǔ jū

岐伯曰:土郁之发,岩谷震惊,雷殷气交,埃昏黄黑,化为白气,飘骤高深,击石飞空,洪水乃从,川流漫衍,田牧土驹。

huà qì nǎi fū shàn wéi shí yǔ shǐ shēng shǐ zhǎng shǐ huà shǐ chéng

化气乃敷,善为时雨,始生始长,始化始成。

gù mín bìng xīn fù zhàng cháng míng ér wéi shù hòu shén zé xīn tòng xié chēn ǒu tù huò luàn yǐn fā zhù xià fū zhǒng shēn zhòng

故民病心腹胀,肠鸣而为数后,甚则心痛,胁䐜,呕吐,霍乱,饮发,注下,胕肿,身重。

yún bēn yǔ fǔ xiá yōng zhāo yáng shān zé āi hūn qí nǎi fā yě yǐ qí sì qì

云奔雨府,霞拥朝阳,山泽埃昏,其乃发也,以其四气。

yún héng tiān shān fú yóu shēng miè fú zhī xiān zhào

云横天山,浮游生灭,怫之先兆。

jīn yù zhī fā tiān jié de míng fēng qīng qì qiē dà liáng nǎi jǔ cǎo shù fú yān zào qì yǐ xíng méng wù shù qǐ shā qì lái zhì cǎo mù cāng gàn jīn nǎi yǒu shēng

金郁之发,天洁地明,风清气切,大凉乃举,草树浮烟,燥气以行,霿雾数起,杀气来至,草木苍干,金乃有声。

gù mín bìng hāi nì xīn xié mǎn yǐn shǎo fù shàn bào tòng bù kě fǎn cè yì gàn miàn chén sè è

故民病咳,逆,心胁满引少腹,善暴痛,不可反侧,嗌干,面陈色恶。

shān zé jiāo kū tǔ níng shuāng xī fú nǎi fā yě qí qì wǔ

山泽焦枯,土凝霜卤,怫乃发也,其气五。

yè líng bái lù lín mǎng shēng qī fú zhī zhào yě

夜零白露,林莽声凄,怫之兆也。

shuǐ yù zhī fā yáng qì nǎi pì yīn qì bào jǔ dà hán nǎi zhì chuān zé yán níng hán wù jié wèi shuāng xuě shén zé huáng hēi hūn yì liú xíng qì jiāo nǎi wèi shuāng shā shuǐ nǎi jiàn xiáng

水郁之发,阳气乃辟,阴气暴举,大寒乃至,川泽严凝,寒雾结为霜雪,甚则黄黑昏翳,流行气交,乃为霜杀,水乃见祥。

gù mín bìng hán kè xīn tòng yāo shuí tòng dà guān jié bù lì qū shēn bù biàn shàn jué nì pǐ jiān fù mǎn

故民病寒客,心痛,腰脽痛,大关节不利,屈伸不便,善厥逆,痞坚,腹满。

yáng guāng bù zhì kōng jī chén yīn bái āi hūn míng ér nǎi fā yě

阳光不治,空积沉阴,白埃昏暝而乃发也。

qí qì èr huǒ qián hòu

其气二火前后。

tài xū shēn xuán qì yóu má sàn wēi jiàn ér yǐn sè hēi wēi huáng fú zhī xiān zhào yě

太虚深玄,气犹麻散,微见而隐,色黑微黄,怫之先兆也。

mù yù zhī fā tài xū āi hūn yún wù yǐ rǎo dà fēng nǎi zhì wū fā zhé mù mù yǒu biàn

木郁之发,太虚埃昏,云物以扰,大风乃至,屋发折木,木有变。

gù mín bìng wèi wǎn dāng xīn ér tòng shàng zhī liǎng xié gé yān bù tōng shí yǐn bù xià shén zé ěr míng xuàn zhuǎn mù bù shí rén shàn bào jiāng pū

故民病胃脘当心而痛、上支两胁、鬲咽不通、食饮不下,甚则耳鸣,眩转,目不识人,善暴僵仆。

tài xū cāng āi tiān shān yī sè huò qì zhuó sè huáng hēi yù ruò héng yún bù qǐ yǔ ér nǎi fā yě qí qì wú cháng

太虚苍埃,天山一色,或气浊色,黄黑郁若,横云不起雨,而乃发也,其气无常。

cháng chuān cǎo yǎn róu yè chéng yīn sōng yín gāo shān hǔ xiào yán xiù fú zhī xiān zhào yě

长川草偃,柔叶呈阴,松吟高山,虎啸岩岫,怫之先兆也。

huǒ yù zhī fā tài xū xūn yì dà míng bù zhāng yán huǒ xíng dà shǔ zhì shān zé fán liáo cái mù liú jīn guǎng shà téng yān tǔ fú shuāng xī zhǐ shuǐ nǎi jiǎn màn cǎo jiāo huáng fēng xíng huò yán shī huà nǎi hòu

火郁之发,太虚曛翳,大明不彰,炎火行,大暑至,山泽燔燎,材木流津,广厦腾烟,土浮霜卤,止水乃减,蔓草焦黄,风行惑言,湿化乃后。

gù mín bìng shǎo qì

故民病少气,

chuāng yáng

疮疡,

yōng zhǒng

痈肿,

xié fù xiōng bèi miàn shǒu sì zhī chēn fèn

胁腹、胷背、面首、四肢䐜愤,

lú zhàng

胪胀,

yáng fèi

疡疿,

ǒu nì

呕逆,

chì zòng

瘈疭,

gǔ tòng

骨痛,

jié nǎi yǒu dòng

节乃有动,

zhù xià

注下,

wēn nüè

温疟,

fù zhōng bào tòng

腹中暴痛,

xuè yì liú zhù

血溢流注,

jīng yè nǎi shǎo

精液乃少,

mù chì

目赤,

xīn rè

心热,

shén zé mào mèn ào náo

甚则瞀闷懊𢙐,

shàn bào sǐ

善暴死。

kè zhōng dà wēn hàn rú xuán fǔ qí nǎi fā yě qí qì sì

刻终大温,汗濡玄府,其乃发也,其气四。

dòng fù zé jìng yáng jí fǎn yīn shī lìng nǎi huà nǎi chéng huá fà shuǐ níng shān chuān bīng xuě yàn yáng wǔ zé fú zhī xiān zhào yě

动复则静,阳极反阴,湿令乃化乃成,华发水凝,山川冰雪,焰阳午泽,怫之先兆也。

yǒu fú zhī yīng ér hòu bào yě jiē guān qí jí ér nǎi fā yě

有怫之应而后报也,皆观其极而乃发也。

mù fā wú shí shuǐ suí huǒ yě

木发无时,水随火也。

jǐn hou qí shí bìng kě yǔ qī shī shí fǎn suì wǔ qì bù xíng shēng huà shōu cáng zhèng wú héng yě

谨候其时,病可与期,失时反岁,五气不行,生化收藏,政无恒也。

dì yuē shuǐ fā ér báo xuě tǔ fā ér piāo zhòu mù fā ér huǐ shé jīn fà ér qīng míng huǒ fā ér xūn mèi hé qì shǐ rán

帝曰:水发而雹雪,土发而飘骤,木发而毁折,金发而清明,火发而曛昧,何气使然?

qí bó yuē qì yǒu duō shǎo fā yǒu wēi shén wēi zhě dāng qí qì shèn zhě jiān qí xià zhēng qí xià qì ér jiàn kě zhī yě

岐伯曰:气有多少,发有微甚,微者当其气,甚者兼其下,征其下气而见可知也。

dì yuē shàn

帝曰:善。

wǔ qì zhī fā bù dàng wèi zhě hé yě

五气之发,不当位者,何也?

qí bó yuē mìng qí chà

岐伯曰:命其差。

dì yuē chà yǒu shù hu

帝曰:差有数乎?

qí bó yuē hòu jiē sān shí dù ér yǒu jī yě

岐伯曰:后皆三十度而有奇也。

dì yuē qì zhì ér xiān hòu zhě hé

帝曰:气至而先后者何?

qí bó yuē yùn tài guò zé qí zhì xiān yùn bù jí zé qí zhì hòu cǐ hou zhī cháng yě

岐伯曰:运太过则其至先,运不及则其至后,此候之常也。

dì yuē dāng shí ér zhì zhě hé yě

帝曰:当时而至者,何也?

qí bó yuē fēi tài guò fēi bù jí zé zhì dāng shí fēi shì zhě shěng yě

岐伯曰:非太过非不及则至当时,非是者眚也。

dì yuē shàn

帝曰:善。

qì yǒu fēi shí ér huà zhě hé yě

气有非时而化者,何也?

qí bó yuē tài guò zhě dāng qí shí bù jí zhě guī qí jǐ shèng yě

岐伯曰:太过者当其时,不及者归其己胜也。

dì yuē sì shí zhī qì zhì yǒu zǎo yàn gāo xià zuǒ yòu qí hou hé rú

帝曰:四时之气,至有早晏高下左右,其候何如?

qí bó yuē xíng yǒu nì shùn zhì yǒu chí sù gù tài guò zhě huà xiān tiān bù jí zhě huà hòu tiān

岐伯曰:行有逆顺,至有迟速,故太过者化先天,不及者化后天。

dì yuē yuàn wén qí xíng hé wèi yě

帝曰:愿闻其行何谓也?

qí bó yuē chūn qì xi xíng xià qì běi xíng qiū qì dōng xíng dōng qì nán xíng

岐伯曰:春气西行,夏气北行,秋气东行,冬气南行。

gù chūn qì shǐ yú xià qiū qì shǐ yú shàng xià qì shǐ yú zhōng dōng qì shǐ yú biāo

故春气始于下,秋气始于上,夏气始于中,冬气始于标;

chūn qì shǐ yú zuǒ qiū qì shǐ yú yòu dōng qì shǐ yú hòu xià qì shǐ yú qián cǐ sì shí zhèng huà zhī cháng

春气始于左,秋气始于右,冬气始于后,夏气始于前,此四时正化之常。

gù zhì gāo zhī de dōng qì cháng zài zhì xià zhī de chūn qì cháng zài bì jǐn chá zhī

故至高之地,冬气常在,至下之地,春气常在,必谨察之。

dì yuē shàn

帝曰:善。

huáng dì wèn yuē wǔ yùn liù qì zhī yīng jiàn liù huà zhī zhèng liù biàn zhī jì hé rú

黄帝问曰:五运六气之应见,六化之正,六变之纪,何如?

qí bó duì yuē fu liù qì zhèng jì yǒu huà yǒu biàn yǒu shèng yǒu fù yǒu yòng yǒu bìng bù tóng qí hou dì yù hé hu

岐伯对曰:夫六气正纪,有化有变,有胜有复,有用有病,不同其候,帝欲何乎?

dì yuē yuàn jǐn wén zhī

帝曰:愿尽闻之。

qí bó yuē qǐng suì yán zhī

岐伯曰:请遂言之。

fu qì zhī suǒ zhì yě jué yīn suǒ zhì wèi hé píng shǎo yīn suǒ zhì wèi xuān tài yīn suǒ zhì wèi āi rù shǎo yáng suǒ zhì wèi yán shǔ yáng míng suǒ zhì wèi qīng jìn tài yáng suǒ zhì wèi hán fēn

夫气之所至也,厥阴所至为和平,少阴所至为暄,太阴所至为埃溽,少阳所至为炎暑,阳明所至为清劲,太阳所至为寒雰。

shí huà zhī cháng yě

时化之常也。

jué yīn suǒ zhì wèi fēng fǔ wèi wèn qǐ

厥阴所至为风府、为璺启;

shǎo yīn suǒ zhì wèi huǒ fǔ wèi shū róng

少阴所至为火府、为舒荣;

tài yīn suǒ zhì wèi yǔ fǔ wèi yuán yíng

太阴所至为雨府、为员盈;

shǎo yáng suǒ zhì wèi rè fǔ wéi xíng chū

少阳所至为热府、为行出;

yáng míng suǒ zhì wèi sī shā fǔ wèi gēng cāng

阳明所至为司杀府、为庚苍;

tài yáng suǒ zhì wèi hán fǔ wèi guī cáng

太阳所至为寒府、为归藏。

sī huà zhī cháng yě

司化之常也。

jué yīn suǒ zhì wéi shēng wèi fēng yáo

厥阴所至为生、为风摇;

shǎo yīn suǒ zhì wèi róng wèi xíng jiàn

少阴所至为荣、为形见;

tài yīn suǒ zhì wèi huà wèi yún yǔ

太阴所至为化、为云雨;

shǎo yáng suǒ zhì wèi zhǎng wèi fán xiān

少阳所至为长、为蕃鲜;

yáng míng suǒ zhì wèi shōu wèi wù lù

阳明所至为收、为雾露;

tài yáng suǒ zhì wèi cáng wèi zhōu mì

太阳所至为藏、为周密。

qì huà zhī cháng yě

气化之常也。

jué yīn suǒ zhì wèi fēng shēng zhōng wèi sù

厥阴所至为风生,终为肃;

shǎo yīn suǒ zhì wèi rè shēng zhōng wèi hán

少阴所至为热生,中为寒;

tài yīn suǒ zhì wèi shī shēng zhōng wèi zhù yǔ

太阴所至为湿生,终为注雨;

shǎo yáng suǒ zhì wèi huǒ shēng zhōng wèi zhēng rù

少阳所至为火生,终为蒸溽;

yáng míng suǒ zhì wèi zào shēng zhōng wèi liáng

阳明所至为燥生,终为凉;

tài yáng suǒ zhì wèi hán shēng zhōng wèi wēn

太阳所至为寒生,中为温。

dé huà zhī cháng yě

德化之常也。

jué yīn suǒ zhì wèi máo huà shǎo yīn suǒ zhì wèi hé huà tài yīn suǒ zhì wèi luǒ huà shǎo yáng suǒ zhì wèi yǔ huà yáng míng suǒ zhì wèi jiè huà tài yáng suǒ zhì wèi lín huà

厥阴所至为毛化,少阴所至为翮化,太阴所至为倮化,少阳所至为羽化,阳明所至为介化,太阳所至为鳞化。

dé huà zhī cháng yě

德化之常也。

jué yīn suǒ zhì wéi shēng huà shǎo yīn suǒ zhì wèi róng huà tài yīn suǒ zhì wèi rú huà shǎo yáng suǒ zhì wèi mào huà yáng míng suǒ zhì wèi jiān huà tài yáng suǒ zhì wèi cáng huà

厥阴所至为生化,少阴所至为荣化,太阴所至为濡化,少阳所至为茂化,阳明所至为坚化,太阳所至为藏化。

bù zhèng zhī cháng yě

布政之常也。

jué yīn suǒ zhì wèi piāo nù dà liáng shǎo yīn suǒ zhì wèi dà xuān hán tài yīn suǒ zhì wèi léi tíng zhòu zhù liè fēng shǎo yáng suǒ zhì wèi piāo fēng fán liáo shuāng níng yáng míng suǒ zhì wèi sàn luò wēn tài yáng suǒ zhì wèi hán xuě bīng báo bái āi

厥阴所至为飘怒大凉,少阴所至为大暄寒,太阴所至为雷霆骤注烈风,少阳所至为飘风燔燎霜凝,阳明所至为散落温,太阳所至为寒雪冰雹白埃。

qì biàn zhī cháng yě

气变之常也。

jué yīn suǒ zhì wèi náo dòng wèi yíng suí

厥阴所至为挠动、为迎随;

shǎo yīn suǒ zhì wèi gāo míng yàn wèi xūn

少阴所至为高明焰、为曛;

tài yīn suǒ zhì wèi chén yīn wèi bái āi wèi huì míng

太阴所至为沉阴、为白埃、为晦暝;

shǎo yáng suǒ zhì wèi guāng xiǎn wèi tóng yún wèi xūn

少阳所至为光显、为彤云、为曛;

yáng míng suǒ zhì wèi yān āi wèi shuāng wèi jìn qiē wèi qī míng

阳明所至为烟埃、为霜、为劲切、为凄鸣;

tài yáng suǒ zhì wèi gāng gù wèi jiān máng wèi lì

太阳所至为刚固、为坚芒、为立。

lìng xíng zhī cháng yě

令行之常也。

jué yīn suǒ zhì wèi lǐ jí shǎo yīn suǒ zhì wèi yáng zhěn shēn rè tài yīn suǒ zhì wèi jī yǐn pǐ gé shǎo yáng suǒ zhì wèi tì ǒu wèi chuāng yáng yáng míng suǒ zhì wèi fú xū tài yáng suǒ zhì wèi qū shēn bù lì

厥阴所至为里急,少阴所至为疡胗、身热,太阴所至为积饮否隔,少阳所至为嚏、呕、为疮疡,阳明所至为浮虚,太阳所至为屈伸不利。

bìng zhī cháng yě

病之常也。

jué yīn suǒ zhì wèi zhī tòng shǎo yīn suǒ zhì wèi jīng huò wù hán zhàn lì zhān wàng tài yīn suǒ zhì wèi xù mǎn shǎo yáng suǒ zhì wèi jīng zào mào mèi bào bìng yáng míng suǒ zhì wèi qiú kāo yīn gǔ xī bì shuàn héng zú bìng tài yáng suǒ zhì wèi yāo tòng

厥阴所至为支痛,少阴所至为惊惑、恶寒、战栗、谵妄,太阴所至为稸满,少阳所至为惊躁、瞀昧、暴病,阳明所至为鼽、尻阴股膝髀腨胻足病,太阳所至为腰痛。

bìng zhī cháng yě

病之常也。

jué yīn suǒ zhì wèi ruǎn lì shǎo yīn suǒ zhì wèi bēi wàng nǜ miè tài yīn suǒ zhì wèi zhōng mǎn huò luàn tǔ xià shǎo yáng suǒ zhì wèi hóu bì ěr míng ǒu yǒng yáng míng suǒ zhì wèi cūn jiē tài yáng suǒ zhì wèi qǐn hàn jìng

厥阴所至为緛戾,少阴所至为悲、妄、衂、蔑,太阴所至为中满、霍乱、吐下,少阳所至为喉痹、耳鸣、呕涌,阳明所至为皴揭,太阳所至为寝汗痉。

bìng zhī cháng yě

病之常也。

jué yīn suǒ zhì wèi xié tòng ǒu xiè shǎo yīn suǒ zhì wèi yǔ xiào tài yīn suǒ zhì wéi zhòng fū zhǒng shǎo yáng suǒ zhì wèi bào zhù shùn chì bào sǐ yáng míng suǒ zhì wèi qiú tì tài yáng suǒ zhì wèi liú xiè jìn zhǐ

厥阴所至为胁痛、呕泄,少阴所至为语、笑,太阴所至为重、胕肿,少阳所至为暴注、𥆧、瘛、暴死,阳明所至为鼽、嚏,太阳所至为流泄、禁止。

bìng zhī cháng yě

病之常也。

fán cǐ shí èr biàn zhě bào dé yǐ dé bào huà yǐ huà bào zhèng yǐ zhèng bào lìng yǐ lìng qì gāo zé gāo qì xià zé xià qì hòu zé hòu qì qián zé qián qì zhōng zé zhōng qì wài zé wài wèi zhī cháng yě

凡此十二变者,报德以德,报化以化,报政以政,报令以令,气高则高,气下则下,气后则后,气前则前,气中则中,气外则外,位之常也。

gù fēng shèng zé dòng rè shèng zé zhǒng zào shèng zé gàn hán shèng zé fú shī shèng zé rú xiè shén zé shuǐ bì fū zhǒng suí qì suǒ zài yǐ yán qí biàn ěr

故风胜则动,热胜则肿,燥胜则干,寒胜则浮,湿胜则濡泄甚则水闭胕肿,随气所在,以言其变耳。

dì yuē yuàn wén qí yòng yě

帝曰:愿闻其用也。

qí bó yuē fu liù qì zhī yòng gè guī bù shèng ér wèi huà gù tài yīn yǔ huà shī yú tài yáng

岐伯曰:夫六气之用,各归不胜而为化,故太阴雨化,施于太阳;

tài yáng hán huà shī yú shǎo yīn

太阳寒化,施于少阴;

shǎo yīn rè huà shī yú yáng míng

少阴热化,施于阳明;

yáng míng zào huà shī yú jué yīn

阳明燥化,施于厥阴;

jué yīn fēng huà shī yú tài yīn

厥阴风化,施于太阴。

gè mìng qí suǒ zài yǐ zhēng zhī yě

各命其所在以征之也。

dì yuē zì dé qí wèi hé rú

帝曰:自得其位何如?

qí bó yuē zì dé qí wèi cháng huà yě

岐伯曰:自得其位常化也。

dì yuē yuàn wén suǒ zài yě

帝曰:愿闻所在也。

qí bó yuē mìng qí wèi ér fāng yuè kě zhī yě

岐伯曰:命其位而方月可知也。

dì yuē liù wèi zhī qì yíng xū hé rú

帝曰:六位之气,盈虚何如?

qí bó yuē tài shǎo yì yě

岐伯曰:太少异也。

tài zhě zhī zhì xú ér cháng shǎo zhě bào ér wáng

太者之至徐而常,少者暴而亡。

dì yuē tiān dì zhī qì yíng xū rú hé

帝曰:天地之气盈虚如何?

qí bó yuē tiān qì bù zú dì qì suí zhī

岐伯曰:天气不足,地气随之;

dì qì bù zú tiān qì cóng zhī yùn jū qí zhōng ér cháng xiān yě

地气不足,天气从之,运居其中而常先也。

è suǒ bù shèng guī suǒ tóng hé suí yùn guī cóng ér shēng qí bìng yě

恶所不胜,归所同和,随运归从而生其病也。

gù shàng shèng zé tiān qì jiàng ér xià xià shèng zé dì qì qiān ér shàng

故上胜则天气降而下,下胜则地气迁而上。

duō shǎo ér chà qí fēn wēi zhě xiǎo chāi shèn zhě dà chà shén zé wèi yì qì jiāo yì zé dà biàn shēng ér bìng zuò yǐ

多少而差其分,微者小差,甚者大差,甚则位易气交,易则大变生而病作矣。

dà yào yuē shén jì wǔ fēn wēi jì qī fēn qí chā kě jiàn

《大要》曰:“甚纪五分,微纪七分,其差可见。

cǐ zhī wèi yě

”说的就是这种情况。

dì yuē shàn

帝曰:善。

lùn yán rè wú fàn rè hán wú fàn hán yú yù bù yuǎn hán bù yuǎn rè nài hé

论言热无犯热,寒无犯寒,余欲不远寒,不远热,奈何?

qí bó yuē xī hū zāi wèn yě

岐伯曰:悉乎哉问也!

fā biǎo bù yuǎn rè gōng lǐ bù yuǎn hán

发表不远热,攻里不远寒。

dì yuē bù fā bù gōng ér fàn hán fàn rè hé rú

帝曰:不发不攻,而犯寒犯热何如?

qí bó yuē hán rè nèi zéi qí bìng yì shén

岐伯曰:寒热内贼,其病益甚。

dì yuē yuàn wén wú bìng zhě hé rú

帝曰:愿闻无病者何如?

qí bó yuē wú zhě shēng zhī yǒu zhě shén zhī

岐伯曰:无者生之,有者甚之。

dì yuē shēng zhě hé rú

帝曰:生者何如?

qí bó yuē bù yuǎn rè zé rè zhì bù yuǎn hán zé hán zhì

岐伯曰:不远热则热至,不远寒则寒至。

hán zhì zé jiān fǒu fù mǎn tòng jí xià lì zhī bìng shēng yǐ

寒至则坚否、腹满、痛急、下利之病生矣。

rè zhì zé shēn rè tǔ xià huò luàn yōng jū chuāng yáng mào yù zhù xià shùn chì zhǒng zhàng ǒu qiú nǜ tóu tòng gǔ jié biàn ròu tòng xuè yì xuè xiè lín bì zhī bìng shēng yǐ

热至则身热、吐下、霍乱、痈疽、疮疡、瞀郁、注下、𥆧、瘛、肿胀、呕、鼽、衂、头痛、骨节变、肉痛、血溢、血泄、淋闭之病生矣。

dì yuē zhì zhī nài hé

帝曰:治之奈何?

qí bó yuē shí bì shùn zhī fàn zhě zhì yǐ shèng yě

岐伯曰:时必顺之,犯者治以胜也。

huáng dì wèn yuē fù rén chóng shēn dú zhī hé rú

黄帝问曰:妇人重身,毒之何如?

qí bó yuē yǒu gù wú yǔn yì wú yǔn yě

岐伯曰:有故无殒,亦无殒也。

dì yuē yuàn wén qí gù hé wèi yě

帝曰:愿闻其故,何谓也?

qí bó yuē dà jī dà jù qí kě fàn yě shuāi qí dà bàn ér zhǐ guò zhě sǐ

岐伯曰:大积大聚,其可犯也,衰其大半而止,过者死。

dì yuē shàn

帝曰:善。

yù zhī shèn zhě zhì zhī nài hé

郁之甚者,治之奈何?

qí bó yuē mù yù dá zhī huǒ yù fā zhī tǔ yù duó zhī jīn yù xiè zhī shuǐ yù zhé zhī rán diào qí qì guò zhě zhé zhī yǐ qí wèi yě suǒ wèi xiè zhī

岐伯曰:木郁达之,火郁发之,土郁夺之,金郁泄之,水郁折之,然调其气,过者折之,以其畏也,所谓泻之。

dì yuē jiǎ zhě hé rú

帝曰:假者何如?

qí bó yuē yǒu jiǎ qí qì zé wú jìn yě

岐伯曰:有假其气则无禁也。

suǒ wèi zhǔ qì bù zú kè qì shèng yě

所谓:“主气不足,客气胜也。

dì yuē zhì zāi shèng rén zhī dào

帝曰:至哉圣人之道!

tiān dì dà huà yùn xíng zhī jié lín yù zhī jì yīn yáng zhī zhèng hán shǔ zhī lìng fēi fū zi shú néng tōng zhī

天地大化,运行之节,临御之纪,阴阳之政,寒暑之令,非夫子孰能通之!

qǐng cáng zhī líng lán zhī shì shǔ yuē liù yuán zhèng jì fēi zhāi jiè bù gǎn shì shèn chuán yě

请藏之灵兰之室,署曰《六元正纪》,非斋戒不敢示,慎传也。

✦ You read 素问·六元正纪大论

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.