mèng zǐ yuē bó yí mù bù shì è sè ěr bù tīng è shēng
孟子曰:“伯夷,目不视恶色,耳不听恶声。
fēi qí jūn bù shì fēi qí mín bù shǐ
非其君不事,非其民不使。
zhì zé jìn luàn zé tuì
治则进,乱则退。
héng zhèng zhī suǒ chū héng mín zhī suǒ zhǐ bù rěn jū yě
横政之所出,横民之所止,不忍居也。
sī yǔ xiāng rén chù rú yǐ cháo yī cháo guān zuò yú tú tàn yě
思与乡人处,如以朝衣朝冠坐于涂炭也。
dāng zhòu zhī shí jū běi hǎi zhī bīn yǐ dài tiān xià zhī qīng yě
当纣之时,居北海之滨,以待天下之清也。
gù wén bó yí zhī fēng zhě wán fū lián nuò fū yǒu lì zhì
故闻伯夷之风者,顽夫廉,懦夫有立志。
yī yǐn yuē hé shì fēi jūn
伊尹曰:‘何事非君?
hé shǐ fēi mín
何使非民?
zhì yì jìn luàn yì jìn
’治亦进,乱亦进。
yuē tiān zhī shēng sī mín yě shǐ xiān zhī jué hòu zhī shǐ xiān jué jué hòu jué
曰:‘天之生斯民也,使先知觉后知,使先觉觉后觉。
yǔ tiān mín zhī xiān jué zhě yě
予,天民之先觉者也;
yǔ jiāng yǐ cǐ dào jué cǐ mín yě
予将以此道觉此民也。
sī tiān xià zhī mín pǐ fū pǐ fù yǒu bù yǔ bèi yáo shùn zhī zé zhě ruò jǐ tuī ér nèi zhī gōu zhōng qí zì rèn yǐ tiān xià zhī zhòng yě
’思天下之民匹夫匹妇有不与被尧舜之泽者,若己推而内之沟中,其自任以天下之重也。
liǔ xià huì bù xiū wū jūn bù cí xiǎo guān
柳下惠,不羞污君,不辞小官。
jìn bù yǐn xián bì yǐ qí dào
进不隐贤,必以其道。
yí yì ér bù yuàn è qióng ér bù mǐn
遗佚而不怨,阨穷而不悯。
yǔ xiāng rén chù yóu yóu rán bù rěn qù yě
与乡人处,由由然不忍去也。
ěr wéi ěr wǒ wèi wǒ suī tǎn xī luǒ chéng yú wǒ cè ěr yān néng měi wǒ zāi
‘尔为尔,我为我,虽袒裼裸裎于我侧,尔焉能浼我哉?
gù wén liǔ xià huì zhī fēng zhě bǐ fū kuān báo fu dūn
’故闻柳下惠之风者,鄙夫宽,薄夫敦。
kǒng zǐ zhī qù qí jiē xī ér xíng
孔子之去齐,接淅而行;
qù lǔ yuē chí chí wú xíng yě
去鲁,曰:‘迟迟吾行也。
qù fù mǔ guó zhī dào yě
’去父母国之道也。
kě yǐ sù ér sù kě yǐ jiǔ ér jiǔ kě yǐ chù ér chù kě yǐ shì ér shì kǒng zǐ yě
可以速而速,可以久而久,可以处而处,可以仕而仕,孔子也。
mèng zǐ yuē bó yí shèng zhī qīng zhě yě
孟子曰:“伯夷,圣之清者也;
yī yǐn shèng zhī rèn zhě yě
伊尹,圣之任者也;
liǔ xià huì shèng zhī hé zhě yě
柳下惠,圣之和者也;
kǒng zǐ shèng zhī shí zhě yě
孔子,圣之时者也。
kǒng zǐ zhī wèi jí dà chéng
孔子之谓集大成。
jí dà chéng yě zhě jīn shēng ér yù zhèn zhī yě
集大成也者,金声而玉振之也。
jīn shēng yě zhě shǐ tiáo lǐ yě
金声也者,始条理也;
yù zhèn zhī yě zhě zhōng tiáo lǐ yě
玉振之也者,终条理也。
shǐ tiáo lǐ zhě zhì zhī shì yě
始条理者,智之事也;
zhōng tiáo lǐ zhě shèng zhī shì yě
终条理者,圣之事也。
zhì pì zé qiǎo yě
智,譬则巧也;
shèng pì zé lì yě
圣,譬则力也。
yóu shè yú bǎi bù zhī wài yě qí zhì ěr lì yě
由射于百步之外也,其至,尔力也;
qí zhōng fēi ěr lì yě
其中,非尔力也。