左传 · 左丘明 · Chapter 186 of 255

昭公·昭公五年

PinyinModern Translation
Size

jīng

【经】

wǔ nián chūn wáng zhēng yuè shè zhōng jūn

五年春,王正月,舍中军。

chu shā qí dài fū qū shēn

楚杀其大夫屈申。

gōng rú jìn

公如晋。

xià jǔ móu yí yǐ móu lóu jí fáng cí lái bēn

夏,莒牟夷以牟娄及防兹来奔。

qiū qī yuè gōng zhì zì jìn

秋七月,公至自晋。

wù chén shū gōng shuài shī bài jǔ shī yú fén quán

戊辰,叔弓帅师败莒师于蚡泉。

qín bó zú

秦伯卒。

dōng chu zi cài hóu chén hóu xǔ nán dùn zi shěn zǐ xú rén yuè rén fá wú

冬,楚子、蔡侯、陈侯、许男、顿子、沈子、徐人、越人伐吴。

chuán

【传】

wǔ nián chūn wáng zhēng yuè shè zhōng jūn bēi gōng shì yě

五年春,王正月,舍中军,卑公室也。

huǐ zhōng jūn yú shī shì chéng zhū zāng shì

毁中军于施氏,成诸臧氏。

chū zuò zhōng jūn sān fēn gōng shì ér gè yǒu qí yī

初作中军,三分公室而各有其一。

jì shì jǐn zhēng zhī shū sūn shì chén qí zǐ dì mèng shì qǔ qí bàn yān

季氏尽征之,叔孙氏臣其子弟,孟氏取其半焉。

jí qí shě zhī yě sì fēn gōng shì jì shì zé èr èr zi gè yī

及其舍之也,四分公室,季氏择二,二子各一。

jiē jǐn zhēng zhī ér gòng yú gōng

皆尽征之,而贡于公。

yǐ shū shǐ dù yì gào yú bìn yuē zi gù yù huǐ zhōng jūn jì huǐ zhī yǐ gù gào

以书使杜泄告于殡,曰:“子固欲毁中军,既毁之矣,故告。

dù yì yuē fū zǐ wéi bù yù huǐ yě gù méng zhū xī hóng zǔ zhū wǔ fù zhī qú

”杜泄曰:“夫子唯不欲毁也,故盟诸僖闳,诅诸五父之衢。

shòu qí shū ér tóu zhī shuài shì ér kū zhī

”受其书而投之,帅士而哭之。

shū zhòng zi wèi jì sūn yuē dài shòu mìng yú zǐ shū sūn yuē zàng xiān zhě zì xī mén

叔仲子谓季孙曰:“带受命于子叔孙曰,葬鲜者自西门。

jì sūn mìng dù yì

”季孙命杜泄。

dù yì yuē qīng sàng zì cháo lǔ lǐ yě

杜泄曰:“卿丧自朝,鲁礼也。

wú zǐ wèi guó zhèng wèi gǎi lǐ ér yòu qiān zhī

吾子为国政,未改礼,而又迁之。

qún chén jù sǐ bù gǎn zì yě

群臣惧死,不敢自也。

jì zàng ér xíng

”既葬而行。

zhòng zhì zì qí jì sūn yù lì zhī

仲至自齐,季孙欲立之。

nán yí yuē shū sūn shì hòu zé jì shì báo

南遗曰:“叔孙氏厚则季氏薄。

bǐ shí jiā luàn zi wù yǔ zhī bù yì kě hu

彼实家乱,子勿与知,不亦可乎?

nán wèi shǐ guó rén zhù shù niú yǐ gōng zhū dà kù zhī tíng

”南遗使国人助竖牛以攻诸大库之庭。

sī gōng shè zhī zhōng mù ér sǐ

司宫射之,中目而死。

shù niú qǔ dōng bǐ sān shí yì yǐ yǔ nán yí

竖牛取东鄙三十邑,以与南遗。

zhāo zi jí wèi cháo qí jiā zhòng yuē shù niú huò shū sūn shì shǐ luàn dà cóng shā shì lì zhù yòu pī qí yì jiāng yǐ shè zuì zuì mò dà yān

昭子即位,朝其家众,曰:“竖牛祸叔孙氏,使乱大从,杀适立庶,又披其邑,将以赦罪,罪莫大焉。

bì sù shā zhī

必速杀之。

shù niú jù bēn qí

”竖牛惧,奔齐。

mèng zhòng zhī zǐ shā zhū sāi guān zhī wài tóu qí shǒu yú níng fēng zhī jí shàng

孟仲之子杀诸塞关之外,投其首于宁风之棘上。

zhòng ní yuē shū sūn zhāo zi zhī bù láo bù kě néng yě

仲尼曰:“叔孙昭子之不劳,不可能也。

zhōu rén yǒu yán yuē wéi zhèng zhě bù shǎng sī láo bù fá sī yuàn

周任有言曰:‘为政者不赏私劳,不罚私怨。

shī yún yǒu jué dé xíng sì guó shùn zhī

’《诗》云:‘有觉德行,四国顺之。

chū mù zi zhī shēng yě zhuāng shū yǐ zhōu yì shì zhī yù míng yí chā tú zhī qiān chā tú yǐ shì bo chu qiū

初,穆子之生也,庄叔以《周易》筮之,遇《明夷》[插图]之《谦》[插图],以示卜楚丘。

yuē shì jiāng xíng ér guī wèi zi sì

曰:“是将行,而归为子祀。

yǐ chán rén rù qí míng yuē niú zú yǐ něi sǐ

以谗人入,其名曰牛,卒以馁死。

míng yí rì yě

《明夷》,日也。

rì zhī shù shí gù yǒu shí shí yì dāng shí wèi

日之数十,故有十时,亦当十位。

zì wáng yǐ xià qí èr wèi gōng qí sān wèi qīng

自王已下,其二为公,其三为卿。

rì shàng qí zhōng shí rì wèi èr dàn rì wèi sān

日上其中,食日为二,旦日为三。

míng yí zhī qiān míng ér wèi róng qí dāng dàn hu

《明夷》之《谦》,明而未融,其当旦乎。

gù yuē wèi zi sì

故曰为子祀。

rì zhī qiān dāng niǎo gù yuē míng yí yú fēi

日之《谦》当鸟,故曰明夷于飞。

míng ér wèi róng gù yuē chuí qí yì

明而未融,故曰垂其翼。

xiàng rì zhī dòng gù yuē jūn zǐ yú xíng

象日之动,故曰君子于行。

dāng sān zài dàn gù yuē sān rì bù shí

当三在旦,故曰三日不食。

lí huǒ yě

《离》,火也。

gèn shān yě

《艮》,山也。

lí wèi huǒ huǒ fén shān shān bài

《离》为火,火焚山,山败。

yú rén wéi yán bài yán wèi chán

于人为言,败言为谗。

gù yuē yǒu yōu wǎng

故曰有攸往。

zhǔ rén yǒu yán yán bì chán yě

主人有言,言必谗也。

chún lí wèi niú

纯《离》为牛。

shì luàn chán shèng shèng jiāng shì lí gù yuē qí míng yuē niú

世乱谗胜,胜将适《离》,故曰其名曰牛。

qiān bù zú fēi bù xiáng chuí bù jùn yì

《谦》不足,飞不翔,垂不峻,翼。

gù yuē qí wèi zi hòu hu

故曰其为子后乎。

wú zǐ yà qīng yě yì shǎo bù zhōng

吾子,亚卿也,抑少不终。

chu zi yǐ qū shēn wèi èr yú wú nǎi shā zhī

楚子以屈申为贰于吴,乃杀之。

yǐ qū shēng wèi mò áo shǐ yǔ lìng yǐn zi dàng rú jìn nì nǚ

以屈生为莫敖,使与令尹子荡如晋逆女。

guò zhèng zhèng bó láo zi dàng yú fàn láo qū shēng yú tù shì

过郑,郑伯劳子荡于泛,劳屈生于菟氏。

jìn hóu sòng nǚ yú xíng qiū

晋侯送女于邢丘。

zǐ chǎn xiāng zhèng bó huì jìn hóu yú xíng qiū

子产相郑伯,会晋侯于邢丘。

gōng rú jìn zì jiāo láo zhì yú zèng huì wú shī lǐ

公如晋,自郊劳至于赠贿,无失礼。

jìn hóu wèi nǚ shū qí yuē lǔ hòu bù yì shàn yú lǐ hu

晋侯谓女叔齐曰:“鲁侯不亦善于礼乎?

duì yuē lǔ hóu yān zhī lǐ

”对曰:“鲁侯焉知礼!

gōng yuē hé wéi

”公曰:“何为?

zì jiāo láo zhì yú zèng huì lǐ wú wéi zhě hé gù bù zhī

自郊劳至于赠贿,礼无违者,何故不知?

duì yuē shì yí yě bù kě wèi lǐ

”对曰:“是仪也,不可谓礼。

lǐ suǒ yǐ shǒu qí guó xíng qí zhèng lìng wú shī qí mín zhě yě

礼所以守其国,行其政令,无失其民者也。

jīn zhèng lìng zài jiā bù néng qǔ yě

今政令在家,不能取也。

yǒu zi jiā jī fú néng yòng yě

有子家羁,弗能用也。

jiān dà guó zhī méng líng nüè xiǎo guó

奸大国之盟,陵虐小国。

lì rén zhī nán bù zhī qí sī

利人之难,不知其私。

gōng shì sì fēn mín shí yú tā

公室四分,民食于他。

sī mò zài gōng bù tú qí zhōng

思莫在公,不图其终。

wèi guó jūn nán jiāng jí shēn bù xù qí suǒ

为国君,难将及身,不恤其所。

lǐ zhī běn mò jiāng yú cǐ hu zài ér xiè xiè yān xí yí yǐ jí

礼之本末,将于此乎在,而屑屑焉习仪以亟。

yán shàn yú lǐ bù yì yuǎn hu

言善于礼,不亦远乎?

jūn zǐ wèi shū hóu yú shì hū zhī lǐ

”君子谓:“叔侯于是乎知礼。

jìn hán xuān zi rú chu sòng nǚ shū xiàng wèi jiè

晋韩宣子如楚送女,叔向为介。

zhèng zǐ pí zi dà shū láo zhū suǒ shì

郑子皮、子大叔劳诸索氏。

dà shū wèi shū xiàng yuē chǔ wáng tài chǐ yǐ shèn zi qí jiè zhī

大叔谓叔向曰:“楚王汏侈已甚,子其戒之。

shū xiàng yuē tài chǐ yǐ shèn shēn zhī zāi yě yān néng jí rén

”叔向曰:“汏侈已甚,身之灾也,焉能及人?

ruò fèng wú bì bó shèn wú wēi yí shǒu zhī yǐ xìn xíng zhī yǐ lǐ jìng shǐ ér sī zhōng zhōng wú bù fù

若奉吾币帛,慎吾威仪,守之以信,行之以礼,敬始而思终,终无不复。

cóng ér bù shī yí jìng ér bù shī wēi dào zhī yǐ xùn cí fèng zhī yǐ jiù fǎ kǎo zhī yǐ xiān wáng dù zhī yǐ èr guó suī tài chǐ ruò wǒ hé

从而不失仪,敬而不失威,道之以训辞,奉之以旧法,考之以先王,度之以二国,虽汏侈,若我何?

jí chu chu zi cháo qí dài fū yuē jìn wú chóu dí yě

及楚,楚子朝其大夫曰:“晋,吾仇敌也。

gǒu de zhì yān wú xù qí tā

苟得志焉,无恤其他。

jīn qí lái zhě shàng qīng shàng dài fū yě

今其来者,上卿、上大夫也。

ruò wú yǐ hán qǐ wèi hūn yǐ yáng shé xī wèi sī gōng zú yǐ rǔ jìn wú yì dé zhì yǐ kě hu

若吾以韩起为阍,以羊舌肸为司宫,足以辱晋,吾亦得志矣,可乎?

dài fū mò duì

”大夫莫对。

wěi qǐ qiáng yuē kě

䓕启彊曰:“可。

gǒu yǒu qí bèi hé gù bù kě

苟有其备,何故不可?

chǐ pǐ fū bù kě yǐ wú bèi kuàng chǐ guó hu

耻匹夫不可以无备,况耻国乎?

shì yǐ shèng wáng wu xíng lǐ bù qiú chǐ rén

是以圣王务行礼,不求耻人。

cháo pìn yǒu guī xiǎng chā tú yǒu zhāng xiǎo yǒu shù zhí dà yǒu xún gōng shè jī ér bù yǐ jué yíng ér bù yǐn yàn yǒu hǎo huò sūn yǒu péi dǐng rù yǒu jiāo láo chū yǒu zèng huì lǐ zhī zhì yě

朝聘有珪,享[插图]有璋,小有述职,大有巡功,设机而不倚,爵盈而不饮,宴有好货,飧有陪鼎,入有郊劳,出有赠贿,礼之至也。

guó jiā zhī bài shī zhī dào yě zé huò luàn xìng

国家之败,失之道也,则祸乱兴。

chéng pú zhī yì jìn wú chu bèi yǐ bài yú bì

城濮之役,晋无楚备,以败于邲。

bì zhī yì chu wú jìn bèi yǐ bài yú yān

邲之役,楚无晋备,以败于鄢。

zì yān yǐ lái jìn bù shī bèi ér jiā zhī yǐ lǐ zhòng zhī yǐ mù shì yǐ chu fú néng bào ér qiú qīn yān

自鄢以来,晋不失备,而加之以礼,重之以睦,是以楚弗能报而求亲焉。

jì huò yīn qīn yòu yù chǐ zhī yǐ zhào kòu chóu bèi zhī ruò hé

既获姻亲,又欲耻之,以召寇仇,备之若何?

shuí qí zhòng cǐ

谁其重此?

ruò yǒu qí rén chǐ zhī kě yě

若有其人,耻之可也。

ruò qí wèi yǒu jūn yì tú zhī

若其未有,君亦图之。

jìn zhī shì jūn chén yuē kě yǐ

晋之事君,臣曰可矣。

qiú zhū hóu ér jūn zhì qiú hūn ér jiàn nǚ jūn qīn sòng zhī shàng qīng jí shàng dài fū zhì zhī

求诸侯而麇至,求昏而荐女,君亲送之,上卿及上大夫致之。

yóu yù chǐ zhī jūn qí yì yǒu bèi yǐ

犹欲耻之,君其亦有备矣。

bù rán nài hé

不然,奈何?

hán qǐ zhī xià zhào chéng zhōng xíng wú wèi shū fàn yāng zhī yíng

韩起之下,赵成、中行吴、魏舒、范鞅、知盈;

yáng shé xī zhī xià qí wǔ zhāng yuè jí tán nǚ qí liáng bǐng zhāng gé fǔ lì miáo bēn huáng jiē zhū hóu zhī xuǎn yě

羊舌肸之下,祁午、张趯、籍谈、女齐、梁丙、张骼、辅跞、苗贲皇,皆诸侯之选也。

hán xiāng wèi gōng zú dài fū hán xū shòu mìng ér shǐ yǐ

韩襄为公族大夫,韩须受命而使矣。

jī xiāng xíng dài shū qín shū jiāo zǐ yǔ jiē dà jiā yě

箕襄、邢带、叔禽、叔椒、子羽,皆大家也。

hán fù qī yì jiē chéng xiàn yě

韩赋七邑,皆成县也。

yáng shé sì zú jiē qiáng jiā yě

羊舌四族,皆强家也。

jìn rén ruò sàng hán qǐ yáng xī wǔ qīng bā dài fū fǔ hán xū yáng shí yīn qí shí jiā jiǔ xiàn cháng gū jiǔ bǎi qí yú sì shí xiàn yí shǒu sì qiān fèn qí wǔ nù yǐ bào qí dà chǐ bó huá móu zhī zhōng xíng bó wèi shū shuài zhī qí miè bù jì yǐ

晋人若丧韩起、杨肸,五卿、八大夫辅韩须、杨石,因其十家九县,长毂九百,其馀四十县,遗守四千,奋其武怒,以报其大耻,伯华谋之,中行伯、魏舒帅之,其蔑不济矣。

jūn jiāng yǐ qīn yì yuàn shí wú lǐ yǐ sù kòu ér wèi yǒu qí bèi shǐ qún chén wǎng yí zhī qín yǐ chěng jūn xīn hé bù kě zhī yǒu

君将以亲易怨,实无礼以速寇,而未有其备,使群臣往遗之禽,以逞君心,何不可之有?

wáng yuē bù gǔ zhī guò yě dài fū wú rǔ

”王曰:“不谷之过也,大夫无辱。

hòu wèi hán zǐ lǐ

”厚为韩子礼。

wáng yù áo shū xiàng yǐ qí suǒ bù zhī ér bù néng

王欲敖叔向以其所不知,而不能。

yì hòu qí lǐ

亦厚其礼。

hán qǐ fǎn zhèng bó láo zhū yǔ

韩起反,郑伯劳诸圉。

cí bù gǎn jiàn lǐ yě

辞不敢见,礼也。

zhèng hǎn hǔ rú qí qǔ yú zi wěi shì

郑罕虎如齐,娶于子尾氏。

yàn zǐ zhòu jiàn zhī

晏子骤见之。

chén huán zi wèn qí gù duì yuē néng yòng shàn rén mín zhī zhǔ yě

陈桓子问其故,对曰:“能用善人,民之主也。

xià jǔ móu yí yǐ móu lóu jí fáng cí lái bēn

夏,莒牟夷以牟娄及防兹来奔。

fēi qīng ér shū zūn de yě

非卿而书,尊地也。

jǔ rén sù yú jìn

莒人愬于晋。

jìn hóu yù zhǐ gōng

晋侯欲止公。

fàn xiàn zǐ yuē bù kě

范献子曰:“不可。

rén cháo ér zhí zhī yòu yě

人朝而执之,诱也。

tǎo bù yǐ shī ér yòu yǐ chéng zhī duò yě

讨不以师,而诱以成之,惰也。

wèi méng zhǔ ér fàn cǐ èr zhě wú nǎi bù kě hu

为盟主而犯此二者,无乃不可乎?

qǐng guī zhī jiān ér yǐ shī tǎo yān

请归之,间而以师讨焉。

nǎi guī gōng

”乃归公。

qiū qī yuè gōng zhì zì jìn

秋七月,公至自晋。

jǔ rén lái tǎo bù shè bèi

莒人来讨,不设备。

wù chén shū gōng bài zhū fén quán jǔ wèi chén yě

戊辰,叔弓败诸蚡泉,莒未陈也。

dōng shí yuè chu zi yǐ zhū hóu jí dōng yí fá wú yǐ bào jí lì má zhī yì

冬十月,楚子以诸侯及东夷伐吴,以报棘、栎、麻之役。

wěi shè yǐ fán yáng zhī shī huì yú xià ruì

䓕射以繁扬之师,会于夏汭。

yuè dài fū cháng shòu guò shuài shī huì chu zi yú suǒ

越大夫常寿过帅师会楚子于琐。

wén wú shī chū wěi qǐ qiáng shuài shī cóng zhī jù bù shè bèi wú rén bài zhū què àn

闻吴师出,䓕启彊帅师从之,遽不设备,吴人败诸鹊岸。

chu zi yǐ rì zhì yú luō ruì

楚子以驲至于罗汭。

wú zǐ shǐ qí dì jué yóu kào shī chu rén zhí zhī jiāng yǐ xìn gǔ

吴子使其弟蹶由犒师,楚人执之,将以衅鼓。

wáng shǐ wèn yān yuē nǚ bo lái jí hu

王使问焉,曰:“女卜来吉乎?

duì yuē jí

”对曰:“吉。

guǎ jūn wén jūn jiāng zhì bīng yú bì yì bo zhī yǐ shǒu guī yuē yú jí shǐ rén kào shī qǐng xíng yǐ guān wáng nù zhī jí xú ér wèi zhī bèi shàng kè zhī zhī

寡君闻君将治兵于敝邑,卜之以守龟,曰,余亟使人犒师,请行以观王怒之疾徐,而为之备,尚克知之。

guī zhào gào jí yuē kè kě zhī yě

龟兆告吉,曰,克可知也。

jūn ruò chā tú yān hǎo nì shǐ chén zī bì yì xiū dài ér wàng qí sǐ wáng wú rì yǐ

君若[插图]焉,好逆使臣,滋敝邑休怠,而忘其死,亡无日矣。

jīn jūn fèn yān zhèn diàn féng nù nüè zhí shǐ chén jiāng yǐ xìn gǔ zé wú zhī suǒ bèi yǐ

今君奋焉震电冯怒,虐执使臣,将以衅鼓,则吴知所备矣。

bì yì suī léi ruò zǎo xiū wán qí kě yǐ xī shī

敝邑虽羸,若早修完,其可以息师。

nán yì yǒu bèi kě wèi jí yǐ

难易有备,可谓吉矣。

qiě wú shè jì shì bo qǐ wèi yī rén

且吴社稷是卜,岂为一人。

shǐ chén huò xìn jūn gǔ ér bì yì zhī bèi yǐ yù bù yú qí wèi jí shú dà yān

使臣获衅军鼓,而敝邑知备,以御不虞,其为吉孰大焉。

guó zhī shǒu guī qí hé shì bù bo

国之守龟,其何事不卜?

yī zāng yī fǒu qí shuí néng cháng zhī

一臧一否,其谁能常之?

chéng pú zhī zhào qí bào zài bì

城濮之兆,其报在邲。

jīn cǐ xíng yě qí yōng yǒu bào zhì

今此行也,其庸有报志。

nǎi fú shā

”乃弗杀。

chu shī jì yú luō ruì chén yǐn chì huì chu zi cì yú lái shān

楚师济于罗汭,沈尹赤会楚子,次于莱山。

wěi shè shuài fán yáng zhī shī xiān rù nán huái chu shī cóng zhī

䓕射帅繁扬之师,先入南怀,楚师从之。

jí rǔ qīng wú bù kě rù

及汝清,吴不可入。

chu zi suì guān bīng yú chí jī zhī shān

楚子遂观兵于坻箕之山。

shì xíng yě wú zǎo shè bèi chu wú gōng ér hái yǐ jué yóu guī

是行也,吴早设备,楚无功而还,以蹶由归。

chu zi jù wú shǐ chén yǐn shè dài mìng yú cháo wěi qǐ qiáng dài mìng yú yú lóu lǐ yě

楚子惧吴,使沈尹射待命于巢,䓕启彊待命于雩娄,礼也。

qín hòu zǐ fù guī yú qín jǐng gōng zú gù yě

秦后子复归于秦,景公卒故也。

✦ You read 昭公·昭公五年

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.