jīng
【经】
èr shí yǒu sān nián chūn qí hóu fá sòng wéi mín
二十有三年春,齐侯伐宋,围缗。
xià wǔ yuè gēng yín sòng gōng cí fù zú
夏五月庚寅,宋公兹父卒。
qiū chu rén fá chén
秋,楚人伐陈。
dōng shí yǒu yī yuè qǐ zi zú
冬十有一月,杞子卒。
chuán
【传】
èr shí sān nián chūn qí hóu fá sòng wéi mín yǐ tǎo qí bù yǔ méng yú qí yě
二十三年春,齐侯伐宋,围缗,以讨其不与盟于齐也。
xià wǔ yuè sòng xiāng gōng zú shāng yú hóng gù yě
夏五月,宋襄公卒,伤于泓故也。
qiū chu chéng de chén shuài shī fá chén tǎo qí èr yú sòng yě
秋,楚成得臣帅师伐陈,讨其贰于宋也。
suì qǔ jiāo yí chéng dùn ér hái
遂取焦、夷,城顿而还。
zi wén yǐ wéi zhī gōng shǐ wèi lìng yǐn
子文以为之功,使为令尹。
shū bó yuē zi ruò guó hé
叔伯曰:“子若国何?
duì yuē wú yǐ jìng guó yě
”对曰:“吾以靖国也。
fu yǒu dà gōng ér wú guì shì qí rén néng jìng zhě yǔ yǒu jǐ
夫有大功而无贵仕,其人能靖者与,有几?
jiǔ yuè jìn huì gōng zú
九月,晋惠公卒。
huái gōng mìng wú cóng wáng rén
怀公命无从亡人。
qī qī ér bù zhì wú shè
期,期而不至,无赦。
hú tū zhī zǐ máo jí yǎn cóng zhòng ěr zài qín fú zhào
狐突之子毛及偃从重耳在秦,弗召。
dōng huái gōng zhí hú tū yuē zǐ lái zé miǎn
冬,怀公执狐突曰:“子来则免。
duì yuē zi zhī néng shì fù jiào zhī zhōng gǔ zhī zhì yě
”对曰:“子之能仕,父教之忠,古之制也。
cè míng wěi zhì èr nǎi pì yě
策名委质,贰乃辟也。
jīn chén zhī zǐ míng zài zhòng ěr yǒu nián shù yǐ
今臣之子名在重耳,有年数矣。
ruò yòu zhào zhī jiào zhī èr yě
若又召之,教之贰也。
fù jiào zǐ èr hé yǐ shì jūn
父教子贰,何以事君?
xíng zhī bù làn jūn zhī míng yě chén zhī yuàn yě
刑之不滥,君之明也,臣之愿也。
yín xíng yǐ chěng shuí zé wú zuì
淫刑以逞,谁则无罪?
chén wén mìng yǐ
我听从您的命令。
nǎi shā zhī
”乃杀之。
bo yǎn chēng jí bù chū yuē zhōu shū yǒu zhī nǎi dà míng fú
卜偃称疾不出,曰:“《周书》有之:‘乃大明服。
jǐ zé bù míng ér shā rén yǐ chěng bù yì nán hu
’己则不明而杀人以逞,不亦难乎?
mín bú jiàn dé ér wéi lù shì wén qí hé hòu zhī yǒu
民不见德而唯戮是闻,其何后之有?
shí yī yuè qǐ chéng gōng zú
十一月,杞成公卒。
shū yuē zi
书曰“子”。
qǐ yí yě
杞,夷也。
bù shū míng wèi tóng méng yě
不书名,未同盟也。
fán zhū hóu tóng méng sǐ zé fù yǐ míng lǐ yě
凡诸侯同盟,死则赴以名,礼也。
fù yǐ míng zé yì shū zhī bù rán zé fǒu pì bù mǐn yě
赴以名则亦书之,不然则否,辟不敏也。
jìn gōng zǐ zhòng ěr zhī jí yú nán yě jìn rén fá zhū pú chéng
晋公子重耳之及于难也,晋人伐诸蒲城。
pú chéng rén yù zhàn zhòng ěr bù kě yuē bǎo jūn fù zhī mìng ér xiǎng qí shēng lù yú shì hū dé rén
蒲城人欲战,重耳不可,曰:“保君父之命而享其生禄,于是乎得人。
yǒu rén ér xiào zuì mò dà yān
有人而校,罪莫大焉。
wú qí bēn yě
吾其奔也。
suì bēn dí
”遂奔狄。
cóng zhě hú yǎn zhào shuāi diān jié wèi wǔ zi sī kōng jì zǐ
从者狐偃、赵衰、颠颉、魏武子、司空季子。
dí rén fá sè jiù rú huò qí èr nǚ shū wěi jì wěi nà zhū gōng zi
狄人伐啬咎如,获其二女:叔隗、季隗,纳诸公子。
gōng zǐ qǔ jì wěi shēng bó tiáo shū liú
公子取季隗,生伯鯈、叔刘;
yǐ shū wěi qī zhào shuāi shēng dùn
以叔隗妻赵衰,生盾。
jiāng shì qí wèi jì wěi yuē dài wǒ èr shí wǔ nián bù lái ér hòu jià
将适齐,谓季隗曰:“待我二十五年,不来而后嫁。
duì yuē wǒ èr shí wǔ nián yǐ yòu rú shì ér jià zé jiù mù yān
”对曰:“我二十五年矣,又如是而嫁,则就木焉。
qǐng dài zi
请待子。
chù dí shí èr nián ér xíng
”处狄十二年而行。
guò wèi wèi wén gōng bù lǐ yān
过卫,卫文公不礼焉。
chū yú wǔ lù qǐ shí yú yě rén yě rén yǔ zhī kuài gōng zǐ nù yù biān zhī
出于五鹿,乞食于野人,野人与之块,公子怒,欲鞭之。
zi fàn yuē tiān cì yě
子犯曰:“天赐也。
qǐ shǒu shòu ér zài zhī
”稽首,受而载之。
jí qí qí huán gōng qī zhī yǒu mǎ èr shí chéng gōng zǐ ān zhī
及齐,齐桓公妻之,有马二十乘,公子安之。
cóng zhě yǐ wéi bù kě
从者以为不可。
jiāng xíng móu yú sāng xià
将行,谋于桑下。
cán qiè zài qí shàng yǐ gào jiāng shì
蚕妾在其上,以告姜氏。
jiāng shì shā zhī ér wèi gōng zǐ yuē zi yǒu sì fāng zhī zhì qí wén zhī zhě wú shā zhī yǐ
姜氏杀之,而谓公子曰:“子有四方之志,其闻之者,吾杀之矣。
gōng zǐ yuē wú zhī
”公子曰:“无之。
jiāng yuē xíng yě
”姜曰:“行也。
huái yǔ ān shí bài míng
怀与安,实败名。
gōng zǐ bù kě jiāng yǔ zi fàn móu zuì ér qiǎn zhī
”公子不可,姜与子犯谋,醉而遣之。
xǐng yǐ gē zhú zi fàn
醒,以戈逐子犯。
jí cáo cáo gòng gōng wén qí pián xié yù guān qí luǒ
及曹,曹共公闻其骈胁,欲观其裸。
yù báo ér guān zhī
浴,薄而观之。
xī fù jī zhī qī yuē wú guān jìn gōng zǐ zhī cóng zhě jiē zú yǐ xiàng guó
僖负羁之妻曰:“吾观晋公子之从者,皆足以相国。
ruò yǐ xiāng fū zǐ bì fǎn qí guó
若以相,夫子必反其国。
fǎn qí guó bì děi zhì yú zhū hóu
反其国,必得志于诸侯。
dé zhì yú zhū hóu ér zhū wú lǐ cáo qí shǒu yě
得志于诸侯而诛无礼,曹其首也。
zi hé zǎo zì èr yān
子盍蚤自贰焉。
nǎi kuì pán cān tián bì yān
”乃馈盘飧,寘璧焉。
gōng zǐ shòu cān fǎn bì
公子受飧反璧。
jí sòng sòng xiāng gōng zèng zhī yǐ mǎ èr shí chéng
及宋,宋襄公赠之以马二十乘。
jí zhèng zhèng wén gōng yì bù lǐ yān
及郑,郑文公亦不礼焉。
shū zhān jiàn yuē chén wén tiān zhī suǒ qǐ rén fú jí yě
叔詹谏曰:“臣闻天之所启,人弗及也。
jìn gōng zǐ yǒu sān yān tiān qí huò zhě jiāng jiàn zhū jūn qí lǐ yān
晋公子有三焉,天其或者将建诸,君其礼焉。
nán nǚ tóng xìng qí shēng bù fán
男女同姓,其生不蕃。
jìn gōng zǐ jī chū yě ér zhì yú jīn yī yě
晋公子,姬出也,而至于今,一也。
lí wài zhī huàn ér tiān bù jìng jìn guó dài jiāng qǐ zhī èr yě
离外之患,而天不靖晋国,殆将启之,二也。
yǒu sān shì zú yǐ shàng rén ér cóng zhī sān yě
有三士足以上人,而从之,三也。
jìn zhèng tóng chái qí guò zǐ dì gù jiāng lǐ yān kuàng tiān zhī suǒ qǐ hu
晋、郑同侪,其过子弟,固将礼焉,况天之所启乎?
fú tīng
简公不听。
jí chu chu zi xiǎng zhī yuē gōng zǐ ruò fǎn jìn guó zé hé yǐ bào bù gǔ
及楚,楚子飨之,曰:“公子若反晋国,则何以报不谷?
duì yuē zǐ nǚ yù bó zé jūn yǒu zhī yǔ máo chǐ gé zé jūn de shēng yān
”对曰:“子女玉帛则君有之,羽毛齿革则君地生焉。
qí bō jí jìn guó zhě jūn zhī yú yě qí hé yǐ bào jūn
其波及晋国者,君之馀也,其何以报君?
yuē suī rán hé yǐ bào wǒ
”曰:“虽然,何以报我?
duì yuē ruò yǐ jūn zhī líng de fǎn jìn guó jìn chu zhì bīng yù yú zhōng yuán qí pì jūn sān shè
”对曰:“若以君之灵,得反晋国,晋、楚治兵,遇于中原,其辟君三舍。
ruò bù huò mìng qí zuǒ zhí biān mǐ yòu shǔ gāo jiān yǐ yǔ jūn zhōu xuán
若不获命,其左执鞭弭,右属櫜鞬,以与君周旋。
zi yù qǐng shā zhī
”子玉请杀之。
chu zǐ yuē jìn gōng zǐ guǎng ér jiǎn wén ér yǒu lǐ
楚子曰:“晋公子广而俭,文而有礼。
qí cóng zhě sù ér kuān zhōng ér néng lì
其从者肃而宽,忠而能力。
jìn hóu wú qīn wài nèi è zhī
晋侯无亲,外内恶之。
wú wén jī xìng táng shū zhī hòu qí hòu shuāi zhě yě qí jiāng yóu jìn gōng zǐ hu
吾闻姬姓,唐叔之后,其后衰者也,其将由晋公子乎。
tiān jiàng xìng zhī shuí néng fèi zhī
天将兴之,谁能废之!
wéi tiān bì yǒu dà jiù
违天必有大咎。
nǎi sòng zhū qín
”乃送诸秦。
qín bó nà nǚ wǔ rén huái yíng yǔ yān fèng yí wò guàn jì ér huī zhī
秦伯纳女五人,怀嬴与焉,奉匜沃盥,既而挥之。
nù yuē qín jìn pǐ yě hé yǐ bēi wǒ
怒曰:“秦、晋匹也,何以卑我!
gōng zǐ jù xiang fu er qiu
”公子惧,降服而囚。
tā rì gōng xiǎng zhī
他日,公享之。
zi fàn yuē wú bù rú shuāi zhī wén yě
子犯曰:“吾不如衰之文也。
qǐng shǐ shuāi cóng
请使衰从。
gōng zǐ fù hé shuǐ gōng fù liù yuè
”公子赋《河水》,公赋《六月》。
zhào shuāi yuē zhòng ěr bài cì
赵衰曰:“重耳拜赐。
gōng zǐ jiàng bài qǐ shǒu gōng jiàng yī jí ér cí yān
”公子降拜稽首,公降一级而辞焉。
shuāi yuē jūn chēng suǒ yǐ zuǒ tiān zǐ zhě mìng zhòng ěr zhòng ěr gǎn bù bài
衰曰:“君称所以佐天子者命重耳,重耳敢不拜。