xiàng qiáng
项强
fēng shī
【风湿】
fáng fēng fán yāo tòng xiàng qiáng bù kě huí tóu nǎi shǒu zú tài yáng zhèng bì xū yòng cǐ
防风:凡腰痛项强,不可回头,乃手足太阳症,必须用此。
jīng jiè qiū hòu zuò zhěn jí pū chuáng xià lì chūn qù zhī
荆芥:秋后作枕及铺床下,立春去之。
qiāng huó bái zhǐ gǎo běn bò hé jú huā bèi mǔ
羌活、白芷、藁本、薄荷、菊花、贝母。
jiǎo qì
脚气
fēng hán shī qì
【风寒湿气】
cǎo bù
〔草部〕
niú bàng jiǎo qì fēng dú jìn jiǔ yǐn
牛蒡:脚气风毒,浸酒饮。
rěn dōng jiǎo qì jīn gǔ yǐn tòng rè jiǔ fú mò
忍冬:脚气筋骨引痛,热酒服末。
mù biē zi fū chǎo qù yóu tóng guì mò rè jiǔ fú qǔ hàn
木鳖子:麸炒去油,同桂末,热酒服,取汗。
gāo liáng jiāng jiǎo qì rén wǎn shí bù xiāo yù zuò tǔ zhě jiān fú jí xiāo
高良姜:脚气人晚食不消,欲作吐者,煎服即消。
dān shēn fēng bì zú ruǎn zì jiǔ yǐn
丹参:风痹足软,渍酒饮。
gǔ cài
〔谷菜〕
chǐ huàn jiǎo rén cháng zì jiǔ yǐn yǐ zǐ fu zhī
豉:患脚人常渍酒饮,以滓傅之。
yì yǐ rén gàn shī jiǎo qì zhǔ zhōu shí dà yàn
薏苡仁:干湿脚气,煮粥食,大验。
cǎo huái xiāng gàn shī jiǎo qì wèi mò jiǔ fú
(艹怀)香:干湿脚气,为末酒服。
guǒ mù xìng rén qín jiāo shǔ jiāo màn jiāo dà fù pí bìng zhǔ fēng hán shī jiǎo qì
〔果木〕杏仁、秦椒、蜀椒、蔓椒、大腹皮:并主风寒湿脚气。
bīng láng fēng shī jiǎo qì chōng xīn bù shí rén wèi mò tóng niào fú
槟榔:风湿脚气冲心,不识人,为末,童尿服。
shā niú niào yì kě
沙牛尿亦可。
lǎo rén ruò rén jiǎo qì zhàng mǎn yǐ chǐ zhī fú
老人弱人脚气胀满,以豉汁服。
wú zhū yú hán shī jiǎo qì lì dà cháng yōng qì
吴茱萸:寒湿脚气,利大肠壅气。
chōng xīn tóng shēng jiāng léi zhī fú
冲心,同生姜擂汁服。
wū yào jiǎo qì chè tòng jìn jiǔ fú
乌药:脚气掣痛,浸酒服。
sōng jié fēng xū jiǎo bì tòng niàng jiǔ yǐn
松节:风虚脚痹痛,酿酒饮。
shī rè liú zhù
【湿热流注】
cǎo bù
〔草部〕
gān suì xiè shèn zàng fēng shī xià zhù jiǎo qì zhǒng tòng shēng chuāng tóng mù biē zi rù zhū shèn wēi shí qǔ lì
甘遂:泻肾脏风湿下注,脚气肿痛生疮,同木鳖子入猪肾煨食,取利。
wēi líng xian jiǎo qì rù fù zhàng mèn chuǎn jí wèi mò jiǔ fú èr qián huò wèi wán fú tòng jiǎn yào yì jiǎn
威灵仙:脚气入腹,胀闷喘急,为末,酒服二钱,或为丸服,痛减药亦减。
yóu cǎo shī bì jiǎo qì niào shǎo tóng xiǎo dòu zhǔ shí
莸草:湿痹脚气尿少,同小豆煮食。
sān bái cǎo jiǎo qì fēng dú léi jiǔ fú
三白草:脚气风毒,擂酒服。
gǔ cài
〔谷菜〕
hú má yāo jiǎo tòng bì chǎo mò rì fú zhì yī nián yǒng chài
胡麻:腰脚痛痹,炒末,日服至一年,永瘥。
dà má rén jiǎo qì fù bì jìn jiǔ fú
大麻仁:脚气腹痹,浸酒服。
zhǒng kě yán zhī zhǔ xiǎo dòu shí
肿渴,研汁煮小豆食。
chì xiǎo dòu tóng lǐ yú zhǔ shí chú shī rè jiǎo qì
赤小豆:同鲤鱼煮食,除湿热脚气。
hēi dà dòu zhǔ zhī yǐn zhǔ fēng dú jiǎo qì chōng xīn fán mèn bù shí rén
黑大豆:煮汁饮,主风毒脚气冲心,烦闷不识人。
mǎ chǐ xiàn jiǎo qì fú zhǒng niào sè zhǔ shí
马齿苋:脚气浮肿尿涩,煮食。
guǒ mù
〔果木〕
mù guā shī bì jiǎo qì chōng xīn jiān fú
木瓜:湿痹脚气冲心,煎服。
zhī yè jiē liáng
枝、叶皆良。
táo rén jiǎo qì yāo tòng wèi mò jiǔ fú yī yè jí xiāo
桃仁:脚气腰痛,为末酒服,一夜即消。
sāng yè jí zhī jiǎo qì shuǐ qì nóng jiān zhī fú lì dà xiǎo cháng
桑叶及枝:脚气水气,浓煎汁服,利大小肠。
yù lǐ rén jiǎo qì zhǒng chuǎn dà xiǎo biàn bù lì tóng yì yǐ zhǔ zhōu shí
郁李仁:脚气肿喘,大小便不利,同薏苡煮粥食。
fú shén mù jiǎo qì bì tòng wèi mò jiǔ fú
茯神木:脚气痹痛,为末酒服。
shòu bù
〔兽部〕
zhū gān shèn dù zuò shēng shí zhì lǎo rén jiǎo qì
猪肝、肾、肚:作生食,治老人脚气。
xǐ xiè
【洗渫】
shān cái nán cái zhāng cái diào zhāng fū yí bìng jiān shuǐ xūn xǐ
杉材、楠材、樟材、钓樟、枎栘:并煎水熏洗。
bái fán tāng biē ròu tóng cāng zhú cāng ěr xún fēng téng zhǔ zhī xǐ
白矾汤、鳖肉:同苍术、苍耳、寻风藤煮汁洗。
fū tiē
【敷贴】
bì má rén tóng sū hé xiāng wán tiē zú xīn tòng jí zhǐ
蓖麻仁:同苏合香丸贴足心,痛即止。
wū jiù pí jiǎo qì shēng chuāng yǒu chóng mò fu zhuī xián
乌桕皮:脚气生疮有虫,末傅追涎。
yáng jiǎo shāo yán jiǔ diào fu zhī qǔ hàn yǒng bù fā
羊角:烧研酒调傅之,取汗,永不发。
mù guā dài shèng tà zhī
木瓜:袋盛踏之。
shǔ jiāo dài shèng tà zhī
蜀椒:袋盛踏之。
yùn xūn
【熨熏】
mài fū cù zhēng rè yùn
麦麸:醋蒸热熨。
cán shā zhēng rè yùn
蚕沙:蒸热熨。
shuò diào gēn jiǔ cù zhēng rè yùn
蒴藋根:酒、醋蒸热熨。
jiàn wàng
健忘
bǔ xū
【补虚】
cǎo mù
〔草木〕
rén shēn kāi xīn yì zhì lìng rén bù wàng tóng zhū fáng liàn guò jiǔ fú
人参:开心益智,令人不忘,同猪肪炼过,酒服。
yuǎn zhì dìng xīn shèn qì yì zhì huì bù wàng wèi mò jiǔ fú
远志:定心肾气,益智慧不忘,为末,酒服。
xiān máo jiǔ fú tōng shén qiáng jì cōng míng
仙茅:久服通神,强记聪明。
yín yáng huò yì qì qiáng zhì lǎo rén hūn mào zhōng nián jiàn wàng
淫羊藿:益气强志,老人昏耄,中年健忘。
gǔ cài guǒ mù
〔谷菜果木〕
má bó zhǔ jiàn wàng
麻勃:主健忘。
qī xī rì shōu yī shēng tóng rén cān èr liǎng wèi mò zhēng shú měi wò fú yī dāo guī néng jǐn zhī sì fāng shì
七夕日收一升,同人参二两为末,蒸熟,每卧服一刀圭,能尽知四方事。
shān yào zhèn xīn shén ān hún pò zhǔ jiàn wàng kāi dá xīn kǒng duō jì shì
山药:镇心神,安魂魄,主健忘,开达心孔,多记事。
lián shí qīng xīn níng shén mò fú
莲实:清心宁神,末服。
tán rè
【痰热】
cǎo guǒ
〔草果〕
huáng lián jiàng xīn huǒ lìng rén bù wàng
黄连:降心火,令人不忘。
xuán cān bǔ shèn zhǐ wàng
玄参:补肾止忘。
shāng lù huā rén xīn hūn sāi duō wàng xǐ wù wèi mò yè fú mèng zhōng yì xǐng wù yě
商陆花:人心昏塞,多忘喜误,为末,夜服,梦中亦醒悟也。
táo zhī zuò zhěn jí kè rén pèi zhī zhǔ jiàn wàng
桃枝:作枕及刻人佩之,主健忘。
jīn shí shòu
〔金石兽〕
jiù tiě huá xīn xū huǎng hū jiàn wàng huǒ shāo cuì jiǔ jìn shuǐ rì fú
旧铁铧:心虚恍惚健忘,火烧淬酒浸水,日服。
tiě huá fěn jīn báo yín báo yín gāo zhū shā kōng qīng bái shí yīng xīn zàng fēng rè jīng jì shàn wàng huà tán ān shén tóng zhū shā wèi mò fú
铁华粉、金薄、银薄、银膏、朱砂、空青、白石英:心脏风热,惊悸善忘,化痰安神,同朱砂为末服。
niú huáng chú tán rè jiàn wàng
牛黄:除痰热健忘。
xiāo kě
消渴
shēng jīn rùn zào
【生津润燥】
cǎo bù
〔草部〕
guā lóu gēn wèi xiāo kě yào yào jiān tāng zuò fěn áo gāo jiē liáng
栝蒌根:为消渴要药,煎汤、作粉、熬膏皆良。
bái sháo yào tóng gān cǎo jiān fú rì sān kě shí nián zhě yì yù
白芍药:同甘草煎服,日三,渴十年者亦愈。
lán yè shēng jīn zhǐ kě chú chén qì
兰叶:生津止渴,除陈气。
bā jiāo gēn zhī rì yǐn
芭蕉根汁:日饮。
niú bàng zi kuí gēn xiāo kě xiǎo biàn bù lì jiān fú
牛蒡子、葵根:消渴,小便不利,煎服;
xiāo zhōng niào duō yì jiān fú
消中尿多,亦煎服。
gǔ cài
〔谷菜〕
qīng liáng mǐ sù mǐ má zi rén zhǔ zhī
青粱米、粟米、麻子仁:煮汁。
mán jing gēn zhú sǔn shēng jiāng jì yú dǎn huò wán fú
蔓菁根、竹笋、生姜:鲫鱼胆和丸服。
guǒ mù
〔果木〕
wū méi zhǐ kě shēng jīn wēi yán shuǐ jiān rù chǐ zài jiān fú
乌梅:止渴生津,微研水煎,入豉再煎服。
bēi shì zhǐ fán kě
椑柿:止烦渴。
jiàng huǒ qīng jīn
【降火清金】
cǎo bù
〔草部〕
tiān mén dōng huáng lián sān xiāo huò jiǔ zhǔ huò zhū dǔ zhēng huò dōng guā zhī jìn wèi wán fú
天门冬、黄连:三消,或酒煮,或猪肚蒸,或冬瓜汁浸,为丸服。
xiǎo biàn rú yóu zhě tóng guā lóu gēn wán fú
小便如油者,同栝蒌根丸服。
zǐ gé chǎn hòu fán kě jiān shuǐ fú
紫葛:产后烦渴,煎水服。
yàn rù cǎo shāo huī tóng mǔ lì yáng fèi wèi mò fú
燕蓐草:烧灰,同牡蛎、羊肺为末服。
gǔ cài
〔谷菜〕
xiǎo mài zuò zhōu fàn shí
小麦:作粥饭食。
yì yǐ rén zhǔ zhī
薏苡仁:煮汁。
wū dòu zhì niú dǎn bǎi rì tūn zhī
乌豆:置牛胆百日,吞之。
dà dòu miáo sū zhì mò fú
大豆苗:酥炙末服。
chì xiǎo dòu zhǔ zhī
赤小豆:煮汁。
dōng guā lì xiǎo biàn zhǐ xiāo kě chǔ zhī yǐn
冬瓜:利小便,止消渴,杵汁饮。
gàn ráng jiān zhī
干瓤煎汁。
miáo yè zi jù liáng
苗、叶、子俱良。
guǒ mù
〔果木〕
lí zhī ān luó guǒ jiān yǐn
梨汁、庵罗果:煎饮。
lín qín jì shí xī guā gān zhè wū yù huáng bò zhǐ xiāo kě niào duō néng shí zhǔ zhī fú
林檎、芰实、西瓜、甘蔗、乌芋、黄檗:止消渴,尿多能食,煮汁服。
sāng bái pí zhǔ zhī
桑白皮:煮汁。
bǔ xū zī yīn
【补虚滋阴】
cǎo bù
〔草部〕
dì huáng zhī mǔ wēi ruí zhǐ fán kě jiān zhī yǐn
地黄、知母、葳蕤:止烦渴,煎汁饮。
rén shēn shēng jīn yè zhǐ xiāo kě wèi mò jī zǐ qīng diào fú
人参:生津液,止消渴,为末,鸡子清调服。
tóng guā lóu gēn wán fú
同栝蒌根,丸服。
tóng fěn cǎo zhū dǎn zhī wán fú
同粉草、猪胆汁,丸服。
tóng gé fěn mì áo gāo fú
同葛粉、蜜,熬膏服。
tù sī zǐ jiān yǐn
菟丝子:煎饮。
gǔ cài guǒ mù
〔谷菜果木〕
nuò mǐ fěn zuò mí yī dòu shí huò jiǎo zhī hé mì fú
糯米粉:作糜一斗食,或绞汁和蜜服。
nuò gǔ chǎo qǔ huā tóng sāng bái pí jiān yǐn zhì sān xiāo
糯谷:炒取花,同桑白皮煎饮,治三消。
dào ráng xīn huī jìn zhī fú
稻穣心灰:浸汁服。
ǒu zhī yē zi jiāng lì ké zhǔ zhī fú
藕汁、椰子浆、栗壳:煮汁服。
shí lín qín shòu
〔石鳞禽兽〕
yù shí shí zhōng rǔ gé jiè lǐ yú jiā yú jì yú niàng chá wēi shí bù guò shù méi
礜石、石钟乳、蛤蚧、鲤鱼、嘉鱼、鲫鱼:酿茶煨食,不过数枚。
é zhǔ zhī
鹅:煮汁。
bái gē qiē piàn tóng tǔ sū jiān zhī yàn zhī
白鸽:切片,同土苏煎汁,咽之。
shā chóng
【杀虫】
mù shí
〔木石〕
kǔ liàn gēn pí xiāo kě yǒu chóng jiān shuǐ rù shè xiāng fú rén suǒ bù zhī
苦楝根皮:消渴有虫,煎水入麝香服,人所不知。
yán mò tóng huí xiāng mò fú
研末,同茴香末服。
yān jiāo tóng shēng jiāng jìn shuǐ rì yǐn
烟胶:同生姜浸水,日饮。
cí huáng shèn xiāo niào shù tóng yán chǎo gān jiāng wán fú
雌黄:肾消尿数,同盐炒干姜,丸服。
lín qín
〔鳞禽〕
shàn tóu qiū yú shāo yán tóng bò hé yè xīn shuǐ fú èr qián
鳝头、鳅鱼:烧研,同薄荷叶,新水服二钱。
wǔ líng zhī tóng hēi dòu mò měi fú sān qián dōng guā pí tāng xià
五灵脂:同黑豆末,每服三钱,冬瓜皮汤下。
yí jīng mèng xiè
遗精梦泄
xīn xū
【心虚】
cǎo mù guǒ shí
〔草木果石〕
shí lián ròu tóng lóng gǔ yì zhì děng fēn mò fú
石莲肉:同龙骨、益智等分末服。
jiǔ jìn zhū dǔ wán míng shuǐ zhī dān
酒浸,猪肚丸,名水芝丹。
zhū shā xīn xū yí jīng rù zhū xīn zhǔ shí
朱砂:心虚遗精,入猪心煮食。
shèn xū
【肾虚】
cǎo cài
〔草菜〕
shān yào yì shèn qì zhǐ xiè jīng wèi mò jiǔ fú
山药:益肾气,止泄精,为末酒服。
bǔ gǔ zhī zhǔ gǔ suǐ shāng bài shèn lěng jīng liú tóng qīng yán mò fú
补骨脂:主骨髓伤败,肾冷精流,同青盐末服。
shí lóng ruì bǔ yīn qì bù zú shī jīng jīng lěng
石龙芮:补阴气不足,失精茎冷。
guǒ mù
〔果木〕
hú táo fáng láo shāng shèn kǒu kě jīng yì zì chū dà biàn zào xiǎo biàn huò chì huò lì tóng fù zǐ fú líng wán fú
胡桃:房劳伤肾,口渴精溢自出,大便燥,小便或赤或利,同附子、茯苓丸服。
zhè bái pí láo sǔn mèng jiāo xiè jīng tóng sāng bái pí zhǔ jiǔ fú
柘白皮:劳损梦交泄精,同桑白皮煮酒服。
rǔ xiāng wò shí hán zǎo xǔ jué yàn zhǐ mèng yí
乳香:卧时含枣许嚼咽,止梦遗。
chén xiāng nán zǐ jīng lěng yí shī bǔ mìng mén
沉香:男子精冷遗失,补命门。
chóng lín
〔虫鳞〕
sāng piāo xiāo nán zǐ xū sǔn zhòu mèi xiè jīng tóng lóng gǔ mò fú
桑螵蛸:男子虚损,昼寐泄精,同龙骨末服。
lù róng nán zǐ yāo shèn xū lěng yè mèng guǐ jiāo jīng yì zì chū kōng xīn jiǔ fú fāng cùn bǐ yì zhǔ jiǔ yǐn
鹿茸:男子腰肾虚冷,夜梦鬼交,精溢自出,空心酒服方寸匕,亦煮酒饮。
lù jiǎo shuǐ mó fú zhǐ tuō jīng mèng yí
鹿角:水磨服,止脱精梦遗。
jiǔ fú zhǔ fù rén mèng yǔ guǐ jiāo guǐ jīng zì chū
酒服,主妇人梦与鬼交,鬼精自出。
bái jiāo xū yí jiǔ fú
白胶:虚遗,酒服。
ē jiāo shèn xū shī jīng jiǔ fú
阿胶:肾虚失精,酒服。
shī rè
【湿热】
cǎo mù
〔草木〕
xūn cǎo mèng yí tóng cān shù děng yào zhǔ fú
薰草:梦遗,同参、术等药煮服。
chē qián cǎo fú zhī
车前草:服汁。
xù duàn lòu lú zé xiè sū zǐ mèng zhōng shī jīng chǎo yán fú
续断、漏卢、泽泻、苏子:梦中失精,炒研服。
tòng fēng
痛风
fēng hán fēng shī
【风寒风湿】
cǎo mù
〔草木〕
qiāng huó fēng shī xiāng bó yī shēn jǐn tòng fēi cǐ bù chú
羌活:风湿相搏,一身尽痛,非此不除。
tóng sōng jié zhǔ jiǔ rì yǐn
同松节,煮酒,日饮。
fáng fēng zhǔ zhōu shēn gǔ jié jǐn tòng nǎi zhì fēng qù shī xiān yào
防风:主周身骨节尽痛,乃治风去湿仙药。
cāng ěr zi fēng shī zhōu bì sì zhī jū tòng wèi mò jiān fú
苍耳子:风湿周痹,四肢拘痛,为末煎服。
yáng zhí zhú fēng shī bì tòng zǒu zhù tóng nuò mǐ hēi dòu jiǔ shuǐ jiān fú qǔ tǔ lì
羊踯躅:风湿痹痛走注,同糯米、黑豆,酒、水煎服,取吐利。
fēng tán zhù tòng tóng shēng nán xīng dǎo bǐng zhēng sì wǔ cì shōu zhī lín shí bèi wán wēn jiǔ xià sān wán jìng wò bì fēng
风痰注痛,同生南星捣饼,蒸四五次收之,临时焙丸,温酒下三丸,静卧避风。
yì yǐ rén jiǔ fēng shī bì jīn jí bù kě qū shēn
薏苡仁:久风湿痹,筋急不可屈伸。
fēng shī shēn tòng rì bū shèn zhě tóng má huáng xìng rén gān cǎo jiān fú
风湿身痛,日晡甚者,同麻黄、杏仁、甘草煎服。
wǔ jiā pí fēng shī gǔ jié luán tòng jìn jiǔ fú
五加皮:风湿骨节挛痛,浸酒服。
gǒu qǐ gēn jí miáo qù pí fū gǔ jié jiān fēng
枸杞根及苗:去皮肤骨节间风。
zi bǔ shèn
子,补肾。
chóng shòu
〔虫兽〕
cán shā jìn jiǔ
蚕沙:浸酒。
wǔ líng zhī sàn xuè huó xuè zhǐ zhū tòng yǐn jīng yǒu xiào
五灵脂:散血活血,止诸痛,引经有效。
fēng tán shī rè
【风痰湿热】
cǎo bù
〔草部〕
bàn xià tiān nán xīng bìng zhì fēng tán shī tán rè tán níng zhì lì jié zǒu zhù
半夏、天南星:并治风痰、湿痰、热痰凝滞,历节走注。
yòu bì shī tán zuò tòng nán xīng cāng zhú jiān fú
右臂湿痰作痛,南星、苍术煎服。
dài huáng xiè pí wèi xuè fēn zhī shī rè
大黄:泄脾胃血分之湿热。
sū chǎo jiān fú zhì yāo jiǎo fēng tòng qǔ xià lěng nóng è wù jí zhǐ
酥炒煎服,治腰脚风痛,取下冷脓恶物即止。
cài guǒ
〔菜果〕
bái jiè zǐ bào fēng dú zhǒng tán yǐn liú rù sì zhī jīng luò zuò tòng
白芥子:暴风毒肿,痰饮流入四肢经络作痛。
táo rén xuè zhì fēng bì luán tòng
桃仁:血滞风痹挛痛。
bīng láng yī qiè fēng qì néng xià xíng
槟榔:一切风气,能下行。
mù shí
〔木石〕
zhǐ ké fēng yǎng má bì sàn tán shū zhì
枳壳:风痒麻痹,散痰疏滞。
huáng bò chú xià jiāo shī rè tòng zhǒng xià shēn shèn zhě jiā zhī
黄檗:除下焦湿热痛肿,下身甚者加之。
qín shòu
〔禽兽〕
líng yáng jiǎo rù gān píng fēng shū jīn zhǐ rè dú fēng lì jié chè tòng xiào
羚羊角:入肝平风,舒筋,止热毒风历节掣痛效。
yáng jìng gǔ chú shī rè zhǐ yāo jiǎo jīn gǔ tòng jìn jiǔ fú
羊胫骨:除湿热,止腰脚筋骨痛,浸酒服。
bǔ xū
【补虚】
cǎo bù
〔草部〕
shí hú jiǎo xī lěng tòng bì ruò jiǔ jìn sū zhēng fú mǎn yī yì yǒng bù gǔ tòng
石斛:脚膝冷痛痹弱,酒浸酥蒸,服满一镒,永不骨痛。
tiān má zhū fēng shī bì bù rén bǔ gān xū lì yāo xī
天麻:诸风湿痹不仁,补肝虚,利腰膝。
yāo jiǎo tòng tóng bàn xià xì xīn dài shèng zhēng rè hù yùn hàn chū zé yù
腰脚痛,同半夏、细辛袋盛,蒸热互熨,汗出则愈。
suǒ yáng rùn zào yǎng jīn
锁阳:润燥养筋。
gǔ mù
〔谷木〕
sōng zhī lì jié fēng suān tòng liàn jìng hé sū jiān fú
松脂:历节风酸痛,炼净,和酥煎服。
mò yào zhú jīng luò zhì xuè dìng tòng
没药:逐经络滞血,定痛。
lì jié zhū fēng tòng bù zhǐ tóng hǔ jìng gǔ mò jiǔ fú
历节诸风痛不止,同虎胫骨末,酒服。
wài zhì bái huā cài fu fēng shī tòng
【外治】白花菜:傅风湿痛。
jiè zǐ zǒu zhù fēng dú tòng tóng cù tu
芥子:走注风毒痛,同醋涂。
niú pí jiāo tóng jiāng zhī huà tiē gǔ jié tòng
牛皮胶:同姜汁化,贴骨节痛。
tóu tòng
头痛
shī rè tán shī
【湿热痰湿】
cǎo bù
〔草部〕
huáng qín yī wèi jiǔ jìn shài yán chá fú zhì fēng shī shī rè xiāng huǒ piān zhèng zhū bān tóu tòng
黄芩:一味酒浸晒研,茶服,治风湿、湿热、相火、偏、正诸般头痛。
jīng jiè sàn fēng rè qīng tóu mù
荆芥:散风热,清头目。
zuò zhěn qù tóu xiàng fēng
作枕,去头项风。
tóng shí gāo mò fú qù fēng rè tóu tòng
同石膏末服,去风热头痛。
màn jīng shí tóu tòng nǎo míng mù lèi
蔓荆实:头痛,脑鸣,目泪。
tài yáng tóu tòng wèi mò jìn jiǔ fú
太阳头痛,为末浸酒服。
guā lóu rè bìng tóu tòng xǐ ráng wēn fú
栝蒌:热病头痛,洗瓤温服。
dài huáng rè jué tóu tòng jiǔ chǎo sān cì wèi mò chá fú
大黄:热厥头痛,酒炒三次,为末,茶服。
cài guǒ
〔菜果〕
dōng fēng cài lù huò kǔ míng bìng zhì fēng rè tóu tòng
东风菜、鹿藿、苦茗:并治风热头痛。
qīng shàng zhǐ tòng tóng cōng bái jiān fú
清上止痛,同葱白煎服。
yòng bā dòu yān xūn guò fú zhǐ qì xū tóu tòng
用巴豆烟熏过服,止气虚头痛。
yáng méi tóu tòng wèi mò chá fú
杨梅:头痛,为末茶服。
mù shí
〔木石〕
zhú rú yǐn jiǔ rén tóu tòng jiān fú
竹茹:饮酒人头痛,煎服。
huáng bò zhī zǐ fú líng bái è tǔ bìng shī rè tóu tòng
黄檗、栀子、茯苓、白垩土:并湿热头痛。
hé wáng guā wèi mò fú zhǐ téng
合王瓜为末服,止疼。
tiě fěn tóu tòng bí sāi tóng lóng nǎo shuǐ fú
铁粉:头痛鼻塞,同龙脑,水服。
fēng hán shī jué
【风寒湿厥】
cǎo gǔ cài guǒ
〔草谷菜果〕
tiān nán xīng fēng tán tóu tòng tóng jīng jiè wán fú
天南星:风痰头痛,同荆芥丸服。
tán qì tóng huí xiāng wán fú
痰气,同茴香丸服。
fù rén tóu fēng wèi mò jiǔ fú
妇人头风,为末酒服。
dì fū zǐ léi tóu fēng zhǒng tóng shēng jiāng léi jiǔ fú qǔ hàn
地肤子:雷头风肿,同生姜擂酒服,取汗。
dù héng fēng hán tóu tòng chū qǐ mò fú fā hàn
杜衡:风寒头痛初起,末服,发汗。
hú lú ba qì gōng tòng tóng sān léng gān jiāng mò jiǔ fú
胡卢巴:气攻痛,同三棱、干姜末,酒服。
xìng rén shí xíng tóu tòng jiě jī
杏仁:时行头痛,解肌。
fēng xū tòng yù pò yán zhī rù zhōu shí de dà hán jí jiě
风虚痛欲破,研汁入粥食,得大汗即解。
zhū yú jué yīn tóu tòng ǒu xián tóng jiāng zǎo rén shēn jiān fú
茱萸:厥阴头痛呕涎,同姜、枣、人参煎服。
mù shí chóng shòu wū yào qì jué tóu tòng jí chǎn hòu tóu tòng tóng chuān xiōng mò chá fú
〔木石虫兽〕乌药:气厥头痛,及产后头痛,同川芎末,茶服。
fēng zǐ quán hé bái jiāng cán cōng tāng fú huò rù gāo liáng jiāng huò yǐ suàn zhì wèi mò fú zhì tán jué shèn jué tòng
蜂子、全蝎、白僵蚕:葱汤服,或入高良姜,或以蒜制为末服,治痰厥、肾厥痛。
wài zhì
【外治】
gǔ jīng cǎo wèi mò kǒu chù bí diào hu tiē nǎo shāo yān xūn bí
谷精草:为末(口畜)鼻,调糊贴脑,烧烟熏鼻。
hàn lián zhī luó bo zhī dà suàn zhī kǔ hù zhī bìng kǒu chù bí
旱莲汁、萝卜汁、大蒜汁、苦瓠汁:并(口畜)鼻。
ài yè róu wán xiù zhī qǔ chū huáng shuǐ
艾叶:揉丸嗅之,取出黄水。
bì má rén tóng zǎo ròu zhǐ juǎn chā rù bí nèi
蓖麻仁:同枣肉纸卷,插入鼻内。
qiáo mài miàn zuò dà bǐng gēng hù hé tóu chū hàn
荞麦面:作大饼,更互合头,出汗。
huò zuò xiǎo bǐng tiē sì yǎn jiǎo jiǔ zhī
或作小饼,贴四眼角,灸之。
huáng là hé yán zuò dōu móu hé zhī jí zhǐ
黄蜡:和盐作兜鍪,合之即止。
mài miàn tóu pí xū zhǒng báo rú guǒ shuǐ kǒu jué fu zhī liáng
麦面:头皮虚肿,薄如裹水,口嚼傅之良。
zhī zi mì hé fu shé shàng zhuī xián qù fēng shén miào
卮子:蜜和傅舌上,追涎去风甚妙。
xuàn yùn
眩运
fēng xū
【风虚】
cǎo cài
〔草菜〕
jīng jiè tóu xuán mù xuàn
荆芥:头旋目眩。
chǎn hòu xuè yùn yù sǐ tóng niào diào fú
产后血运欲死,童尿调服。
cāng ěr zi zhū fēng tou yùn mì wán fú
苍耳子:诸风头运,蜜丸服。
nǚ rén xuè fēng tou xuán mèn jué bù xǐng wèi mò jiǔ fú néng tōng dǐng mén
女人血风头旋,闷绝不省,为末酒服,能通顶门。
jú miáo nán nǚ tóu fēng xuàn yùn fā luò yǒu tán fā zé hūn dǎo sì yuè shōu yīn gàn wèi mò měi jiǔ fú èr qián
菊苗:男女头风眩运,发落有痰,发则昏倒,四月收,阴干为末,每酒服二钱。
qiū yuè shōu huā jìn jiǔ huò niàng jiǔ fú
秋月收花浸酒,或酿酒服。
pái fēng zi mù chì tóu xuán tóng gān cǎo jú huā mò
排风子:目赤头旋,同甘草、菊花末。
mù chóng lín shòu
〔木虫鳞兽〕
sōng huā tóu xuán nǎo zhǒng jìn jiǔ yǐn
松花:头旋脑肿,浸酒饮。
lù róng xuàn yùn huò jiàn yī wèi èr
鹿茸:眩运,或见一为二。
bàn liǎng jiān jiǔ rù shè fú
半两煎酒,入麝服。
lǘ tóu zhòng fēng tóu xuàn shēn chàn xīn fèi fú rè tóng chǐ zhǔ shí
驴头:中风头眩,身颤,心肺浮热,同豉煮食。
tán rè
【痰热】
cǎo cài
〔草菜〕
tiān nán xīng fēng tán xuàn yùn tǔ nì tóng bàn xià tiān má bái miàn zhǔ wán
天南星:风痰眩运吐逆,同半夏、天麻、白面煮丸。
bái fù zi fēng tán tóng shí gāo zhū shā lóng nǎo wán fú
白附子:风痰,同石膏、朱砂、龙脑丸服。
dài huáng shī rè xuàn yùn chǎo mò chá fú
大黄:湿热眩运,炒末茶服。
jīn shí
〔金石〕
shí dǎn nǚ rén tóu yùn tiān dì zhuàn dòng míng yuē xīn xuàn fēi xuè fēng yě
石胆:女人头运,天地转动,名曰心眩,非血风也。
yǐ hú bǐng jì hé qiè xiǎo kuài bèi gān měi fú yí kuài zhú rú tāng xià
以胡饼剂和,切小块焙干,每服一块,竹茹汤下。
yún mǔ zhòng fēng hán rè rú zài zhōu chuán shàng
云母:中风寒热,如在舟船上。
tóng héng shān fú tǔ tán yǐn
同恒山服,吐痰饮。
chóng qín
〔虫禽〕
hú cháo tóu fēng mù xuàn zhì shí yī méi
鹘嘲:头风目眩,炙食一枚。
yīng tóu tóu mù xū yùn tóng chuān xiōng mò fú
鹰头:头目虚运,同川芎末服。
xū fà
须发
nèi fú
【内服】
cǎo bù
〔草部〕
jú huā hé jù shèng fú líng mì wán fú qù fēng xuàn biàn bái bù lǎo
菊花:和巨胜、茯苓,蜜丸服,去风眩,变白不老。
hàn lián nèi jiān gāo fú wài shāo kāi yá wū zī fā yì shèn yīn
旱莲:内煎膏服,外烧揩牙,乌髭发,益肾阴。
zhī tu méi fā shēng sù
汁涂,眉发生速。
zuò gāo diǎn bí zhōng tiān nǎo
作膏点鼻中,添脑。
gǔ cài
〔谷菜〕
qīng jīng fàn hēi dà dòu bái biǎn dòu dà mài hú má jiǔ zhēng jiǔ shài
青精饭、黑大豆、白扁豆、大麦、胡麻:九蒸九晒。
guǒ mù
〔果木〕
hú táo shǔ jiāo bìng jiǔ fú biàn bái shēng máo fā
胡桃、蜀椒:并久服,变白生毛发。
gàn shì tóng gǒu qǐ zǐ wán fú zhì nǚ rén suàn fā
干柿:同枸杞子丸服,治女人蒜发。
jiè shí
〔介石〕
biē ròu cháng xū fā
鳖肉:长须发。
zì jǐ fā huī tóng jiāo duàn jiǔ fú fā bù bái míng hái jīng dān
自己发灰:同椒煅酒服,发不白,名还精丹。
shí huī fā luò bù zhǐ chǎo chì jìn jiǔ fú
石灰:发落不止,炒赤浸酒服。
fā luò
【发落】
cǎo bù
〔草部〕
bàn xià méi fā duò luò tu zhī jí shēng
半夏:眉发堕落,涂之即生。
gǔ suì bǔ bìng hòu fā luò tóng yě qiáng wēi zhī jiān shuā
骨碎补:病后发落,同野蔷薇枝煎刷。
xiāng rú xiǎo ér fā chí tóng zhū zhī tu
香薷:小儿发迟,同猪脂涂。
gǔ cài
〔谷菜〕
hú má yóu jí yè dà má zi jí yè bìng mù rì shū cháng fà
胡麻油及叶、大麻子及叶:并沐日梳,长发。
pú gōng yīng hàn lián bìng kāi yá wū xū
蒲公英、旱莲:并揩牙乌须。
shēng jiāng cā
生姜:擦。
guǒ mù
〔果木〕
tián guā yè zhī bìng tu fā lìng zhǎng hēi
甜瓜叶汁:并涂发,令长黑。
fěi zi tóng hú táo cè bǎi yè jìn shuǐ shū fā bù là
榧子:同胡桃、侧柏叶浸水,梳发不落。
bǎi zǐ yóu xīn yí sōng yè bìng jìn yóu shuǐ tu tóu shēng máo fā
柏子油、辛夷、松叶:并浸油、水涂头,生毛发。
cè bǎi yè jìn yóu shēng fà
侧柏叶:浸油,生发。
shāo zhī hēi fā
烧汁,黑发。
hé zhū zhī mù fā zhǎng hēi
和猪脂,沐发长黑。
gēn pí shēng fà
根皮,生发。
sāng shèn jìn shuǐ
桑椹:浸水。
bìng tu tóu shēng máo fā
并涂头,生毛发。
tóng yè tóng má zi zhǔ mǐ gān mù fā zé zhǎng
桐叶:同麻子煮米泔,沐发则长。
lián zi zhēng qǔ zhī mù fā zé hēi
连子蒸取汁,沐发则黑。
qín shòu
〔禽兽〕
yàn gǔ huī bìng mù tóu cháng fà
雁骨灰:并沐头长发。
quǎn rǔ tu chì fā
犬乳:涂赤发。
gǔ yáng jiǎo huī tóng niú jiǎo huī zhū zhī tu tū fā
羖羊角:灰,同牛角灰、猪脂,涂秃发。
yáng shǐ huī lín zhī mù tóu shēng fà
羊屎灰:淋汁沐头,生发。
hé zhū zhī biàn fā huáng chì
和猪脂,变发黄赤。
fā bái
【发白】
cǎo cài gǔ bù
〔草菜谷部〕
guā lóu tóng qīng yán xìng rén duàn mò bá bái yì hēi yì kāi yá
栝楼:同青盐、杏仁煅末,拔白易黑,亦揩牙。
guǒ mù
〔果木〕
suān shí liú bìng rǎn xū fà
酸石榴:并染须发。
hú táo hé hú fěn bá bái shēng hēi
胡桃:和胡粉,拔白生黑。
shāo tóng bèi mǔ kāi yá wū xū
烧,同贝母,揩牙乌须。
qīng pí pí ròu jí shù pí gēn jiē rǎn xū fà
青皮皮肉及树皮根,皆染须发。
yú gān zǐ hé tiě fěn tu tóu shēng xū fà
余甘子:合铁粉,涂头生须发。
jī shé xiāng tóng jiāng zhī bá bái shēng hēi
鸡舌香:同姜汁,拔白生黑。
zhān táng xiāng tóng hú táo pí tu fā hēi rú qī
詹糖香:同胡桃皮涂,发黑如漆。
wú tóng zi zhī diǎn kǒng shēng hēi
梧桐子汁:点孔生黑。
mù pí hé rǔ zhī tu xū
木皮,和乳汁涂须。
jīn shí
〔金石〕
hēi qiān shū bái fà
黑铅:梳白发。
shāo huī rǎn fà
烧灰染发。
hú fěn tóng shí huī rǎn xū
胡粉:同石灰染须。
lǜ fán tóng bò hé wū tóu tiě jiāng shuǐ rǎn
绿矾:同薄荷、乌头、铁浆水染。
chóng shòu
〔虫兽〕
wǔ bèi zǐ chǎo tóng chì tóng xiè zhū yào wèi rǎn xū shén fāng
五倍子:炒,同赤铜屑诸药,为染须神方。
wō niú tóng jīng mò mái mǎ shǐ zhōng huà shuǐ rǎn xū miào
蜗牛:同京墨埋马屎中,化水染须妙。
shēng méi
【生眉】
cǎo gǔ
〔草谷〕
bàn xià méi fā duò luò tu zhī jí shēng
半夏:眉发堕落,涂之即生。
jīng xián tóng
茎涎同。
lǐ cháng zhī tu méi fā shēng sù
鳢肠汁:涂眉发,生速。
mán jing zi cù hé
蔓菁子:醋和。
bìng tu
并涂。
shēng jiāng cā
生姜:擦。
liǔ yè tóng jiāng zhī cā méi luò
柳叶:同姜汁,擦眉落。
xióng huáng hé cù tu
雄黄:和醋涂。
hú chòu
胡臭
nèi zhì
【内治】
huā zhī zhū èr méi dǎo làn jiǔ fú zhì hú chòu
花蜘蛛:二枚,捣烂酒服,治胡臭。
shàn yú zuò huò kōng cháng bǎo shí fù qǔ hàn hàn chū rú bái jiāo cóng yāo jiǎo zhōng chū hòu yǐ wǔ mù tāng yù zhī shèn fēng yī rì měi wǔ rì yī zuò
鳝鱼:作臛,空肠饱食,覆取汗,汗出如白胶,从腰脚中出,后以五木汤浴之,慎风一日,每五日一作。
wài zhì
【外治】
cǎo gǔ
〔草谷〕
sū zǐ dǎo tu
苏子:捣涂。
qīng mù xiāng qiē piàn cù jìn yī xiǔ jiā zhī shù cì yù
青木香:切片,醋浸一宿夹之,数次愈。
yù jīn yā gǔ děng yī qiè chòu
郁金:鸦、鹘等一切臭。
mù mán tou jiān xǐ hòu yǐ lú dǐ mò fu
木馒头:煎洗后,以炉底末傅。
gān suì èr liǎng wèi mò càn xīn shā yá zhū ròu shàng chéng rè jiā zhī nèi fú rè gān cǎo tāng bì dà xiè qì bù kě jìn
甘遂:二两为末,掺新杀牙猪肉上,乘热夹之,内服热甘草汤,必大泄,气不可近。
bǎi cǎo huī shuǐ hé xūn xǐ sū hé bǐng jiā zhī gàn jí yì chuāng chū yù
百草灰:水和熏洗,酥和饼夹之,干即易,疮出愈。
sān nián cù hé shí huī fu yè xià
三年醋:和石灰,傅腋下。
guǒ mù
〔果木〕
xiǎo lóng yǎn hé liù gè hú jiāo shí sì lì yán yù hàn chū cā zhī sān cì yù
小龙眼核:六个,胡椒十四粒,研,遇汗出擦之,三次愈。
xīn yí tóng mù xiāng xì xīn xiōng fěn tu zhī
辛夷:同木香、细辛、芎粉涂之。
hú ruò xǐ hòu kǔ hù yān xūn zhī
槲若:洗后,苦瓠烟熏之。
jīn shí
〔金石〕
fú lóng gān càn
伏龙肝:掺。
tóng xiè rè cù hé càn
铜屑:热醋和掺。
huò chǎo rè dài shèng yùn zhī
或炒热,袋盛熨之。
jìng xiù tóng mì tuó sēng cù diào càn
镜锈:同密陀僧,醋调掺。
gǔ wén qián shāo chì cuì cù yán rù shè shuǐ diào tu
古文钱:烧赤,淬醋研,入麝,水调涂。
dǎn fán rù shǎo qīng fěn jiāng zhī diào chá rè tòng nǎi zhǐ
胆矾:入少轻粉,姜汁调搽,热痛乃止。
chóng jiè
〔虫介〕
tián luó rù bā dòu yī lì zài nèi dài huà shuǐ cā yè xià jué gēn
田螺:入巴豆一粒在内,待化水,擦腋下,绝根。
rù shè xiāng mái lù dì qī qī rì diǎn huàn kǒng shén miào
入麝香,埋露地七七日,点患孔,神妙。
rù bā dòu shè xiāng dǎn fán dài chéng shuǐ wǔ gēng bú zhù zì cā yè xià dài dà biàn xíng shì qí zhèng bù jìn zài zuò hòu yǐ kū fán gé fěn zhāng nǎo fu zhī duàn gēn
入巴豆、麝香、胆矾,待成水,五更不住自擦腋下,待大便行,是其证,不尽再作,后以枯矾、蛤粉、樟脑傅之,断根。
zhī zhū yí gè huáng ní rù chì shí zhī bāo duàn yán rù qīng fěn shǎo xǔ wò shí cù diào yī zì fu yè xià cì rì xiè xià hēi zhī mái zhī
蜘蛛:一个,黄泥入赤石脂包,煅研,入轻粉少许,卧时醋调一字傅腋下,次日泻下黑汁,埋之。
biān fú duàn yán tián luó shuǐ diào tu yè xià suí fú xià yào
蝙蝠:煅研,田螺水调涂腋下,随服下药。
qín rén
〔禽人〕
jī zǐ zhǔ shóu qù ké rè jiā zhī qì lù kǒu wù gù
鸡子:煮熟去壳,热夹之,弃路口勿顾。
yè míng shā chǐ zhī hé tu
夜明砂:豉汁和涂。