jīng
【经】
bā nián chūn wáng zhēng yuè gōng qīn qí
八年春,王正月,公侵齐。
gōng zhì zì qīn qí
公至自侵齐。
èr yuè gōng qīn qí
二月,公侵齐。
sān yuè gōng zhì zì qīn qí
三月,公至自侵齐。
cáo bó lù zú
曹伯露卒。
xià qí guó xià shuài shī fá wǒ xī bǐ
夏,齐国夏帅师伐我西鄙。
gōng huì jìn shī yú wǎ
公会晋师于瓦。
gōng zhì zì wǎ
公至自瓦。
qiū qī yuè wù chén chén hóu liǔ zú
秋七月戊辰,陈侯柳卒。
jìn shì yāng shuài shī qīn zhèng suì qīn wèi
晋士鞅帅师侵郑,遂侵卫。
zàng cáo jìng gōng
葬曹靖公。
jiǔ yuè zàng chén huái gōng
九月,葬陈怀公。
jì sūn sī zhòng sūn hé jì shuài shī qīn wèi
季孙斯、仲孙何忌帅师侵卫。
dōng wèi hóu zhèng bó méng yú qū pú
冬,卫侯、郑伯盟于曲濮。
cóng sì xiān gōng
从祀先公。
dào qiè bǎo yù dà gōng
盗窃宝玉、大弓。
chuán
【传】
bā nián chūn wáng zhēng yuè gōng qīn qí mén yú yáng zhōu
八年春,王正月,公侵齐,门于阳州。
shì jiē zuò liè yuē yán gāo zhī gōng liù jūn jiē qǔ ér chuán guān zhī
士皆坐列,曰,颜高之弓六钧,皆取而传观之。
yáng zhōu rén chū yán gāo duó rén ruò gōng jí qiū zi chú jī zhī yǔ yī rén jù bì
阳州人出,颜高夺人弱弓,籍丘子鉏击之,与一人俱毙。
yǎn qiě shè zi chú zhōng jiá yì
偃且射子鉏,中颊,殪。
yán xi shè rén zhōng méi tuì yuē wǒ wú yǒng wú zhì qí mù yě
颜息射人中眉,退曰:“我无勇,吾志其目也。
shī tuì rǎn měng wěi shāng zú ér xiān
”师退,冉猛伪伤足而先。
qí xiōng huì nǎi hū yuē měng yě diàn
其兄会乃呼曰:“猛也殿。
èr yuè jǐ chǒu dān zi fá gǔ chéng liú zi fá yí lì
二月己丑,单子伐谷城,刘子伐仪栗。
xīn mǎo dān zi fá jiǎn chéng liú zi fá yú yǐ dìng wáng shì
辛卯,单子伐简城,刘子伐盂,以定王室。
zhào yāng yán yú jìn hóu yuē zhū hóu wéi sòng shì jìn hǎo nì qí shǐ yóu jù bù zhì
赵鞅言于晋侯曰:“诸侯唯宋事晋,好逆其使,犹惧不至。
jīn yòu zhí zhī shì jué zhū hóu yě
今又执之,是绝诸侯也。
jiāng guī lè qí
”将归乐祁。
shì yāng yuē sān nián zhǐ zhī wú gù ér guī zhī sòng bì pàn jìn
士鞅曰:“三年止之,无故而归之,宋必叛晋。
xiàn zi sī wèi zi liáng yuē guǎ jūn jù bù dé shì sòng jūn shì yǐ zhǐ zi
”献子私谓子梁曰:“寡君惧不得事宋君,是以止子。
zǐ gū shǐ hùn dài zi
子姑使溷代子。
zi liáng yǐ gào chén yín
”子梁以告陈寅。
chén yín yuē sòng jiāng pàn jìn shì qì hùn yě
陈寅曰:“宋将叛晋,是弃溷也。
bù rú dài zhī
不如待之。
lè qí guī zú yú dà xíng
”乐祁归,卒于大行。
shì yāng yuē sòng bì pàn bù rú zhǐ qí shī yǐ qiú chéng yān
士鞅曰:“宋必叛,不如止其尸以求成焉。
nǎi zhǐ zhū zhōu
”乃止诸州。
gōng qīn qí gōng lǐn qiū zhī fú
公侵齐,攻廪丘之郛。
zhǔ rén fén chōng huò rú mǎ hè yǐ jiù zhī suì huǐ zhī
主人焚冲,或濡马褐以救之,遂毁之。
zhǔ rén chū shī bēn
主人出,师奔。
yáng hǔ wěi bú jiàn rǎn měng zhě yuē měng zài cǐ bì bài
阳虎伪不见冉猛者,曰:“猛在此,必败。
měng zhú zhī gù ér wú jì wěi diān
”猛逐之,顾而无继,伪颠。
hǔ yuē jǐn kè qì yě
虎曰:“尽客气也。
shàn yuè shēng zǐ jiāng dài shì ér míng zhī
”苫越生子,将待事而名之。
yáng zhōu zhī yì huò yān míng zhī yuē yáng zhōu
阳州之役获焉,名之曰阳州。
xià qí guó xià gāo zhāng fá wǒ xī bǐ
夏,齐国夏、高张伐我西鄙。
jìn shì yāng zhào yāng xún yín jiù wǒ
晋士鞅、赵鞅、荀寅救我。
gōng huì jìn shī yú wǎ
公会晋师于瓦。
fàn xiàn zi zhí gāo zhào jiǎn zǐ zhōng xíng wén zi jiē zhí yàn
范献子执羔,赵简子、中行文子皆执雁。
lǔ yú shì shǐ shàng gāo
鲁于是始尚羔。
jìn shī jiāng méng wèi hóu yú chā tú zé
晋师将盟卫侯于 [插图]泽。
zhào jiǎn zǐ yuē qún chén shuí gǎn méng wèi jūn zhě
赵简子曰:“群臣谁敢盟卫君者?
shè tuó chéng hé yuē wǒ néng méng zhī
”涉佗、成何曰:“我能盟之。
wèi rén qǐng zhí niú ěr
”卫人请执牛耳。
chéng hé yuē wèi wú wēn yuán yě yān de shì zhū hóu
成何曰:“卫,吾温原也,焉得视诸侯?
jiāng shà shè tuó zùn wèi hóu zhī shǒu jí wàn wèi hóu nù
”将歃,涉佗捘卫侯之手及捥,卫侯怒。
wáng sūn gǔ qū jìn yuē méng yǐ xìn lǐ yě
王孙贾趋进曰:“盟以信礼也。
yǒu rú wèi jūn qí gǎn bù wéi lǐ shì shì ér shòu cǐ méng yě
有如卫君,其敢不唯礼是事,而受此盟也?
wèi hóu yù pàn jìn ér huàn zhū dài fū
卫侯欲叛晋,而患诸大夫。
wáng sūn gǔ shǐ cì yú jiāo dài fū wèn gù
王孙贾使次于郊,大夫问故。
gōng yǐ jìn gòu yǔ zhī qiě yuē guǎ rén rǔ shè jì qí gǎi bǔ sì guǎ rén cóng yān
公以晋诟语之,且曰:“寡人辱社稷,其改卜嗣,寡人从焉。
dài fū yuē shì wèi zhī huò qǐ jūn zhī guò yě
”大夫曰:“是卫之祸,岂君之过也?
gōng yuē yòu yǒu huàn yān wèi guǎ rén bì yǐ ér zi yǔ dài fū zhī zǐ wèi zhì
”公曰:“又有患焉,谓寡人必以而子与大夫之子为质。
dài fū yuē gǒu yǒu yì yě gōng zǐ zé wǎng
”大夫曰:“苟有益也,公子则往。
qún chén zhī zǐ gǎn bù jiē fù jī xiè yǐ cóng
群臣之子,敢不皆负羁絏以从。
jiāng xíng wáng sūn gǔ yuē gǒu wèi guó yǒu nán gōng shāng wèi cháng bù wéi huàn shǐ jiē xíng ér hòu kě
”将行,王孙贾曰:“苟卫国有难,工商未尝不为患,使皆行而后可。
gōng yǐ gào dài fū nǎi jiē jiāng xíng zhī
”公以告大夫,乃皆将行之。
xíng yǒu rì gōng cháo guó rén shǐ gǔ wèn yān yuē ruò wèi pàn jìn jìn wǔ fá wǒ bìng hé rú yǐ
行有日,公朝国人,使贾问焉,曰:“若卫叛晋,晋五伐我,病何如矣?
jiē yuē wǔ fá wǒ yóu kě yǐ néng zhàn
”皆曰:“五伐我,犹可以能战。
gǔ yuē rán zé rú pàn zhī bìng ér hòu zhì yān hé chí zhī yǒu
”贾曰:“然则如叛之,病而后质焉,何迟之有?
nǎi pàn jìn
”乃叛晋。
jìn rén qǐng gǎi méng fú xǔ
晋人请改盟,弗许。
qiū jìn shì yāng huì chéng huán gōng qīn zhèng wéi chóng láo bào yī quē yě
秋,晋士鞅会成桓公,侵郑,围虫牢,报伊阙也。
suì qīn wèi
遂侵卫。
jiǔ yuè shī qīn wèi jìn gù yě
九月,师侵卫,晋故也。
jì wù gōng chú jí gōng shān bù niǔ jiē bù dé zhì yú jì shì shū sūn zhé wú chǒng yú shū sūn shì shū zhòng zhì bù dé zhì yú lǔ
季寤、公鉏极、公山不狃皆不得志于季氏,叔孙辄无宠于叔孙氏,叔仲志不得志于鲁。
gù wǔ rén yīn yáng hǔ
故五人因阳虎。
yáng hǔ yù qù sān huán yǐ jì wù gèng jì shì yǐ shū sūn zhé gèng shū sūn shì jǐ gèng mèng shì
阳虎欲去三桓,以季寤更季氏,以叔孙辄更叔孙氏,己更孟氏。
dōng shí yuè shùn sì xiān gōng ér qí yān
冬十月,顺祀先公而祈焉。
xīn mǎo dì yú xī gōng
辛卯,禘于僖公。
rén chén jiāng xiǎng jì shì yú pú pǔ ér shā zhī jiè dōu chē yuē guǐ sì zhì
壬辰,将享季氏于蒲圃而杀之,戒都车曰:“癸巳至。
chéng zǎi gōng liǎn chù fù gào mèng sūn yuē jì shì jiè dōu chē hé gù
”成宰公敛处父告孟孙曰:“季氏戒都车,何故?
mèng sūn yuē wú fú wén
”孟孙曰:“吾弗闻。
chù fù yuē rán zé luàn yě bì jí yú zi xiān bèi zhū
”处父曰:“然则乱也,必及于子,先备诸。
yǔ mèng sūn yǐ rén chén wéi qī
”与孟孙以壬辰为期。
yáng hǔ qián qū lín chu yù huán zi yú rén yǐ pī dùn jiā zhī yáng yuè diàn
阳虎前驱,林楚御桓子,虞人以铍盾夹之,阳越殿。
jiāng rú pú pǔ huán zi zǎ wèi lín chu yuē ér xiān jiē jì shì zhī liáng yě ěr yǐ shì jì zhī
将如蒲圃,桓子咋谓林楚曰:“而先皆季氏之良也,尔以是继之。
duì yuē chén wén mìng hòu
”对曰:“臣闻命后。
yáng hǔ wéi zhèng lǔ guó fú yān
阳虎为政,鲁国服焉。
wéi zhī zhēng sǐ
违之,征死。
sǐ wú yì yú zhǔ
死无益于主。
huán zǐ yuē hé hòu zhī yǒu
”桓子曰:“何后之有?
ér néng yǐ wǒ shì mèng shì hu
而能以我适孟氏乎?
duì yuē bù gǎn ài sǐ jù bù miǎn zhǔ
”对曰:“不敢爱死,惧不免主。
huán zǐ yuē wǎng yě
”桓子曰:“往也。
mèng shì xuǎn yǔ rén zhī zhuàng zhě sān bǎi rén yǐ wéi gōng qī zhù shì yú mén wài
”孟氏选圉人之壮者三百人,以为公期筑室于门外。
lín chu nù mǎ jí qú ér chěng yáng yuè shè zhī bù zhōng zhù zhě hé mén
林楚怒马,及衢而骋,阳越射之,不中,筑者阖门。
yǒu zì mén jiān shè yáng yuè shā zhī
有自门间射阳越,杀之。
yáng hǔ jié gōng yǔ wǔ shū yǐ fá mèng shì
阳虎劫公与武叔,以伐孟氏。
gōng liǎn chù fù shuài chéng rén zì shàng dōng mén rù yǔ yáng shì zhàn yú nán mén zhī nèi fú shèng
公敛处父帅成人,自上东门入,与阳氏战于南门之内,弗胜。
yòu zhàn yú jí xià yáng shì bài
又战于棘下,阳氏败。
yáng hǔ shuō jiǎ rú gōng gōng qǔ bǎo yù dà gōng yǐ chū shě yú wǔ fù zhī qú qǐn ér wèi shí
阳虎说甲如公宫,取宝玉大弓以出,舍于五父之衢,寝而为食。
qí tú yuē zhuī qí jiāng zhì
其徒曰:“追其将至。
hǔ yuē lǔ rén wén yú chū xǐ yú zhēng sǐ hé xiá zhuī yú
”虎曰:“鲁人闻余出,喜于征死,何暇追余?
cóng zhě yuē xī
”从者曰:“嘻!
sù jià gōng liǎn yáng zài
速驾,公敛阳在。
gōng liǎn yáng qǐng zhuī zhī mèng sūn fú xǔ
”公敛阳请追之,孟孙弗许。
yáng yù shā huán zi mèng sūn jù ér guī zhī
阳欲杀桓子,孟孙惧而归之。
zi yán biàn shě jué yú jì shì zhī miào ér chū
子言辨舍爵于季氏之庙而出。
yáng hǔ rù yú huān yáng guān yǐ pàn
阳虎入于讙、阳关以叛。
zhèng sì chuǎn sì zi dà shū wéi zhèng
郑驷歂嗣子大叔为政。