wáng fán zì yǒng yuán lú jiāng rén yě
王蕃字永元，庐江人也。
bó lǎn duō wén jiān tōng shù yì
博览多闻，兼通术艺。
shǐ wèi shàng shū láng qù guān
始为尚书郎，去官。
sūn xiū jí wèi yǔ hè shào xuē yíng yú sì jù wèi sàn qí zhōng cháng shì jiē jiā fù mǎ dū wèi
孙休即位，与贺邵、薛莹、虞汜俱为散骑中常侍，皆加驸马都尉。
shí lùn qīng zhī
时论清之。
qiǎn shǐ zhì shǔ shǔ rén chēng yān hái wèi xià kǒu jiān jūn
遣使至蜀，蜀人称焉，还为夏口监军。
sūn hào chū
孙皓初。
fù rù wèi cháng shì yǔ wàn yù tóng guān
复入为常侍，与万彧同官。
yù yǔ hào yǒu jiù sú shì xié qīn wèi fán zì qīng
彧与皓有旧，俗士挟侵，谓蕃自轻。
yòu zhōng shū chéng chén shēng hào zhī bì chén shù zèn huǐ fán
又中书丞陈声，皓之嬖臣，数谮毁蕃。
fán tǐ qì gāo liàng bù néng chéng yán shùn zhǐ
蕃体气高亮，不能承颜顺指；
shí huò wǔ yì jī yǐ jiàn zé
时或迕意，积以见责。
gān lù èr nián dīng zhōng shǐ jìn hái hào dà huì qún chén fán chén zuì dùn fú
甘露二年，丁忠使晋还，皓大会群臣，蕃沉醉顿伏。
hào yí ér bú yuè jǔ fán chū wài
皓疑而不悦，举蕃出外。
qǐng zhī qǐng hái jiǔ yì bù jiě
顷之请还，酒亦不解。
fán xìng yǒu wēi yán xíng zhǐ zì ruò hào dà nù ā zuǒ yòu yú diàn xià zhǎn zhī
蕃性有威严，行止自若，皓大怒，呵左右于殿下斩之。
wèi jiāng jūn téng mù zhēng xi jiāng jūn liú píng qǐng bù néng de
卫将军滕牧、征西将军留平请，不能得。
chéng xiàng lù kǎi shàng shū yuē cháng shì wáng fán huáng zhōng tōng lǐ zhī tiān zhī wù chù cháo zhōng jiǎn sī shè jì zhī zhòng zhèn dà wú zhī lóng féng yě
丞相陆凯上疏曰：“常侍王蕃黄中通理，知天知物，处朝忠蹇，斯社稷之重镇，大吴之龙逢也。
xī shì jǐng huáng nà yán zuǒ yòu jǐng huáng qīn jiā tàn wèi yì lún
昔事景皇，纳言左右，景皇钦嘉，叹为异伦。
ér bì xià fèn qí kǔ cí è qí zhí duì xiāo zhī diàn táng shī hái bào qì bāng nèi shāng xīn yǒu shí bēi dào
而陛下忿其苦辞，恶其直对，枭之殿堂，尸骸暴弃，邦内伤心，有识悲悼。
qí tòng fán rú cǐ
”其痛蕃如此。
fán sǐ shí nián sān shí jiǔ hào xǐ fán jiā shǔ guǎng zhōu
蕃死时年三十九，皓徙蕃家属广州。
èr dì zhe yán jiē zuò jiā qì guō mǎ qǐ shì bù wéi mǎ yòng jiàn hài
二弟着、延皆作佳器，郭马起事，不为马用，见害。
lóu xuán zì chéng xiān pèi jùn qí rén yě
楼玄字承先，沛郡蕲人也。
sūn xiū shí wèi jiān nóng yù shǐ
孙休时为监农御史。
sūn hào jí wèi yǔ wáng fán guō chuò wàn yù jù wèi sàn qí zhōng cháng shì chū wèi kuài jī tài shǒu rù wèi dà sī nóng
孙皓即位，与王蕃、郭逴、万彧俱为散骑中常侍，出为会稽太守，入为大司农。
jiù jìn zhōng zhǔ zhě zì yòng qīn jìn rén zuò zhī
旧禁中主者自用亲近人作之，
yù chén qīn mì jìn zhí yi yòng hǎo rén
彧陈亲密近职宜用好人，
hào yīn chì yǒu sī
皓因敕有司，
qiú zhōng qīng zhī shì
求忠清之士，
yǐ yīng qí xuǎn
以应其选，
suì yòng xuán wèi gōng xià zhèn jìn zhōng hou
遂用玄为宫下镇禁中候，
zhǔ diàn zhōng shì
主殿中事，
xuán cóng jiǔ qīng chí dāo shì wèi
玄从九卿持刀侍卫，
zhèng shēn lǜ zhòng
正身率众，
fèng fǎ ér xíng
奉法而行，
yìng duì qiē zhí
应对切直，
shù wǔ hào yì
数迕皓意，
jiàn jiàn zé nù
渐见责怒。
hòu rén wū bái xuán yǔ hè shào xiāng féng zhù gòng ěr yǔ dà xiào bàng shàn zhèng shì suì bèi zhào jié zé sòng fù guǎng zhōu
后人诬白玄与贺邵相逢，驻共耳语大笑，谤讪政事，遂被诏诘责，送付广州。
dōng guān lìng huá hé shàng shū yuē chén qiè yǐ zhì guó zhī tǐ qí yóu zhì jiā
东观令华核上疏曰：“臣窃以治国之体，其犹治家。
zhǔ tián yě zhě jiē yí liáng xìn
主田野者，皆宜良信。
yòu yi dé yī rén zǒng qí tiáo mù wéi zuò wéi gāng zhòng shì nǎi lǐ
又宜得一人总其条目，为作维纲，众事乃理。
lún yǔ yuē wú wéi ér zhì zhě qí shùn yě yǔ
《论语》曰：“无为而治者其舜也与！
gōng jǐ zhèng nán miàn ér jǐ
恭己正南面而己。
yán suǒ rèn de qí rén fàng yōu yóu ér zì yì yě
‘言所任得其人，放优游而自逸也。
jīn hǎi nèi wèi dìng tiān xià duō shì shì wú dà xiǎo jiē dāng guān wén dòng jīng yù zuò láo sǔn shèng lǜ
今海内未定，天下多事，事无大小，皆当关闻，动经御坐，劳损圣虑。
bì xià jì chuí yì bó gǔ zōng jí yì wén jiā qín xīn hǎo dào suí jié zhì qì yi dé xián jìng yǐ zhǎn shén sī hū xī qīng chún yǔ tiān tóng jí
陛下既垂意博古，综极艺文，加勤心好道，随节致气，宜得闲静以展神思，呼翕清淳，与天同极。
chén sù yè sī wéi zhū lì zhī zhōng rèn gàn zhī shì zú wěi zhàng zhě wú shèng yú lóu xuán
臣夙夜思惟，诸吏之中，任干之事，足委丈者，无胜于楼玄。
xuán qīng zhōng fèng gōng guān miǎn dāng shì zhòng fú qí cāo wú yǔ zhēng xiān
玄清忠奉公，冠冕当世，众服其操，无与争先。
shī qīng zhě zé xīn píng ér yì zhí zhōng zhě wéi zhèng dào ér lǚ zhī rú xuán zhī xìng zhōng shǐ kě bǎo qǐ bì xià shè xuán qián qiān shǐ de zì xīn zhuó zhī zǎi sī zé qí hòu xiào
失清者则心平而意直，忠者惟正道而履之，如玄之性，终始可保，乞陛下赦玄前愆，使得自新，擢之宰司，责其后效。
shǐ wèi guān zé rén suí cái shòu rèn zé shùn zhī gōng jǐ jìn yì kě de
使为官择人，随才授任，则舜之恭己，近亦可得。
hào huà xuán míng shēng fù xǐ xuán jí zi jù fù jiāo zhǐ jiāng zhāng yì shǐ yǐ zhàn zì xiào yīn bié chì yì lìng shā zhī
”皓话玄名声，复徙玄及子据，付交址将张奕，使以战自效，阴别敕奕令杀之。
jù dào jiāo zhǐ bìng sǐ
据到交址，病死。
xuán yī shēn suí yì tǎo zéi chí dāo bù shè jiàn yì zhé bài yì wèi rěn shā
玄一身随亦讨贼，持刀步涉，见亦辄拜，亦未忍杀。
huì yì bào zú xuán bìn liǎn yì yú qì zhōng jiàn chì shū hái biàn zì shā
会亦暴卒，玄殡敛亦，于器中见敕书，还便自杀。
hè shào zì xìng bó kuài jī shān yīn rén yě sūn xiū jí wèi cóng zhōng láng wéi qī qí zhōng cháng shì chū wèi wú jùn tài shǒu
贺邵字兴伯，会稽山阴人也，孙休即位，从中郎为期骑中常侍，出为吴郡太守。
sūn hào shí rù wèi zuǒ diǎn jūn qiān zhōng shū lìng lǐng tài zǐ tài fù
孙皓时，入为左典军，迁中书令，领太子太傅。
hào xiōng bào jiāo jīn zhèng shì rì bì
皓凶暴骄矜，政事日弊。
shào shàng shū jiàn yuē gǔ zhī shèng wáng suǒ yǐ qián chù zhòng wéi zhī nèi ér zhī wàn lǐ zhī qíng chuí gǒng rèn xí zhī shàng míng zhào bā jí zhī jì zhě rèn xián zhī gōng yě
邵上疏谏曰：“古之圣王，所以潜处重闱之内而知万里之情，垂拱衽席之上，明照八极之际者，任贤之功也。
bì xià yǐ zhì dé shū zī tǒng chéng huáng yè yi lǜ shēn lǚ dào gōng fèng shén qì jīng xián biǎo shàn yǐ kāng shù zhèng
陛下以至德淑姿，统承皇业，宜率身履道，恭奉神器，旌贤表善，以康庶政。
zì qǐng nián yǐ lái cháo liè fēn cuò zhēn wěi xiāng mào shàng xià kōng rèn wén wǔ kuàng wèi wài wú shān yuè zhī zhèn nèi wú shí yí zhī chén
自顷年以来，朝列纷错，真伪相贸，上下空任，文武旷位，外无山岳之镇，内无拾遗之臣。
nìng yú zhī tú fǔ jì tiān fēi gàn nòng cháo wēi dào qiè róng lì ér zhōng liáng pái zhuì xìn chén bèi hài
佞谀之徒拊冀天飞，干弄朝威，盗窃荣利，而忠良排坠，信臣被害。
shì yǐ zhèng shì cuī fāng ér yōng chén gǒu mèi xiān yì chéng zhǐ gè xī shí qù
是以正士摧方，而庸臣苟媚，先意承旨，各希时趣。
rén zhí fǎn lǐ zhī píng shì tǔ guǐ dào zhī lùn suì shǐ qīng liú biàn zhuó zhōng chén jié shé
人执反理之评，士吐诡道之论，遂使清流变浊，忠臣结舌。
bì xià chù jiǔ tiān zhī shàng yǐn bǎi zhòng zhī shì yán chū fēng mǐ lìng xíng jǐng cóng qīn qià chǒng mèi zhī chén rì wén shùn yì zhī cí jiāng wèi cǐ bèi shí xián ér tiān xià yǐ píng yě
陛下处九天之上，隐百重之室，言出风靡，令行景从，亲洽宠媚之臣，日闻顺意之辞，将谓此辈实贤，而天下已平也。
chén xīn suǒ bù ān gǎn bù yǐ wén
臣心所不安，敢不以闻。
chén wén xīng guó zhī jūn lè wén qí guò huāng luàn zhī zhǔ lè wén qí yù
臣闻兴国之君乐闻其过，荒乱之主乐闻其誉。
wén qí guò zhě guò rì xiāo ér fú zhēn wén qí yù zhě yù rì sǔn ér huò zhì
闻其过者过日消而福臻，闻其誉者誉日损而祸至。
shì yǐ gǔ zhī rén jūn juān ràng yǐ jìn xián xū jǐ yǐ qiú guò pì tiān wèi yú chéng bēn yǐ hǔ wěi wèi jǐng jiè
是以古之人君，捐让以进贤，虚己以求过，譬天位于乘犇，以虎尾为警戒。
zhì yú bì xià yán xíng fǎ yǐ jìn zhí cí chù shàn shì yǐ nì jiàn chén xuàn yào huǐ yù zhī shí chén lún jìn xí zhī yán
至于陛下，严刑法以禁直辞，黜善士以逆谏臣，眩耀毁誉之实，沉沦近习之言。
xī gāo zōng sī zuǒ mèng mèi de xián ér bì xià qiú zhī rú wàng hū zhī rú yí
昔高宗思佐，梦寐得贤，而陛下求之如忘，忽之如遗。
gù cháng shì wáng fán zhōng kè zài gōng cái rèn fǔ bì yǐ zuì jiǔ zhī jiān jiā zhī dà lù
故常侍王蕃忠恪在公，才任辅弼，以醉酒之间加之大戮。
jìn hóng lú gé xī xiān dì jiù chén ǒu yǒu nì wǔ hūn zuì zhī yán ěr sān jué zhī hòu lǐ suǒ bù huì bì xià wěi fā léi tíng wèi zhī qīng màn yǐn zhī chún jiǔ zhòng dú yǔn mìng
近鸿胪葛奚，先帝旧臣，偶有逆迕，昏醉之言耳，三爵之后，礼所不讳，陛下猥发雷霆，谓之轻慢，饮之醇酒，中毒陨命。
zì shì zhī hòu hǎi nèi dào xīn cháo chén shī tú shì zhě yǐ tuì wèi xìng jū zhě yǐ chū wèi fú chéng fēi suǒ yǐ bǎo guāng hóng xù chén lóng dào huà yě
自是之后，海内悼心，朝臣失图，仕者以退为幸，居者以出为福，诚非所以保光洪绪，臣隆道化也。
yòu hé dìng běn qū zǒu xiǎo rén pú lì zhī xià shēn wú zī zhū zhī xíng néng wú yīng quǎn zhī yòng ér bì xià ài qí nìng mèi jiǎ qí wēi bǐng shǐ dìng shì chǒng fàng cī zì shàn wēi fú kǒu zhèng guó yì shǒu nòng tiān jī shàng kuī rì yuè zhī míng xià sāi jūn zǐ zhī lù
“又何定本趋走小人，仆隶之下，身无锱铢之行，能无鹰犬之用，而陛下爱其佞媚，假其威柄，使定恃宠放恣，自擅威福，口正国议，手弄天机，上亏日月之明，下塞君子之路。
fu xiǎo rén qiú rén bì jìn jiān lì dìng jiān wàng xīng shì yì fā jiāng biān shù bīng yǐ qū mí lù jié zhì shān líng shān yí lín mǎng dān qí jiǔ yě zhī shòu jù yú chóng wéi zhī nèi shàng wú yì shí zhī fēn xià yǒu sǔn hào zhī fèi
夫小人求人，必进奸利，定间妄兴事役，发江边戍兵以驱麋鹿，结置山陵，芟夷林莽，殚其九野之兽，聚于重围之内，上无益时之分，下有损耗之费。
ér bīng shì pí yú yùn sòng rén lì jié yú qū zhú lǎo ruò jī dòng dà xiǎo yuàn tàn
而兵士疲于运送，人力竭于驱逐，老弱饥冻，大小怨叹。
chén qiè guān tiān biàn zì bǐ nián yǐ lái yīn yáng cuò miù sì shí nì jié rì shí dì zhèn
臣窃观天变，自比年以来阴阳错谬，四时逆节，日食地震；
zhōng xià yǔn shuāng cān zhī diǎn jí jiē yīn qì líng yáng xiǎo rén nòng shì zhī suǒ zhì yě
中夏陨霜，参之典籍，皆阴气陵阳，小人弄势之所致也。
chén cháng lǎn shū chuán yàn zhū xíng shì zāi xiáng zhī yīng suǒ wéi hán lì
臣尝览书传，验诸行事，灾祥之应，所为寒栗。
xī gāo zōng xiū jǐ yǐ xiāo dǐng zhì zhī yì sòng jǐng chóng dé yǐ tuì yíng huò zhī biàn
昔高宗修己以消鼎雉之异，宋景崇德以退荧惑之变。
yuàn bì xià shàng jù huáng tiān qiǎn gào zhī qiào xià zhuī èr jūn rǎng zāi zhī dào yuǎn lǎn qián dài rèn xián zhī gōng jìn wù jīn rì miù shòu zhī shī qīng chéng cháo wèi jīng xù jùn yì fàng tuì nìng xié yì duó jiān shì
愿陛下上惧皇天谴告之诮，下追二君攘灾之道，远览前代任贤之功，近寤今日谬授之失，清澄朝位，旌叙俊乂，放退佞邪，抑夺奸势。
rú shì zhī bèi yī cōng fù yòng guǎng yán yān zhì róng shòu zhí cí zhī chéng qián zhǐ jìng fèng xiān yè zé dà huà guāng fū tiān rén wàng sāi yě
如是之辈，一匆复用，广延淹滞，容受直辞，祗承干指，敬奉先业，则大化光敷，天人望塞也。
chuán yuē guó zhī xìng yě shì mín rú chì zǐ
《传》曰：“国之兴也，视民如赤子。
qí wáng yě yǐ mín wèi cǎo jiè
其亡也，以民为草芥。
bì xià xī tāo shén guāng qián dé dōng xià yǐ shèng zhé mào zī lóng fēi yìng tiān sì hǎi yán jǐng bā fāng shì mù yǐ chéng kāng zhī huà bì lóng yú dàn xī yě
”陛下昔韬神光，潜德东夏，以圣哲茂姿，龙飞应天，四海延颈，八方拭目，以成康之化必隆于旦夕也。
zì dēng wèi yǐ lái fǎ jìn zhuǎn kē fù diào yì fán
自登位以来，法禁转苛，赋调益繁。
zhōng gōng nèi shù fēn bù zhōu jùn héng xīng shì yì jìng zào jiān lì
中宫内竖，分布州郡，横兴事役，竞造奸利。
bǎi xìng lí zhù zhóu zhī kùn lí mín ba wú yǐ zhī qiú lǎo yòu jī hán jiā hù lái sè ér suǒ zài zhǎng lì pò wèi zuì fù yán fǎ jùn xíng kǔ mín qiú bàn
百姓罹杼轴之困，黎民罢无已之求，老幼饥寒，家户莱色，而所在长吏，迫畏罪负，严法峻刑，苦民求办。
shì yǐ rén lì bù kān jiā hù lí sàn hū jiē zhī shēng gǎn shāng hé qì
是以人力不堪，家户离散，呼嗟之声，感伤和气。
yòu jiāng biān shù bīng yuǎn dāng yǐ tuò tǔ guǎng jìng jìn dāng yǐ shǒu jiè bèi nán yi tè yōu yù yǐ dài yǒu shì ér zhēng fā fù diào yān zhì yún jí yī bù quán shù hè shí bù zhān zhāo xī chū dāng fēng dī zhī nán rù bào wú liáo zhī qi
又江边戍兵，远当以拓土广境，近当以守界备难，宜特优育，以待有事，而征发赋调，烟至云集，衣不全裋褐，食不瞻朝夕，出当锋镝之难，入抱无聊之戚。
shì yǐ fù zǐ xiāng qì pàn zhě chéng háng
是以父子相弃，叛者成行。
yuàn bì xià kuān fù chú fán zhèn xù qióng fá shěng zhū bù jí dàng jìn yuē fǎ zé hǎi nèi lè yè dà huà pǔ qià
愿陛下宽赋除烦，振恤穷乏，省诸不急，荡禁约法，则海内乐业，大化普洽。
fu mín zhě guó zhī běn shí zhě mín zhī mìng yě jīn guó wú yī nián zhī chǔ
夫民者国之本，食者民之命也，今国无一年之储。
jiā wú jīng yuè zhī chù ér hòu gōng zhī zhōng zuò shí zhě wàn yǒu yú rén
家无经月之畜，而后宫之中坐食者万有余人。
nèi yǒu lí kuàng zhī yuàn wài yǒu sǔn hào zhī fèi
内有离旷之怨，外有损耗之费。
shǐ kù lǐn kōng yú wú yòng shì mín jī yú zāo kāng
使库廪空于无用，士民饥于糟糠。
yòu běi dí zhù mù cì guó shèng shuāi bì xià bù shì jǐ zhī wēi dé
又北敌注目，伺国盛衰，陛下不恃己之威德；
ér hù dí zhī bù lái hū sì hǎi zhī kùn qióng ér qīng lǔ zhī bù wéi nán chéng fēi cháng cè miào shèng zhī yào yě
而怙敌之不来，忽四海之困穷，而轻虏之不为难，诚非长策庙胜之要也。
xī tài huáng dì qín shēn kǔ tǐ chuàng jī nán xià gē jù jiāng shān zhí shì wàn lǐ suī chéng tiān zàn shí yóu rén lì yě
昔大皇帝勤身苦体，创基南夏，割据江山，拓士万里，虽承天赞，实由人力也。
yú qìng yí zuò zhì yú bì xià bì xià yi miǎn chóng dé qì yǐ guāng qián liè
余庆遗祚，至于陛下，陛下宜勉崇德器，以光前烈。
ài mín yǎng shì bǎo quán xiān guǐ hé kě hū xiǎn zǔ zhī gōng qín qīng nán de zhī dà yè
爱民养士，保全先轨，何可忽显祖之功勤，轻难得之大业。
wàng tiān xià zhī bù zhèn tì xīng shuāi zhī jù biàn zāi
忘天下之不振，替兴衰之巨变哉？
chén wén pǐ tài wú cháng jí xiōng yóu rén cháng jiāng xiàn bù kě jiǔ shì gǒu wǒ bù shǒu yī wěi kě háng yě
臣闻否泰无常，吉凶由人，长江限不可久恃，苟我不守，一苇可航也。
xī qín jiàn huáng dì zhī hào jù yáo hán zhī zǔ dé huà bù xiū fǎ zhèng kē kù dú liú shēng mín zhōng chén dù kǒu shì yǐ yī fū dà hū shè jì qīng fù
昔秦建皇帝之号，据殽函之阻，德化不修，法政苛酷，毒流生民，忠臣杜口，是以一夫大呼，社稷倾覆。
jìn liú shì jù sān guān zhī xiǎn shǒu chóng shān zhī gù kě wèi jīn chéng shí shì wàn shì zhī yè rèn shòu shī xián yī zhāo sàng méi jūn chén xì jǐng gòng wèi jī pú
近刘氏据三关之险，守重山之固，可谓金城石室，万世之业，任授失贤，一朝丧没，君臣系颈，共为羁仆。
cǐ dāng shì zhī míng jiàn mù qián zhī jiǒng jiè yě
此当世之明鉴，目前之炯戒也。
yuàn bì xià yuǎn kǎo qián shì jìn lǎn shì biàn fēng jī qiáng běn gē qíng cóng dào zé chéng kāng zhī zhì xìng ér shèng zǔ zhī zuò lóng yǐ
愿陛下远考前事，近览世变，丰基强本，割情从道，则成康之治兴，而圣祖之祚隆矣。
shū zòu hào shēn hèn zhī
书奏，皓深恨之。
shào fèng gōng zhēn zhèng qīn jìn suǒ dàn
邵奉公贞正，亲近所惮。
nǎi gòng zèn shào yǔ lóu xuán bàng huǐ guó shì jù bèi jié zé
乃共谮邵与楼玄谤毁国事，俱被诘责。
xuán jiàn sòng nán zhōu shào yuán fù zhí
玄见送南州，邵原复职。
hòu shào zhōng è fēng kǒu bù néng yán qù zhí shù yuè hào yí qí tuō jí shōu fù jiǔ cáng lüě kǎo qiān suǒ shào zú wú yī yǔ jìng jiàn shā hài jiā shǔ xǐ lín hǎi
后邵中恶风，口不能言，去职数月，皓疑其托疾，收付酒藏，掠考千所，邵卒无一语，竟见杀害，家属徙临海。
bìng xià zhào zhū xuán zǐ sūn shì suì tiān cè yuán nián yě shào nián sì shí jiǔ
并下诏诛玄子孙，是岁天册元年也，邵年四十九。
wéi yào zì hóng sì wú jùn yún yáng rén yě
韦曜字弘嗣，吴郡云阳人也。
shǎo hào xué néng zhǔ wén cóng chéng xiàng yuàn chú xī ān lìng hái wèi shàng shū láng qiān tài zǐ zhōng shù zǐ
少好学，能属文，从丞相掾除西安令，还为尚书郎，迁太子中庶子。
shí cài yǐng yì zài dōng gōng xìng hǎo bó yì
时蔡颖亦在东宫，性好博奕。
tài zǐ hé yǐ wéi wú yì mìng yào lùn zhī
太子和以为无益，命曜论之。
qí cí yuē gài wén jūn zǐ chǐ dāng nián ér gōng bù lì jí shè shì ér míng bù chēng gù yuē xué rú bù jí yóu kǒng shī zhī
其辞曰：“盖闻君子耻当年而功不立，疾设世而名不称，故曰‘学如不及，犹恐失之’。
shì yǐ gǔ zhī zhì shì dào nián chǐ zhī liú mài ér jù míng chēng zhī bù lì yě gù yì jīng lì cāo chén xīng yè mèi bù huáng níng xī jīng zhī yǐ suì yuè lèi zhī yǐ rì lì ruò níng yuè zhī qín dǒng shēng zhī dǔ jiān zì dé yì zhī yuān qī chí dào yì zhī yù
是以古之志士，悼年齿之流迈而惧名称之不立也，故逸精厉操，晨兴夜寐，不遑宁息，经之以岁月，累之以日力，若宁越之勤，董生之笃，渐渍德义之渊，栖迟道艺之域。
qiě yǐ xī bó zhī shèng jī gōng zhī cái yóu yǒu rì zè dài dàn zhī láo gù néng lóng xīng zhōu dào chuí míng yì zǎi kuàng zài chén shù ér kě yǐ yǐ hū
且以西伯之圣，姬公之才，犹有日昃待旦之劳，故能隆兴周道，垂名亿载，况在臣庶，而可以已乎？
lì guān gǔ jīn gōng míng zhī shì jiē yǒu lěi jī shū yì zhī jī láo shēn kǔ tǐ qì kuò qín sī píng jū bù duò qí yè qióng kùn bù yì qí sù shì yǐ bo shì lì zhì yú gēng mù ér huáng bà shòu dào yú líng yǔ zhōng yǒu róng xiǎn zhī fú yǐ chéng bù xiǔ zhī míng
历观古今功名之士，皆有累积殊异之迹，劳身苦体，契阔勤思，平居不堕其业，穷困不易其素，是以卜式立志于耕牧，而黄霸受道于囹圄，终有荣显之福，以成不朽之名。
gù shān fu qín yú sù yè ér wú hàn bù lí gōng mén qǐ yǒu yóu duò zāi
故山甫勤于夙夜，而吴汉不离公门，岂有游惰哉？
jīn shì zhī rén duō bù wu jīng shù hǎo wán bó yì fèi shì qì yè wàng qǐn yǔ shí qióng rì jǐn míng jì yǐ zhī zhú
“今世之人多不务经术，好玩博奕，废事弃业，忘寝与食，穷日尽明，继以脂烛。
dāng qí lín jú jiāo zhēng cí xióng wèi jué zhuān jīng ruì yì xīn láo tǐ juàn rén shì kuàng ér bù xiū bīn lǚ quē ér bù jiē suī yǒu tài láo zhī zhuàn sháo xià zhī lè bù xiá cún yě
当其临局交争，雌雄未决，专精锐意，心劳体倦，人事旷而不修，宾旅阙而不接，虽有太牢之馔，《韶》、《夏》之乐，不暇存也。
zhì huò dǔ jí yī wù xǐ qí yì xíng lián chǐ zhī yì chí ér fèn lì zhī sè fā rán qí suǒ zhì bù chū yī píng zhī shàng suǒ wu bù guò fāng guǎi zhī jiān shèng dí wú fēng jué zhī shǎng huò de wú jiān tǔ zhī shí jì fēi liù yì yòng fēi jīng guó
至或赌及衣物，徙棋易行，廉耻之意弛，而忿戾之色发，然其所志不出一枰之上，所务不过方罫之间，胜敌无封爵之赏，获地无兼土之实，技非六艺，用非经国。
lì shēn zhě bù jiē qí shù zhēng xuǎn zhě bù yóu qí dào
立身者不阶其术，征选者不由其道。
qiú zhī yú zhàn chén zé fēi sūn wú zhī lún yě
求之于战陈，则非孙、吴之伦也。
kǎo zhī yú dào yì zé fēi kǒng shì zhī mén yě
考之于道艺，则非孔氏之门也；
yǐ biàn zhà wèi wu zé fēi zhōng xìn zhī shì yě
以变诈为务，则非忠信之士也；
yǐ jié shā wèi míng zé fēi rén zhě zhī yì yě
以劫杀为名，则非仁者之意也；
ér kōng fáng rì fèi yè zhōng wú bǔ yì
而空妨日废业，终无补益。
shì hé yì shè mù ér jī zhī zhì shí ér tóu zhī zāi
是何异设木而击之，置石而投之哉！
qiě jūn zǐ zhī jū shì yě qín shēn yǐ zhì yǎng qí zài cháo yě jié mìng yǐ nà zhōng lín shì qiě yóu gàn shí ér hé bó yì zhī zú dān
且君子之居室也勤身以致养，其在朝也竭命以纳忠，临事且犹旰食，而何博奕之足耽？
fu rán gù xiào yǒu zhī xíng lì zhēn chún zhī míng zhāng yě
夫然，故孝友之行立，贞纯之名彰也。
fāng jīn dà wú shòu mìng hǎi nèi wèi píng shèng cháo qián qián wu zài de rén yǒng lüè zhī shì zé shòu xióng hǔ zhī rèn rú yǎ zhī tú zé chù lóng fèng zhī shǔ bǎi xíng jiān bāo wén wǔ bìng wù bó xuǎn liáng cái jīng jiǎn máo jùn
“方今大吴受命，海内未平，圣朝干干，务在得人，勇略之士则受熊虎之任，儒雅之徒则处龙凤之署，百行兼苞，文武并骛，博选良才，旌简髦俊。
shè chéng shì zhī kē chuí jīn jué zhī shǎng chéng qiān zǎi zhī jiā huì bǎi shì zhī liáng yù yě dāng shì zhī shì yi miǎn sī zhì dào ài gōng xī lì yǐ zuǒ míng shí shǐ míng shū shǐ jí xūn zài méng fǔ nǎi jūn zǐ zhī shàng wu dāng jīn zhī xiān jí yě
设程式之科，垂金爵之赏，诚千载之嘉会，百世之良遇也，当世之士，宜勉思至道，爱功惜力，以佐明时，使名书史籍，勋在盟府，乃君子之上务，当今之先急也。
fu yī mù zhī píng shú yǔ fāng guó zhī fēng
“夫一木之枰孰与方国之封？
kū qí sān bǎi shú yǔ wàn rén zhī jiāng
枯棋三百孰与万人之将？
yǎn lóng zhī fú jīn shí zhī lè zú yǐ jiān qí jú ér mào bó yì yǐ
兖龙之服，金石之乐，足以兼棋局而贸博弈矣。
jiǎ lìng shì shì yí bó yì zhī lì ér yòng zhī yú shī shū shì yǒu yán mǐn zhī zhì yě
假令世士移博奕之力而用之于诗书，是有颜、闵之志也。
yòng zhī yú zhì jì shì yǒu liáng píng zhī sī yě
用之于智计，是有良、平之思也。
yòng zhī yú zī huò shì yǒu yī dùn zhī fù yě
用之于资货，是有猗顿之富也；
yòng zhī yú shè yù shì yǒu jiàng shuài zhī bèi yě
用之于射御，是有将帅之备也。
rú cǐ zé gōng míng lì ér bǐ jiàn yuǎn yǐ
如此则功名立而鄙贱远矣。
hé fèi hòu wèi huáng mén shì láng
和废后，为黄门侍郎。
sūn liàng jí wèi zhū gě kè fǔ zhèng biǎo yào wèi tài shǐ lìng zhuàn wú shū huá hé xuē yíng děng jiē yǔ cān tóng sūn xiū jiàn zuò wèi zhōng shū láng bó shì jì jiǔ
孙亮即位，诸葛恪辅政，表曜为太史令，撰《吴书》，华核、薛莹等皆与参同，孙休践阼，为中书郎、博士祭酒。
mìng yào yī liú xiàng gù shì xiào dìng zhòng shū
命曜依刘向故事，校定众书。
yòu yù yán yào shì jiǎng ér zuǒ jiāng jūn zhāng bù jìn xí chǒng xìng shì xíng duō diàn dàn yào shì jiǎng rú shì yòu xìng jīng què jù yǐ gǔ jīn jǐng jiè xiū yì gù zhēng bù kě
又欲延曜侍讲，而左将军张布近习宠幸，事行多玷，惮曜侍讲儒士，又性精确，惧以古今警戒休意，固争不可。
xiū shēn hèn bù yǔ zài xiū chuán
休深恨布，语在《休传》。
rán yào jìng zhǐ bù rù
然曜竟止不入。
sūn hào jí wèi fēng gāo líng tíng hòu qiān zhōng shū pú yè zhí shěng wèi shì zhōng cháng lǐng zuǒ guó shǐ
孙皓即位，封高陵亭候，迁中书仆射，职省，为侍中，常领左国史。
shí suǒ zài chéng zhǐ shù yán ruì yīng
时所在承指数言瑞应。
hào yǐ wèn yào yào dá yuē cǐ rén jiā kuāng qiè zhōng wù ěr
皓以问曜，曜答曰：“此人家筐箧中物耳。
yòu hào yù wèi fù hé zuò jì yào zhí yǐ hé bù dēng dì wèi yi míng wéi chuán
”又皓欲为父和作纪，曜执以和不登帝位，宜名为传。
rú shì zhě fēi yī jiàn jiàn zé nù
如是者非一，渐见责怒。
yào yì yōu jù zì chén shuāi lǎo qiú qù shì shǐ èr guān qǐ yù chéng suǒ zào shū yǐ cóng yè bié yǒu suǒ fù hào zhōng bù tīng
曜益忧惧，自陈衰老，求去侍、史二官，乞欲成所造书，以从业别有所付，皓终不听。
shí yǒu jí bìng yī yào jiān hù chí zhī yù jí
时有疾病，医药监护，持之愈急。
hào měi xiǎng yàn wú bù jìng rì zuò xí wú néng fǒu lǜ yǐ qī shēng wéi xiàn suī bù xī rù kǒu jiē jiāo guàn qǔ jǐn
皓每飨宴，无不竟日，坐席无能否率以七升为限，虽不悉入口，皆浇灌取尽。
yào sù yǐn jiǔ bù guò èr shēng chū jiàn lǐ yì shí cháng wèi cái jiǎn huò mì cì chá chuǎn yǐ dāng jiǔ zhì yú chǒng shuāi gèng jiàn bī qiáng zhé yǐ wéi zuì
曜素饮酒不过二升，初见礼异时，常为裁减，或密赐茶荈以当酒，至于宠衰，更见逼强，辄以为罪。
yòu yú jiǔ hòu shǐ shì chén nán shé gōng qīng yǐ cháo nòng qīn kè fā zhāi sī duǎn yǐ wéi huan
又于酒后使侍臣难折公卿，以嘲弄侵克发摘私短以为欢。
shí yǒu yǎn guò huò wù fàn hào huì zhé jiàn shōu fù zhì yú zhū lù
时有衍过，或误犯皓讳，辄见收缚，至于诛戮。
yào yǐ wéi wài xiāng huǐ shāng nèi zhǎng yóu hèn shǐ bù jì jì fēi jiā shì yě gù dàn shì nán wèn jīng yì yán lùn ér yǐ
曜以为外相毁伤，内长尤恨，使不济济，非佳事也，故但示难问经义言论而已。
hào yǐ wéi bù chéng yòng zhào mìng yì bù zhōng jǐn suì jī qián hòu xián fèn shōu yào fù yù shì suì fèng huáng èr nián yě
皓以为不承用诏命，意不忠尽，遂积前后嫌忿，收曜付狱，是岁凤皇二年也。
yào yīn yù lì shàng cí yuē qiú hé ēn jiàn āi wú yǔ wéi bǐ céng wú máng máo yǒu yǐ shàng bào gū rǔ ēn chǒng zì xiàn jí zuì
曜因狱吏上辞曰：“囚荷恩见哀，无与为比，曾无芒牦有以上报，孤辱恩宠，自陷极罪。
niàn dāng huī miè
念当灰灭。
zhǎng qì huáng quán yú qíng xin lóu xin lóu qiè yǒu suǒ huái tān lìng shàng wén
长弃黄泉，愚情（忄娄）（忄娄），窃有所怀，贪令上闻。
qiú xī xiàn shì jiān yǒu gǔ lì zhù qí suǒ jì zǎi jì duō xū wú zài shū jí zhě yì fù cuò miù
囚昔见世间有古历注，其所记载既多虚无，在书籍者亦复错谬。
qiú xún àn zhuàn jì kǎo hé yì tóng cǎi zhí ěr mù suǒ jí
囚寻按传记，考合异同，采摭耳目所及。
yǐ zuò dòng jì jì zì páo xī zhì yú qín hàn fán wèi sān juǎn dāng qǐ huáng wǔ yǐ lái bié zuò yī juǎn shì shàng wèi chéng
以作《洞纪》，纪自庖牺，至于秦、汉，凡为三卷，当起黄武以来，别作一卷，事尚未成。
yòu jiàn liú xī suǒ zuò shì míng xìn duō jiā zhě rán wù lèi zhòng duō nán de xiáng jiū
又见刘熙所作《释名》，信多佳者，然物类众多，难得详究。
gù shí yǒu de shī ér jué wèi zhī shì yòu yǒu fēi shì
故时有得失，而爵位之事，又有非是。
yú yǐ guān jué jīn zhī suǒ jí bù yí chéng wù
愚以官爵，今之所急，不宜乘误。
qiú zì wàng zhì wēi yòu zuò guān zhí xun jí biàn shì míng gè yī juàn yù biǎo shàng zhī
囚自忘至微，又作《官职训》及《辩释名》各一卷，欲表上之。
xīn xiě shǐ bì huì yǐ wú zhuàng yōu qiú tè mìng mǐn mò zhī rì hèn bù shàng wén
新写始毕，会以无状，幽囚特命，泯没之日，恨不上闻。
jǐn yǐ xiān sǐ liè zhuàng qǐ shàng yán mì fǔ yú wài liào qǔ chéng nèi yǐ wén
谨以先死列状，乞上言秘府，于外料取，呈内以闻。
pò jù qiǎn bì bù hé tiān tīng bào bù què xī qǐ chuí āi shěng
迫惧浅蔽，不合天听，抱怖雀息，乞垂哀省。
yào jì yǐ cǐ qiú miǎn ér hào gèng guài qí shū zhī gòu gù yòu yǐ jí yào
曜冀以此求免，而皓更怪其书之垢故，又以诘曜。
yào duì yuē qiú zhuàn cǐ shū shí yù biǎo shàng jù yǒu wù miù shuò shuò shěng dú bù jué diǎn wū
曜对曰：“囚撰此书，实欲表上，惧有误谬，数数省读，不觉点污。
bèi wèn hán zhàn xíng qì nà chī jǐn zhuī cí kòu tóu wǔ bǎi xià liǎng shǒu zì bó
被问寒战，形气呐吃，谨追辞叩头五百下，两手自搏。
ér huá hé lián shàng shū jiù yào yuē yào yùn zhí qiān zǎi tè méng āi shí yǐ qí rú xué de yǔ shǐ guān diāo chán nèi shì chéng dá tiān wèn shèng cháo rén dǔ shèn zhōng zhuī yuǎn yíng shén zhī jì chuí tì chì yào
”而华核连上疏救曜曰：“曜运值千载，特蒙哀识，以其儒学，得与史官，貂蝉内侍，承答天问，圣朝仁笃，慎终追远，迎神之际，垂涕敕曜。
yào yú huò bù dá
曜愚惑不达。
bù néng fū xuān bì xià dà shùn zhī měi ér jū jī shǐ guān shǐ shèng qù bù xù zhì xíng bù zhāng shí yào yú bì dāng sǐ zhī zuì rán chén xin lóu
不能敷宣陛下大舜之美，而拘击史官，使圣趣不叙，至行不彰，实曜愚蔽当死之罪，然臣（忄娄）
xin lóu jiàn yào zì shǎo qín xué suī lǎo bù juàn tàn zōng fén diǎn wēn gù zhī xīn jí yì suǒ jīng shi gǔ jīn xíng shì wài lì zhī zhōng shǎo guò yào zhě
（忄娄），见曜自少勤学，虽老不倦，探综坟典，温故知新，及意所经识古今行事，外吏之中少过曜者。
xī lǐ líng wèi hàn jiāng jūn bài bù hái ér jiàng xiōng nú sī mǎ qiān bù jiā jí wù wèi líng yóu shuì hàn wǔ dì yǐ qiān yǒu liáng shǐ zhī cái yù shǐ bì chéng suǒ zhuàn rěn bù jiā zhū shū zú chéng lì chuí zhī wú qióng
昔李陵为汉将，军败不还而降匈奴，司马迁不加疾恶，为陵游说，汉武帝以迁有良史之才，欲使毕成所撰，忍不加诛，书卒成立，垂之无穷。
jīn yào zài wú yì hàn zhī shǐ qiān yě
今曜在吴，亦汉之史迁也。
fú jiàn qián hòu fú ruì zhāng zhe
伏见前后符瑞彰着。
shén zhǐ tiān yìng jì chū lèi jiàn yī tǒng zhī qī zhù bù fù jiǔ
神指天应，继出累见，一统之期，庶不复久。
shì hu zhī hòu dāng guān shí shè zhì sān wáng bù xiāng yīn lǐ wǔ dì bù xiāng yán lè zhì wén shū tú sǔn yì yì tǐ yi de bèi yī zhǔn gǔ yì yǒu suǒ gǎi lì
事乎之后，当观时设制，三王不相因礼，五帝不相沿乐，质文殊涂，损益异体，宜得辈依准古义，有所改立。
hàn shì chéng qín zé yǒu shū sūn tōng dìng yī dài zhī yí yào zhī cái xué yì hàn tōng zhī cì yě
汉氏承秦，则有叔孙通定一代之仪，曜之才学亦汉通之次也。
yòu wú shū suī yǐ yǒu tóu jiǎo xù zàn wèi shù
又《吴书》虽已有头角，叙赞未述。
xī bān gù zuò hàn shū wén cí diǎn yǎ hòu liú zhēn liú yì děng zuò hàn jì yuǎn bù jí gù xù chuán yóu liè
昔班固作《汉书》，文辞典雅，后刘珍，刘毅等作《汉记》，远不及固，叙传尤劣。
jīn nián wú shū dāng chuí qiān zǎi biān cì zhū lì hòu zhī cái shì lùn cì shàn è fēi děi liáng cái rú yào zhě shí bù kě shǐ quē bù xiǔ zhī shū
今年《吴书》当垂千载，编次诸吏，后之才士论次善恶，非得良才如曜者，实不可使阙不朽之书。
rú chén wán bì chéng fēi qí rén
如臣顽蔽，诚非其人。
yào nián yǐ qī shí yú shù wú jǐ qǐ shè qí yī děng zhī zuì wèi zhōng shēn tú shǐ chéng shū yè shuǐ zú chuán wèi chuí zhī bǎi shì
曜年已七十，余数无几，乞赦其一等之罪，为终身徒，使成书业，水足传未，垂之百世。
jǐn tōng jìn biǎo kòu tóu bǎi xià
谨通进表，叩头百下。
hào bù xǔ suì zhū yào xǐ bǎi jiā líng líng
“皓不许，遂诛曜，徙百家零陵。
zi lóng yì yǒu wén xué yě
子隆，亦有文学也。
huá hé zì yǒng xiān wú jùn wǔ jìn rén yě
华核字永先，吴郡武进人也。
shǐ wéi shàng yú wèi qū nóng dū wèi yǐ wén xué rù wèi mì fǔ láng qiān zhōng shū chéng
始为上虞尉、曲农都尉，以文学入为秘府郎，迁中书丞。
shǔ wèi wèi suǒ bìng hé yì gōng mén fā biǎo yuē jiān wén zéi zhòng yǐ jù xiàng xī jìng xi jìng jiān xiǎn wèi dāng wú yú
蜀为魏所并，核诣宫门发表曰：“间闻贼众蚁聚向西境，西境艰险，谓当无虞。
dìng wén lù kàng biǎo zhì chéng dū bù shǒu chén zhǔ bō yuè shè jì qīng fù
定闻陆抗表至，成都不守，臣主播越，社稷倾覆。
xī wèi wèi dí suǒ miè ér huán gōng cún zhī jīn dào lǐ cháng yuǎn bù kě jiù zhèn shī wěi fù zhī tǔ qì gòng xiàn zhī guó chén yǐ cǎo jiè qiè huái bù níng
昔卫为翟所灭而桓公存之，今道里长远，不可救振，失委附之土，弃贡献之国，臣以草芥，窃怀不宁。
bì xià shèng rén ēn zé yuǎn fǔ zú wén rú cǐ bì chuí āi dào
陛下圣仁，恩泽远抚，卒闻如此，必垂哀悼。
chén bù shèng chōng chàng zhī qíng jǐn bài biǎo yǐ wén
臣不胜忡怅之情，谨拜表以闻。
sūn hào jí wèi fēng chú líng tíng hòu
孙皓即位，封除陵亭候。
shí dǐng èr nián hào gèng yíng xīn gōng zhì dù hóng guǎng shì yǐ zhū yù suǒ fèi shén duō
实鼎二年，皓更营新宫，制度弘广，饰以珠玉，所费甚多。
shì shí shèng xià xīng gōng
是时盛夏兴工，
nóng shǒu bìng fèi
农守并废，
hé shàng shū jiàn yuē chén wén hàn wén zhī shì
核上疏谏曰：“臣闻汉文之世，
jiǔ zhōu yàn rán
九州晏然，
qín mín xǐ qù cǎn dú zhī kē zhèng
秦民喜去惨毒之苛政，
guī liú shì zhī kuān rén
归刘氏之宽仁，
shěng yì yuē fǎ
省役约法，
yǔ zhī gēng shǐ
与之更始，
fēn wáng zǐ dì yǐ fān hàn shì
分王子弟以藩汉室，
dāng cǐ zhī shí
当此之时，
jiē yǐ wéi tài shān zhī ān
皆以为泰山之安，
wú qióng zhī jī zhī yě
无穷之基之也。
zhì yú jiǎ yì dú yǐ wéi kě tòng kū jí liú tì zhě sān kě wèi cháng tàn xi zhě liù nǎi yuē dāng jīn zhī shì hé yì bào huǒ jī xīn zhī xià ér qǐn qí shàng huǒ mò jí rán ér wèi zhī ān
至于贾谊，独以为可痛哭及流涕者三，可为长叹息者六，乃曰当今之势何异抱火积薪之下而寝其上，火末及然而谓之安。
qí hòu biàn luàn jiē rú qí yán
其后变乱，皆如其言。
chén suī xià yú bù shí dà lún qiè yǐ náng shí zhī shì kuí jīn zhī shì
臣虽下愚，不识大伦，窃以囊时之事，揆今之势。
yì yuē fù shù nián jiān zhū wáng fāng gāng hàn zhī fù xiāng chēng jí bà guī yù yǐ cǐ wèi zhì suī yáo shùn bù néng ān
谊曰复数年间，诸王方刚，汉之傅相称疾罢归，欲以此为治，虽尧、舜不能安。
jīn dà dí jù jiǔ zhōu zhī de yǒu dà bàn zhī zhòng xí gōng zhàn zhī yú shù chéng róng dāo zhī jiù shì yù yǔ zhōng guó zhēng xiāng tūn zhī jì qí yóu chu hàn shì bù liǎng lì fēi tú hàn zhī zhū wáng huái nán jì běi ér yǐ
今大敌据九州之地，有大半之众，习攻战之余术，乘戎刀之旧势，欲与中国争相吞之计，其犹楚汉势不两立，非徒汉之诸王淮南，济北而已。
yì zhī suǒ yù tòng kū bǐ jīn wèi huǎn bào huǒ wò xīn zhī yù yú jīn ér jí
谊之所欲痛哭，比今为缓，抱火卧薪之喻，于今而急。
tài huáng dì lǎn qián dài zhī rú bǐ chá jīn shì zhī rú cǐ gù guǎng kāi nóng sāng zhī yè jī bù zī zhī chǔ xù mín zhòng yì wu yǎng zhàn shì shì yǐ dà xiǎo gǎn ēn gè sī jié mìng
大皇帝览前代之如彼，察今势之如此，故广开农桑之业，积不訾之储，恤民重役，务养战士，是以大小感恩，各思竭命。
sī yùn wèi zhì zǎo qì wàn guó zì shì zhī hòu qiáng chén zhuān zhèng shàng guǐ tiān shí xià wéi cóng yì wàng ān cún zhī běn yāo yī shí zhī lì shù xìng jūn lǚ qīng jié fǔ cáng bīng láo mín kùn wú shí huò ān
斯运未至，早弃万国，自是之后，强臣专政，上诡天时，下违从议，忘安存之本，邀一时之利，数兴军旅，倾竭府藏，兵劳民困，无时获安。
jīn zhī cún zhě nǎi chuàng yí zhī yí zhòng āi kǔ zhī yú jí ěr
今之存者乃创夷之遗众，哀苦之余及耳。
suì shǐ jūn dào kōng kuì cāng lǐn bù shí bù bó zhī cì hán shǔ bù zhōu zhòng yǐ shī yè jiā hù bù shàn
遂使军盗空匮，仓廪不实，布帛之赐，寒暑不周，重以失业，家户不赡。
ér běi jī gǔ yǎng mín zhuān xīn xiàng dōng wú fù tā jǐng
而北积谷养民，专心向东，无复他警。
shǔ wèi xī fān tǔ dì xiǎn gù jiā chéng xiān zhǔ tǒng yù zhī shù wèi qí shǒu yù zú yǐ cháng jiǔ bù tú yī zhāo yǎn zhì qīng fù
蜀为西藩，土地险固，加承先主统御之术，谓其守御足以长久，不图一朝奄至倾覆！
chún wáng chǐ hán gǔ rén suǒ jù
唇亡齿寒，古人所惧。
jiāo zhōu zhū jùn guó zhī nán tǔ jiāo zhǐ jiǔ zhēn èr jùn yǐ méi rì nán gū wēi cún wáng nán bǎo hé pǔ yǐ běi mín jiē yáo dòng
交州诸郡，国之南土，交址、九真二郡已没，日南孤危，存亡难保，合浦以北，民皆摇动。
yīn lián bì yì duō yǒu lí pàn ér bèi shù jiǎn shǎo wēi zhèn zhuǎn qīng cháng kǒng hū xī fù yǒu biàn gù
因连避役，多有离叛，而备戍减少，威镇转轻，常恐呼吸复有变故。
xī hǎi lǔ kuī yú dōng xiàn duō de lí mín de xí hǎi xíng niǔ yú wǎng nián chāo dào wú rì jīn xiōng bèi yǒu xián shǒu wěi duō nàn nǎi guó cháo zhī è huì yě
昔海虏窥窬东县，多得离民，地习海行，狃于往年，钞盗无日，今胸背有嫌，首尾多难，乃国朝之厄会也。
chéng yi zhù jiàn lì zhī yì xiān bèi yù zhī jì miǎn kěn zhí zhī yè wèi jī fá zhī jiù
诚宜住建立之役，先备豫之计，勉垦殖之业，为饥乏之救。
wéi kǒng nóng shí jiāng guò dōng zuò xiàng wǎn yǒu shì zhī rì zhěng yán wèi bàn
惟恐农时将过，东作向晚，有事之日，整严未办。
ruò shě cǐ jí jìn lì gōng zuò zú yǒu fēng chén bù yú zhī biàn
若舍此急，尽力功作，卒有风尘不虞之变。
dāng wěi bǎn zhù zhī yì yīng fēng suì zhī jí qū yuàn kǔ zhī zhòng fù zì rèn zhī nán cǐ nǎi dà dí suǒ yīn wèi zī yě
当委版筑之役，应烽燧之急，驱怨苦之众，赴自刃之难，此乃大敌所因为资也。
rú dàn gù shǒu kuàng rì chí jiǔ zé jūn liáng bì fá bù dài jiē rèn ér zhàn shì yǐ kùn yǐ
如但固守，旷日持久，则军粮必乏，不待接刃，而战士已困矣。
xī tài wù zhī shí sāng gǔ shēng tíng jù ér xiū dé guài xiāo yīn xìng
昔太戊之时，桑谷生庭，惧而修德，怪消殷兴。
yíng huò shǒu xīn sòng yǐ wéi zāi jǐng gōng xià cóng gǔ shǐ zhī yán ér yíng huò tuì shè jǐng gōng yán nián
荧惑守心，宋以为灾，景公下从瞽史之言，而荧惑退舍，景公延年。
fu xiū dé yú shēn ér gǎn yì lèi yán fā yú kǒu tōng shén míng
夫修德于身而感异类，言发于口通神明。
chén yǐ yú bì wù tiǎn jìn shǔ bù néng jì xuān rén zé yǐ gǎn líng zhī yǎng cán fǔ kuì wú suǒ tóu chù
臣以愚蔽，误忝近署，不能冀宣仁泽以感灵祗，仰惭俯愧，无所投处。
tuì fú sī wéi róng huò sāng gǔ zhī yì tiān shì èr zhǔ zhì rú tā yú zī jiè zhī yāo
退伏思惟，荣惑桑谷之异，天示二主，至如他余锱介之妖；
jìn shì mén tíng xiǎo shén suǒ wéi yàn zhī tiān dì wú yǒu tā biàn ér zhēng yàng fú ruì qián hòu lǚ zhēn míng zhū jì dí bái què jì jiàn wàn yì zhī zuò shí líng suǒ tǐng
近是门庭小神所为，验之天地，无有他变，而征样符瑞前后屡臻，明珠既觌，白雀继见，万亿之祚，实灵所挺。
yǐ jiǔ yù wèi zhái tiān xià wéi jiā bù yǔ biān hù zhī mín zhuǎn xǐ tóng yě
以九域为宅，天下为家，不与编户之民转徙同也。
yòu jīn zhī gōng shì xiān dì suǒ yíng
又今之宫室，先帝所营。
bo tǔ lì jī fēi wéi bù xiáng
卜土立基，非为不祥。
yòu yáng shì tǔ dì yǔ gōng lián jiē ruò dà gōng bì jìng yú jià qiān zhù mén xíng zhī shén jiē dāng zhuǎn yí yóu kǒng zhǎng jiǔ wèi bì shèng jiù
又杨市土地与宫连接，若大功毕竟，舆驾迁住，门行之神，皆当转移，犹恐长，久未必胜旧。
lǚ qiān bù shǎo liú zé yǒu xián cǐ nǎi yú chén suǒ yǐ sù yè wèi yōu zhuó yě
屡迁不少，留则有嫌，此乃愚臣所以夙夜为忧灼也。
chén shěng yuè lìng jì xià zhī yuè bù kě yǐ xìng tǔ gōng bù kě yǐ huì zhū hóu bù kě yǐ qǐ bīng dòng zhòng jǔ dà shì bì yǒu dà yāng
臣省《月令》，季夏之月，不可以兴土功，不可以会诸侯，不可以起兵动众，举大事必有大殃。
jīn suī zhū hóu bú huì zhū hóu zhī jūn yù huì wú yì
今虽诸侯不会，诸侯之军与会无异。
liù yuè wù jǐ tǔ xíng zhèng wáng jì bù kě fàn jiā yòu nóng yuè shí bù kě shī
六月戊己，土行正王，既不可犯，加又农月，时不可失。
xī lǔ yǐn gōng xià chéng zhōng qiū chūn qiū shū zhī chuí wèi hòu jiè
昔鲁隐公夏城中丘，《春秋》书之，垂为后戒。
jīn zhù gōng wèi cháng shì zhī hóng jī ér fàn tiān dì zhī dà jìn xí chūn qiū zhī suǒ shū fèi jìng shòu zhī shàng wu chén yǐ yú guǎn qiè suǒ wèi ān
今筑宫为长世之洪基，而犯天地之大禁，袭《春秋》之所书，废敬授之上务，臣以愚管，窃所未安。
yòu kǒng suǒ zhào lí mín huò yǒu bù zhì tǎo zhī zé fèi yì xīng shì bù tǎo zé rì yuè zī màn
又恐所召离民，或有不至，讨之则废役兴事，不讨则日月滋慢。
ruò xī bìng dào dà zhòng jù huì xī wú jí bìng
若悉并到，大众聚会，希无疾病。
qiě rén xīn ān zé niàn shàn kǔ zé yuàn pàn
且人心安则念善，苦则怨叛。
jiāng nán jīng bīng běi tǔ suǒ nán yù yǐ shí zú dāng dōng yī rén
江南精兵，北土所难，欲以十卒当东一人。
tiān xià wèi dìng shēn kě yōu xī zhī
天下未定，深可忧惜之。
rú cǐ gōng chéng sǐ pàn wǔ qiān zé běi jūn zhī zhòng gèng zēng wǔ wàn zhe dào wàn rén zé bèi yì shí wàn bìng zhě yǒu sǐ wáng zhī sǔn pàn zhě chuán bù shàn zhī yǔ cǐ nǎi dà dí suǒ yǐ huān xǐ yě
如此宫成，死叛五千，则北军之众更增五万，着到万人，则倍益十万，病者有死亡之损，叛者传不善之语，此乃大敌所以欢喜也。
jīn dāng jué lì zhōng yuán yǐ dìng qiáng ruò zhèng yú jì huì
今当角力中原，以定强弱，正于际会。
bǐ yì wǒ sǔn jiā yǐ láo kùn cǐ nǎi xióng fū zhì shì suǒ yǐ shēn yōu
彼益我损，加以劳困，此乃雄夫智士所以深忧。
chén wén xiān wáng zhì guó wú sān nián zhī chǔ yuē guó fēi qí guó ān níng zhī shì jiè bèi rú cǐ
臣闻先王治国无三年之储，曰国非其国，安宁之世戒备如此。
kuàng dí qiáng dà ér hū nóng wàng chù
况敌强大而忽农忘畜。
jīn suī pō zhǒng zhí jiān zhě dà shuǐ chén mò qí yú cún zhě dāng xū yún huò
今虽颇种殖，间者大水沉没，其余存者当须耘获。
ér zhǎng lì bù qī shàng fāng zhū jùn shēn shè shān lín jìn lì fá cái fèi nóng qì wu
而长吏怖期，上方诸郡，身涉山林，尽力伐材，废农弃务；
shì mín qī nú léi xiǎo kěn zhí yòu báo
士民妻孥羸小，垦殖又薄；
ruò yǒu shuǐ hàn zé yǒng wú suǒ huò
若有水旱则永无所获。
zhōu jùn jiàn mǐ dāng dài yǒu shì rǒng shí zhī zhòng yǎng guān gòng jì
州郡见米，当待有事，冗食之众，仰官供济。
ruò shàng xià kōng fá yùn cáo bù gōng ér běi dí fàn jiāng shǐ zhōu zhào gēng shēng liáng píng fù chū bù néng wèi bì xià jì míng yǐ
若上下空乏，运漕不供，而北敌犯疆，使周、召更生，良、平复出，不能为陛下计明矣。
chén wén jūn míng zhě chén zhōng zhǔ shèng zhě chén zhí shì yǐ xin lóu xin lóu mèi fàn tiān wēi qǐ chuí āi shěng
臣闻君明者臣忠，主圣者臣直，是以（忄娄）（忄娄），昧犯天威，乞垂哀省。
shū zòu hào bù nà
书奏，皓不纳。
hòu qiān dōng guān lìng lǐng yòu guó lì hé shàng shū cí ràng
后迁东观令，领右国吏，核上疏辞让。
hào dá yuē de biǎo yǐ dōng guān rú lín zhī fǔ dāng jiǎng xiào wén yì chù dìng yí nán hàn shí jiē míng xué shuò rú nǎi rèn qí zhí qǐ gēng xuǎn yīng xián
皓答曰：“得表，以东观儒林之府，当讲校文艺，处定疑难，汉时皆名学硕儒乃任其职，乞更选英贤。
wén zhī yǐ qīng yán jīng fén diǎn bó lǎn duō wén kě wèi yuè lǐ yuè dūn shī shū zhě yě
闻之，以卿研精坟典，博览多闻，可谓悦礼乐敦诗书者也。
dāng fēi hàn chěng zǎo guāng zàn shí shì yǐ yuè yáng bān zhāng cài zhī chóu guài nǎi qiān guāng hòu zì fěi bó yi miǎn bèi suǒ zhí yǐ mài xiān xián wù fù fēn fēn
当飞翰骋藻，光赞时事，以越扬、班、张、蔡之畴，怪乃谦光，厚自菲薄，宜勉备所职，以迈先贤，勿复纷纷。
shí cāng lǐn wú chǔ shì sú zī chǐ hé shàng shū yuē jīn guān lǔ chōng chì zhēng fá wèi yǐ jū wú jī nián zhī chǔ chū wú dí zhī chù cǐ nǎi yǒu guó zhě suǒ xuān shēn yōu yě
时仓廪无储，世俗滋侈，核上疏曰：“今冠虏充斥，征伐未已，居无积年之储，出无敌之畜，此乃有国者所宣深忧也。
fu cái gǔ suǒ shēng jiē chū yú mín qū shí wù nóng guó zhī shàng jí
夫财谷所生，皆出于民，趋时务农，国之上急。
ér dū xià zhū guān suǒ zhǎng bié yì gè zì xià diào bù jì mín lì zhé yǔ jìn qī
而都下诸官，所掌别异，各自下调，不计民力，辄与近期。
zhǎng lì wèi zuì zhòu yè cuī mín wěi shè diàn shì huáng fù huì rì dìng sòng dào dōu huò yùn jī bù yòng ér tú shǐ bǎi xìng xiāo lì shī shí
长吏畏罪，昼夜催民，委舍佃事，遑赴会日，定送到都，或蕴积不用，而徒使百姓消力失时。
dào qiū shōu yuè dū qí xiàn rù duó qí bō zhí zhī shí ér zé dìng sòng qí jīn nián zhī shuì rú yǒu bū xuán zé jí mò cái wù gù jiā hù pín kùn yī shí bù zú
到秋收月，督其限入，夺其播殖之时，而责定送其今年之税，如有逋悬，则籍没财物，故家户贫困，衣食不足。
yi zàn xī zhòng yì zhuān xīn nóng sāng
宜暂息众役，专心农桑。
gǔ rén chēng yī fū bù gēng huò shòu qí jī
古人称一夫不耕，或受其饥。
yī nǚ bù zhī huò shòu qí hán
一女不织，或受其寒。
shì yǐ xiān wáng zhì guó wéi nóng shì wu
是以先王治国，惟农是务。
jūn xīng yǐ lái yǐ xiàng bǎi zāi nóng rén fèi nán mǔ zhī wu nǚ gōng tíng jī zhù zhī yè
军兴以来，已向百栽，农人废南亩之务，女工停机杼之业。
tuī cǐ kuí zhī zé shū shí ér zhǎng jī báo yī ér lǚ bīng zhě gù bù shǎo yǐ
推此揆之，则蔬食而长饥，薄衣而履冰者，固不少矣。
chén wén zhǔ zhī suǒ qiú yú mín zhě èr mín zhī suǒ wàng yú zhǔ zhě sān
臣闻主之所求于民者二，民之所望于主者三。
èr wèi qiú qí wèi jǐ láo yě qiú qí wèi jǐ sǐ yě
二谓求其为己劳也，求其为己死也。
sān wèi jī zhě néng shí zhī láo zhě néng xi zhī yǒu gōng zhě néng shǎng zhī
三谓讥者能食之，劳者能息之，有功者能赏之。
mín yǐ zhì qí èr shì ér zhǔ shī qí sān wàng zhě zé yuàn xīn shēng ér gōng bù jiàn jīn tǎng cáng bù shí mín láo yì wěi zhǔ zhī èr qiú yǐ bèi mín zhī sān wàng wèi bào
民以致其二事而主失其三望者，则怨心生而功不建，今帑藏不实，民劳役猥，主之二求已备，民之三望未报。
qiě jī zhě bù dài měi zhuàn ér hòu bǎo hán zhě bù sì hú mò ér hòu wēn wèi wèi zhě kǒu zhī qí wén xiù zhě shēn zhī shì yě
且饥者不待美馔而后饱，寒者不俟狐貉而后温，为味者口之奇，文绣者身之饰也。
jīn shì duō ér yì fán mín pín ér sú shē bǎi gōng zuò wú yòng zhī qì fù rén wèi qǐ mí zhī shì bù qín má xǐ bìng xiāng fǔ fú zhuǎn xiāng fǎng xiào chǐ dú wú yǒu
今事多而役繁，民贫而俗奢，百工作无用之器，妇人为绮靡之饰，不勤麻枲，并乡黼黻，转相仿效，耻独无有。
bīng mín zhī jiā yóu fù suì sú nèi wú dàn shí zhī chǔ ér chū yǒu líng qǐ zhī fú zhì yú fù jiǎ shāng fàn zhī jiā zhòng yǐ jīn yín shē zì yóu shén
兵民之家，犹复遂俗，内无儋石之储，而出有绫绮之服，至于富贾商贩之家，重以金银，奢恣尤甚。
tiān xià wèi píng bǎi xìng bù shàn yi yī shēng mín zhī yuán fēng gǔ bó zhī yè
天下未平，百姓不赡，宜一生民之原，丰谷帛之业。
ér qì gōng yú fú huá zhī qiǎo fáng rì yú chǐ mí zhī shì shàng wú zūn bēi děng jí zhī chà xià yǒu hào cái wù lì zhī sǔn
而弃功于浮华之巧，妨日于侈靡之事，上无尊卑等级之差，下有耗财物力之损。
jīn lì shì zhī jiā shǎo wú zǐ nǚ duō zhě sān sì shǎo zhě yī èr tōng lìng hù yǒu yī nǚ shí wàn jiā zé shí wàn rén rén zhī jì yī suì yī shù zé shí wàn shù yǐ
今吏士之家，少无子女，多者三四，少者一二，通令户有一女，十万家则十万人，人织绩一岁一束，则十万束矣。
shǐ sì jiāng zhī nèi tóng xīn lù lì shù nián zhī jiān bù bó bì jī
使四疆之内同心戮力，数年之间，布帛必积。
zì mín wǔ sè wéi suǒ fú yòng dàn jìn qǐ xiù wú yì zhī shì
恣民五色，惟所服用，但禁绮绣无益之饰。
qiě měi mào zhě bù dài huá cǎi yǐ suì hǎo yàn zī zhě bù dài wén qǐ yǐ zhì ài wǔ cǎi zhī shì zú yǐ lì yǐ
且美貌者不待华采以祟好，艳姿者不待文绮以致爱，五采之饰，足以丽矣。
ruò jí fěn dài qióng shèng fú wèi bì wú chǒu fù
若极粉黛，穷盛服，未必无丑妇。
fèi huá cǎi qù wén xiù wèi bì wú měi rén yě
废华采，去文绣，未必无美人也。
ruò shí rú lùn yǒu zhī wú yì fèi zhī wú sǔn zhě hé ài ér bù zhǎn jìn yǐ chōng fǔ cáng zhī jí hu
若实如论，有之无益废之无损者，何爱而不斩禁以充府藏之急乎？
cǐ jiù fá zhī shàng wu fù guó zhī běn yè yě shǐ guǎn yàn fù shēng wú yǐ yì cǐ
此救乏之上务，富国之本业也，使管、晏复生，无以易此。
hàn zhī wén jǐng chéng píng jì tǒng tiān xià yǐ dìng sì fāng wú yú yóu yǐ diāo wén zhī fáng nóng shì jǐn xiù zhī hài nǚ gōng kāi fù guó zhī lì dù jī hán zhī běn
汉之文、景，承平继统，天下已定，四方无虞，犹以雕文之妨农事，锦绣之害女红，开富国之利，杜饥寒之本。
kuàng jīn liù tái fēn guāi
况今六台分乖；
chái láng chōng lù
豺狼充路；
bīng bù lí jiāng
兵不离疆；
jiǎ bù jiě dài
甲不解带。
ér kě yǐ bù guǎng shēng cái zhī yuán chōng fǔ cáng zhī jī zāi
而可以不广生财之原，充府藏之积哉？
hào yǐ hé nián lǎo chì lìng cǎo biǎo hé bù gǎn
皓以核年老，敕令草表，核不敢。
yòu chì zuò cǎo wén tíng lì dài zhī
又敕作草文，停立待之。
hé wéi wén yuē zī hé xiǎo chén cǎo jiè fán yōng
核为文曰：“咨核小臣，草芥凡庸。
zāo juàn zhí shèng shòu ēn tè lóng
遭眷值圣，受恩特隆。
yuè cóng xiǔ rǎng chán tuì cháo zhōng
越从朽壤，蝉蜕朝中。
xī guāng zǐ tà
熙光紫闼；
qīng zǎo shì píng
青璅是凭。
bì yì qīng lù mù yù kǎi fēng
毖挹清露，沐浴凯风。
xiào wú sī máo fù quē shān suì
效无丝牦，负阙山祟。
zī rùn hán gòu ēn dài lèi zhòng
滋润含垢，恩贷累重。
huì zhì bèi róng jú mìng de róng
秽质被荣，局命得融。
yù bào wǎng jí wěi zhī huáng qióng
欲报罔极，委之皇穹。
shèng ēn yǔ zhù āi qì qí yóu
圣恩雨注，哀弃其尤。
wěi mìng cǎo duì rùn bèi xià yú
猥命草对，润被下愚。
bù gǎn dá chì jù sù zuì zhū
不敢达敕，惧速罪诛。
mào chéng zhào mìng hún shì xíng liú
冒承诏命，魂逝形留。
hé qián hòu chén pián yí jí gòng jiàn liáng néng jiě shì zuì guò shū bǎi yú shàng jiē yǒu bǔ yì wén duō bù xī zài
“核前后陈便宜，及贡荐良能，解释罪过，书百余上，皆有补益，文多不悉载。
tiān cè yuán nián yǐ wēi qiǎn miǎn shù suì zú
天册元年以微谴免，数岁卒。
yào hé suǒ lùn shì zhāng shū xián chuán yú shì yě
曜、核所论事章疏，咸传于世也。
píng yuē xuē yíng chēng wáng fán qì liàng chuò yì hóng bó duō tōng
评曰：薛莹称王蕃器量绰异，弘博多通。
lóu xuán qīng bái jié cāo cái lǐ dí dàng
楼玄清白节操，才理条畅；
hè shào lì zhì gāo jié jī lǐ qīng yào
贺邵厉志高洁，机理清要。
wéi yào dǔ xué hào gǔ bó jiàn qún jí yǒu jì shù zhī cái
韦曜笃学好古，博见群籍，有记述之才。
hú chōng yǐ wéi xuán shào fán yī shí qīng miào lüè wú yōu liè bì bù dé yǐ xuán yi zài xiān shào dāng cì zhī
胡冲以为玄、邵、蕃一时清妙，略无优劣，必不得已，玄宜在先，邵当次之。
huá hé wén fù zhī cái yǒu guò yú yào ér diǎn gào bù jí yě
华核文赋之才，有过于曜，而典诰不及也。
máo guān hé shù xiàn liáng guī qī yú zì jìn shù jī zhōng chén yǐ
矛观核数献良规，期于自尽，庶几忠臣矣。
rán cǐ shù zi chù wú wàng zhī shì ér yǒu míng wèi qiáng sǐ qí lǐ de miǎn wèi xìng ěr
然此数子，处无妄之世而有名位，强死其理，得免为幸耳。