qí wáng huì fāng zì lán qīng
齐王讳芳，字兰卿。
míng dì wú zi yǎng wáng jí qín wáng xún
明帝无子，养王及秦王询；
gōng shěng shì mì mò yǒu zhī qí suǒ yóu lái zhě
宫省事秘，莫有知其所由来者。
qīng lóng sān nián lì wèi qí wáng
青龙三年，立为齐王。
jǐng chū sān nián zhēng yuè dīng hài shuò dì shèn bìng nǎi lì wèi huáng tài zǐ
景初三年正月丁亥朔，帝甚病，乃立为皇太子。
shì rì jí huáng dì wèi dà shè
是日，即皇帝位，大赦。
zūn huáng hòu yuē huáng tài hòu
尊皇后曰皇太后。
dà jiàng jūn cáo shuǎng tài wèi sī mǎ xuān wáng fǔ zhèng
大将军曹爽、太尉司马宣王辅政。
zhào yuē zhèn yǐ miǎo shēn jì chéng hóng yè qióng qióng zài jiù mǐ suǒ kòng gào
诏曰：“朕以眇身，继承鸿业，茕茕在疚，靡所控告。
dà jiàng jūn tài wèi fèng shòu mò mìng jiā fǔ zhèn gōng sī tú sī kōng zhǒng zǎi yuán fǔ zǒng lǜ bǎi liáo yǐ níng shè jì qí yǔ qún qīng dài fū miǎn xù nǎi xīn chēng zhèn yì yān
大将军、太尉奉受末命，夹辅朕躬，司徒、司空、冢宰、元辅总率百寮，以宁社稷，其与群卿大夫勉勖乃心，称朕意焉。
zhū suǒ xīng zuò gōng shì zhī yì jiē yǐ yí zhào ba zhī
诸所兴作宫室之役，皆以遗诏罢之。
guān nú bì liù shí yǐ shàng miǎn wèi liáng rén
官奴婢六十已上，免为良人。
èr yuè xī yù chóng yì xiàn huǒ huàn bù zhào dà jiàng jūn tài wèi lín shì yǐ shì bǎi liáo
”二月，西域重译献火浣布，诏大将军、太尉临试以示百寮。
dīng chǒu zhào yuē tài wèi tǐ dào zhèng zhí jìn zhōng sān shì nán qín mèng dá xi pò shǔ lǔ dōng miè gōng sūn yuān gōng gài hǎi nèi
丁丑诏曰：“太尉体道正直，尽忠三世，南擒孟达，西破蜀虏，东灭公孙渊，功盖海内。
xī zhōu chéng jiàn bǎo fù zhī guān jìn hàn xiǎn zōng chóng chǒng dèng yǔ suǒ yǐ yōu lóng jùn yì bì yǒu zūn yě
昔周成建保傅之官，近汉显宗崇宠邓禹，所以优隆隽乂，必有尊也。
qí yǐ tài wèi wèi tài fù chí jié tǒng bīng dū du zhū jūn shì rú gù
其以太尉为太傅，持节统兵都督诸军事如故。
sān yuè yǐ zhēng dōng jiāng jūn mǎn chǒng wèi tài wèi
”三月，以征东将军满宠为太尉。
xià liù yuè yǐ liáo dōng dōng tà xiàn lì mín dù hǎi jū qí jùn jiè yǐ gù zòng chéng wèi xīn tà xiàn yǐ jū xǐ mín
夏六月，以辽东东沓县吏民渡海居齐郡界，以故纵城为新沓县以居徙民。
qiū qī yuè shàng shǐ qīn lín cháo tīng gōng qīng zòu shì
秋七月，上始亲临朝，听公卿奏事。
bā yuè dà shè
八月，大赦。
dōng shí yuè yǐ zhèn nán jiāng jūn huáng quán wèi chē qí jiāng jūn
冬十月，以镇南将军黄权为车骑将军。
shí èr yuè zhào yuē liè zǔ míng huáng dì yǐ zhēng yuè qì bèi tiān xià chén zǐ yǒng wéi jì rì zhī āi qí fù yòng xià zhēng
十二月，诏曰：“烈祖明皇帝以正月弃背天下，臣子永惟忌日之哀，其复用夏正；
suī wéi xiān dì tōng sān tǒng zhī yì sī yì lǐ zhì suǒ yóu biàn gǎi yě
虽违先帝通三统之义，斯亦礼制所由变改也。
yòu xià zhēng wū shù wèi dé tiān zhèng qí yǐ jiàn yín zhī yuè wèi zhèng shǐ yuán nián zhēng yuè yǐ jiàn chǒu yuè wèi hòu shí èr yuè
又夏正于数为得天正，其以建寅之月为正始元年正月，以建丑月为后十二月。
zhèng shǐ yuán nián chūn èr yuè yǐ chǒu jiā shì zhōng zhōng shū jiān liú fàng shì zhōng zhōng shū lìng sūn zī wèi zuǒ yòu guāng lù dài fu
正始元年春二月乙丑，加侍中中书监刘放、侍中中书令孙资为左右光禄大夫。
bǐng xū yǐ liáo dōng wèn běi fēng xiàn mín liú xǐ dù hǎi guī qí jùn zhī xī ān lín zī chāng guó xiàn jiè wèi xīn wèn nán fēng xiàn yǐ jū liú mín
丙戌，以辽东汶、北丰县民流徙渡海，规齐郡之西安、临菑、昌国县界为新汶、南丰县，以居流民。
zì qù dōng shí èr yuè zhì cǐ yuè bù yǔ
自去冬十二月至此月不雨。
bǐng yín zhào lìng yù guān jí píng yuān wǎng lǐ chū qīng wēi
丙寅，诏令狱官亟平冤枉，理出轻微；
qún gōng qīng shì dǎng yán jiā móu gè xī nǎi xīn
群公卿士谠言嘉谋，各悉乃心。
xià sì yuè chē qí jiāng jūn huáng quán hōng
夏四月，车骑将军黄权薨。
qiū qī yuè zhào yuē yì chēng sǔn shàng yì xià jié yǐ zhì dù bù shāng cái bù hài mín
秋七月，诏曰：“易称损上益下，节以制度，不伤财，不害民。
fāng jīn bǎi xìng bù zú ér yù fǔ duō zuò jīn yín zá wù jiāng xī yǐ wéi
方今百姓不足而御府多作金银杂物，将奚以为？
jīn chū huáng jīn yín wù bǎi wǔ shí zhǒng qiān bā bǎi yú jīn xiāo yě yǐ gōng jūn yòng bā yuè chē jià xún shěng luò yáng jiè qiū jià cì gāo nián lì tián gè yǒu chà
今出黄金银物百五十种，千八百馀斤，销冶以供军用”八月，车驾巡省洛阳界秋稼，赐高年力田各有差。
èr nián chūn èr yuè dì chū tōng lùn yǔ shǐ tài cháng yǐ tài láo jì kǒng zǐ wū pì yōng yǐ yán yuān pèi
二年春二月，帝初通论语，使太常以太牢祭孔子于辟雍，以颜渊配。
xià wǔ yuè wú jiāng zhū rán děng wéi xiāng yáng zhī fán chéng tài fù sī mǎ xuān wáng lǜ zhòng jù zhī
夏五月，吴将朱然等围襄阳之樊城，太傅司马宣王率众拒之。
liù yuè xīn chǒu tuì
六月辛丑，退。
jǐ mǎo yǐ zhēng dōng jiāng jūn wáng lìng wèi chē qí jiāng jūn
己卯，以征东将军王凌为车骑将军。
dōng shí èr yuè nán ān jùn dì zhèn
冬十二月，南安郡地震。
sān nián chūn zhēng yuè dōng píng wáng huī hōng
三年春正月，东平王徽薨。
sān yuè tài wèi mǎn chǒng hōng
三月，太尉满宠薨。
qiū qī yuè jiǎ shēn nán ān jùn dì zhèn
秋七月甲申，南安郡地震。
yǐ yǒu yǐ lǐng jūn jiāng jūn jiǎng jì wèi tài wèi
乙酉，以领军将军蒋济为太尉。
dōng shí èr yuè wèi jùn dì zhèn
冬十二月，魏郡地震。
sì nián chūn zhēng yuè dì jiā yuán fú cì qún chén gè yǒu chà
四年春正月，帝加元服，赐群臣各有差。
xià sì yuè yǐ mǎo lì huáng hòu zhēn shì dà shè
夏四月乙卯，立皇后甄氏，大赦。
wǔ yuè shuò rì yǒu shí zhī jì
五月朔，日有食之，既。
qiū qī yuè
秋七月，
zhào sì gù dà sī mǎ cáo zhēn cáo xiū zhēng nán dà jiàng jūn xià hóu shàng tài cháng huán jiē sī kōng chén qún tài fù zhōng yáo chē qí jiāng jūn zhāng hé zuǒ jiāng jūn xú huang qián jiāng jūn zhāng liáo yòu jiāng jūn lè jìn tài wèi huá xīn sī tú wáng lǎng piào qí jiāng jūn cáo hóng zhēng xi jiāng jūn xià hóu yuān hòu jiāng jūn zhū líng wén pìn zhí jīn wú zāng bà pò lǔ jiāng jūn li diǎn lì yì jiāng jūn páng dé wǔ měng xiào wèi diǎn wéi wū tài zǔ miào tíng
诏祀故大司马曹真、曹休、征南大将军夏侯尚、太常桓阶、司空陈群、太傅锺繇、车骑将军张郃、左将军徐晃、前将军张辽、右将军乐进、太尉华歆、司徒王朗、骠骑将军曹洪、征西将军夏侯渊、后将军朱灵、文聘、执金吾臧霸、破虏将军李典、立义将军庞德、武猛校尉典韦于太祖庙庭。
dōng shí èr yuè wō guó nǚ wáng bǐ mí hū qiǎn shǐ fèng xiàn
冬十二月，倭国女王俾弥呼遣使奉献。
wǔ nián chūn èr yuè zhào dà jiàng jūn cáo shuǎng lǜ zhòng zhēng shǔ
五年春二月，诏大将军曹爽率众征蜀。
xià sì yuè shuò rì yǒu shí zhī
夏四月朔，日有蚀之。
wǔ yuè guǐ sì jiǎng shàng shū jīng tōng shǐ tài cháng yǐ tài láo sì kǒng zi wū pì yōng yǐ yán yuān pèi
五月癸巳，讲尚书经通，使太常以太牢祀孔子于辟雍，以颜渊配；
cì tài fù dà jiàng jūn jí shì jiǎng zhě gè yǒu chà
赐太傅、大将军及侍讲者各有差。
bǐng wǔ dà jiàng jūn cáo shuǎng yǐn jūn hái
丙午，大将军曹爽引军还。
qiū bā yuè qín wáng xún hōng
秋八月，秦王询薨。
jiǔ yuè xiān bēi nèi fù zhì liáo dōng shǔ guó lì chāng lí xiàn yǐ jū zhī
九月，鲜卑内附，置辽东属国，立昌黎县以居之。
dōng shí yī yuè guǐ mǎo zhào sì gù shàng shū lìng xún yōu yú tài zǔ miào tíng
冬十一月癸卯，诏祀故尚书令荀攸于太祖庙庭。
jǐ yǒu fù qín guó wèi jīng zhào jùn
己酉，复秦国为京兆郡。
shí èr yuè sī kōng cuī lín hōng
十二月，司空崔林薨。
liù nián chūn èr yuè dīng mǎo nán ān jùn dì zhèn
六年春二月丁卯，南安郡地震。
bǐng zǐ yǐ piào qí jiāng jūn zhào yǎn wèi sī kōng
丙子，以骠骑将军赵俨为司空；
xià liù yuè yǎn hōng
夏六月，俨薨。
bā yuè dīng mǎo yǐ tài cháng gāo róu wèi sī kōng
八月丁卯，以太常高柔为司空。
guǐ sì yǐ zuǒ guāng lù dài fu liú fàng wèi piào qí jiāng jūn yòu guāng lù dài fu sūn zī wèi wèi jiāng jūn
癸巳，以左光禄大夫刘放为骠骑将军，右光禄大夫孙资为卫将军。
dōng shí yī yuè xiá jì tài zǔ miào shǐ sì qián suǒ lùn zuǒ mìng chén èr shí yī rén
冬十一月，祫祭太祖庙，始祀前所论佐命臣二十一人。
shí èr yuè xīn hài zhào gù sī tú wáng lǎng suǒ zuò yì zhuàn lìng xué zhě dé yǐ kè shì
十二月辛亥，诏故司徒王朗所作易传，令学者得以课试。
yǐ hài zhào yuē míng rì dà huì qún chén qí lìng tài fù shèng yú shàng diàn
乙亥，诏曰：“明日大会群臣，其令太傅乘舆上殿。
qī nián chūn èr yuè yōu zhōu cì shǐ guàn qiū jiǎn tǎo gāo gōu lí xià wǔ yuè tǎo huì mò jiē pò zhī
七年春二月，幽州刺史毌丘俭讨高句骊，夏五月，讨濊貊，皆破之。
hán nà xī děng shù shí guó gè lǜ zhǒng luò jiàng
韩那奚等数十国各率种落降。
qiū bā yuè wù shēn zhào yuē shǔ dào fú guān jiàn suǒ chì mài guān nú bì nián jiē qī shí huò lóng jí cán bìng suǒ wèi tiān mín zhī qióng zhě yě
秋八月戊申，诏曰：“属到巿观见所斥卖官奴婢，年皆七十，或癃疾残病，所谓天民之穷者也。
qiě guān yǐ qí lì jié ér fù zhōu zhī jìn tuì wú wèi qí xī qiǎn wèi liáng mín
且官以其力竭而复鬻之，进退无谓，其悉遣为良民。
ruò yǒu bù néng zì cún zhě jùn xiàn zhèn gěi zhī
若有不能自存者，郡县振给之。
jǐ yǒu zhào yuē wú nǎi dāng yǐ shí jiǔ rì qīn cí ér zuó chū yǐ jiàn zhì dào de yǔ dāng fù gèng zhì tú qì gōng fū
己酉，诏曰：“吾乃当以十九日亲祠，而昨出已见治道，得雨当复更治，徒弃功夫。
měi niàn bǎi xìng lì shǎo yì duō sù yè cún xīn
每念百姓力少役多，夙夜存心。
dào lù dàn dāng qī yú tōng lì wén nǎi wō chuí lǎo xiǎo wu chóng xiū shì pí kùn liú lí yǐ zhì āi tàn wú qǐ ān chéng cǐ ér xíng zhì xīn dé yú zōng miào yá
道路但当期于通利，闻乃挝捶老小，务崇修饰，疲困流离，以至哀叹，吾岂安乘此而行，致馨德于宗庙邪？
zì jīn yǐ hòu míng shēn chì zhī
自今已后，明申敕之。
dōng shí èr yuè jiǎng lǐ jì tōng shǐ tài cháng yǐ tài láo sì kǒng zi wū pì yōng yǐ yán yuān pèi
”冬十二月，讲礼记通，使太常以太牢祀孔子于辟雍，以颜渊配。
bā nián chūn èr yuè shuò rì yǒu shí zhī
八年春二月朔，日有蚀之。
xià wǔ yuè fēn hé dōng zhī fén běi shí xiàn wèi píng yáng jùn
夏五月，分河东之汾北十县为平阳郡。
qiū qī yuè shàng shū hé yàn zòu yuē shàn wèi guó zhě bì xiān zhì qí shēn zhì qí shēn zhě shèn qí suǒ xí
秋七月，尚书何晏奏曰：“善为国者必先治其身，治其身者慎其所习。
suǒ xí zhèng zé qí shēn zhèng qí shēn zhèng zé bù lìng ér xíng
所习正则其身正，其身正则不令而行；
suǒ xí bù zhèng zé qí shēn bù zhèng qí shēn bù zhèng zé suī lìng bù cóng
所习不正则其身不正，其身不正则虽令不从。
shì gù wéi rén jūn zhě suǒ yǔ yóu bì zé zhèng rén suǒ guān lǎn bì chá zhèng xiàng fàng zhèng shēng ér fú tīng yuǎn nìng rén ér fú jìn rán hòu xié xīn bù shēng ér zhèng dào kě hóng yě
是故为人君者，所与游必择正人，所观览必察正象，放郑声而弗听，远佞人而弗近，然后邪心不生而正道可弘也。
jì mò ān zhǔ bù zhī sǔn yì chì yuǎn jūn zǐ yǐn jìn xiǎo rén zhōng liáng shū yuǎn biàn pì xiè xiá luàn shēng jìn nì pì zhī shè shǔ
季末暗主，不知损益，斥远君子，引近小人，忠良疏远，便辟亵狎，乱生近昵，譬之社鼠；
kǎo qí hūn míng suǒ jī yǐ rán gù shèng xián zhūn zhūn yǐ wéi zhì lǜ
考其昏明，所积以然，故圣贤谆谆以为至虑。
shùn jiè yǔ yuē lín zāi lín zāi yán shèn suǒ jìn yě zhōu gōng jiè chéng wáng yuē qí péng qí péng yán shèn suǒ yǔ yě
舜戒禹曰'邻哉邻哉'，言慎所近也，周公戒成王曰‘其朋其朋’，言慎所与也。
shī shū yún yī rén yǒu qìng zhào mín lài zhī
【诗】书云：‘一人有庆，兆民赖之。
kě zì jīn yǐ hòu yù xìng shì qián diàn jí yóu yù hòu yuán jiē dà chén shì cóng yīn cóng róng xì yàn jiān shěng wén shū xún móu zhèng shì jiǎng lùn jīng yì wèi wàn shì fǎ
’可自今以后，御幸式干殿及游豫后园，皆大臣侍从，因从容戏宴，兼省文书，询谋政事，讲论经义，为万世法。
dōng shí èr yuè sàn qí cháng shì jiàn yì dài fū kǒng yì zòu yuē lǐ tiān zǐ zhī gōng yǒu zhuó lóng zhī zhì wú zhū dān zhī shì yi xún lǐ fù gǔ
”冬十二月，散骑常侍谏议大夫孔乂奏曰：“礼，天子之宫，有斫砻之制，无朱丹之饰，宜循礼复古。
jīn tiān xià yǐ píng jūn chén zhī fēn míng bì xià dàn dāng bù xiè yú wèi píng gōng zhèng zhī xīn shěn shǎng fá yǐ shǐ zhī
今天下已平，君臣之分明，陛下但当不懈于位，平公正之心，审赏罚以使之。
kě jué hòu yuán xí qí chéng mǎ chū bì yù niǎn chéng chē tiān xià zhī fú chén zǐ zhī yuàn yě
可绝后园习骑乘马，出必御辇乘车，天下之福，臣子之愿也。
yàn yì xián yīn quē yǐ jìn guī jiàn
”晏、乂咸因阙以进规谏。
jiǔ nián chūn èr yuè wèi jiāng jūn zhōng shū lìng sūn zī guǐ sì piào qí jiāng jūn zhōng shū jiān liú fàng sān yuè jiǎ wǔ sī tú wèi zhēn gè xùn wèi yǐ hóu jiù dì wèi tè jìn
九年春二月，卫将军中书令孙资，癸巳，骠骑将军中书监刘放，三月甲午，司徒卫臻，各逊位，以侯就第，位特进。
sì yuè yǐ sī kōng gāo róu wèi sī tú
四月，以司空高柔为司徒；
guāng lù dài fu xú miǎo wèi sī kōng gù cí bù shòu
光禄大夫徐邈为司空，固辞不受。
qiū jiǔ yuè yǐ chē qí jiāng jūn wáng lìng wèi sī kōng
秋九月，以车骑将军王凌为司空。
dōng shí yuè dà fēng fà wū zhé shù
冬十月，大风发屋折树。
jiā píng yuán nián chūn zhèng yuè jiǎ wǔ chē jià yè gāo píng líng
嘉平元年春正月甲午，车驾谒高平陵。
tài fù sī mǎ xuān wáng zòu miǎn dà jiàng jūn cáo shuǎng shuǎng dì zhōng lǐng jūn xī wǔ wèi jiāng jūn xun sàn qí cháng shì yàn guān yǐ hóu jiù dì
太傅司马宣王奏免大将军曹爽、爽弟中领军羲、武卫将军训、散骑常侍彦官，以侯就第。
wù xū yǒu sī zòu shōu huáng mén zhāng dāng fù tíng wèi kǎo shí qí cí shuǎng yǔ móu bù guǐ
戊戌，有司奏收黄门张当付廷尉，考实其辞，爽与谋不轨。
yòu shàng shū dīng mì shān yáng hé yàn sī lì xiào wèi bì guǐ jīng zhōu cì shǐ li shèng dà sī nóng huán fàn jiē yǔ shuǎng tōng jiān móu yí sān zú
又尚书丁谧、邓飏、何晏、司隶校尉毕轨、荆州刺史李胜、大司农桓范皆与爽通奸谋，夷三族。
yǔ zài shuǎng chuán
语在爽传。
bǐng wǔ dà shè
丙午，大赦。
dīng wèi yǐ tài fu sī mǎ xuān wáng wèi chéng xiàng gù ràng nǎi zhǐ
丁未，以太傅司马宣王为丞相，固让乃止。
xià sì yuè yǐ chǒu gǎi nián
夏四月乙丑，改年。
bǐng zǐ tài wèi jiǎng jì hōng
丙子，太尉蒋济薨。
dōng shí èr yuè xīn mǎo yǐ sī kōng wáng lìng wèi tài wèi
冬十二月辛卯，以司空王凌为太尉。
gēng zǐ yǐ sī lì xiào wèi sūn lǐ wèi sī kōng
庚子，以司隶校尉孙礼为司空。
èr nián xià wǔ yuè yǐ zhēng xi jiāng jūn guō huái wèi chē qí jiāng jūn
二年夏五月，以征西将军郭淮为车骑将军。
dōng shí yuè yǐ tè jìn sūn zī wèi piào qí jiāng jūn
冬十月，以特进孙资为骠骑将军。
shí yī yuè sī kōng sūn lǐ hōng
十一月，司空孙礼薨。
shí èr yuè jiǎ chén dōng hǎi wáng lín hōng
十二月甲辰，东海王霖薨。
yǐ wèi zhēng nán jiāng jūn wáng chǎng dù jiāng yǎn gōng wú pò zhī
乙未，征南将军王昶渡江，掩攻吴，破之。
sān nián chūn zhēng yuè jīng zhōu cì shǐ wáng jī xīn chéng tài shǒu zhōu tài gōng wú pò zhī jiàng zhě shù qiān kǒu
三年春正月，荆州刺史王基、新城太守州泰攻吴，破之，降者数千口。
èr yuè zhì nán jùn zhī yí líng xiàn yǐ jū jiàng fù
二月，置南郡之夷陵县以居降附。
sān yuè yǐ shàng shū lìng sī mǎ fú wèi sī kōng
三月，以尚书令司马孚为司空。
sì yuè jiǎ shēn yǐ zhēng nán jiāng jūn wáng chǎng wèi zhēng nán dà jiàng jūn
四月甲申，以征南将军王昶为征南大将军。
rén chén dà shè
壬辰，大赦。
bǐng wǔ wén tài wèi wáng lìng móu fèi dì lì chǔ wáng biāo tài fù sī mǎ xuān wáng dōng zhēng lìng
丙午，闻太尉王凌谋废帝，立楚王彪，太傅司马宣王东征凌。
wǔ yuè jiǎ yín lìng zì shā
五月甲寅，凌自杀。
liù yuè biāo cì sǐ
六月，彪赐死。
qiū qī yuè rén xū huáng hòu zhēn shì bēng
秋七月壬戌，皇后甄氏崩。
xīn wèi yǐ sī kōng sī mǎ fú wèi tài wèi
辛未，以司空司马孚为太尉。
wù yín tài fù sī mǎ xuān wáng hōng yǐ wèi jiāng jūn sī mǎ jǐng wáng wèi fǔ jūn dà jiàng jūn lù shàng shū shì
戊寅，太傅司马宣王薨，以卫将军司马景王为抚军大将军，录尚书事。
yǐ wèi zàng huái zhēn hòu wū tài qīng líng
乙未，葬怀甄后于太清陵。
gēng zǐ piào qí jiāng jūn sūn zī hōng
庚子，骠骑将军孙资薨。
shí yī yuè yǒu sī zòu zhū gōng chén yīng xiǎng shí wū tài zǔ miào zhě gèng yǐ guān wèi cì tài fù sī mǎ xuān wáng gōng gāo jué zūn zuì zài shàng
十一月，有司奏诸功臣应飨食于太祖庙者，更以官为次，太傅司马宣王功高爵尊，最在上。
shí èr yuè yǐ guāng lù xūn zhèng chōng wèi sī kōng
十二月，以光禄勋郑冲为司空。
sì nián chūn zhēng yuè guǐ mǎo yǐ fǔ jūn dà jiàng jūn sī mǎ jǐng wáng wèi dà jiàng jūn
四年春正月癸卯，以抚军大将军司马景王为大将军。
èr yuè lì huáng hòu zhāng shì dà shè
二月，立皇后张氏，大赦。
xià wǔ yuè yú èr jiàn wū wǔ kù wū shàng
夏五月，鱼二，见于武库屋上。
dōng shí yī yuè zhào zhēng nán dà jiāng jūn wáng chǎng zhēng dōng jiāng jūn hú zūn zhèn nán jiāng jūn guàn qiū jiǎn děng zhēng wú
冬十一月，诏征南大将军王昶、征东将军胡遵、镇南将军毌丘俭等征吴。
shí èr yuè wú dà jiàng jūn zhū gě kè jù zhàn dà pò zhòng jūn yú dōng guān
十二月，吴大将军诸葛恪拒战，大破众军于东关。
bù lì ér hái
不利而还。
wǔ nián xià sì yuè dà shè
五年夏四月，大赦。
wǔ yuè wú tài fù zhū gě kè wéi hé féi xīn chéng zhào tài wèi sī mǎ fú jù zhī
五月，吴太傅诸葛恪围合肥新城，诏太尉司马孚拒之。
qiū qī yuè kè tuì huán
秋七月，恪退还。
bā yuè zhào yuē gù zhōng láng xī píng guō xiū dǐ jié lì xíng bǐng xīn bù huí
八月，诏曰：“故中郎西平郭修，砥节厉行，秉心不回。
nǎi zhě shǔ jiāng jiāng wéi kòu chāo xiū jùn wèi suǒ zhí lüè
乃者蜀将姜维寇钞修郡，为所执略。
wǎng suì wěi dà jiàng jūn fèi yī qū lǜ qún zhòng yīn tú kuī dào jīng hàn shòu qǐng huì zhòng bīn xiū wū guǎng zuò zhī zhōng shǒu rèn jī yī yǒng guò niè zhèng gōng yú jiè zǐ kě wèi shā shēn chéng rén shì shēng qǔ yì zhě yǐ
往岁伪大将军费祎驱率群众，阴图闚，道经汉寿，请会众宾，修于广坐之中手刃击祎，勇过聂政，功逾介子，可谓杀身成仁，释生取义者矣。
fu zhuī jiā bāo chǒng suǒ yǐ biǎo yáng zhōng yì
夫追加褒宠，所以表扬忠义；
zuò jí hòu yìn suǒ yǐ jiǎng quàn jiāng lái
祚及后胤，所以奖劝将来。
qí zhuī fēng xiū wèi cháng lè xiāng hòu shí yì qiān hù shì yuē wēi hóu
其追封修为长乐乡侯，食邑千户，谥曰威侯；
zi xí jué jiā bài fèng chē dū wèi
子袭爵，加拜奉车都尉；
cì yín qiān bǐng juàn qiān pǐ yǐ guāng chǒng cún wáng yǒng chuí lái shì yān
赐银千鉼，绢千匹，以光宠存亡，永垂来世焉。
zì dì jí wèi zhì yú shì suì jùn guó xiàn dào duō suǒ zhì shěng é huò hái fù bù kě shèng jì
自帝即位至于是岁，郡国县道多所置省，俄或还复，不可胜纪。
liù nián chūn èr yuè jǐ chǒu zhèn dōng jiāng jūn guàn qiū jiǎn shàng yán xī zhū gě kè wéi hé féi xīn chéng chéng zhōng qiǎn shì liú zhěng chū wéi chuán xiāo xī wèi zéi suǒ de kǎo wèn suǒ chuán yǔ zhěng yuē zhū gě gōng yù huó rǔ rǔ kě jù fú
六年春二月己丑，镇东将军毌丘俭上言：“昔诸葛恪围合肥新城，城中遣士刘整出围传消息，为贼所得，考问所传，语整曰：‘诸葛公欲活汝，汝可具服。
zhěng mà yuē sǐ gǒu cǐ hé yán yě
’整骂曰：‘死狗，此何言也！
wǒ dāng bì sǐ wèi wèi guó guǐ bù gǒu qiú huó zhú rǔ qù yě
我当必死为魏国鬼，不苟求活，逐汝去也。
yù shā wǒ zhě biàn sù shā zhī
欲杀我者，便速杀之。
zhōng wú tā cí
’终无他辞。
yòu qiǎn shì zhèng xiàng chū chéng chuán xiāo xī huò yǐ yǔ kè kè qiǎn mǎ qí xún wéi jì suǒ de xiàng hái
又遣士郑像出城传消息，或以语恪，恪遣马骑寻围迹索，得像还。
sì wǔ rén dí tóu miàn fù jiāng rào chéng biǎo chì yǔ xiàng shǐ dà hū yán dà jūn yǐ hái luò bù rú zǎo jiàng
四五人靮头面缚，将绕城表，敕语像，使大呼，言‘大军已还洛，不如早降。
xiàng bù cóng qí yán gèng dà hū chéng zhōng yuē dà jūn jìn zài wéi wài zhuàng shì nǔ lì
’像不从其言，更大呼城中曰：‘大军近在围外，壮士努力！
zéi yǐ dāo zhù qí kǒu shǐ bù dé yán xiàng suì dà hū lìng chéng zhōng wén zhī
’贼以刀筑其口，使不得言，像遂大呼，令城中闻知。
zhěng xiàng wèi bīng néng shǒu yì zhí jié zǐ dì yi yǒu chà yì
整、像为兵，能守义执节，子弟宜有差异。
zhào yuē fu xiǎn jué suǒ yǐ bāo yuán gōng zhòng shǎng suǒ yǐ chǒng liè shì
”诏曰：“夫显爵所以褒元功，重赏所以宠烈士。
zhěng xiàng zhào mù tōng shǐ yuè dǎo chóng wéi mào tū bái rèn qīng shēn shǒu xìn bù xìng jiàn huò kàng jié mí lì yáng liù jūn zhī dà shì ān chéng shǒu zhī jù xīn lín nán bù gù bì zhì chuán mìng
整、像召募通使，越蹈重围，冒突白刃，轻身守信，不幸见获，抗节弥厉，扬六军之大势，安城守之惧心，临难不顾，毕志传命。
xī jiě yáng zhí chu yǒu yǔn wú èr qí lù zhōng dài fū yǐ sǐ chéng mìng fāng zhī zhěng xiàng suǒ bù néng jiā
昔解杨执楚，有陨无贰，齐路中大夫以死成命，方之整、像，所不能加。
jīn zhuī cì zhěng xiàng jué guān zhōng hóu gè chú shì míng shǐ zi xí jué rú bù qǔ jiāng sǐ shì kē
今追赐整、像爵关中侯，各除士名，使子袭爵，如部曲将死事科。
gēng xū zhōng shū lìng li fēng yǔ huáng hòu fù guāng lù dài fu zhāng jī děng móu fèi yì dà chén yǐ tài cháng xià hóu xuán wèi dà jiàng jūn
庚戌，中书令李丰与皇后父光禄大夫张缉等谋废易大臣，以太常夏侯玄为大将军。
shì jué zhū suǒ lián jí zhě jiē fú zhū
事觉，诸所连及者皆伏诛。
xīn hài dà shè
辛亥，大赦。
sān yuè fèi huáng hòu zhāng shì
三月，废皇后张氏。
xià sì yuè lì huáng hòu wáng shì dà shè
夏四月，立皇后王氏，大赦。
wǔ yuè fēng hòu fù fèng chē dū wèi wáng kuí wèi guǎng míng xiāng hòu guāng lù dài fu wèi tè jìn qī tián shì wèi xuān yáng xiāng jūn
五月，封后父奉车都尉王夔为广明乡侯、光禄大夫，位特进，妻田氏为宣阳乡君。
qiū jiǔ yuè dà jiàng jūn sī mǎ jǐng wáng jiāng móu fèi dì yǐ wén huáng tài hòu
秋九月，大将军司马景王将谋废帝，以闻皇太后。
jiǎ xū tài hòu lìng yuē huáng dì fāng chūn qiū yǐ zhǎng bù qīn wàn jī dān yín nèi chǒng shěn màn nǚ dé rì yán chàng yōu zòng qí chǒu xuè
甲戌，太后令曰：“皇帝芳春秋已长，不亲万机，耽淫内宠，沈漫女德，日延倡优，纵其丑谑；
yíng liù gōng jiā rén liú zhǐ nèi fáng huǐ rén lún zhī xù luàn nán nǚ zhī jié
迎六宫家人留止内房，毁人伦之叙，乱男女之节；
gōng xiào rì kuī bèi ào zī shén bù kě yǐ chéng tiān xù fèng zōng miào
恭孝日亏，悖慠滋甚，不可以承天绪，奉宗庙。
shǐ jiān tài wèi gāo róu fèng cè yòng yī yuán dà wǔ gào yú zōng miào qiǎn fāng guī fān yú qí yǐ bì huáng wèi
使兼太尉高柔奉策，用一元大武告于宗庙，遣芳归藩于齐，以避皇位。
shì rì qiān jū bié gōng nián èr shí sān
”是日迁居别宫，年二十三。
shǐ zhě chí jié sòng wèi yíng qí wáng gōng wū hé nèi zhī chóng mén zhì dù jiē rú fān guó zhī lǐ
使者持节送卫，营齐王宫于河内之重门，制度皆如藩国之礼。
dīng chǒu lìng yuē dōng hǎi wáng lín gāo zǔ wén huáng dì zhī zǐ
丁丑，令曰：“东海王霖，高祖文皇帝之子。
lín zhī zhū zǐ yǔ guó zhì qīn gāo guì xiāng gōng máo yǒu dà chéng zhī liàng qí yǐ wéi míng huáng dì sì
霖之诸子，与国至亲，高贵乡公髦有大成之量，其以为明皇帝嗣。
gāo guì xiāng gōng huì máo zì yàn shì wén dì sūn dōng hǎi dìng wáng lín zi yě
高贵乡公讳髦，字彦士，文帝孙，东海定王霖子也。
zhèng shǐ wǔ nián fēng tán xiàn gāo guì xiāng gōng
正始五年，封郯县高贵乡公。
shǎo hào xué sù chéng
少好学，夙成。
qí wáng fèi gōng qīng yì yíng lì gōng
齐王废，公卿议迎立公。
shí yuè jǐ chǒu gōng zhì yú xuán wǔ guǎn qún chén zòu qǐng shě qián diàn gōng yǐ xiān dì jiù chù bì zhǐ xi xiāng
十月己丑，公至于玄武馆，群臣奏请舍前殿，公以先帝旧处，避止西厢；
qún chén yòu qǐng yǐ fǎ jià yíng gōng bù tīng
群臣又请以法驾迎，公不听。
gēng yín gōng rù yú luò yáng qún chén yíng bài xī yè mén nán gōng xià yú jiāng dá bài bīn zhě qǐng yuē yí bù bài gōng yuē wú rén chén yě
庚寅，公入于洛阳，群臣迎拜西掖门南，公下舆将答拜，傧者请曰：“仪不拜”公曰：“吾人臣也。
suì dá bài
”遂答拜。
zhì zhǐ chē mén xià yú
至止车门下舆。
zuǒ yòu yuē jiù shèng yú rù
左右曰：“旧乘舆入。
gōng yuē wú bèi huáng tài hòu zhēng wèi zhī suǒ wéi suì bù zhì tài jí dōng táng jiàn yú tài hòu
”公曰：“吾被皇太后征，未知所为”遂步至太极东堂，见于太后。
qí rì jí huáng dì wèi wū tài jí qián diàn bǎi liáo péi wèi zhě xīn xīn yān
其日即皇帝位于太极前殿，百僚陪位者欣欣焉。
zhào yuē xī sān zǔ shén wǔ shèng dé yìng tiān shòu zuò
诏曰：“昔三祖神武圣德，应天受祚。
qí wáng sì wèi sì xíng fēi dù diān fù jué dé
齐王嗣位，肆行非度，颠覆厥德。
huáng tài hòu shēn wéi shè jì zhī zhòng yán nà zǎi fǔ zhī móu yòng tì jué wèi jí dà mìng yú yú yī rén
皇太后深惟社稷之重，延纳宰辅之谋，用替厥位，集大命于余一人。
yǐ miǎo miǎo zhī shēn tuō yú wáng gōng zhī shàng sù yè zhī wèi jù bù néng sì shǒu zǔ zōng zhī dà xùn huī zhōng xīng zhī hóng yè zhàn zhàn jīng jīng rú lín yú gǔ
以眇眇之身，讬于王公之上，夙夜祗畏，惧不能嗣守祖宗之大训，恢中兴之弘业，战战兢兢，如临于谷。
jīn qún gōng qīng shì gǔ gōng zhī fǔ sì fāng zhēng zhèn xuān lì zhī zuǒ jiē jī dé lěi gōng zhōng qín dì shì
今群公卿士股肱之辅，四方征镇宣力之佐，皆积德累功，忠勤帝室；
zhù píng xiān zǔ xiān fù yǒu dé zhī chén zuǒ yòu xiǎo zi yòng bǎo yì huáng jiā bǐ zhèn méng àn chuí gǒng ér zhì
庶凭先祖先父有德之臣，左右小子，用保乂皇家，俾朕蒙暗，垂拱而治。
gài wén rén jūn zhī dào dé hòu móu tiān dì rùn zé shī sì hǎi xiān zhī yǐ cí ài shì zhī yǐ hào wù rán hòu jiào huà xíng wū shàng zhào mín tīng wū xià
盖闻人君之道，德厚侔天地，润泽施四海，先之以慈爱，示之以好恶，然后教化行于上，兆民听于下。
zhèn suī bù dé mèi wū dà dào sī yǔ yǔ nèi gòng zhēn cí lù
朕虽不德，昧于大道，思与宇内共臻兹路。
shū bù yún hū ān mín zé huì lí mín huái zhī
书不云乎：‘安民则惠，黎民怀之。
dà shè gǎi yuán
’”大赦，改元。
jiǎn shèng yú fú yù hòu gōng yòng dù jí ba shàng fāng yù fǔ bǎi gōng jì qiǎo mǐ lì wú yì zhī wù
减乘舆服御，后宫用度，及罢尚方御府百工技巧靡丽无益之物。
zhèng yuán yuán nián dōng shí yuè rén chén qiǎn shì zhōng chí jié fēn shì sì fāng guān fēng sú láo shì mín chá yuān wǎng shī zhí zhě
正元元年冬十月壬辰，遣侍中持节分适四方，观风俗，劳士民，察冤枉失职者。
guǐ sì jiǎ dà jiàng jūn sī mǎ jǐng wáng huáng yuè rù cháo bù qū zòu shì bù míng jiàn lǚ shàng diàn
癸巳，假大将军司马景王黄钺，入朝不趋，奏事不名，剑履上殿。
wù xū huáng lóng jiàn yú qiū jǐng zhōng
戊戌，黄龙见于邺井中。
jiǎ chén mìng yǒu sī lùn fèi lì dìng cè zhī gōng fēng jué zēng yì jìn wèi bān cì gè yǒu chà
甲辰，命有司论废立定策之功，封爵、增邑、进位、班赐各有差。
èr nián chūn zhēng yuè yǐ chǒu zhèn dōng jiāng jūn guàn qiū jiǎn yáng zhōu cì shǐ wén qīn fǎn
二年春正月乙丑，镇东将军毌丘俭、扬州刺史文钦反。
wù yín dà jiàng jūn sī mǎ jǐng wáng zhēng zhī
戊寅，大将军司马景王征之。
guǐ wèi chē qí jiāng jūn guō huái hōng
癸未，车骑将军郭淮薨。
rùn yuè jǐ hài pò qīn yú lè jiā
闰月己亥，破钦于乐嘉。
qīn dùn zǒu suì bēn wú
钦遁走，遂奔吴。
jiǎ chén ān fēng jīn dū wèi zhǎn jiǎn chuán shǒu jīng dū
甲辰，安风津都尉斩俭，传首京都。
rén zǐ fù tè shè huái nán shì mín zhū wèi jiǎn qīn suǒ guà wù zhě
壬子，复特赦淮南士民诸为俭、钦所诖误者。
yǐ zhèn nán jiāng jūn zhū gě dàn wèi zhèn dōng dà jiàng jūn
以镇南将军诸葛诞为镇东大将军。
sī mǎ jǐng wáng hōng yú xǔ chāng
司马景王薨于许昌。
èr yuè dīng sì yǐ wèi jiāng jūn sī mǎ wén wáng wèi dà jiàng jūn lù shàng shū shì
二月丁巳，以卫将军司马文王为大将军，录尚书事。
jiǎ zǐ wú dà jiàng sūn jùn děng zhòng hào shí wàn zhì shòu chūn zhū gě dàn jù jī pò zhī zhǎn wú zuǒ jiāng jūn liú zàn xiàn jié yú jīng dū
甲子，吴大将孙峻等众号十万至寿春，诸葛诞拒击破之，斩吴左将军留赞，献捷于京都。
sān yuè lì huáng hòu biàn shì dà shè
三月，立皇后卞氏，大赦。
xià sì yuè jiǎ yín fēng hòu fù biàn lóng wèi liè hóu
夏四月甲寅，封后父卞隆为列侯。
jiǎ xū yǐ zhēng nán dà jiàng jūn wáng chǎng wèi piào qí jiāng jūn
甲戌，以征南大将军王昶为骠骑将军。
qiū qī yuè yǐ zhēng dōng dà jiàng jūn hú zūn wèi wèi jiāng jūn zhèn dōng dà jiàng jūn zhū gě dàn wèi zhēng dōng dà jiàng jūn
秋七月，以征东大将军胡遵为卫将军，镇东大将军诸葛诞为征东大将军。
bā yuè xīn hài shǔ dà jiàng jūn jiāng wéi kòu dí dào yōng zhōu cì shǐ wáng jīng yǔ zhàn táo xi jīng dà bài hái bǎo dí dào chéng
八月辛亥，蜀大将军姜维寇狄道，雍州刺史王经与战洮西，经大败，还保狄道城。
xīn wèi yǐ zhǎng shuǐ xiào wèi shān ài xíng ān xi jiāng jūn yǔ zhēng xi jiāng jūn chén tài bìng lì jù wéi
辛未，以长水校尉邓艾行安西将军，与征西将军陈泰并力拒维。
wù chén fù qiǎn tài wèi sī mǎ fú wèi hòu jì
戊辰，复遣太尉司马孚为后继。
jiǔ yuè gēng zǐ jiǎng shàng shū yè zhōng cì zhí jīng qīn shòu zhě sī kōng zhèng chōng shì zhōng zhèng xiǎo tóng děng gè yǒu chà
九月庚子，讲尚书业终，赐执经亲授者司空郑冲、侍中郑小同等各有差。
jiǎ chén jiāng wéi tuì huán
甲辰，姜维退还。
dōng shí yuè zhào yuē zhèn yǐ guǎ dé bù néng shì è kòu nüè nǎi lìng shǔ zéi lù liáng biān chuí
冬十月，诏曰：“朕以寡德，不能式遏寇虐，乃令蜀贼陆梁边陲。
táo xi zhī zhàn zhì qǔ fù bài jiàng shì sǐ wáng jì yǐ qiān shù huò méi mìng zhàn chǎng yuān hún bù fǎn huò qiān chè lǔ shǒu liú lí yì yù wú shēn tòng mǐn wèi zhī dào xīn
洮西之战，至取负败，将士死亡，计以千数，或没命战场，冤魂不反，或牵掣虏手，流离异域，吾深痛愍，为之悼心。
qí lìng suǒ zài jùn diǎn nóng jí ān fǔ yí èr hù jūn gè bù dà lì wèi xù qí mén hù wú chà fù yì yī nián
其令所在郡典农及安抚夷二护军各部大吏慰恤其门户，无差赋役一年；
qí lì zhàn sǐ shì zhě jiē rú jiù kē wù yǒu suǒ lòu
其力战死事者，皆如旧科，勿有所漏。
shí yī yuè jiǎ wǔ yǐ lǒng yòu sì jùn jí jīn chéng lián nián shòu dí huò wáng pàn tóu zéi qí qīn qī liú zài běn tǔ zhě bù ān jiē tè shè zhī
十一月甲午，以陇右四郡及金城，连年受敌，或亡叛投贼，其亲戚留在本土者不安，皆特赦之。
guǐ chǒu zhào yuē wǎng zhě táo xi zhī zhàn jiāng lì shì mín huò lín chén zhàn wáng huò shěn nì táo shuǐ hái gǔ bù shōu qì wū yuán yě wú cháng tòng zhī
癸丑，诏曰：“往者洮西之战，将吏士民或临陈战亡，或沈溺洮水，骸骨不收，弃于原野，吾常痛之。
qí gào zhēng xi ān xī jiāng jūn gè lìng bù rén wū zhàn chù jí shuǐ cì gōu qiú shī sàng shōu liǎn cáng mái yǐ wèi cún wáng
其告征西、安西将军，各令部人于战处及水次钩求尸丧，收敛藏埋，以慰存亡。
gān lù yuán nián chūn zhèng yuè xīn chǒu qīng lóng jiàn zhǐ xiàn jǐng zhōng
甘露元年春正月辛丑，青龙见轵县井中。
yǐ sì pèi wáng lín hōng
乙巳，沛王林薨。
xià sì yuè gēng xū cì dà jiàng jūn sī mǎ wén wáng gǔn miǎn zhī fú chì què fù yān
夏四月庚戌，赐大将军司马文王衮冕之服，赤舄副焉。
bǐng chén
丙辰，
dì xìng tài xué
帝幸太学，
wèn zhū rú yuē shèng rén yōu zàn shén míng
问诸儒曰：“圣人幽赞神明，
yǎng guān fǔ chá
仰观俯察，
shǐ zuò bā guà
始作八卦，
hòu shèng zhòng zhī wèi liù shí sì
后圣重之为六十四，
lì yáo yǐ jí shù
立爻以极数，
fán sī dà yì
凡斯大义，
wǎng yǒu bù bèi
罔有不备，
ér xià yǒu lián shān
而夏有连山，
yīn yǒu guī cáng
殷有归藏，
zhōu yuē zhōu yì
周曰周易，
yì zhī shū
易之书，
qí gù hé yě
这是什么原因呢？
yì bó shì chún yú jùn duì yuē bāo xī yīn suì huáng zhī tú ér zhì bā guà shén nóng yǎn zhī wèi liù shí sì huáng dì yáo shùn tōng qí biàn sān dài suí shí zhì wén gè yáo qí shì
”易博士淳于俊对曰：“包羲因燧皇之图而制八卦，神农演之为六十四，黄帝、尧、舜通其变，三代随时，质文各繇其事。
gù yì zhě biàn yì yě míng yuē lián shān shì shān chū nèi yún qì lián tiān de yě
故易者，变易也，名曰连山，似山出内云气，连天地也；
guī cáng zhě wàn shì mò bù guī cáng yú qí zhōng yě
归藏者，万事莫不归藏于其中也。
dì yòu yuē ruò shǐ bāo xī yīn suì huáng ér zuò yì kǒng zǐ hé yǐ bù yún suì rén shì méi bāo xī shì zuò hu
”帝又曰：“若使包羲因燧皇而作易，孔子何以不云燧人氏没包羲氏作乎？
jùn bù néng dá
”俊不能答。
dì yòu wèn yuē kǒng zǐ zuò tuàn xiàng zhèng xuán zuò zhù suī shèng xián bù tóng qí suǒ shì jīng yì yī yě
帝又问曰：“孔子作彖、象，郑玄作注，虽圣贤不同，其所释经义一也。
jīn tuàn xiàng bù yǔ jīng wén xiāng lián ér zhù lián zhī hé yě
今彖、象不与经文相连，而注连之，何也？
jùn duì yuē
”俊对曰；
zhèng xuán hé tuàn xiàng yú jīng zhě yù shǐ xué zhě xún shěng yì le yě
“郑玄合彖、象于经者，欲使学者寻省易了也。
dì yuē ruò zhèng xuán hé zhī wū xué chéng biàn zé kǒng zǐ hé wéi bù hé yǐ le xué zhě hu
”帝曰：“若郑玄合之，于学诚便，则孔子曷为不合以了学者乎？
jùn duì yuē kǒng zǐ kǒng qí yǔ wén wáng xiāng luàn shì yǐ bù hé cǐ shèng rén yǐ bù hé wéi qiān
”俊对曰：“孔子恐其与文王相乱，是以不合，此圣人以不合为谦。
dì yuē ruò shèng rén yǐ bù hé wéi qiān zé zhèng xuán hé dú bù qiān yá
”帝曰：“若圣人以不合为谦，则郑玄何独不谦邪？
jùn duì yuē gǔ yì hóng shēn shèng wèn ào yuǎn fēi chén suǒ néng xiáng jìn
”俊对曰：“古义弘深，圣问奥远，非臣所能详尽。
dì yòu wèn yuē xì cí yún huáng dì yáo shùn chuí yī shang ér tiān xià zhì cǐ bāo xī shén nóng zhī shì wèi wú yī shang
”帝又问曰：“系辞云‘黄帝、尧、舜垂衣裳而天下治’，此包羲、神农之世为无衣裳。
dàn shèng rén huà tiān xià hé shū yì ěr yá
但圣人化天下，何殊异尔邪？
jùn duì yuē sān huáng zhī shí rén guǎ ér qín shòu zhòng gù qǔ qí yǔ pí ér tiān xià yòng zú jí zhì huáng dì rén zhòng ér qín shòu guǎ shì yǐ zuò wéi yī shang yǐ jì shí biàn yě
”俊对曰：“三皇之时，人寡而禽兽众，故取其羽皮而天下用足，及至黄帝，人众而禽兽寡，是以作为衣裳以济时变也。
dì yòu wèn qián wèi tiān ér fù wèi jīn wèi yù wèi lǎo mǎ yǔ xì wù bìng yá
”帝又问：“干为天，而复为金，为玉，为老马，与细物并邪？
jùn duì yuē shèng rén qǔ xiàng huò yuǎn huò jìn jìn qǔ zhū wù yuǎn zé tiān de
”俊对曰：“圣人取象，或远或近，近取诸物，远则天地。
jiǎng yì bì fù mìng jiǎng shàng shū
讲易毕，复命讲尚书。
dì wèn yuē zhèng xuán yuē jī gǔ tóng tiān yán yáo tóng wū tiān yě
帝问曰：“郑玄曰‘稽古同天，言尧同于天也’。
wáng sù yún yáo shùn kǎo gǔ dào ér xíng zhī
王肃云‘尧顺考古道而行之’。
sān yì bù tóng hé zhě wéi shì
三义不同，何者为是？
bó shì yǔ jùn duì yuē xiān rú suǒ zhí gè yǒu guāi yì chén bù zú yǐ dìng zhī
“博士庾峻对曰：“先儒所执，各有乖异，臣不足以定之。
rán hóng fàn chēng sān rén zhàn cóng èr rén zhī yán
然洪范称‘三人占，从二人之言’。
gǔ mǎ jí sù jiē yǐ wéi shùn kǎo gǔ dào
贾、马及肃皆以为'顺考古道’。
yǐ hóng fàn yán zhī sù yì wèi zhǎng
以洪范言之，肃义为长。
dì yuē zhòng ní yán wéi tiān wèi dà wéi yáo zé zhī
“帝曰：“仲尼言‘唯天为大，唯尧则之’。
yáo zhī dà měi zài hu zé tiān shùn kǎo gǔ dào fēi qí zhì yě
尧之大美，在乎则天，顺考古道，非其至也。
jīn fā piān kāi yì yǐ míng shèng dé ér shě qí dà gèng chēng qí xì qǐ zuò zhě zhī yì yá
今发篇开义以明圣德，而舍其大，更称其细，岂作者之意邪？
jùn duì yuē chén fèng zūn shī shuō wèi yù dà yì zhì yú zhé zhōng cái zhī shèng sī
“峻对曰：“臣奉遵师说，未喻大义，至于折中，裁之圣思。
cì jí sì yuè jǔ gǔn dì yòu wèn yuē fu dà rén zhě yǔ tiān de hé qí dé yǔ rì yuè hé qí míng sī wú bù zhōu míng wú bù zhào jīn wáng sù yún yáo yì bù néng míng gǔn shì yǐ shì yòng
”次及四岳举鲧，帝又问曰：“夫大人者，与天地合其德，与日月合其明，思无不周，明无不照，今王肃云‘尧意不能明鲧，是以试用’。
rú cǐ shèng rén zhī míng yǒu suǒ wèi jǐn yá
如此，圣人之明有所未尽邪？
jùn duì yuē suī shèng rén zhī hóng yóu yǒu suǒ wèi jǐn gù yǔ yuē zhī rén zé zhé wéi dì nán zhī rán zú néng gǎi shòu shèng xián jī xī shù jì yì suǒ yǐ chéng shèng yě
”峻对曰：“虽圣人之弘，犹有所未尽，故禹曰‘知人则哲，惟帝难之’，然卒能改授圣贤，缉熙庶绩，亦所以成圣也。
dì yuē fu yǒu shǐ yǒu zú qí wéi shèng rén
”帝曰：“夫有始有卒，其唯圣人。
ruò bù néng shǐ hé yǐ wèi shèng
若不能始，何以为圣？
qí yán wéi dì nán zhī rán zú néng gǎi shòu gài wèi zhī rén shèng rén suǒ nán fēi bù jǐn zhī yán yě
其言‘惟帝难之’，然卒能改授，盖谓知人，圣人所难，非不尽之言也。
jīng yún zhī rén zé zhé néng guān rén
经云：‘知人则哲，能官人。
ruò yáo yí gǔn shì zhī jiǔ nián guān rén shī xù hé de wèi zhī shèng zhé
’若尧疑鲧，试之九年，官人失叙，何得谓之圣哲？
jùn duì yuē chén qiè guān jīng zhuàn shèng rén xíng shì bù néng wú shī shì yǐ yáo shī zhī sì xiōng zhōu gōng shī zhī èr shū zhòng ní shī zhī zǎi yú
”峻对曰：“臣窃观经传，圣人行事不能无失，是以尧失之四凶，周公失之二叔，仲尼失之宰予。
dì yuē yáo zhī rèn gǔn jiǔ zài wú chéng mì chén wǔ xíng mín yòng hūn diàn
”帝曰：“尧之任鲧，九载无成，汨陈五行，民用昏垫。
zhì wū zhòng ní shī zhī zǎi yú yán xíng zhī jiān qīng zhòng bù tóng yě
至于仲尼失之宰予，言行之间，轻重不同也。
zhì yú zhōu gōng guǎn cài zhī shì yì shàng shū suǒ zài jiē bó shì suǒ dāng tōng yě
至于周公、管、蔡之事，亦尚书所载，皆博士所当通也。
jùn duì yuē cǐ jiē xiān xián suǒ yí fēi chén guǎ jiàn suǒ néng jiū lùn
”峻对曰：“此皆先贤所疑，非臣寡见所能究论。
cì jí yǒu guān zài xià yuē yú shùn dì wèn yuē dāng yáo zhī shí hóng shuǐ wéi hài sì xiōng zài cháo yi sù dēng xián shèng jì sī mín zhī shí yě
“次及”有鳏在下曰“虞舜”，帝问曰：“当尧之时，洪水为害，四凶在朝，宜速登贤圣济斯民之时也。
shùn nián zài jì lì shèng dé guāng míng ér jiǔ bù jìn yòng hé yě
舜年在既立，圣德光明，而久不进用，何也？
jùn duì yuē yáo zī jiē qiú xián yù xùn jǐ wèi yuè yuē pǐ dé tiǎn dì wèi
”峻对曰：“尧咨嗟求贤，欲逊己位，岳曰‘否德忝帝位’。
yáo fù shǐ yuè yáng jǔ zè lòu rán hòu jiàn shùn
尧复使岳扬举仄陋，然后荐舜。
jiàn shùn zhī běn shí yóu wū yáo cǐ gài shèng rén yù jǐn zhòng xīn yě
荐舜之本，实由于尧，此盖圣人欲尽众心也。
dì yuē yáo jì wén shùn ér bù dēng yòng yòu shí zhōng chén yì bù jìn dá nǎi shǐ yù yáng zè lòu ér hòu jiàn jǔ fēi jí wū yòng shèng xù mín zhī wèi yě
”帝曰：“尧既闻舜而不登用，又时忠臣亦不进达，乃使狱扬仄陋而后荐举，非急于用圣恤民之谓也。
jùn duì yuē fēi chén yú jiàn suǒ néng dǎi jí
“峻对曰：“非臣愚见所能逮及。
wū shì fù mìng jiǎng lǐ jì
于是复命讲礼记。
dì wèn yuē tài shàng lì dé qí cì wù shī bào
帝问曰：“太上立德，其次务施报'。
wèi zhì hé yóu ér jiào huà gè yì
为治何由而教化各异；
jiē xiū hé zhèng ér néng zhì yú lì dé shī ér bù bào hu
皆修何政而能致于立德，施而不报乎？
bó shì mǎ zhào duì yuē tài shàng lì dé wèi sān huáng wǔ dì zhī shì yǐ dé huà mín qí cì bào shī wèi sān wáng zhī shì yǐ lǐ wèi zhì yě
”博士马照对曰：“太上立德，谓三皇五帝之世以德化民，其次报施，谓三王之世以礼为治也。
dì yuē èr zhě zhì huà bó hòu bù tóng jiāng zhǔ yǒu yōu liè yá
”帝曰：“二者致化薄厚不同，将主有优劣邪？
shí shǐ zhī rán hu
时使之然乎？
zhào duì yuē chéng yóu shí yǒu pǔ wén gù huà yǒu bó hòu yě
”照对曰：“诚由时有朴文，故化有薄厚也。
wǔ yuè qiū jí shàng luò bìng yán gān lù jiàng
五月，邺及上洛并言甘露降。
xià liù yuè bǐng wǔ gǎi yuán wèi gān lù
夏六月丙午，改元为甘露。
yǐ chǒu qīng lóng jiàn yuán chéng xiàn jiè jǐng zhōng
乙丑，青龙见元城县界井中。
qiū qī yuè jǐ mǎo wèi jiāng jūn hú zūn hōng
秋七月己卯，卫将军胡遵薨。
guǐ wèi ān xī jiāng jūn shān ài dà pò shǔ dà jiàng jiāng wéi yú shàng guī zhào yuē bīng wèi jí wǔ chǒu lǔ cuī pò zhǎn shǒu huò shēng dòng yǐ wàn jì zì qǐng zhàn kè wú rú cǐ zhě
癸未，安西将军邓艾大破蜀大将姜维于上邽，诏曰：“兵未极武，丑虏摧破，斩首获生，动以万计，自顷战克，无如此者。
jīn qiǎn shǐ zhě kào cì jiàng shì dà huì lín xiǎng yǐn yàn zhōng rì chēng zhèn yì yān
今遣使者犒赐将士，大会临飨，饮宴终日，称朕意焉。
bā yuè gēng wǔ mìng dà jiāng jūn sī mǎ wén wáng jiā hào dà dū dū zòu shì bù míng jiǎ huáng yuè
八月庚午，命大将军司马文王加号大都督，奏事不名，假黄钺。
guǐ yǒu yǐ tài wèi sī mǎ fú wèi tài fù
癸酉，以太尉司马孚为太傅。
jiǔ yuè yǐ sī tú gāo róu wèi tài wèi
九月，以司徒高柔为太尉。
dōng shí yuè yǐ sī kōng zhèng chōng wèi sī tú shàng shū zuǒ pú yè lú yù wèi sī kōng
冬十月，以司空郑冲为司徒，尚书左仆射卢毓为司空。
èr nián chūn èr yuè qīng lóng jiàn wēn xiàn jǐng zhōng
二年春二月，青龙见温县井中。
sān yuè sī kōng lú yù hōng
三月，司空卢毓薨。
xià sì yuè guǐ mǎo zhào yuē xuán tù jùn gāo xiǎn xiàn lì mín fǎn pàn zhǎng zhèng xī wèi zéi suǒ shā
夏四月癸卯，诏曰：“玄菟郡高显县吏民反叛，长郑熙为贼所杀。
mín wáng jiǎn fù dān xī sàng chén yè xīng xíng yuǎn zhì běn zhōu zhōng jié kě jiā
民王简负担熙丧，晨夜星行，远致本州，忠节可嘉。
qí tè bài jiǎn wèi zhōng yì dū wèi yǐ jīng shū xíng
其特拜简为忠义都尉，以旌殊行。
jiǎ zǐ yǐ zhēng dōng dà jiàng jūn zhū gě dàn wèi sī kōng
甲子，以征东大将军诸葛诞为司空。
wǔ yuè xīn wèi dì xìng pì yōng huì mìng qún chén fù shī
五月辛未，帝幸辟雍，会命群臣赋诗。
shì zhōng hé yōu shàng shū chén qiān děng zuò shī jī liú yǒu sī zòu miǎn guān zhào yuē wú yǐ àn mèi ài hào wén yǎ guǎng yán shī fù yǐ zhī de shī ér nǎi ěr fēn yún liáng yòng fǎn zè
侍中和逌、尚书陈骞等作诗稽留，有司奏免官，诏曰：“吾以暗昧，爱好文雅，广延诗赋，以知得失，而乃尔纷纭，良用反仄。
qí yuán yōu děng
其原逌等。
zhǔ zhě yi chì zì jīn yǐ hòu qún chén jiē dāng wán xí gǔ yì xiū míng jīng diǎn chēng zhèn yì yān
主者宜敕自今以后，群臣皆当玩习古义，修明经典，称朕意焉。
yǐ hài zhū gě dàn bù jiù zhēng fā bīng fǎn shā yáng zhōu cì shǐ lè chēn
乙亥，诸葛诞不就征，发兵反，杀扬州刺史乐𬘭。
bǐng zǐ shè huái nán jiāng lì shì mín wèi dàn suǒ guà wù zhě
丙子，赦淮南将吏士民为诞所诖误者。
dīng chǒu zhào yuē zhū gě dàn zào wéi xiōng luàn dàng fù yáng zhōu
丁丑，诏曰：“诸葛诞造为凶乱，荡覆扬州。
xī qíng bù nì pàn hàn zǔ qīn róng wěi áo wéi lì guāng wǔ xi fá jí liè zǔ míng huáng dì gōng zhēng wú shǔ jiē suǒ yǐ fèn yáng hè sī zhèn yào wēi wǔ yě
昔黥布逆叛，汉祖亲戎，隗嚣违戾，光武西伐，及烈祖明皇帝躬征吴、蜀，皆所以奋扬赫斯，震耀威武也。
jīn yi huáng tài hòu yǔ zhèn zàn gòng lín róng sù dìng chǒu lǔ shí níng dōng xià
今宜皇太后与朕暂共临戎，速定丑虏，时宁东夏。
jǐ mǎo zhào yuē zhū gě dàn zào gòu nì luàn pò xié zhōng yì píng kòu jiāng jūn lín wèi tíng hòu páng huì qí dū piān jiàng jūn lù fán gè jiāng zuǒ yòu zhǎn mén tū chū zhōng zhuàng yǒng liè suǒ yí jiā yì
”己卯，诏曰：“诸葛诞造构逆乱，迫胁忠义，平寇将军临渭亭侯庞会、骑督偏将军路蕃，各将左右，斩门突出，忠壮勇烈，所宜嘉异。
qí jìn huì jué xiāng hòu fán fēng tíng hòu
其进会爵乡侯，蕃封亭侯。
liù yuè yǐ sì zhào wú shǐ chí jié dū du xià kǒu zhū jūn shì zhèn jūn jiāng jūn shā xiàn hóu sūn yī zéi zhī zhī shǔ wèi wéi shàng jiāng wèi tiān zhī mìng shēn jiàn huò fú fān rán jǔ zhòng yuǎn guī dà guó suī wēi zǐ qù yīn yuè yì dùn yàn wú yǐ jiā zhī
六月乙巳，诏：“吴使持节都督夏口诸军事镇军将军沙羡侯孙壹，贼之枝属，位为上将，畏天知命，深鉴祸福，翻然举众，远归大国，虽微子去殷，乐毅遁燕，无以加之。
qí yǐ yī wèi shì zhōng chē qí jiāng jūn jiǎ jié jiāo zhōu mù wú hóu kāi fǔ bì zhào yí tóng sān sī yī gǔ hòu bó bā mìng zhī lǐ gǔn miǎn chì què shì cóng fēng hòu
其以壹为侍中车骑将军、假节、交州牧、吴侯，开府辟召仪同三司，依古侯伯八命之礼，衮冕赤舄，事从丰厚。
jiǎ zǐ zhào yuē jīn chē jià zhù xiàng dà jiàng jūn gōng xíng tiān fá qián lín huái pǔ
甲子，诏曰：“今车驾驻项，大将军恭行天罚，前临淮浦。
xī xiàng guó dà sī mǎ zhēng tǎo jiē yǔ shàng shū jù xíng jīn yi rú jiù
昔相国大司马征讨，皆与尚书俱行，今宜如旧。
nǎi lìng sàn qí cháng shì péi xiù jǐ shì huáng mén shì láng zhōng huì xián yǔ dà jiàng jūn jù xíng
”乃令散骑常侍裴秀、给事黄门侍郎锺会咸与大将军俱行。
qiū bā yuè zhào yuē xī yàn cì wáng móu fǎn hán yì děng jiàn ér sǐ hàn cháo xiǎn dēng qí zi
秋八月，诏曰：“昔燕刺王谋反，韩谊等谏而死，汉朝显登其子。
zhū gě dàn chuàng zào xiōng luàn zhǔ bù xuān lóng bù qǔ dū qín jié bǐng jié shǒu yì lín shì gù zhēng wèi dàn suǒ shā suǒ wèi wú bǐ gàn zhī qīn ér shòu qí lù zhě
诸葛诞创造凶乱，主簿宣隆、部曲督秦絜秉节守义，临事固争，为诞所杀，所谓无比干之亲而受其戮者。
qí yǐ lóng jié zi wèi qí dū wèi jiā yǐ zèng cì guāng shì yuǎn jìn yǐ shū zhōng yì
其以隆、絜子为骑都尉，加以赠赐，光示远近，以殊忠义。
jiǔ yuè dà shè
九月，大赦。
dōng shí èr yuè wú dà jiàng quán duān quán yì děng lǜ zhòng jiàng
冬十二月，吴大将全端、全怿等率众降。
sān nián chūn èr yuè dà jiàng jūn sī mǎ wén wáng xiàn shòu chūn chéng zhǎn zhū gě dàn
三年春二月，大将军司马文王陷寿春城，斩诸葛诞。
sān yuè zhào yuē gǔ zhě kè dí shōu qí shī yǐ wéi jīng guān suǒ yǐ chéng hūn nì ér zhāng wǔ gōng yě
三月，诏曰：“古者克敌，收其尸以为京观，所以惩昏逆而章武功也。
hàn xiào wǔ yuán dǐng zhōng gǎi tóng xiāng wèi wén xǐ xīn xiāng wèi huò jiā yǐ zhe nán yuè zhī wáng
汉孝武元鼎中，改桐乡为闻喜，新乡为获嘉，以著南越之亡。
dà jiàng jūn qīn zǒng liù róng yíng jù qiū tóu nèi yí qún xiōng wài tiǎn kòu lǔ gōng jì zhào mín shēng zhèn sì hǎi
大将军亲总六戎，营据丘头，内夷群凶，外殄寇虏，功济兆民，声振四海。
kè dí zhī de yi yǒu lìng míng qí gǎi qiū tóu wèi wǔ qiū míng yǐ wǔ píng luàn hòu shì bù wàng yì jīng guān èr yì zhī yì yě
克敌之地，宜有令名，其改丘头为武丘，明以武平乱，后世不忘，亦京观二邑之义也。
xià wǔ yuè mìng dà jiāng jūn sī mǎ wén wáng wèi xiàng guó fēng jìn gōng shí yì bā jùn jiā zhī jiǔ cì wén wáng qián hòu jiǔ ràng nǎi zhǐ
夏五月，命大将军司马文王为相国，封晋公，食邑八郡，加之九锡，文王前后九让乃止。
liù yuè bǐng zǐ zhào yuē xī nán yáng jùn shān zéi rǎo rǎng yù jié zhì gù tài shǒu dōng lǐ gǔn gōng cáo yīng yú dú shēn hàn gǔn suì miǎn wū nán
六月丙子，诏曰：“昔南阳郡山贼扰攘，欲劫质故太守东里衮，功曹应余独身捍衮，遂免于难。
yú diān pèi yǔn bì shā shēn jì jūn
余颠沛殒毙，杀身济君。
qí xià sī tú shǔ yú sūn lún lì shǐ méng fú jié zhī bào
其下司徒，署余孙伦吏，使蒙伏节之报。
xīn mǎo dà lùn huái nán zhī gōng fēng jué xíng shǎng gè yǒu chà
辛卯，大论淮南之功，封爵行赏各有差。
qiū bā yuè jiǎ xū yǐ piào qí jiāng jūn wáng chǎng wèi sī kōng
秋八月甲戌，以骠骑将军王昶为司空。
bǐng yín zhào yuē fu yǎng lǎo xìng jiào sān dài suǒ yǐ shù fēng huà chuí bù xiǔ yě bì yǒu sān lǎo wǔ gēng yǐ chóng zhì jìng qǐ yán nà huì zhe zài dūn shǐ rán hòu liù hé chéng liú xià guān ér huà
丙寅，诏曰：“夫养老兴教，三代所以树风化垂不朽也，必有三老、五更以崇至敬，乞言纳诲，著在惇史，然后六合承流，下观而化。
yi miào jiǎn dé xíng yǐ chōng qí xuǎn
宜妙简德行，以充其选。
guān nèi hòu wáng xiáng lǚ rén bǐng yì yǎ zhì chún gù
关内侯王祥，履仁秉义，雅志淳固。
guān nèi hóu zhèng xiǎo tóng wēn gōng xiào yǒu shuài lǐ bù tè
关内侯郑小同，温恭孝友，帅礼不忒。
qí yǐ xiáng wèi sān lǎo xiǎo tóng wèi wǔ gēng
其以祥为三老，小同为五更。
chē jià qīn lǜ qún sī gōng xíng gǔ lǐ yān
”车驾亲率群司，躬行古礼焉。
shì suì qīng lóng huáng lóng réng jiàn dùn qiū guàn jūn yáng jiǎ xiàn jiè jǐng zhōng
是岁，青龙、黄龙仍见顿丘、冠军、阳夏县界井中。
sì nián chūn zhēng yuè huáng lóng èr jiàn níng líng xiàn jiè jǐng zhōng
四年春正月，黄龙二，见宁陵县界井中。
xià liù yuè sī kōng wáng chǎng hōng
夏六月，司空王昶薨。
qiū qī yuè chén liú wáng jùn hōng
秋七月，陈留王峻薨。
dōng shí yuè bǐng yín fēn xīn chéng jùn fù zhì shàng yōng jùn
冬十月丙寅，分新城郡，复置上庸郡。
shí yī yuè guǐ mǎo chē qí jiāng jūn sūn yī wèi bì suǒ shā
十一月癸卯，车骑将军孙壹为婢所杀。
wǔ nián chūn zhēng yuè shuò rì yǒu shí zhī
五年春正月朔，日有蚀之。
xià sì yuè zhào yǒu sī lǜ zūn qián mìng fù jìn dà jiàng jūn sī mǎ wén wáng wèi wèi xiàng guó fēng jìn gōng jiā jiǔ cì
夏四月，诏有司率遵前命，复进大将军司马文王位为相国，封晋公，加九锡。
wǔ yuè jǐ chǒu gāo guì xiāng gōng zú nián èr shí
五月己丑，高贵乡公卒，年二十。
huáng tài hòu lìng yuē wú yǐ bù dé zāo jiā bù zào xī yuán lì dōng hǎi wáng zǐ máo yǐ wéi míng dì sì jiàn qí hǎo shū shū wén zhāng jì kě chéng jì ér qíng xìng bào lì rì yuè zī shén
皇太后令曰：“吾以不德，遭家不造，昔援立东海王子髦，以为明帝嗣，见其好书疏文章，冀可成济，而情性暴戾，日月滋甚。
wú shù hē zé suì gèng fèn huì zào zuò chǒu nì bù dào zhī yán yǐ wū bàng wú suì gé jué liǎng gōng
吾数呵责，遂更忿恚，造作丑逆不道之言以诬谤吾，遂隔绝两宫。
qí suǒ yán dào bù kě rěn tīng fēi tiān dì suǒ fù zǎi
其所言道，不可忍听，非天地所覆载。
wú jí mì yǒu lìng yǔ dà jiàng jūn bù kě yǐ fèng zōng miào kǒng diān fù shè jì sǐ wú miàn mù yǐ jiàn xiān dì
吾即密有令语大将军，不可以奉宗庙，恐颠覆社稷，死无面目以见先帝。
dà jiàng jūn yǐ qí shàng yòu wèi dāng gǎi xīn wéi shàn yīn qín zhí jù
大将军以其尚幼，谓当改心为善，殷勤执据。
ér cǐ r fèn lì suǒ xíng yì shén jǔ nǔ yáo shè wú gōng zhù dāng lìng zhōng wú xiàng jiàn qīn duò wú qián
而此儿忿戾，所行益甚，举弩遥射吾宫，祝当令中吾项，箭亲堕吾前。
wú yǔ dà jiàng jūn bù kě bù fèi zhī qián hòu shù shí
吾语大将军，不可不废之，前后数十。
cǐ r jù wén zì zhī zuì zhòng biàn tú wèi shì nì lù yí wú zuǒ yòu rén lìng yīn wú fú yào mì yīn zhèn dú zhòng xiāng shè jì
此儿具闻，自知罪重，便图为弑逆，赂遗吾左右人，令因吾服药，密因鸩毒，重相设计。
shì yǐ jué lù zhí yù yīn jì huì jǔ bīng rù xī gōng shā wú chū qǔ dà jiàng jūn hū shì zhōng wáng chén sàn qí cháng shì wáng yè shàng shū wáng jīng chū huái zhōng huáng sù zhào shì zhī yán jīn rì biàn dāng shī xíng
事已觉露，直欲因际会举兵入西宫杀吾，出取大将军，呼侍中王沈、散骑常侍王业、尚书王经，出怀中黄素诏示之，言今日便当施行。
wú zhī wēi dài guò yú léi luǎn
吾之危殆，过于累卵。
wú lǎo guǎ qǐ fù duō xī yú mìng yá
吾老寡，岂复多惜馀命邪？
dàn shāng xiān dì yí yì bù suí shè jì diān fù wèi tòng ěr
但伤先帝遗意不遂，社稷颠覆为痛耳。
lài zōng miào zhī líng chén yè jí chí yǔ dà jiàng jūn de xiān yán jǐng ér cǐ r biàn jiāng zuǒ yòu chū yún lóng mén léi zhàn gǔ gōng zì bá rèn yǔ zuǒ yòu zá wèi gòng rù bīng chén jiān wèi qián fēng suǒ hài
赖宗庙之灵，沈、业即驰语大将军，得先严警，而此儿便将左右出云龙门，雷战鼓，躬自拔刃，与左右杂卫共入兵陈间，为前锋所害。
cǐ r jì xíng bèi nì bù dào ér yòu zì xiàn dà huò zhòng lìng wú dào xīn bù kě yán
此儿既行悖逆不道，而又自陷大祸，重令吾悼心不可言。
xī hàn chāng yì wáng yǐ zuì fèi wèi shù rén cǐ r yì yi yǐ mín lǐ zàng zhī dāng lìng nèi wài xián zhī cǐ r suǒ xíng
昔汉昌邑王以罪废为庶人，此儿亦宜以民礼葬之，当令内外咸知此儿所行。
yòu shàng shū wáng jīng xiōng nì wú zhuàng qí shōu jīng jí jiā shǔ jiē yì tíng wèi
又尚书王经，凶逆无状，其收经及家属皆诣廷尉。
gēng yín tài fù fú dà jiàng jūn wén wáng tài wèi róu sī tú chōng qǐ shǒu yán fú jiàn zhōng lìng gù gāo guì xiāng gōng bèi nì bù dào zì xiàn dà huò yī hàn chāng yì wáng zuì fèi gù shì yǐ mín lǐ zàng
庚寅，太傅孚、大将军文王、太尉柔、司徒冲稽首言：“伏见中令，故高贵乡公悖逆不道，自陷大祸，依汉昌邑王罪废故事，以民礼葬。
chén děng bèi wèi bù néng kuāng jiù huò luàn shì è jiān nì fèng lìng zhèn sǒng gān xīn dào lì
臣等备位，不能匡救祸乱，式遏奸逆，奉令震悚，肝心悼栗。
chūn qiū zhī yì wáng zhě wú wài ér shū xiāng wáng chū jū yú zhèng bù néng shì mǔ gù jué zhī yú wèi yě
春秋之义，王者无外，而书'襄王出居于郑'，不能事母，故绝之于位也。
jīn gāo guì xiāng gōng sì xíng bù guǐ jǐ wēi shè jì zì qǔ qīng fù rén shén suǒ jué zàng yǐ mín lǐ chéng dāng jiù diǎn
今高贵乡公肆行不轨，几危社稷，自取倾覆，人神所绝，葬以民礼，诚当旧典。
rán chén děng fú wéi diàn xià rén cí guò lóng suī cún dà yì yóu chuí āi qín chén děng zhī xīn shí yǒu bù rěn yǐ wéi kě jiā ēn yǐ wáng lǐ zàng zhī
然臣等伏惟殿下仁慈过隆，虽存大义，犹垂哀矜，臣等之心实有不忍，以为可加恩以王礼葬之。
tài hòu cóng zhī
”太后从之。
shǐ shǐ chí jié xíng zhōng hù jūn zhōng lěi jiāng jūn sī mǎ yán běi yíng cháng dào xiāng gōng huáng sì míng dì hòu
使使持节行中护军中垒将军司马炎北迎常道乡公璜嗣明帝后。
xīn mǎo qún gōng zòu tài hòu yuē diàn xià shèng dé guāng lóng níng jì liù hé ér yóu chēng lìng yǔ fān guó tóng
辛卯，群公奏太后曰：“殿下圣德光隆，宁济六合，而犹称令，与藩国同。
qǐng zì jīn diàn xià lìng shū jiē chēng zhào zhì rú xiān dài gù shì
请自今殿下令书，皆称诏制，如先代故事。
guǐ mǎo dà jiàng chē gù ràng xiàng guó jìn gōng jiǔ cì zhī chǒng
癸卯，大将车固让相国、晋公、九锡之宠。
tài hòu zhào yuē fu yǒu gōng bù yǐn zhōu yì dà yì chéng rén zhī měi gǔ xián suǒ shàng jīn tīng suǒ zhí chū biǎo shì wài yǐ zhāng gōng zhī qiān guāng yān
太后诏曰：“夫有功不隐，周易大义，成人之美，古贤所尚，今听所执，出表示外，以章公之谦光焉。
wù shēn dà jiàng jūn wén wáng shàng yán gāo guì xiāng gōng lǜ jiāng cóng jià rén bīng bá rèn míng jīn gǔ xiàng chén suǒ zhǐ
戊申，大将军文王上言：“高贵乡公率将从驾人兵，拔刃鸣金鼓向臣所止；
jù bīng rèn xiāng jiē jí chì jiàng shì bù dé yǒu suǒ shāng hài wéi lìng yǐ jūn fǎ cóng shì
惧兵刃相接，即敕将士不得有所伤害，违令以军法从事。
qí dū chéng cuì dì tài zǐ shè rén jì héng rù bīng chén shāng gōng suì zhì yǔn mìng
骑督成倅弟太子舍人济，横入兵陈伤公，遂至陨命；
zhé shōu jì xíng jūn fǎ
辄收济行军法。
chén wén rén chén zhī jié yǒu sǐ wú èr shì shàng zhī yì bù gǎn táo nàn
臣闻人臣之节，有死无二，事上之义，不敢逃难。
qián zhě biàn gǔ zú zhì huò tóng fā jī chéng yù wěi shēn shǒu sǐ wéi mìng suǒ cái
前者变故卒至，祸同发机，诚欲委身守死，唯命所裁。
rán wéi běn móu nǎi yù shàng wēi huáng tài hòu qīng fù zōng miào
然惟本谋乃欲上危皇太后，倾复宗庙。
chén tiǎn dāng dà rèn yì zài ān guó jù suī shēn sǐ zuì zé mí zhòng
臣忝当大任，义在安国，惧虽身死，罪责弥重。
yù zūn yī zhōu zhī quán yǐ ān shè jì zhī nán jí luò yì shēn chì bù dé pò jìn niǎn yú ér jì jù rù chén jiān yǐ zhì dà biàn
欲遵伊、周之权，以安社稷之难，即骆驿申敕，不得迫近辇舆，而济遽入陈间，以致大变。
āi dá tòng hèn wǔ nèi cuī liè bù zhī hé de kě yǐ yǔn zhuì
哀怛痛恨，五内摧裂，不知何地可以陨坠？
kē lǜ dà nì wú dào fù mǔ qī zǐ tóng chǎn jiē zhǎn
科律大逆无道，父母妻子同产皆斩。
jì xiōng lì bèi nì gàn guó luàn jì zuì bù róng zhū
济凶戾悖逆，干国乱纪，罪不容诛。
zhé chì shì yù shǐ shōu jì jiā shǔ fù tíng wèi jié zhèng qí zuì
辄敕侍御史收济家属，付廷尉，结正其罪。
tài hòu zhào yuē fu wǔ xíng zhī zuì mò dà wū bù xiào
”太后诏曰：“夫五刑之罪，莫大于不孝。
fū rén yǒu zi bù xiào shàng gào zhì zhī cǐ r qǐ fù chéng rén zhǔ yá
夫人有子不孝，尚告治之，此儿岂复成人主邪？
wú fù rén bù dá dà yì yǐ wèi jì bù dé biàn wèi dà nì yě
吾妇人不达大义，以谓济不得便为大逆也。
rán dà jiàng jūn zhì yì kěn qiè fā yán cè chuàng gù tīng rú suǒ zòu
然大将军志意恳切，发言恻怆，故听如所奏。
dāng bān xià yuǎn jìn shǐ zhī běn mò yě
当班下远近，使知本末也。
liù yuè guǐ chǒu zhào yuē gǔ zhě rén jūn zhī wèi míng zì nán fàn ér yì huì
六月癸丑，诏曰：“古者人君之为名字，难犯而易讳。
jīn cháng dào xiāng gōng huì zì shén nán bì qí cháo chén bó yì gǎi yì liè zòu
今常道乡公讳字甚难避，其朝臣博议改易，列奏。
chén liú wáng huì huàn zì jǐng míng wǔ dì sūn yàn wáng yǔ zi yě
陈留王讳奂，字景明，武帝孙，燕王宇子也。
gān lù sān nián fēng ān cì xiàn cháng dào xiāng gōng
甘露三年，封安次县常道乡公。
gāo guì xiāng gōng zú gōng qīng yì yíng lì gōng
高贵乡公卒，公卿议迎立公。
liù yuè jiǎ yín rù yú luò yáng jiàn huáng tài hòu shì rì jí huáng dì wèi yú tài jí qián diàn dà shè gǎi nián cì mín jué jí gǔ bó gè yǒu chà
六月甲寅，入于洛阳，见皇太后，是日即皇帝位于太极前殿，大赦，改年，赐民爵及谷帛各有差。
jǐng yuán yuán nián xià liù yuè bǐng chén jìn dà jiàng jūn sī mǎ wén wáng wèi wèi xiàng guó fēng jìn gōng zēng fēng èr jùn bìng qián mǎn shí jiā jiǔ cì zhī lǐ yī rú qián zhào
景元元年夏六月丙辰，进大将军司马文王位为相国，封晋公，增封二郡，并前满十，加九锡之礼，一如前诏；
zhū qún cóng zǐ dì qí wèi yǒu hòu zhě jiē fēng tíng hòu cì qián qiān wàn bó wàn pǐ wén wáng gù ràng nǎi zhǐ
诸群从子弟，其未有侯者皆封亭侯，赐钱千万，帛万匹，文王固让乃止。
jǐ wèi gù hàn xiàn dì fū rén jié hōng dì lín yú huá lín yuán shǐ shǐ chí jié zhuī shì fū rén wèi xiàn mù huáng hòu
己未，故汉献帝夫人节薨，帝临于华林园，使使持节追谥夫人为献穆皇后。
jí zàng chē fú zhì dù jiē rú hàn shì gù shì
及葬，车服制度皆如汉氏故事。
guǐ hài yǐ shàng shū yòu pú yè wáng guān wèi sī kōng dōng shí yuè guān hōng
癸亥，以尚书右仆射王观为司空，冬十月，观薨。
shí yī yuè yàn wáng shàng biǎo hè dōng zhì chēng chén
十一月，燕王上表贺冬至，称臣。
zhào yuē gǔ zhī wáng zhě huò yǒu suǒ bù chén wáng jiāng yi yī cǐ yì biǎo bù chēng chén hu
诏曰：“古之王者，或有所不臣，王将宜依此义，表不称臣乎！
yòu dāng wèi bào
又当为报。
fu hòu dà zōng zhě jiàng qí sī qīn kuàng suǒ jì zhě zhòng yá
夫后大宗者，降其私亲，况所继者重邪！
ruò biàn tóng zhī chén qiè yì qíng suǒ wèi ān
若便同之臣妾，亦情所未安。
qí jiē yī lǐ diǎn chù dāng wù jǐn qí yi
其皆依礼典处，当务尽其宜。
yǒu sī zòu yǐ wéi lǐ mò chóng yú zūn zǔ zhì mò dà yú zhèng diǎn
”有司奏，以为“礼莫崇于尊祖，制莫大于正典。
bì xià jī dé qī yùn fǔ lín wàn guó shào dà zōng zhī zhòng lóng sān zǔ zhī jī
陛下稽德期运，抚临万国，绍大宗之重，隆三祖之基。
fú wéi yàn wáng tǐ zūn qī shǔ zhèng wèi fān fú gōng bǐng qián sù lǜ dǎo gōng dé yǐ xiān wàn guó
伏惟燕王体尊戚属，正位藩服，躬秉虔肃，率蹈恭德以先万国；
qí yú zhèng diǎn chǎn jì dà shùn suǒ bù dé zhì
其于正典，阐济大顺，所不得制。
shèng cháo chéng yi chóng yǐ fēi cháng zhī zhì fèng yǐ bù chén zhī lǐ
圣朝诚宜崇以非常之制，奉以不臣之礼。
chén děng píng yì yǐ wéi yàn wáng zhāng biǎo kě tīng rú jiù shì
臣等平议以为燕王章表，可听如旧式。
zhōng zhào suǒ shī huò cún hǎo wèn zhǔn zhī yì lèi zé yàn dí zhī jìng yě kě shǎo shùn shèng jìng jiā chóng yí chēng shì bù gǎn chì yi yuē huáng dì jìng wèn dài wáng shì yù
中诏所施，或存好问，准之义类，则‘燕觌之敬’也可少顺圣敬，加崇仪称，示不敢斥，宜曰‘皇帝敬问大王侍御’。
zhì yú zhì shū guó zhī zhèng diǎn cháo tíng suǒ yǐ biàn zhāng gōng zhì xuān zhāo guǐ yí yú tiān xià zhě yě yi xún fǎ gù yuē zhì zhào yàn wáng
至于制书，国之正典，朝廷所以辨章公制，宣昭轨仪于天下者也，宜循法，故曰‘制诏燕王’。
fán zhào mìng zhì shū zòu shì shàng shū zhū chēng yàn wáng zhě kě jiē shàng píng
凡诏命、制书、奏事、上书诸称燕王者，可皆上平。
qí fēi zōng miào zhù jì zhī shì jiē bù dé chēng wáng míng zòu shì shàng shū wén shū jí lì mín jiē bù dé chù wáng huì yǐ zhāng shū lǐ jiā yú qún hòu
其非宗庙助祭之事，皆不得称王名，奏事、上书、文书及吏民皆不得触王讳，以彰殊礼，加于群后。
shàng zūn wáng diǎn zūn zǔ zhī zhì fǔ shùn shèng jìng zhēng zhēng zhī xīn èr zhě bù qiān lǐ shí yí zhī kě pǔ gào shī xíng
上遵王典尊祖之制，俯顺圣敬烝烝之心，二者不愆，礼实宜之，可普告施行。
shí èr yuè jiǎ shēn huáng lóng jiàn huá yīn xiàn jǐng zhōng
十二月甲申，黄龙见华阴县井中。
jiǎ wǔ yǐ sī lì xiào wèi wáng xiáng wèi sī kōng
甲午，以司隶校尉王祥为司空。
èr nián xià wǔ yuè shuò rì yǒu shí zhī
二年夏五月朔，日有食之。
qiū qī yuè lè làng wài yí hán huì mò gè lǜ qí shǔ lái cháo gòng
秋七月，乐浪外夷韩、濊貊各率其属来朝贡。
bā yuè wù yín zhào wáng gàn hōng
八月戊寅，赵王干薨。
jiǎ yín fù mìng dà jiàng jūn jìn jué jìn gōng jiā wèi xiàng guó bèi lǐ chóng xī yī rú qián zhào
甲寅，复命大将军进爵晋公，加位相国，备礼崇锡，一如前诏；
yòu gù cí nǎi zhǐ
又固辞乃止。
sān nián chūn èr yuè qīng lóng jiàn yú zhǐ xiàn jǐng zhōng
三年春二月，青龙见于轵县井中。
xià sì yuè liáo dōng jùn yán sù shèn guó qiǎn shǐ chóng yì rù gòng xiàn qí guó gōng sān shí zhāng cháng sān chǐ wǔ cùn hù shǐ zhǎng yī chǐ bā cùn shí nǔ sān bǎi méi pí gǔ tiě zá kǎi èr shí lǐng diāo pí sì bǎi méi
夏四月，辽东郡言肃慎国遣使重译入贡，献其国弓三十张，长三尺五寸，楛矢长一尺八寸，石弩三百枚，皮骨铁杂铠二十领，貂皮四百枚。
dōng shí yuè shǔ dà jiàng jiāng wéi kòu táo yáng zhèn xi jiāng jūn shān ài jù zhī pò wéi yú hóu hé wéi dùn zǒu
冬十月，蜀大将姜维寇洮阳，镇西将军邓艾拒之，破维于侯和，维遁走。
shì suì zhào sì gù jūn jì jiǔ guō jiā wū tài zǔ miào tíng
是岁，诏祀故军祭酒郭嘉于太祖庙庭。
sì nián chūn èr yuè fù mìng dà jiàng jūn jìn wèi jué cì yī rú qián zhào yòu gù cí nǎi zhǐ
四年春二月，复命大将军进位爵赐一如前诏，又固辞乃止。
xià wǔ yuè zhào yuē shǔ zuì ěr xiǎo guó tǔ xiá mín guǎ ér jiāng wéi nüè yòng qí zhòng céng wú fèi zhì
夏五月，诏曰：“蜀，蕞尔小国，土狭民寡，而姜维虐用其众，曾无废志；
wǎng suì pò bài zhī hòu yóu fù gēng zhòng tà zhōng kè bāo zhòng qiāng láo yì wú yǐ mín bù kān mìng
往岁破败之后，犹复耕种沓中，刻剥众羌，劳役无已，民不堪命。
fu jiān ruò gōng mèi wǔ zhī shàn jīng zhì rén ér bù zhì wū rén bīng jiā zhī shàng lüè
夫兼弱攻昧，武之善经，致人而不致于人，兵家之上略。
shǔ suǒ shì lài wéi wéi ér yǐ yīn qí yuǎn lí cháo kū yòng lì wèi yì
蜀所恃赖，唯维而已，因其远离巢窟，用力为易。
jīn shǐ zhēng xi jiāng jūn shān ài dū shuài zhū jūn qù gān sōng tà zhōng yǐ luó qǔ wéi yōng zhōu cì shǐ zhū gě xù dū zhū jūn qù wǔ dū gāo lóu shǒu wěi cù tǎo
今使征西将军邓艾督帅诸军，趣甘松、沓中以罗取维，雍州刺史诸葛绪督诸军趣武都、高楼，首尾蹴讨。
ruò qín wéi biàn dāng dōng xī bìng jìn sǎo miè bā shǔ yě
若擒维，便当东西并进，扫灭巴蜀也。
yòu mìng zhèn xi jiāng jūn zhōng huì yóu luò gǔ fá shǔ
”又命镇西将军锺会由骆谷伐蜀。
qiū jiǔ yuè tài wèi gāo róu hōng
秋九月，太尉高柔薨。
dōng shí yuè jiǎ yín fù mìng dà jiàng jūn jìn wèi jué cì yī rú qián zhào
冬十月甲寅，复命大将军进位爵赐一如前诏。
guǐ mǎo lì huáng hòu biàn shì shí yī yuè dà shè
癸卯，立皇后卞氏，十一月，大赦。
zì shān ài zhōng huì lǜ zhòng fá shǔ suǒ zhì zhé kè
自邓艾、锺会率众伐蜀，所至辄克。
shì yuè shǔ zhǔ liú shàn yì ài jiàng bā shǔ jiē píng
是月，蜀主刘禅诣艾降，巴蜀皆平。
shí èr yuè gēng xū yǐ sī tú zhèng chōng wèi tài bǎo
十二月庚戌，以司徒郑冲为太保。
rén zǐ fēn yì zhōu wèi liáng zhōu
壬子，分益州为梁州。
guǐ chǒu tè shè yì zhōu shì mín fù chú zū fù zhī bàn wǔ nián
癸丑，特赦益州士民，复除租赋之半五年。
yǐ mǎo yǐ zhēng xi jiāng jūn shān ài wèi tài wèi zhèn xi jiāng jūn zhōng huì wèi sī tú
乙卯，以征西将军邓艾为太尉，镇西将军锺会为司徒。
huáng tài hòu bēng
皇太后崩。
xián xī yuán nián chūn zhèng yuè rén xū jiàn chē zhēng shān ài
咸熙元年春正月壬戌，槛车征邓艾。
jiǎ zǐ xíng xìng cháng ān
甲子，行幸长安。
rén shēn shǐ shǐ zhě yǐ bì bì sì huà shān
壬申，使使者以璧币祀华山。
shì yuè zhōng huì fǎn yú shǔ wèi zhòng suǒ tǎo
是月，锺会反于蜀，为众所讨；
shān ài yì jiàn shā
邓艾亦见杀。
èr yuè xīn mǎo tè shè zhū zài yì tǔ zhě
二月辛卯，特赦诸在益土者。
gēng shēn zàng míng yuán guō hòu
庚申，葬明元郭后。
sān yuè dīng chǒu yǐ sī kōng wáng xiáng wèi tài wèi zhēng běi jiāng jūn hé zēng wèi sī tú shàng shū zuǒ pú yè xún yǐ wèi sī kōng
三月丁丑，以司空王祥为太尉，征北将军何曾为司徒，尚书左仆射荀𫖮为司空。
jǐ mǎo jìn jìn gōng jué wèi wáng fēng shí jùn bìng qián èr shí
己卯，进晋公爵为王，封十郡，并前二十。
dīng hài fēng liú shàn wèi ān lè gōng
丁亥，封刘禅为安乐公。
xià wǔ yuè gēng shēn xiàng guó jìn wáng zòu fù wǔ děng jué
夏五月庚申，相国晋王奏复五等爵。
jiǎ xū gǎi nián
甲戌，改年。
guǐ wèi zhuī mìng wǔ yáng xuān wén hóu wèi jìn xuān wáng wǔ yáng zhōng wǔ hóu wèi jìn jǐng wáng
癸未，追命舞阳宣文侯为晋宣王，舞阳忠武侯为晋景王。
liù yuè zhèn xi jiāng jūn wèi guàn shàng yōng zhōu bīng yú chéng dū xiàn huò bì yù yìn gè yī yìn wén shì chéng xìn zì
六月，镇西将军卫瓘上雍州兵于成都县获璧玉印各一，印文似“成信“字。
yī zhōu chéng wáng guī hé zhī yì xuān shì bǎi guān cáng yú xiàng guó fǔ
依周成王归禾之义，宣示百官，藏于相国府。
chū zì píng shǔ zhī hòu wú kòu zhūn bī yǒng ān qiǎn jīng yù zhū jūn jǐ jiǎo fù jiù
初，自平蜀之后，吴寇屯逼永安，遣荆、豫诸军掎角赴救。
qī yuè zéi jiē dùn tuì
七月，贼皆遁退。
bā yuè gēng yín mìng zhòng fǔ jūn sī mǎ yán fù èr xiàng guó shì yǐ tóng lǔ gōng bài hòu zhī yì
八月庚寅，命中抚军司马炎副贰相国事，以同鲁公拜后之义。
guǐ sì zhào yuē qián nì chén zhōng huì gòu zào fǎn luàn jù jí zhēng xíng jiàng shì jié yǐ bīng wēi shǐ tǔ jiān móu fā yán jié nì bī xié zhòng rén jiē shǐ xià yì cāng cù zhī jì mò bù jīng shè
癸巳，诏曰：“前逆臣锺会构造反乱，聚集征行将士，劫以兵威，始吐奸谋，发言桀逆，逼胁众人，皆使下议，仓卒之际，莫不惊慑。
xiàng guó zuǒ sī mǎ xià hóu hé qí shì cáo shǔ zhū fǔ shí shǐ zài chéng dū zhōng lǐng jūn sī mǎ gǔ fǔ láng zhōng yáng xiù gè cān huì jūn shì
相国左司马夏侯和、骑士曹属朱抚时使在成都，中领军司马贾辅、郎中羊琇各参会军事；
hé xiù fǔ jiē kàng jié bù náo jù huì xiōng yán lín wēi bù gù cí zhǐ zhèng liè
和、琇、抚皆抗节不挠，拒会凶言，临危不顾，词指正烈。
fǔ yǔ sàn jiāng wáng qǐ shuō huì jiān nì xiōng bào yù jǐn shā jiàng shì yòu yún xiàng guó yǐ lǜ sān shí wàn zhòng xi xíng tǎo huì yù yǐ chēng zhāng xíng shì gǎn jī zhòng xīn
辅语散将王起，说‘会奸逆凶暴，欲尽杀将士'，又云'相国已率三十万众西行讨会’，欲以称张形势，感激众心。
qǐ chū yǐ fǔ yán xuān yǔ zhū jūn suì shǐ jiàng shì yì huái fèn lì
起出，以辅言宣语诸军，遂使将士益怀奋励。
yi jiā xiǎn chǒng yǐ zhāng zhōng yì
宜加显宠，以彰忠义。
qí jìn hé fǔ jué wèi xiāng hòu xiù fǔ jué guān nèi hóu
其进和、辅爵为乡侯，琇、抚爵关内侯。
qǐ xuān chuán fǔ yán gào lìng jiàng shì suǒ yí shǎng yì
起宣传辅言，告令将士，所宜赏异。
qí yǐ qǐ wèi bù qǔ jiāng
其以起为部曲将。
guǐ mǎo yǐ wèi jiāng jūn sī mǎ wàng wèi piào qí jiāng jūn
癸卯，以卫将军司马望为骠骑将军。
jiǔ yuè wù wǔ yǐ zhōng fǔ jūn sī mǎ yán wèi fǔ jūn dà jiàng jūn
九月戊午，以中抚军司马炎为抚军大将军。
xīn wèi zhào yuē wú zéi zhèng xíng bào nüè fù liǎn wú jí
辛未，诏曰：“吴贼政刑暴虐，赋敛无极。
sūn xiū qiǎn shǐ shān jù chì jiāo zhǐ tài shǒu suǒ sòng qí mín fā yǐ wéi bīng
孙休遣使邓句，敕交阯太守锁送其民，发以为兵。
wú jiāng lǚ xìng yīn mín xīn fèn nù yòu chéng wáng shī píng dìng bā shǔ jí jiū hé háo jié zhū chú jù děng qū zhú tài shǒu zhǎng lì fǔ hé lì mín yǐ dài guó mìng
吴将吕兴因民心愤怒，又承王师平定巴蜀，即纠合豪杰，诛除句等，驱逐太守长吏，抚和吏民，以待国命。
jiǔ zhēn rì nán jùn wén xìng qù nì jí shùn yì qí xīn xiǎng yìng yǔ xìng xié tóng
九真、日南郡闻兴去逆即顺，亦齐心响应，与兴协同。
xìng yí shū rì nán zhōu jùn kāi shì dà jì bīng lín hé pǔ gào yǐ huò fú
兴移书日南州郡，开示大计，兵临合浦，告以祸福。
qiǎn dū wèi táng pǔ děng yì jìn chéng xiàn yīn nán zhōng dū du hù jūn huò yì shàng biǎo zì chén
遣都尉唐谱等诣进乘县，因南中都督护军霍弋上表自陈。
yòu jiāo zhǐ jiāng lì gè shàng biǎo yán xìng chuàng zào shì yè dà xiǎo chéng mìng
又交阯将吏各上表，言‘兴创造事业，大小承命。
jùn yǒu shān kòu rù lián zhū jùn jù qí jì yì gè yǒu xié èr
郡有山寇，入连诸郡，惧其计异，各有携贰。
quán shí zhī yi yǐ xīng wéi dū jiāo zhǐ zhū jūn shì shàng dà jiàng jūn dìng ān xiàn hóu qǐ cì bāo jiǎng yǐ wèi biān huāng
权时之宜，以兴为督交阯诸军事、上大将军、定安县侯，乞赐褒奖，以慰边荒’。
nǎi xīn kuǎn chéng xíng yú cí zhǐ
乃心款诚，形于辞旨。
xī yí fù cháo lǔ chūn qiū suǒ měi
昔仪父朝鲁，春秋所美；
dòu róng guī hàn dài yǐ shū lǐ
窦融归汉，待以殊礼。
jīn guó wēi yuǎn zhèn fǔ huái liù hé
今国威远震，抚怀六合。
fāng bāo jǔ shū yì hùn yī sì biǎo
方包举殊裔，混一四表。
xìng shǒu xiàng wáng huà jǔ zhòng jī fú wàn lǐ chí yì qǐng lì shuài zhí yi jiā chǒng yù chóng qí jué wèi
兴首向王化，举众稽服，万里驰义，请吏帅职，宜加宠遇，崇其爵位。
jì shǐ xìng děng huái zhōng gǎn yuè yuǎn rén wén zhī bì jiē jìng quàn
既使兴等怀忠感悦，远人闻之，必皆竞劝。
qí yǐ xīng wéi shǐ chí jié dū du jiāo zhōu zhū jūn shì nán zhōng dà jiàng jūn fēng dìng ān xiàn hóu dé yǐ biàn yí cóng shì xiān xíng hòu shàng
其以兴为使持节、都督交州诸军事、南中大将军，封定安县侯，得以便宜从事，先行后上。
cè mìng wèi zhì xīng wéi xià rén suǒ shā
”策命未至，兴为下人所杀。
dōng shí yuè dīng hài zhào yuē xī shèng dì míng wáng jìng luàn jì shì bǎo dà dìng gōng
冬十月丁亥，诏曰：“昔圣帝明王，静乱济世，保大定功。
wén wǔ shū tú xūn liè tóng guī
文武殊涂，勋烈同归。
shì gù huò wǔ gàn qi yǐ xun bù tíng huò chén shī lǚ yǐ wēi bào màn
是故或舞干戚以训不庭，或陈师旅以威暴慢。
zhì yú ài mín quán guó kāng huì shù lèi bì xiān xiū wén jiào shì zhī guǐ yí bù dé yǐ rán hòu yòng bīng cǐ shèng dé zhī suǒ tóng yě
至于爱民全国，康惠庶类，必先修文教，示之轨仪，不得已然后用兵，此盛德之所同也。
wǎng zhě jì hàn fēn bēng jiǔ tǔ diān fù liú bèi sūn quán chéng jiàn zuò huò
往者季汉分崩，九土颠覆，刘备、孙权乘间作祸。
sān zǔ suí níng zhōng xià rì bù xiá jǐ suì shǐ yí kòu tiě nì lì shì
三祖绥宁中夏，日不暇给，遂使遗寇僣逆历世。
xìng lài zōng miào wēi líng zǎi fǔ zhōng wǔ yuán fā sì fāng tuò dìng yōng shǔ yì bù jiā shí yī zhēng ér kè
幸赖宗庙威灵，宰辅忠武，爰发四方，拓定庸、蜀，役不浃时，一征而克。
zì qǐng jiāng biǎo shuāi bì zhèng xíng huāng àn ba hàn píng dìng gū wēi wú yuán
自顷江表衰弊，政刑荒暗，巴、汉平定，孤危无援。
jiāo jīng yáng yuè mí rán xiàng fēng
交、荆、扬、越，靡然向风。
jīn jiāo zhǐ wěi jiāng lǚ xìng yǐ shuài sān jùn wàn lǐ guī mìng
今交阯伪将吕兴已帅三郡，万里归命；
wǔ líng yì hòu xiāng yán děng jiū hé wǔ xiàn qǐng wéi chén qiè
武陵邑侯相严等纠合五县，请为臣妾；
yù zhāng lú líng shān mín jǔ zhòng pàn wú yǐ zhù běi jiāng jūn wèi hào
豫章庐陵山民举众叛吴，以助北将军为号。
yòu sūn xiū bìng sǐ zhǔ shuài gǎi yì guó nèi guāi wéi rén gè yǒu xīn
又孙休病死，主帅改易，国内乖违，人各有心。
wěi jiāng shī jī zéi zhī míng chén huái yí zì cāi shēn jiàn jì è
伪将施绩，贼之名臣，怀疑自猜，深见忌恶。
zhòng pàn qīn lí mò yǒu gù zhì zì gǔ jí jīn wèi yǒu wáng zhēng ruò cǐ zhī shén
众叛亲离，莫有固志，自古及今，未有亡征若此之甚。
ruò liù jūn zhèn yào nán lín jiāng hàn wú huì zhī yù bì fú lǎo xié yòu yǐ yíng wáng shī bì rán zhī lǐ yě
若六军震曜，南临江、汉，吴会之域必扶老携幼以迎王师，必然之理也。
rán xìng dòng dà zhòng yóu yǒu láo fèi yi gào yù wēi dé kāi shì rén xìn shǐ zhī shùn fù hé tóng zhī lì
然兴动大众，犹有劳费，宜告喻威德，开示仁信，使知顺附和同之利。
xiàng guó cān jūn shì xú shào shuǐ cáo yuàn sūn yù xī zài shòu chūn bìng jiàn lǔ huò
相国参军事徐绍、水曹掾孙彧，昔在寿春，并见虏获。
shào běn wěi nán líng dū cái zhì kāi zhuàng
绍本伪南陵督，才质开壮；
yù sūn quán zhī shǔ zhōng liáng jiàn shì
彧，孙权支属，忠良见事。
qí qiǎn shào nán hái yǐ yù wèi fù xuān yáng guó mìng gào yù wú rén zhū suǒ shì yǔ jiē yǐ shì shí ruò qí jué wù bù sǔn zhēng fá zhī jì
其遣绍南还，以彧为副，宣扬国命，告喻吴人，诸所示语，皆以事实，若其觉悟，不损征伐之计。
gài miào shèng cháng suàn zì gǔ zhī dào yě
盖庙胜长算，自古之道也。
qí yǐ shào jiān sàn qí cháng shì jiā fèng chē dū wèi fēng dū tíng hóu
其以绍兼散骑常侍，加奉车都尉，封都亭侯；
yù jiān jǐ shì huáng mén shì láng cì jué guān nèi hóu
彧兼给事黄门侍郎，赐爵关内侯。
shào děng suǒ cì qiè jí nán nǚ jiā rén zài cǐ zhě xī tīng zì suí yǐ míng guó ēn
绍等所赐妾及男女家人在此者，悉听自随，以明国恩。
bù bì shǐ hái yǐ kāi guǎng dà xìn
不必使还，以开广大信。
bǐng wǔ mìng fǔ jūn dà jiàng jūn xīn chāng xiāng hòu yán wèi jìn shì zǐ
丙午，命抚军大将军新昌乡侯炎为晋世子。
shì suì ba tún tián guān yǐ jūn zhèng yì zhū diǎn nóng jiē wèi tài shǒu dū wèi jiē wèi lìng zhǎng
是岁，罢屯田官以均政役，诸典农皆为太守，都尉皆为令长；
quàn mù shǔ rén néng nèi yí zhě gěi lǐn èr nián fù chú èr shí suì
劝募蜀人能内移者，给廪二年，复除二十岁。
ān mí fú lù xiàn gè yán jiā hé shēng
安弥、福禄县各言嘉禾生。
èr nián chūn èr yuè jiǎ chén qú xiàn huò líng guī yǐ xiàn guī zhī yú xiàng guó fǔ
二年春二月甲辰，朐县获灵龟以献，归之于相国府。
gēng xū yǐ hǔ bēn zhāng xiū xī wū chéng dū chí mǎ zhì zhū yíng yán zhōng huì fǎn nì yǐ zhì méi shēn cì xiū dì yǐ jué guān nèi hóu
庚戌，以虎贲张修昔于成都驰马至诸营言锺会反逆，以至没身，赐修弟倚爵关内侯。
xià sì yuè nán shēn zé xiàn yán gān lù jiàng
夏四月，南深泽县言甘露降。
wú qiǎn shǐ jì zhì hóng qiú qǐng hé
吴遣使纪陟、弘璆请和。
wǔ yuè zhào yuē xiàng guó jìn wáng dàn fū shén lǜ guāng pī sì hǎi
五月，诏曰：“相国晋王诞敷神虑，光被四海；
zhèn yào wǔ gōng zé wēi gài shū huāng
震耀武功，则威盖殊荒；
liú fēng mài huà zé páng qià wú wài
流风迈化，则旁洽无外。
mǐn xù jiāng biǎo wu cún jì yù jí wǔ chóng rén shì yǐ wēi dé
愍恤江表，务存济育，戢武崇仁，示以威德。
wén gào suǒ jiā chéng fēng xiàng mù qiǎn shǐ nà xiàn yǐ míng wěi shùn
文告所加，承风向慕，遣使纳献，以明委顺。
fāng bǎo xiān zhēn huan yǐ xiào yì
方宝纤珍，欢以效意。
ér wáng qiān ràng zhī zhì yī jiē bù sòng
而王谦让之至，一皆簿送。
fēi suǒ yǐ wèi fù chū fù cóng qí kuǎn yuàn yě
非所以慰副初附，从其款愿也。
sūn hào zhū suǒ xiàn zhì qí jiē hái sòng guī zhī yú wáng yǐ xié gǔ yì
孙皓诸所献致，其皆还送，归之于王，以协古义。
wáng gù cí nǎi zhǐ
”王固辞乃止。
yòu mìng jìn wáng miǎn shí yǒu èr liú jiàn tiān zǐ jīng qí chū jǐng rù bì chéng jīn gēn chē liù mǎ bèi wǔ shí fù chē zhì máo tóu yún hǎn yuè wǔ bā yì shè zhōng jù gōng xiàn
又命晋王冕十有二旒，建天子旌旗，出警入跸，乘金根车、六马，备五时副车，置旄头云罕，乐舞八佾，设钟虡宫县。
jìn wáng fēi wèi wáng hòu shì zǐ wèi tài zǐ wáng zǐ wáng nǚ wáng sūn jué mìng zhī hào rú jiù yí
进王妃为王后，世子为太子，王子、王女、王孙，爵命之号如旧仪。
guǐ wèi dà shè
癸未，大赦。
qiū bā yuè xīn mǎo xiàng guó jìn wáng hōng
秋八月辛卯，相国晋王薨。
rén chén jìn tài zǐ yán shào fēng xí wèi zǒng shè bǎi kuí bèi wù diǎn cè yī jiē rú qián
壬辰，晋太子炎绍封袭位，总摄百揆，备物典册，一皆如前。
shì yuè xiāng wǔ xiàn yán yǒu dà rén jiàn cháng sān zhàng yú jī cháng sān chǐ èr cùn bái fà zhe huáng dān yī huáng jīn zhù zhàng
是月，襄武县言有大人见，长三丈馀，迹长三尺二寸，白发，著黄单衣，黄巾，柱杖。
hū mín wáng shǐ yǔ yún jīn dāng tài píng
呼民王始语云：“今当太平。
jiǔ yuè yǐ wèi dà shè
”九月乙未，大赦。
wù wǔ sī tú hé zēng wèi jìn chéng xiàng
戊午，司徒何曾为晋丞相。
guǐ hài yǐ piào qí jiāng jūn sī mǎ wàng wèi sī tú zhēng dōng dà jiàng jūn shí bāo wèi piào qí jiāng jūn zhēng nán dà jiàng jūn chén qiān wèi chē qí jiāng jūn
癸亥，以骠骑将军司马望为司徒，征东大将军石苞为骠骑将军，征南大将军陈骞为车骑将军。
yǐ hài zàng jìn wén wáng
乙亥，葬晋文王。
rùn yuè gēng chén kāng jū dà yuān xiàn míng mǎ guī yú xiàng guó fǔ yǐ xiǎn huái wàn guó zhì yuǎn zhī xūn
闰月庚辰，康居、大宛献名马，归于相国府，以显怀万国致远之勋。
shí èr yuè rén xū tiān lù yǒng zhōng lì shǔ zài jìn
十二月壬戌，天禄永终，历数在晋。
zhào qún gōng qīng shì jù yí shè tán yú nán jiāo shǐ shǐ zhě fèng huáng dì xǐ shòu cè shàn wèi yú jìn sì wáng rú hàn wèi gù shì
诏群公卿士具仪设坛于南郊，使使者奉皇帝玺绶册，禅位于晋嗣王，如汉魏故事。
jiǎ zǐ shǐ shǐ zhě fèng cè
甲子，使使者奉策。
suì gǎi cì yú jīn yōng chéng ér zhōng guǎn yú qiū
遂改次于金墉城，而终馆于邺。
shí nián èr shí
时年二十。
píng yuē gǔ zhě yǐ tiān xià wéi gōng wéi xián shì yǔ
评曰：古者以天下为公，唯贤是与。
hòu dài shì wèi lì zǐ yǐ shì
后代世位，立子以适；
ruò shì sì bù jì zé yi qǔ páng qīn míng dé ruò hàn zhī wén xuān zhě sī bù yì zhī cháng zhǔn yě
若适嗣不继，则宜取旁亲明德，若汉之文、宣者，斯不易之常准也。
míng dì jì bù néng rán qíng xì sī ài fǔ yǎng yīng hái chuán yǐ dà qì
明帝既不能然，情系私爱，抚养婴孩，传以大器。
tuō fù bù zhuān bì cān zhī zú zhōng yú cáo shuǎng zhū yí qí wáng tì wèi
讬付不专，必参枝族，终于曹爽诛夷，齐王替位。
gāo guì gōng cái huì sù chéng hǎo wèn shàng cí gài yì wén dì zhī fēng liú yě
高贵公才慧夙成，好问尚辞，盖亦文帝之风流也；
rán qīng zào fèn sì zì dǎo dà huò
然轻躁忿肆，自蹈大祸。
chén liú wáng gōng jǐ nán miàn zǎi fǔ tǒng zhèng yǎng zūn qián shì yī ràng ér chán
陈留王恭己南面，宰辅统政，仰遵前式，揖让而禅。
suì xiǎng fēng dà guó zuò bīn yú jìn bǐ zhī shān yáng bān chǒng yǒu jiā yān
遂飨封大国，作宾于晋，比之山阳，班宠有加焉。