jīng
【经】
shí yǒu bā nián chūn bái dí lái
十有八年春,白狄来。
xià jìn rén zhí wèi xíng rén shí mǎi
夏,晋人执卫行人石买。
qiū qí shī fá wǒ běi bǐ
秋,齐师伐我北鄙。
dōng shí yuè gōng huì jìn hóu sòng gōng wèi hóu zhèng bó cáo bó jǔ zi zhū zi téng zi xuē bó qǐ bó xiǎo zhū zi tóng wéi qí
冬十月,公会晋侯、宋公、卫侯、郑伯、曹伯、莒子、邾子、滕子、薛伯、杞伯、小邾子,同围齐。
cáo bó fù chú zú yú shī
曹伯负刍卒于师。
chu gōng zǐ wǔ shuài shī fá zhèng
楚公子午帅师伐郑。
chuán
【传】
shí bā nián chūn bái dí shǐ lái
十八年春,白狄始来。
xià jìn rén zhí wèi xíng rén shí mǎi yú zhǎng zǐ zhí sūn kuǎi yú chún liú wèi cáo gù yě
夏,晋人执卫行人石买于长子,执孙蒯于纯留,为曹故也。
qiū qí hóu fá wǒ běi bǐ
秋,齐侯伐我北鄙。
zhōng xíng xiàn zǐ jiāng fá qí mèng yǔ lì gōng sòng fú shèng
中行献子将伐齐,梦与厉公讼,弗胜;
gōng yǐ gē jī zhī shǒu duì yú qián guì ér dài zhī fèng zhī yǐ zǒu jiàn gěng yáng zhī wū gāo
公以戈击之,首队于前,跪而戴之,奉之以走,见梗阳之巫皋。
tā rì jiàn zhū dào yǔ zhī yán tóng
他日见诸道,与之言,同。
wū yuē jīn zī zhǔ bì sǐ ruò yǒu shì yú dōng fāng zé kě yǐ chěng
巫曰:“今兹主必死,若有事于东方,则可以逞。
xiàn zi xǔ nuò
”献子许诺。
jìn hóu fá qí jiāng jì hé
晋侯伐齐,将济河。
xiàn zi yǐ zhū sī xì yù èr jué ér dǎo yuē qí huán hù shì qí xiǎn fù qí zhòng shù qì hǎo bèi méng líng nüè shén zhǔ
献子以朱丝系玉二瑴而祷曰:“齐环怙恃其险,负其众庶,弃好背盟,陵虐神主。
zēng chén biāo jiāng lǜ zhū hóu yǐ tǎo yān qí guān chén yǎn shí xiān hòu zhī
曾臣彪将率诸侯以讨焉,其官臣偃实先后之。
gǒu jié yǒu gōng wú zuò shén xiū guān chén yǎn wú gǎn fù jì
苟捷有功,无作神羞,官臣偃无敢复济。
wéi ěr yǒu shén cái zhī
唯尔有神裁之!
shěn yù ér jì
”沈玉而济。
dōng shí yuè huì yú lǔ jì xún jú liáng zhī yán tóng fá qí
冬十月,会于鲁济,寻湨梁之言,同伐齐。
qí hóu yù zhū píng yīn qiàn fáng mén ér shǒu zhī guǎng lǐ
齐侯御诸平阴,堑防门而守之,广里。
sù shā wèi yuē bù néng zhàn mò rú shǒu xiǎn
夙沙卫曰:“不能战,莫如守险。
fú tīng
简公不听。
zhū hóu zhī shì mén yān qí rén duō sǐ
诸侯之士门焉,齐人多死。
fàn xuān zi gào xī wén zǐ yuē wú zhī zi gǎn nì qíng hu
范宣子告析文子曰:“吾知子,敢匿情乎?
lǔ rén jǔ rén jiē qǐng yǐ chē qiān shèng zì qí xiāng rù jì xǔ zhī yǐ
鲁人、莒人皆请以车千乘自其乡入,既许之矣。
ruò rù jūn bì shī guó
若入,君必失国。
zi hé tú zhī
子盍图之?
zi jiā yǐ gào gōng gōng kǒng
”子家以告公,公恐。
yàn yīng wén zhī yuē jūn gù wú yǒng ér yòu wén shì fú néng jiǔ yǐ
晏婴闻之曰:“君固无勇,而又闻是,弗能久矣。
qí hóu dēng wū shān yǐ wàng jìn shī
”齐侯登巫山以望晋师。
jìn rén shǐ sī mǎ chì shān zé zhī xiǎn suī suǒ bù zhì bì pèi ér shū chén zhī
晋人使司马斥山泽之险,虽所不至,必旆而疏陈之。
shǐ chéng chē zhě zuǒ shí yòu wěi yǐ pèi xiān yú yè chái ér cóng zhī
使乘车者左实右伪,以旆先,舆曳柴而从之。
qí hóu jiàn zhī wèi qí zhòng yě nǎi tuō guī
齐侯见之,畏其众也,乃脱归。
bǐng yín huì qí shī yè dùn
丙寅晦,齐师夜遁。
shī kuàng gào jìn hóu yuē niǎo wū zhī shēng yuè qí shī qí dùn
师旷告晋侯曰:“鸟乌之声乐,齐师其遁?
xíng bó gào zhōng xíng bó yuē yǒu bān mǎ zhī shēng qí shī qí dùn
”刑伯告中行伯曰:“有班马之声,齐师其遁?
shū xiàng gào jìn hóu yuē chéng shàng yǒu wū qí shī qí dùn
”叔向告晋侯曰:“城上有乌,齐师其遁?
shí yī yuè dīng mǎo shuò rù píng yīn suì cóng qí shī
”十一月丁卯朔,入平阴,遂从齐师。
sù shā wèi lián dà chē yǐ sāi suì ér diàn
夙沙卫连大车以塞隧而殿。
zhí chāo guō zuì yuē zi diàn guó shī qí zhī rǔ yě
殖绰、郭最曰:“子殿国师,齐之辱也。
zǐ gū xiān hu
子姑先乎!
nǎi dài zhī diàn
”乃代之殿。
wèi shā mǎ yú ài yǐ sè dào
卫杀马于隘以塞道。
jìn zhōu chāo jí zhī shè zhí chāo zhōng jiān liǎng shǐ jiā dòu yuē zhǐ jiāng wèi sān jūn huò
晋州绰及之,射殖绰中肩,两矢夹脰,曰:“止,将为三军获。
bù zhǐ jiāng qǔ qí zhōng
不止,将取其衷。
gù yuē wèi sī shì
”顾曰:“为私誓。
zhōu chāo yuē yǒu rú rì
”州绰曰:“有如日!
nǎi chí gōng ér zì hòu fù zhī
”乃弛弓而自后缚之。
qí yòu jù bǐng yì shě bīng ér fù guō zuì
其右具丙亦舍兵而缚郭最。
jiē jīn jiǎ miàn fù zuò yú zhōng jūn zhī gǔ xià
皆衿甲面缚,坐于中军之鼓下。
jìn rén yù zhú guī zhě lǔ wèi qǐng gōng xiǎn
晋人欲逐归者,鲁、卫请攻险。
jǐ mǎo xún yǎn shì gài yǐ zhōng jūn kè jīng cí
己卯,荀偃、士匄以中军克京兹。
yǐ yǒu wèi jiàng luán yíng yǐ xià jūn kè shī
乙酉,魏绛、栾盈以下军克邿。
zhào wǔ hán qǐ yǐ shàng jūn wéi lú fú kè
赵武、韩起以上军围卢,弗克。
shí èr yuè wù xū jí qín zhōu fá yōng mén zhī qiū
十二月戊戌,及秦周伐雍门之萩。
fàn yāng mén yú yōng mén qí yù zhuī xǐ yǐ gē shā quǎn yú mén zhōng
范鞅门于雍门,其御追喜以戈杀犬于门中。
mèng zhuāng zi zhǎn qí chūn yǐ wéi gōng qín
孟庄子斩其橁以为公琴。
jǐ hài fén yōng mén jí xī guō nán guō
己亥,焚雍门及西郭、南郭。
liú nán shì ruò lǜ zhū hóu zhī shī fén shēn chí zhī zhú mù
刘难、士弱率诸侯之师焚申池之竹木。
rén yín fén dōng guō běi guō
壬寅,焚东郭、北郭。
fàn yāng mén yú yáng mén
范鞅门于扬门。
zhōu chāo mén yú dōng lǘ zuǒ cān pò hái yú mén zhōng yǐ méi shù hé
州绰门于东闾,左骖迫还于门中,以枚数阖。
qí hóu jià jiāng zǒu yóu táng
齐侯驾,将走邮棠。
tài zǐ yǔ guō róng kòu mǎ yuē shī sù ér jí lüè yě
大子与郭荣扣马,曰:“师速而疾,略也。
jiāng tuì yǐ jūn hé jù yān
将退矣,君何惧焉!
qiě shè jì zhī zhǔ bù kě yǐ qīng qīng zé shī zhòng
且社稷之主,不可以轻,轻则失众。
jūn bì dài zhī
君必待之。
jiāng fàn zhī tài zǐ chōu jiàn duàn yāng nǎi zhǐ
”将犯之,大子抽剑断鞅,乃止。
jiǎ chén dōng qīn jí wéi nán jí yí
甲辰,东侵及潍,南及沂。
zhèng zi kǒng yù qù zhū dài fū jiāng pàn jìn ér qǐ chu shī yǐ qù zhī
郑子孔欲去诸大夫,将叛晋而起楚师以去之。
shǐ gào zi gēng zi gēng fú xǔ
使告子庚,子庚弗许。
chu zi wén zhī shǐ yáng tún yǐn yi gào zi gēng yuē guó rén wèi bù gǔ zhǔ shè jì ér bù chū shī sǐ bù cóng lǐ
楚子闻之,使杨豚尹宜告子庚曰:“国人谓不谷主社稷,而不出师,死不从礼。
bù gǔ jí wèi yú jīn wǔ nián shī tú bù chū rén qí yǐ bù gǔ wèi zì yì ér wàng xiān jūn zhī yè yǐ
不谷即位,于今五年,师徒不出,人其以不谷为自逸,而忘先君之业矣。
dài fū tú zhī
大夫图之!
qí ruò zhī hé
其若之何?
zi gēng tàn yuē jūn wáng qí wèi wǔ huái ān hu
”子庚叹曰:“君王其谓午怀安乎!
wú yǐ lì shè jì yě
吾以利社稷也。
jiàn shǐ zhě qǐ shǒu ér duì yuē zhū hóu fāng mù yú jìn chén qǐng cháng zhī
”见使者,稽首而对曰:“诸侯方睦于晋,臣请尝之。
ruò kě jūn ér jì zhī
若可,君而继之。
bù kě shōu shī ér tuì kě yǐ wú hài jūn yì wú rǔ
不可,收师而退,可以无害,君亦无辱。
zi gēng shuài shī zhì bīng yú fén
”子庚帅师治兵于汾。
yú shì zi chā tú bó yǒu zi zhāng cóng zhèng bó fá qí
于是子[插图]、伯有、子张从郑伯伐齐。
zi kǒng zi zhǎn zi xi shǒu
子孔、子展、子西守。
èr zi zhī zi kǒng zhī móu wán shǒu rù bǎo
二子知子孔之谋,完守入保。
zi kǒng bù gǎn huì chu shī
子孔不敢会楚师。
chu shī fá zhèng cì yú yú líng
楚师伐郑,次于鱼陵。
yòu shī chéng shàng jí suì shè yǐng cì yú zhān rán
右师城上棘,遂涉颍,次于旃然。
chā tú zi féng gōng zǐ gé lǜ ruì shī qīn fèi huá xū mí xiàn yú yōng liáng yòu huí méi shān qīn zhèng dōng běi zhì yú chóng láo ér fǎn
[插图]子冯、公子格率锐师侵费滑、胥靡、献于、雍梁,右回梅山,侵郑东北,至于虫牢而反。
zi gēng mén yú chún mén xìn yú chéng xià ér hái
子庚门于纯门,信于城下而还。
shè yú yú chǐ zhī xià shèn yǔ jí zhī chu shī duō dòng yì tú jǐ jǐn
涉于鱼齿之下,甚雨及之,楚师多冻,役徒几尽。
jìn rén wén yǒu chu shī shī kuàng yuē bù hài
晋人闻有楚师,师旷曰:“不害。
wú zhòu gē běi fēng yòu gē nán fēng
吾骤歌北风,又歌南风。
nán fēng bù jìng duō sǐ shēng
南风不竞,多死声。
chu bì wú gōng
楚必无功。
dǒng shū yuē tiān dào duō zài xī běi nán shī bù shí bì wú gōng
”董叔曰:“天道多在西北,南师不时,必无功。
shū xiàng yuē zài qí jūn zhī dé yě
”叔向曰:“在其君之德也。