jīng
【经】
èr shí yǒu sān nián chūn wáng zhēng yuè shū sūn chuò rú jìn
二十有三年春,王正月,叔孙婼如晋。
guǐ chǒu shū yāng zú
癸丑,叔鞅卒。
jìn rén zhí wǒ xíng rén shū sūn chuò
晋人执我行人叔孙婼。
jìn rén wéi jiāo
晋人围郊。
xià liù yuè cài hóu dōng guó zú yú chu
夏六月,蔡侯东国卒于楚。
qiū qī yuè jǔ zi gēng yú lái bēn
秋七月,莒子庚舆来奔。
wù chén wú bài dùn hú chén cài chén xǔ zhī shī yú jī fù
戊辰,吴败顿、胡、沈、蔡、陈、许之师于鸡父。
hú zǐ kūn shěn zǐ chěng miè
胡子髡、沈子逞灭。
huò chén xià niè
获陈夏啮。
tiān wáng jū yú dí quán
天王居于狄泉。
yǐn shì lì wáng zi cháo
尹氏立王子朝。
bā yuè yǐ wèi dì zhèn
八月乙未,地震。
dōng gōng rú jìn zhì hé yǒu jí nǎi fù
冬,公如晋,至河,有疾,乃复。
chuán
【传】
èr shí sān nián chūn wáng zhēng yuè rén yín shuò èr shī wéi jiāo
二十三年春,王正月壬寅朔,二师围郊。
guǐ mǎo jiāo chā tú kuì
癸卯,郊、 [插图]溃。
dīng wèi jìn shī zài píng yīn wáng shī zài zé yì
丁未,晋师在平阴,王师在泽邑。
wáng shǐ gào jiān gēng xū hái
王使告间,庚戌,还。
zhū rén chéng yì hái jiāng zì lí gū
邾人城翼,还将自离姑。
gōng sūn chú yuē lǔ jiāng yù wǒ
公孙鉏曰:“鲁将御我。
yù zì wǔ chéng hái xún shān ér nán
”欲自武城还,循山而南。
xú chú qiū ruò máo de yuē dào xià yù yǔ jiāng bù chū shì bù guī yě
徐鉏、丘弱、茅地曰:“道下遇雨,将不出,是不归也。
suì zì lí gū wǔ chéng rén sāi qí qián duàn qí hòu zhī mù ér fú shū
”遂自离姑武城人塞其前,断其后之木而弗殊。
zhū shī guò zhī nǎi tuī ér jué zhī
邾师过之,乃推而蹷之。
suì qǔ zhū shī huò chú ruò de
遂取邾师,获鉏、弱、地。
zhū rén su yú jìn jìn rén lái tǎo
邾人诉于晋,晋人来讨。
shū sūn chuò rú jìn jìn rén zhí zhī
叔孙婼如晋,晋人执之。
shū yuē jìn rén zhí wǒ xíng rén shū sūn chuò
书曰:“晋人执我行人叔孙婼。
yán shǐ rén yě
”言使人也。
jìn rén shǐ yǔ zhū dài fū zuò
晋人使与邾大夫坐。
shū sūn yuē liè guó zhī qīng dāng xiǎo guó zhī jūn gù zhōu zhì yě
叔孙曰:“列国之卿,当小国之君,固周制也。
zhū yòu yí yě
邾又夷也。
guǎ jūn zhī mìng jiè zǐ fú huí zài qǐng shǐ dāng zhī bù gǎn fèi zhōu zhì gù yě
寡君之命介子服回在,请使当之,不敢废周制故也。
nǎi bù guǒ zuò
”乃不果坐。
hán xuān zǐ shǐ zhū rén jù qí zhòng jiāng yǐ shū sūn yǔ zhī
韩宣子使邾人聚其众,将以叔孙与之。
shū sūn wén zhī qù zhòng yǔ bīng ér cháo
叔孙闻之,去众与兵而朝。
shì mí mù wèi hán xuān zǐ yuē zi fú liáng tú ér yǐ shū sūn yǔ qí chóu shū sūn bì sǐ zhī
士弥牟谓韩宣子曰:“子弗良图,而以叔孙与其仇,叔孙必死之。
lǔ wáng shū sūn bì wáng zhū
鲁亡叔孙,必亡邾。
zhū jūn wáng guó jiāng yān guī
邾君亡国,将焉归?
zi suī huǐ zhī hé jí
子虽悔之,何及?
suǒ wèi méng zhǔ tǎo wéi mìng yě
所谓盟主,讨违命也。
ruò jiē xiāng zhí yān yòng méng zhǔ
若皆相执,焉用盟主?
nǎi fú yǔ
”乃弗与。
shǐ gè jū yī guǎn
使各居一馆。
shì bó tīng qí cí ér sù zhū xuān zi nǎi jiē zhí zhī
士伯听其辞而诉诸宣子,乃皆执之。
shì bó yù shū sūn cóng zhě sì rén guò zhū guǎn yǐ rú lì
士伯御叔孙,从者四人,过邾馆以如吏。
xiān guī zhū zi
先归邾子。
shì bó yuē yǐ chú ráo zhī nán cóng zhě zhī bìng jiāng guǎn zǐ yú dū
士伯曰:“以刍荛之难,从者之病,将馆子于都。
shū sūn dàn ér lì qī yān
”叔孙旦而立,期焉。
nǎi guǎn zhū jī
乃馆诸箕。
shě zǐ fú zhāo bó yú tā yì
舍子服昭伯于他邑。
fàn xiàn zi qiú huò yú shū sūn shǐ qǐng guān yān
范献子求货于叔孙,使请冠焉。
qǔ qí guān fǎ ér yǔ zhī liǎng guān yuē jǐn yǐ
取其冠法,而与之两冠,曰:“尽矣。
wèi shū sūn gù shēn fēng yǐ huò rú jìn
”为叔孙故,申丰以货如晋。
shū sūn yuē jiàn wǒ wú gào nǚ suǒ háng huò
叔孙曰:“见我,吾告女所行货。
jiàn ér bù chū
”见而不出。
lì rén zhī yǔ shū sūn jū yú jī zhě qǐng qí fèi gǒu fú yǔ
吏人之与叔孙居于箕者,请其吠狗,弗与。
jí jiāng guī shā ér yǔ zhī shí zhī
及将归,杀而与之食之。
shū sūn suǒ guǎn zhě suī yī rì bì qì qí qiáng wū qù zhī rú shǐ zhì
叔孙所馆者,虽一日必葺其墙屋,去之如始至。
xià sì yuè yǐ yǒu dān zi qǔ zǐ liú zi qǔ qiáng rén zhí rén
夏四月乙酉,单子取訾,刘子取墙人、直人。
liù yuè rén wǔ wáng zǐ cháo rù yú yǐn
六月壬午,王子朝入于尹。
guǐ wèi yǐn yǔ yòu liú tuó shā zhī
癸未,尹圉诱刘佗杀之。
bǐng xū dān zi cóng bǎn dào liú zi cóng yǐn dào fá yǐn
丙戌,单子从阪道,刘子从尹道伐尹。
dān zi xiān zhì ér bài liú zi hái
单子先至而败,刘子还。
jǐ chǒu zhào bó huàn nán gōng jí yǐ chéng zhōu rén shù yǐn
己丑,召伯奂、南宫极以成周人戍尹。
gēng yín dān zi liú zi fán qí yǐ wáng rú liú
庚寅,单子、刘子、樊齐以王如刘。
jiǎ wǔ wáng zǐ cháo rù yú wáng chéng cì yú zuǒ xiàng
甲午,王子朝入于王城,次于左巷。
qiū qī yuè wù shēn xún luó nà zhū zhuāng gōng
秋七月戊申,𬩽罗纳诸庄宫。
yǐn xīn bài liú shī yú táng
尹辛败刘师于唐。
bǐng chén yòu bài zhū xún
丙辰,又败诸𬩽。
jiǎ zǐ yǐn xīn qǔ xi wéi
甲子,尹辛取西闱。
bǐng yín gōng kuǎi kuǎi kuì
丙寅,攻蒯,蒯溃。
jǔ zi gēng yú nüè ér hǎo jiàn gǒu zhù jiàn bì shì zhū rén
莒子庚舆虐而好剑,苟铸剑,必试诸人。
guó rén huàn zhī
国人患之。
yòu jiāng pàn qí
又将叛齐。
wū cún shuài guó rén yǐ zhú zhī
乌存帅国人以逐之。
gēng yú jiāng chū wén wū cún zhí shū ér lì yú dào zuǒ jù jiāng zhǐ sǐ
庚舆将出,闻乌存执殳而立于道左,惧,将止死。
yuàn yáng mù zhī yuē jūn guò zhī wū cún yǐ lì wén kě yǐ hé bì yǐ shì jūn chéng míng
苑羊牧之曰:“君过之,乌存以力闻可矣,何必以弑君成名?
suì lái bēn
”遂来奔。
qí rén nà jiāo gōng
齐人纳郊公。
wú rén fá zhōu lái chu wěi yuè shuài shī jí zhū hóu zhī shī bèn mìng jiù zhōu lái
吴人伐州来,楚䓕越帅师及诸侯之师奔命救州来。
wú rén yù zhū zhōng lí
吴人御诸钟离。
zi xiá zú chu shī jiān wěi
子瑕卒,楚师熸䓕。
wú gōng zi guāng yuē zhū hóu cóng yú chu zhě zhòng ér jiē xiǎo guó yě
吴公子光曰:“诸侯从于楚者众,而皆小国也。
wèi chu ér bù huò yǐ shì yǐ lái
畏楚而不获已,是以来。
wú wén zhī yuē zuò shì wēi kè qí ài suī xiǎo bì jì
吾闻之曰,作事威克其爱,虽小必济。
hú chén zhī jūn yòu ér kuáng chén dài fū niè zhuàng ér wán dùn yǔ xǔ cài jí chu zhèng
胡、沈之君幼而狂,陈大夫啮壮而顽,顿与许、蔡疾楚政。
chu lìng yǐn sǐ qí shī chā tú shuài jiàn duō chǒng zhèng lìng bù yī
楚令尹死,其师[插图],帅贱多宠,政令不壹。
qī guó tóng yì ér bù tóng xīn shuài jiàn ér bù néng zhěng wú dà wēi mìng chu kě bài yě
七国同役而不同心,帅贱而不能整,无大威命,楚可败也。
ruò fēn shī xiān yǐ fàn hú chén yǔ chén bì xiān bēn
若分师先以犯胡、沈与陈,必先奔。
sān guó bài zhū hóu zhī shī nǎi yáo xīn yǐ
三国败,诸侯之师乃摇心矣。
zhū hóu guāi luàn chu bì dà bēn
诸侯乖乱,楚必大奔。
qǐng xiān zhě qù bèi báo wēi hòu zhě dūn chén zhěng lǚ
请先者去备薄威,后者敦陈整旅。
wú zǐ cóng zhī
”吴子从之。
wù chén huì zhàn yú jī fù
戊辰晦,战于鸡父。
wú zǐ yǐ zuì rén sān qiān xiān fàn hú chén yǔ chén
吴子以罪人三千,先犯胡、沈与陈。
sān guó zhēng zhī
三国争之。
wú wèi sān jūn yǐ xì yú hòu zhōng jūn cóng wáng guāng shuài yòu yǎn yú shuài zuǒ
吴为三军以系于后: 中军从王,光帅右,掩馀帅左。
wú zhī zuì rén huò bēn huò zhǐ sān guó luàn
吴之罪人或奔或止,三国乱。
wú shī jī zhī sān guó bài huò hú chén zhī jūn jí chén dài fū
吴师击之,三国败,获胡、沈之君及陈大夫。
shě hú chén zhī qiú shǐ bēn xǔ yǔ cài dùn yuē wú jūn sǐ yǐ
舍胡、沈之囚,使奔许与蔡、顿曰:“吾君死矣!
shī zào ér cóng zhī sān guó bēn
”师噪而从之,三国奔。
chu shī dà bēn
楚师大奔。
shū yuē hú zǐ kūn shěn zǐ chěng miè huò chén xià niè
书曰:“胡子髡、沈子逞灭,获陈夏啮。
jūn chén zhī cí yě
”君臣之辞也。
bù yán zhàn chu wèi chén yě
不言战,楚未陈也。
bā yuè dīng yǒu nán gōng jí zhèn
八月丁酉,南宫极震。
cháng hóng wèi liú wén gōng yuē jūn qí miǎn zhī xiān jūn zhī lì kě jì yě
苌弘谓刘文公曰:“君其勉之,先君之力可济也。
zhōu zhī wáng yě qí sān chuān zhèn
周之亡也,其三川震。
jīn xī wáng zhī dà chén yì zhèn tiān qì zhī yǐ
今西王之大臣亦震,天弃之矣。
dōng wáng bì dà kè
东王必大克。
chu tài zǐ jiàn zhī mǔ zài jú zhào wú rén ér qǐ zhī
楚大子建之母在郹,召吴人而启之。
dōng shí yuè jiǎ shēn wú tài zǐ zhū fán rù jú qǔ chu fū rén yǔ qí bǎo qì yǐ guī
冬十月甲申,吴大子诸樊入郹,取楚夫人与其宝器以归。
chu sī mǎ wěi yuè zhuī zhī bù jí
楚司马䓕越追之,不及。
jiāng sǐ zhòng yuē qǐng suì fá wú yǐ jiào zhī
将死,众曰:“请遂伐吴以徼之。
wěi yuè yuē zài bài jūn shī sǐ qiě yǒu zuì
”䓕越曰:“再败君师,死且有罪。
wáng jūn fū rén bù kě yǐ mò zhī sǐ yě
亡君夫人,不可以莫之死也。
nǎi yì yú wěi shì
”乃缢于䓕澨。
gōng wèi shū sūn gù rú jìn jí hé yǒu jí ér fù
公为叔孙故如晋,及河,有疾而复。
chu náng wǎ wèi lìng yǐn chéng yǐng
楚囊瓦为令尹,城郢。
chén yǐn xū yuē zi cháng bì wáng yǐng gǒu bù néng wèi chéng wú yì yě
沈尹戌曰:“子常必亡郢,苟不能卫,城无益也。
gǔ zhě tiān zǐ shǒu zài sì yí
古者天子守在四夷。
tiān zǐ bēi shǒu zài zhū hóu
天子卑,守在诸侯。
zhū hóu shǒu zài sì lín
诸侯守在四邻。
zhū hóu bēi shǒu zài sì jìng
诸侯卑,守在四竟。
shèn qí sì jìng jié qí sì yuán mín xiá qí yě sān wù chéng gōng mín wú nèi yōu ér yòu wú wài jù guó yān yòng chéng
慎其四竟,结其四援,民狎其野,三务成功,民无内忧,而又无外惧,国焉用城?
jīn wú shì jù ér chéng yú yǐng shǒu yǐ xiǎo yǐ
今吴是惧而城于郢,守已小矣。
bēi zhī bù huò néng wú wáng hu
卑之不获,能无亡乎?
xī liáng bó gōu qí gōng gōng ér mín kuì
昔梁伯沟其公宫而民溃。
mín qì qí shàng bù wáng hé dài
民弃其上,不亡何待?
fu zhèng qí jiāng yì xiū qí tǔ tián xiǎn qí zǒu jí qīn qí mín rén míng qí wu hou xìn qí lín guó shèn qí guān shǒu shǒu qí jiāo lǐ bù tiě bù tān bù nuò bù qí wán qí shǒu bèi yǐ dài bù yú yòu hé wèi yǐ
夫正其疆埸,修其土田,险其走集,亲其民人,明其伍候,信其邻国,慎其官守,守其交礼,不僣不贪,不懦不耆,完其守备,以待不虞,又何畏矣。
shī yuē wú niàn ěr zǔ yù xiū jué dé
《诗》曰:‘无念尔祖,聿修厥德。
wú yì jiān hu ruò áo fén mào zhì yú wǔ wén tǔ bù guò tóng shèn qí sì jìng yóu bù chéng yǐng
’无亦监乎若敖、蚡冒至于武、文,土不过同,慎其四竟,犹不城郢。
jīn tǔ shù yín ér yǐng shì chéng bù yì nán hu
今土数圻,而郢是城,不亦难乎!