jīng
【经】
sì nián chūn wáng zhēng yuè gōng huì qí hóu sòng gōng chén hóu wèi hóu zhèng bó xǔ nán cáo bó qīn cài
四年春,王正月,公会齐侯、宋公、陈侯、卫侯、郑伯、许男、曹伯侵蔡。
cài kuì
蔡溃。
suì fá chu cì yú xíng
遂伐楚,次于陉。
xià xǔ nán xīn chén zú
夏,许男新臣卒。
chu qū wán lái méng yú shī méng yú shào líng
楚屈完来盟于师,盟于召陵。
qí rén zhí chén yuán tāo tu
齐人执陈辕涛涂。
qiū jí jiāng rén huáng rén fá chén
秋,及江人、黄人伐陈。
bā yuè gōng zhì zì fá chu
八月,公至自伐楚。
zàng xǔ mù gōng
葬许穆公。
dōng shí yǒu èr yuè gōng sūn cí shuài shī huì qí rén sòng rén wèi rén zhèng rén xǔ rén cáo rén qīn chén
冬十有二月,公孙兹帅师会齐人、宋人、卫人、郑人、许人、曹人侵陈。
chuán
【传】
sì nián chūn qí hóu yǐ zhū hóu zhī shī qīn cài cài kuì suì fá chu
四年春,齐侯以诸侯之师侵蔡,蔡溃,遂伐楚。
chu zǐ shǐ yǔ shī yán yuē jūn chù běi hǎi guǎ rén chù nán hǎi wéi shì fēng mǎ niú bù xiāng jí yě
楚子使与师言曰:“君处北海,寡人处南海,唯是风马牛不相及也。
bù yú jūn zhī shè wú de yě hé gù
不虞君之涉吾地也,何故?
guǎn zhòng duì yuē xī zhào kāng gōng mìng wǒ xiān jūn dà gōng yuē wǔ hòu jiǔ bó nǚ shí zhēng zhī yǐ jiā fǔ zhōu shì
”管仲对曰:“昔召康公命我先君大公曰:‘五侯九伯,女实征之,以夹辅周室。
cì wǒ xiān jūn lǚ dōng zhì yú hǎi xi zhì yú hé nán zhì wū mù líng běi zhì yú wú dì
’赐我先君履,东至于海,西至于河,南至于穆陵,北至于无棣。
ěr gòng bāo máo bù rù wáng jì bù gòng wú yǐ suō jiǔ guǎ rén shì zhēng
尔贡包茅不入,王祭不共,无以缩酒,寡人是征。
zhāo wáng nán zhēng ér bù fù guǎ rén shì wèn
昭王南征而不复,寡人是问。
duì yuē gòng zhī bù rù guǎ jūn zhī zuì yě gǎn bù gòng gěi
”对曰:“贡之不入,寡君之罪也,敢不共给。
zhāo wáng zhī bù fù jūn qí wèn zhū shuǐ bīn
昭王之不复,君其问诸水滨。
shī jìn cì yú xíng
”师进,次于陉。
xià chu zǐ shǐ qū wán rú shī
夏,楚子使屈完如师。
shī tuì cì yú shào líng
师退,次于召陵。
qí hóu chén zhū hóu zhī shī yǔ qū wán chéng ér guān zhī
齐侯陈诸侯之师,与屈完乘而观之。
qí hóu yuē qǐ bù gǔ shì wèi
齐侯曰:“岂不谷是为?
xiān jūn zhī hǎo shì jì
先君之好是继。
yǔ bù gǔ tóng hào rú hé
与不谷同好如何?
duì yuē jūn huì jiǎo fú yú bì yì zhī shè jì rǔ shōu guǎ jūn guǎ jūn zhī yuàn yě
”对曰:“君惠徼福于敝邑之社稷,辱收寡君,寡君之愿也。
qí hóu yuē yǐ cǐ zhòng zhàn shuí néng yù zhī
”齐侯曰:“以此众战,谁能御之?
yǐ cǐ gōng chéng hé chéng bù kè
以此攻城,何城不克?
duì yuē jūn ruò yǐ dé suí zhū hóu shuí gǎn bù fú
”对曰:“君若以德绥诸侯,谁敢不服?
jūn ruò yǐ lì chǔ guó fāng chéng yǐ wéi chéng hàn shuǐ yǐ wéi chí suī zhòng wú suǒ yòng zhī
君若以力,楚国方城以为城,汉水以为池,虽众,无所用之。
qū wán jí zhū hóu méng
”屈完及诸侯盟。
chén yuán tāo tu wèi zhèng shēn hóu yuē shī chū yú chén zhèng zhī jiān guó bì shèn bìng
陈辕涛涂谓郑申侯曰:“师出于陈、郑之间,国必甚病。
ruò chū yú dōng fāng guān bīng yú dōng yí xún hǎi ér guī qí kě yě
若出于东方,观兵于东夷,循海而归,其可也。
shēn hóu yuē shàn
”申侯曰:“善。
tāo tu yǐ gào qí hóu xǔ zhī
”涛涂以告,齐侯许之。
shēn hóu jiàn yuē shī lǎo yǐ ruò chū yú dōng fāng ér yù dí jù bù kě yòng yě
申侯见,曰:“师老矣,若出于东方而遇敌,惧不可用也。
ruò chū yú chén zhèng zhī jiān gòng qí zī liáng fèi jù qí kě yě
若出于陈、郑之间,共其资粮屝屦,其可也。
qí hóu shuō yǔ zhī hǔ láo
”齐侯说,与之虎牢。
zhí yuán tāo tu
执辕涛涂。
qiū fá chén tǎo bù zhōng yě
秋,伐陈,讨不忠也。
xǔ mù gōng zú yú shī zàng zhī yǐ hóu lǐ yě
许穆公卒于师,葬之以侯,礼也。
fán zhū hóu hōng yú cháo huì jiā yī děng
凡诸侯薨于朝会,加一等;
sǐ wáng shì jiā èr děng
死王事,加二等。
yú shì yǒu yǐ gǔn liǎn
于是有以衮敛。
dōng shū sūn dài bó shuài shī huì zhū hóu zhī shī qīn chén
冬,叔孙戴伯帅师,会诸侯之师侵陈。
chén chéng guī yuán tāo tu
陈成,归辕涛涂。
chū jìn xiàn gōng yù yǐ lí jī wèi fū rén bo zhī bù jí shì zhī jí
初,晋献公欲以骊姬为夫人,卜之不吉,筮之吉。
gōng yuē cóng shì
公曰:“从筮。
bǔ rén yuē shì duǎn guī cháng bù rú cóng cháng
”卜人曰:“筮短龟长,不如从长。
qiě qí yáo yuē zhuān zhī yū ràng gōng zhī yú
且其繇曰:‘专之渝,攘公之羭。
yī xūn yī yóu shí nián shàng yóu yǒu chòu
一薰一莸,十年尚犹有臭。
bì bù kě
’必不可。
fú tīng
简公不听。
lì zhī shēng xī qí
立之,生奚齐。
qí dì shēng zhuó zǐ
其娣生卓子。
jí jiāng lì xī qí jì yǔ zhōng dài fū chéng móu jī wèi tài zǐ yuē jūn mèng qí jiāng bì sù jì zhī
及将立奚齐,既与中大夫成谋,姬谓大子曰:“君梦齐姜,必速祭之。
tài zǐ jì yú qǔ wò guī zuò yú gōng
”大子祭于曲沃,归胙于公。
gōng tián jī tián zhū gōng liù rì
公田,姬寘诸宫六日。
gōng zhì dú ér xiàn zhī
公至,毒而献之。
gōng jì zhī de de fén
公祭之地,地坟;
yǔ quǎn quǎn bì
与犬,犬毙;
yǔ xiǎo chén xiǎo chén yì bì
与小臣,小臣亦毙。
jī qì yuē zéi yóu tài zǐ
姬泣曰:“贼由大子。
tài zǐ bēn xīn chéng
”大子奔新城。
gōng shā qí fu dù yuán kuǎn
公杀其傅杜原款。
huò wèi tài zǐ zi cí jūn bì biàn yān
或谓大子:“子辞,君必辩焉。
tài zǐ yuē jūn fēi jī shì jū bù ān shí bù bǎo
”大子曰:“君非姬氏,居不安,食不饱。
wǒ cí jī bì yǒu zuì
我辞,姬必有罪。
jūn lǎo yǐ wú yòu bù lè
君老矣,吾又不乐。
yuē zi qí xíng hu
”曰:“子其行乎!
tài zǐ yuē jūn shí bù chá qí zuì bèi cǐ míng yě yǐ chū rén shuí nà wǒ
”大子曰:“君实不察其罪,被此名也以出,人谁纳我?
shí èr yuè wù shēn yì yú xīn chéng
”十二月戊申,缢于新城。
jī suì zèn èr gōng zǐ yuē jiē zhī zhī
姬遂谮二公子曰:“皆知之。
zhòng ěr bēn pú yí wú bēn qū
”重耳奔蒲,夷吾奔屈。