jīng
【经】
jiǔ nián chūn wáng zhēng yuè
九年春,王正月。
xià sì yuè wù shēn zhèng bó chài zú
夏四月戊申,郑伯虿卒。
de bǎo yù dà gōng
得宝玉、大弓。
liù yuè zàng zhèng xiàn gōng
六月,葬郑献公。
qiū qí hóu wèi hóu cì yú wǔ shì
秋,齐侯、卫侯次于五氏。
qín bó zú
秦伯卒。
dōng zàng qín āi gōng
冬,葬秦哀公。
chuán
【传】
jiǔ nián chūn sòng gōng shǐ lè dà xīn méng yú jìn qiě nì lè qí zhī shī
九年春,宋公使乐大心盟于晋,且逆乐祁之尸。
cí wěi yǒu jí
辞,伪有疾。
nǎi shǐ xiàng cháo rú jìn méng qiě nì zǐ liáng zhī shī
乃使向巢如晋盟,且逆子梁之尸。
zǐ míng wèi tóng mén yòu shī chū yuē wú yóu cuī dié ér zi jī zhōng hé yě
子明谓桐门右师出,曰:“吾犹衰绖,而子击钟,何也?
yòu shī yuē sàng bù zài cǐ gù yě
”右师曰:“丧不在此故也。
jì ér gào rén yuē jǐ cuī dié ér shēng zǐ yú hé gù shě zhōng
”既而告人曰:“己衰绖而生子,余何故舍钟?
zǐ míng wén zhī nù yán yú gōng yuē yòu shī jiāng bù lì dài shì bù kěn shì jìn jiāng zuò luàn yě
”子明闻之怒,言于公曰:“右师将不利戴氏,不肯适晋,将作乱也。
bù rán wú jí
不然无疾。
nǎi zhú tóng mén yòu shī
”乃逐桐门右师。
zhèng sì chuǎn shā dèng xī ér yòng qí zhú xíng
郑驷歂杀邓析,而用其竹刑。
jūn zǐ wèi zi rán yú shì bù zhōng
君子谓:“子然于是不忠。
gǒu yǒu kě yǐ jiā yú guó jiā zhě qì qí yá kě yě
苟有可以加于国家者,弃其邪可也。
jìng nǚ zhī sān zhāng qǔ tóng guǎn yān
《静女》之三章,取彤管焉。
gān máo hé yǐ gào zhī qǔ qí zhōng yě
《竿旄》‘何以告之’,取其忠也。
gù yòng qí dào bù qì qí rén
故用其道,不弃其人。
shī yún bì fèi gān táng wù jiǎn wù fá zhào bó suǒ bá
《诗》云:‘蔽芾甘棠,勿翦勿伐,召伯所茇。
sī qí rén yóu ài qí shù kuàng yòng qí dào ér bù xù qí rén hu
’思其人犹爱其树,况用其道而不恤其人乎?
zi rán wú yǐ quàn néng yǐ
子然无以劝能矣。
xià yáng hǔ guī bǎo yù dà gōng
夏,阳虎归宝玉、大弓。
shū yuē de qì yòng yě
书曰“得”,器用也。
fán huò qì yòng yuē de de yòng yān yuē huò
凡获器用曰得,得用焉曰获。
liù yuè fá yáng guān
六月,伐阳关。
yáng hǔ shǐ fén lái mén
阳虎使焚莱门。
shī jīng fàn zhī ér chū bēn qí qǐng shī yǐ fá lǔ yuē sān jiā bì qǔ zhī
师惊,犯之而出,奔齐,请师以伐鲁,曰:“三加必取之。
qí hóu jiāng xǔ zhī
”齐侯将许之。
bào wén zi jiàn yuē chén cháng wèi lì yú shī shì yǐ
鲍文子谏曰:“臣尝为隶于施氏矣。
lǔ wèi kě qǔ yě
鲁未可取也。
shàng xià yóu hé zhòng shù yóu mù néng shì dà guó ér wú tiān zī
上下犹和,众庶犹睦,能事大国,而无天菑。
ruò zhī hé qǔ zhī
若之何取之?
yáng hǔ yù qín qí shī yě qí shī ba dà chén bì duō sǐ wáng jǐ yú shì hū fèn qí zhà móu
阳虎欲勤齐师也,齐师罢,大臣必多死亡,己于是乎奋其诈谋。
fu yáng hǔ yǒu chǒng yú jì shì ér jiāng shā jì sūn yǐ bù lì lǔ guó ér qiú róng yān
夫阳虎有宠于季氏,而将杀季孙,以不利鲁国,而求容焉。
qīn fù bù qīn rén jūn yān yòng zhī
亲富不亲仁,君焉用之?
jūn fù yú jì shì ér dà yú lǔ guó cí yáng hǔ suǒ yù qīng fù yě
君富于季氏,而大于鲁国,兹阳虎所欲倾覆也。
lǔ miǎn qí jí ér jūn yòu shōu zhī wú nǎi hài hu
鲁免其疾,而君又收之,无乃害乎?
qí hóu zhí yáng hǔ jiāng dōng zhī
”齐侯执阳虎,将东之。
yáng hǔ yuàn dōng nǎi qiú zhū xī bǐ
阳虎愿东,乃囚诸西鄙。
jǐn jiè yì rén zhī chē qiè qí zhóu má yuē ér guī zhī
尽借邑人之车,锲其轴,麻约而归之。
zài cōng líng qǐn yú qí zhōng ér táo
载葱灵,寝于其中而逃。
zhuī ér de zhī qiú yú qí
追而得之,囚于齐。
yòu yǐ cōng líng táo bēn sòng suì bēn jìn shì zhào shì
又以葱灵逃,奔宋,遂奔晋,适赵氏。
zhòng ní yuē zhào shì qí shì yǒu luàn hū
仲尼曰:“赵氏其世有乱乎。
qiū qí hóu fá jìn yí yí
秋,齐侯伐晋夷仪。
bì wú cún zhī fù jiāng shì zhī cí yǐ yǔ qí dì yuē cǐ yì yě bù sǐ fǎn bì qǔ yú gāo guó
敝无存之父将室之,辞,以与其弟,曰:“此役也不死,反必娶于高、国。
xiān dēng qiú zì mén chū sǐ yú liù xià
”先登,求自门出,死于霤下。
dōng guō shū ràng dēng lí mí cóng zhī yuē zi ràng ér zuǒ wǒ ràng ér yòu shǐ dēng zhě jué ér hòu xià
东郭书让登,犁弥从之,曰:“子让而左,我让而右,使登者绝而后下。
shū zuǒ mí xiān xià
”书左,弥先下。
shū yǔ wáng měng xi
书与王猛息。
měng yuē wǒ xiān dēng
猛曰:“我先登。
shū liǎn jiǎ yuē nǎng zhě zhī nán jīn yòu nán yān
”书敛甲曰:“曩者之难,今又难焉。
měng xiào yuē wú cóng zǐ rú cān zhī jìn
”猛笑曰:“吾从子如骖之靳。
jìn chē qiān shèng zài zhōng mù
晋车千乘在中牟。
wèi hóu jiāng rú wǔ shì bo guò zhī guī jiāo
卫侯将如五氏,卜过之,龟焦。
wèi hóu yuē kě yě
卫侯曰:“可也。
wèi chē dāng qí bàn guǎ rén dāng qí bàn dí yǐ
卫车当其半,寡人当其半,敌矣。
nǎi guò zhōng móu
”乃过中牟。
zhōng mù rén yù fá zhī wèi zhě shī pǔ wáng zài zhōng mù yuē wèi suī xiǎo qí jūn zài yān wèi kě shèng yě
中牟人欲伐之,卫褚师圃亡在中牟,曰:“卫虽小,其君在焉,未可胜也。
qí shī kè chéng ér jiāo qí shuài yòu jiàn yù bì bài zhī bù rú cóng qí
齐师克城而骄,其帅又贱,遇,必败之,不如从齐。
nǎi fá qí shī bài zhī
”乃伐齐师,败之。
qí hóu zhì zhuó mèi xìng yú wèi
齐侯致禚、媚、杏于卫。
qí hóu shǎng lí mí lí mí cí yuē yǒu xiān dēng zhě chén cóng zhī
齐侯赏犁弥,犁弥辞曰:“有先登者,臣从之。
xī zé ér yī lí zhì
晳帻而衣貍制。
gōng shǐ shì dōng guō shū yuē nǎi fū zǐ yě wú kuàng zi
”公使视东郭书,曰:“乃夫子也,吾贶子。
gōng shǎng dōng guō shū cí yuē bǐ bīn lǚ yě
”公赏东郭书,辞曰:“彼宾旅也。
nǎi shǎng lí mí
”乃赏犁弥。
qí shī zhī zài yí yí yě qí hóu wèi yí yí rén yuē de bì wú cún zhě yǐ wǔ jiā miǎn
齐师之在夷仪也,齐侯谓夷仪人曰:“得敝无存者,以五家免。
nǎi de qí shī
”乃得其尸。
gōng sān suì zhī
公三襚之;
yǔ zhī xī xuān yǔ zhí gài ér xiān guī zhī
与之犀轩与直盖,而先归之;
zuò yǐn zhě yǐ shī kū zhī qīn tuī zhī sān
坐引者,以师哭之,亲推之三。