礼记 · 戴圣 · Chapter 16 of 49

大传

PinyinModern Translation
Size

lǐ bù wáng bù dì

礼:不王不禘。

wáng zhě dì qí zǔ zhī suǒ zì chū yǐ qí zǔ pèi zhī

王者禘其祖之所自出,以其祖配之。

zhū hóu jí qí dà zǔ dài fū shì yǒu dà shì shěng yú qí jūn gàn xiá jí qí gāo zǔ

诸侯及其大祖,大夫士有大事,省于其君,干祫,及其高祖。

mù zhī yě wǔ wáng zhī dà shì yě

牧之野,武王之大事也。

jì shì ér tuì chái yú shàng dì qí yú shè shè diàn yú mù shì

既事而退,柴于上帝,祈于社,设奠于牧室。

suì lǜ tiān xià zhū hóu zhí dòu biān qūn bēn zǒu

遂率天下诸侯,执豆笾,逡奔走;

zhuī wáng dài wáng dǎn fù wáng jì lì wén wáng chāng

追王大王亶父、王季历、文王昌;

bù yǐ bēi lín zūn yě

不以卑临尊也。

shàng zhì zǔ mí zūn zūn yě

上治祖祢,尊尊也;

xià zhì zǐ sūn qīn qīn yě

下治子孙,亲亲也;

páng zhì kūn dì hé zú yǐ shí xù yǐ zhāo miù bié zhī yǐ lǐ yì rén dào jié yǐ

旁治昆弟,合族以食,序以昭缪,别之以礼义,人道竭矣。

shèng rén nán miàn ér tīng tiān xià suǒ qiě xiān zhě wǔ mín bù yǔ yān

圣人南面而听天下,所且先者五,民不与焉。

yī yuē zhì qīn èr yuē bào gōng sān yuē jǔ xián sì yuē shǐ néng wǔ yuē cún ài

一曰治亲,二曰报功,三曰举贤,四曰使能,五曰存爱。

wǔ zhě yī de yú tiān xià mín wú bù zú wú bù shàn zhě

五者一得于天下,民无不足、无不赡者。

wǔ zhě yī wù pī miù mín mò de qí sǐ

五者,一物纰缪,民莫得其死。

shèng rén nán miàn ér zhì tiān xià bì zì rén dào shǐ yǐ

圣人南面而治天下,必自人道始矣。

lì quán dù liàng kǎo wén zhāng gǎi zhèng shuò yì fú sè shū huī hào yì qì xiè bié yī fú cǐ qí suǒ de yǔ mín biàn gé zhě yě

立权度量,考文章,改正朔,易服色,殊徽号,异器械,别衣服,此其所得与民变革者也。

qí bù kě de biàn gé zhě zé yǒu yǐ qīn qīn yě zūn zūn yě cháng cháng yě nán nǚ yǒu bié cǐ qí bù kě de yǔ mín biàn gé zhě yě

其不可得变革者则有矣:亲亲也,尊尊也,长长也,男女有别,此其不可得与民变革者也。

tóng xìng cóng zōng hé zú shǔ

同姓从宗,合族属;

yì xìng zhǔ míng zhì jì huì

异姓主名,治际会。

míng zhù ér nán nǚ yǒu bié

名著,而男女有别。

qí fu shǔ hu fù dào zhě qī jiē mǔ dào yě

其夫属乎父道者,妻皆母道也;

qí fu shǔ hu zǐ dào zhě qī jiē fù dào yě

其夫属乎子道者,妻皆妇道也。

wèi dì zhī qī fù zhě shì sǎo yì kě wèi zhī mǔ hu

谓弟之妻「妇」者,是嫂亦可谓之「母」乎?

míng zhě rén zhì zhī dà zhě yě kě wú shèn hu

名者人治之大者也,可无慎乎?

sì shì ér sī fú zhī qióng yě

四世而缌,服之穷也;

wǔ shì tǎn miǎn shā tóng xìng yě

五世袒免,杀同姓也。

liù shì qīn shǔ jié yǐ

六世,亲属竭矣。

qí shù xìng bié yú shàng ér qi chán yú xià hūn yīn kě yǐ tōng hu

其庶姓别于上,而戚单于下,昏姻可以通乎?

xì zhī yǐ xìng ér fú bié zhui zhī yǐ shí ér fú shū suī bǎi shì ér hūn yīn bù tōng zhě zhōu dào rán yě

系之以姓而弗别,缀之以食而弗殊,虽百世而昏姻不通者,周道然也。

fú shù yǒu liù yī yuē qīn qīn èr yuē zūn zūn sān yuē míng sì yuē chū rù wǔ yuē zhǎng yòu liù yuē cóng fú

服术有六:一曰亲亲,二曰尊尊,三曰名,四曰出入,五曰长幼,六曰从服。

cóng fú yǒu liù yǒu shǔ cóng yǒu tú cóng yǒu cóng yǒu fú ér wú fú yǒu cóng wú fú ér yǒu fú yǒu cóng zhòng ér qīng yǒu cóng qīng ér zhòng

从服有六:有属从,有徒从,有从有服而无服,有从无服而有服,有从重而轻,有从轻而重。

zì rén lǜ qīn děng ér shàng zhī zhì yú zǔ míng yuē qīng

自仁率亲,等而上之,至于祖,名曰轻。

zì yì lǜ zǔ shùn ér xià zhī zhì yú mí míng yuē zhòng

自义率祖,顺而下之,至于祢,名曰重。

yī qīng yī zhòng qí yì rán yě

一轻一重,其义然也。

jūn yǒu hé zú zhī dào zú rén bù dé yǐ qí qī qī jūn wèi yě

君有合族之道,族人不得以其戚戚君,位也。

shù zǐ bù jì míng qí zōng yě

庶子不祭,明其宗也。

shù zǐ bù dé wèi zhǎng zǐ sān nián bù jì zǔ yě

庶子不得为长子三年,不继祖也。

bié zǐ wèi zǔ jì bié wèi zōng jì mí zhě wèi xiǎo zōng

别子为祖,继别为宗,继祢者为小宗。

yǒu bǎi shì bù qiān zhī zōng yǒu wǔ shì zé qiān zhī zōng

有百世不迁之宗,有五世则迁之宗。

bǎi shì bù qiān zhě bié zǐ zhī hòu yě

百世不迁者,别子之后也;

zōng qí jì bié zǐ zhě bǎi shì bù qiān zhě yě

宗其继别子者,百世不迁者也。

zōng qí jì gāo zǔ zhě wǔ shì zé qiān zhě yě

宗其继高祖者,五世则迁者也。

zūn zǔ gù jìng zōng

尊祖故敬宗。

jìng zōng zūn zǔ zhī yì yě

敬宗,尊祖之义也。

yǒu xiǎo zōng ér wú dà zōng zhě yǒu dà zōng ér wú xiǎo zōng zhě yǒu wú zōng yì mò zhī zōng zhě gōng zǐ shì yě

有小宗而无大宗者,有大宗而无小宗者,有无宗亦莫之宗者,公子是也。

gōng zǐ yǒu zōng dào gōng zǐ zhī gōng wèi qí shì dà fū zhī zhù zhě zōng qí shì dà fū zhī shì zhě gōng zǐ zhī zōng dào yě

公子有宗道:公子之公,为其士大夫之庶者,宗其士大夫之适者,公子之宗道也。

jué zú wú yí fú qīn zhě shǔ yě

绝族无移服,亲者属也。

zì rén lǜ qīn děng ér shàng zhī zhì yú zǔ

自仁率亲,等而上之,至于祖;

zì yì lǜ zǔ shùn ér xià zhī zhì yú mí

自义率祖,顺而下之,至于祢。

shì gù rén dào qīn qīn yě

是故,人道亲亲也。

qīn qīn gù zūn zǔ

亲亲故尊祖,

zūn zǔ gù jìng zōng

尊祖故敬宗,

jìng zōng gù shōu zú

敬宗故收族,

shōu zú gù zōng miào yán

收族故宗庙严,

zōng miào yán gù zhòng shè jì

宗庙严故重社稷,

zhòng shè jì gù ài bǎi xìng

重社稷故爱百姓,

ài bǎi xìng gù xíng fá zhōng

爱百姓故刑罚中,

xíng fá zhōng gù shù mín ān

刑罚中故庶民安,

shù mín ān gù cái yòng zú

庶民安故财用足,

cái yòng zú gù bǎi zhì chéng

财用足故百志成,

bǎi zhì chéng gù lǐ sú xíng

百志成故礼俗刑,

lǐ sú xíng rán hòu lè

礼俗刑然后乐。

shī yún bù xiǎn bù chéng wú yì yú rén sī cǐ zhī wèi yě

《诗》云:「不显不承,无斁于人斯」,此之谓也。

✦ You read 大传

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.