jīng
【经】
shí yǒu jiǔ nián chūn wáng zhēng yuè zhū hóu méng yú zhù kē
十有九年春,王正月,诸侯盟于祝柯。
jìn rén zhí zhū zi
晋人执邾子。
gōng zhì zì fá qí
公至自伐齐。
qǔ zhū tián zì kuò shuǐ
取邾田,自漷水。
jì sūn sù rú jìn
季孙宿如晋。
zàng cáo chéng gōng
葬曹成公。
xià wèi sūn lín fù shuài shī fá qí
夏,卫孙林父帅师伐齐。
qiū qī yuè xīn mǎo qí hóu huán zú
秋七月辛卯,齐侯环卒。
jìn shì gài shuài shī qīn qí zhì gǔ wén qí hóu zú nǎi hái
晋士匄帅师侵齐至谷,闻齐侯卒,乃还。
bā yuè bǐng chén zhòng sūn miè zú
八月丙辰,仲孙蔑卒。
qí shā qí dài fū gāo hòu
齐杀其大夫高厚。
zhèng shā qí dài fū gōng zǐ jiā
郑杀其大夫公子嘉。
dōng zàng qí líng gōng
冬,葬齐灵公。
chéng xi fú
城西郛。
shū sūn bào huì jìn shì gài yú kē
叔孙豹会晋士匄于柯。
chéng wǔ chéng
城武城。
chuán
【传】
shí jiǔ nián chūn zhū hóu hái zì yí shàng méng yú dū yáng yuē dà wú qīn xiǎo
十九年春,诸侯还自沂上,盟于督扬,曰:“大毋侵小。
zhí zhū dào gōng yǐ qí fá wǒ gù
”执邾悼公,以其伐我故。
suì cì yú sì shàng jiāng wǒ tián
遂次于泗上,疆我田。
qǔ zhū tián zì kuò shuǐ guī zhī yú wǒ
取邾田自漷水,归之于我。
jìn hóu xiān guī
晋侯先归。
gōng xiǎng jìn liù qīng yú pú pǔ cì zhī sān mìng zhī fú
公享晋六卿于蒲圃,赐之三命之服。
jūn wèi sī mǎ sī kōng yú wèi hòu yǎn jiē shòu yī mìng zhī fú
军尉、司马、司空、舆尉、候奄,皆受一命之服。
huì xún yǎn shù jǐn jiā bì chéng mǎ xiān wú shòu mèng zhī dǐng
贿荀偃束锦,加璧,乘马,先吴寿梦之鼎。
xún yǎn dān jū shēng yáng yú tóu
荀偃瘅疽,生疡于头。
jì hé jí zhe yōng bìng mù chū
济河,及著雍,病,目出。
dài fū xiān guī zhě jiē fǎn
大夫先归者皆反。
shì gài qǐng jiàn fú nèi
士匄请见,弗内。
qǐng hòu yuē zhèng shēng kě
请后,曰:“郑甥可。
èr yuè jiǎ yín zú ér shì bù kě hán
”二月甲寅,卒,而视,不可含。
xuān zi guàn ér fǔ zhī yuē shì wú gǎn bù rú shì zhǔ
宣子盥而抚之曰:“事吴,敢不如事主!
yóu shì
”犹视。
luán huái zǐ yuē qí wèi wèi zú shì yú qí gù yě hu
栾怀子曰:“其为未卒事于齐故也乎?
nǎi fù fǔ zhī yuē zhǔ gǒu zhōng suǒ bù sì shì yú qí zhě yǒu rú hé
”乃复抚之曰:“主苟终,所不嗣事于齐者,有如河!
nǎi míng shòu hán
”乃瞑,受含。
xuān zi chū yuē wú qiǎn zhī wèi zhàng fū yě
宣子出,曰:“吾浅之为丈夫也。
jìn luán fáng shuài shī cóng wèi sūn wén zi fá qí
”晋栾鲂帅师从卫孙文子伐齐。
jì wǔ zi rú jìn bài shī jìn hóu xiǎng zhī
季武子如晋拜师,晋侯享之。
fàn xuān zi wéi zhèng fù shǔ miáo
范宣子为政,赋《黍苗》。
jì wǔ zi xìng zài bài qǐ shǒu yuē xiǎo guó zhī yǎng dà guó yě rú bǎi gǔ zhī yǎng gāo yǔ yān
季武子兴,再拜稽首曰:“小国之仰大国也,如百谷之仰膏雨焉!
ruò cháng gāo zhī qí tiān xià jí mù qǐ wéi bì yì
若常膏之,其天下辑睦,岂唯敝邑?
fù liù yuè
”赋《六月》。
jì wǔ zi yǐ suǒ de yú qí zhī bīng zuò lín zhōng ér míng lǔ gōng yān
季武子以所得于齐之兵,作林钟而铭鲁功焉。
zāng wǔ zhòng wèi jì sūn yuē fēi lǐ yě
臧武仲谓季孙曰:“非礼也。
fu míng tiān zǐ lìng dé zhū hóu yán shí jì gōng dài fū chēng fá
夫铭,天子令德,诸侯言时计功,大夫称伐。
jīn chēng fá zé xià děng yě jì gōng zé jiè rén yě yán shí zé fáng mín duō yǐ hé yǐ wèi míng
今称伐则下等也,计功则借人也,言时则妨民多矣,何以为铭?
qiě fú dà fá xiǎo qǔ qí suǒ dé yǐ zuò yí qì míng qí gōng liè yǐ shì zǐ sūn zhāo míng dé ér chéng wú lǐ yě
且夫大伐小,取其所得以作彝器,铭其功烈以示子孙,昭明德而惩无礼也。
jīn jiāng jiè rén zhī lì yǐ jiù qí sǐ ruò zhī hé míng zhī
今将借人之力以救其死,若之何铭之?
xiǎo guó xìng yú dà guó ér zhāo suǒ huò yān yǐ nù zhī wáng zhī dào yě
小国幸于大国,而昭所获焉以怒之,亡之道也。
qí hóu qǔ yú lǔ yuē yán yì jī wú zi
齐侯娶于鲁曰颜懿姬,无子。
qí zhí zōng shēng jī shēng guāng yǐ wéi tài zǐ
其姪鬷声姬生光,以为大子。
zhū zǐ zhòng zǐ róng zi
诸子,仲子,戎子。
róng zi bì
戎子嬖。
zhòng zǐ shēng yá shǔ zhū róng zi
仲子生牙,属诸戎子。
róng zi qǐng yǐ wéi tài zǐ
戎子请以为大子。
xǔ zhī
许之。
zhòng zǐ yuē bù kě
仲子曰:“不可。
fèi cháng bù xiáng jiān zhū hóu nán
废常不祥,间诸侯难。
guāng zhī lì yě liè yú zhū hóu yǐ
光之立也,列于诸侯矣。
jīn wú gù ér fèi zhī shì zhuān chù zhū hóu ér yǐ nán fàn bù xiáng yě
今无故而废之,是专黜诸侯,而以难犯不祥也。
jūn bì huǐ zhī
君必悔之。
gōng yuē zài wǒ ér yǐ
”公曰:“在我而已。
suì dōng tài zǐ guāng shǐ gāo hòu fu yá yǐ wéi tài zǐ
”遂东大子光,使高厚傅牙,以为大子。
sù shā wèi wèi shǎo fù
夙沙卫为少傅。
qí hóu jí cuī zhù wēi nì guāng
齐侯疾,崔杼微逆光。
jí bìng ér lì zhī
疾病,而立之。
guāng shā róng zi shī zhū cháo fēi lǐ yě
光杀戎子,尸诸朝,非礼也。
fù rén wú xíng
妇人无刑。
suī yǒu xíng bù zài cháo shì
虽有刑,不在朝市。
xià wǔ yuè rén chén huì qí líng gōng zú
夏五月壬辰晦,齐灵公卒。
zhuāng gōng jí wèi zhí gōng zǐ yá yú jù dú zhī qiū
庄公即位,执公子牙于句渎之丘。
yǐ sù shā wèi yì jǐ wèi bēn gāo táng yǐ pàn
以夙沙卫易己,卫奔高唐以叛。
jìn shì gài qīn qí jí gǔ wén sàng ér hái lǐ yě
晋士匄侵齐及谷,闻丧而还,礼也。
yú sì yuè dīng wèi zhèng gōng sūn chài zú fù yú jìn dài fū
于四月丁未,郑公孙虿卒,赴于晋大夫。
fàn xuān zi yán yú jìn hóu yǐ qí shàn yú fá qín yě
范宣子言于晋侯,以其善于伐秦也。
liù yuè jìn hóu qǐng yú wáng wáng zhuī cì zhī dà lù shǐ yǐ xíng lǐ yě
六月,晋侯请于王,王追赐之大路,使以行,礼也。
qiū bā yuè qí cuī zhù shā gāo hòu yú sǎ lán ér jiān qí shì
秋八月,齐崔杼杀高厚于洒蓝而兼其室。
shū yuē qí shā qí dài fū
书曰:“齐杀其大夫。
cóng jūn yú hūn yě
”从君于昏也。
zhèng zi kǒng zhī wéi zhèng yě zhuān
郑子孔之为政也专。
guó rén huàn zhī nǎi tǎo xī gōng zhī nán yǔ chún mén zhī shī
国人患之,乃讨西宫之难,与纯门之师。
zi kǒng dāng zuì yǐ qí jiǎ jí zi gé zi liáng shì zhī jiǎ shǒu
子孔当罪,以其甲及子革、子良氏之甲守。
jiǎ chén zi zhǎn zi xi lǜ guó rén fá zhī shā zi kǒng ér fēn qí shì
甲辰,子展、子西率国人伐之,杀子孔而分其室。
shū yuē zhèng shā qí dài fū
书曰:“郑杀其大夫。
zhuān yě
”专也。
zi rán zi kǒng sòng zǐ zhī zǐ yě
子然、子孔,宋子之子也。
shì zǐ kǒng guī guī zhī zǐ yě
士子孔,圭妫之子也。
guī guī zhī bān yà sòng zǐ ér xiāng qīn yě
圭妫之班,亚宋子而相亲也。
èr zi kǒng yì xiāng qīn yě
二子孔亦相亲也。
xī zhī sì nián zi rán zú
僖之四年,子然卒。
jiǎn zhī yuán nián shì zǐ kǒng zú
简之元年,士子孔卒。
sī tú kǒng shí xiàng zi gé zi liáng zhī shì
司徒孔实相子革、子良之室。
sān shì rú yī gù jí yú nán
三室如一,故及于难。
zi gé zi liáng chū bēn chu zi gé wèi yòu yǐn
子革、子良出奔楚,子革为右尹。
zhèng rén shǐ zi zhǎn dāng guó zi xi tīng zhèng lì zǐ chǎn wèi qīng
郑人使子展当国,子西听政,立子产为卿。
qí qìng fēng wéi gāo táng fú kè
齐庆封围高唐,弗克。
dōng shí yī yuè qí hóu wéi zhī jiàn wèi zài chéng shàng hào zhī nǎi xià
冬十一月,齐侯围之,见卫在城上,号之,乃下。
wèn shǒu bèi yān yǐ wú bèi gào
问守备焉,以无备告。
yī zhī nǎi dēng
揖之,乃登。
wén shī jiāng fu shí gāo táng rén
闻师将傅,食高唐人。
zhí chāo gōng lǚ huì yè zhuì nà shī hǎi wèi yú jūn
殖绰、工偻会夜缒纳师,醢卫于军。
chéng xi fú jù qí yě
城西郛,惧齐也。
qí jí jìn píng méng yú dà suì
齐及晋平,盟于大隧。
gù mù shū huì fàn xuān zi yú kē
故穆叔会范宣子于柯。
mù shū jiàn shū xiàng fù zài chí zhī sì zhāng
穆叔见叔向,赋《载驰》之四章。
shū xiàng yuē xī gǎn bù chéng mìng
叔向曰:“肸敢不承命。
mù shū guī yuē qí yóu wèi yě bù kě yǐ bù jù
”穆叔归曰:“齐犹未也,不可以不惧。
nǎi chéng wǔ chéng
”乃城武城。
wèi shí gòng zi zú dào zi bù āi
卫石共子卒,悼子不哀。
kǒng chéng zǐ yuē shì wèi jué qí běn bì bù yǒu qí zōng
孔成子曰:“是谓蹷其本,必不有其宗。