pìn lǐ shàng gōng qī jiè hóu bó wǔ jiè zi nán sān jiè suǒ yǐ míng guì jiàn yě
聘礼,上公七介,侯、伯五介,子、男三介,所以明贵贱也。
jiè shào ér chuán mìng jūn zǐ yú qí suǒ zūn fú gǎn zhì jìng zhī zhì yě
介绍而传命,君子于其所尊弗敢质,敬之至也。
sān ràng ér hòu chuán mìng sān ràng ér hòu rù miào mén sān yī ér hòu zhì jiē sān ràng ér hòu shēng suǒ yǐ zhì zūn ràng yě
三让而后传命,三让而后入庙门,三揖而后至阶,三让而后升,所以致尊让也。
jūn shǐ shì yíng yú jìng dài fū jiāo láo jūn qīn bài yíng yú dà mén zhī nèi ér miào shòu běi miàn bài kuàng bài jūn mìng zhī rǔ suǒ yǐ zhì jìng yě
君使士迎于竟,大夫郊劳,君亲拜迎于大门之内而庙受,北面拜贶,拜君命之辱,所以致敬也。
jìng ràng yě zhě jūn zǐ zhī suǒ yǐ xiāng jiē yě
敬让也者,君子之所以相接也。
gù zhū hóu xiāng jiē yǐ jìng ràng zé bù xiāng qīn líng
故诸侯相接以敬让,则不相侵陵。
qīng wéi shàng bìn dài fū wèi chéng bìn shì wèi shào bìn
卿为上摈,大夫为承摈,士为绍摈。
jūn qīn lǐ bīn bīn sī miàn sī dí zhì yōng xì hái guī zhāng huì zèng xiǎng shí yàn suǒ yǐ míng bīn kè jūn chén zhī yì yě
君亲礼宾,宾私面、私觌、致饔饩、还圭璋、贿赠、飨食燕,所以明宾客君臣之义也。
gù tiān zǐ zhì zhū hóu bǐ nián xiǎo pìn sān nián dà pìn xiāng lì yǐ lǐ
故天子制诸侯,比年小聘,三年大聘,相厉以礼。
shǐ zhě pìn ér wù zhǔ jūn fú qīn xiǎng shí yě
使者聘而误,主君弗亲飨食也。
suǒ yǐ kuì lì zhī yě
所以愧厉之也。
zhū hóu xiāng lì yǐ lǐ zé wài bù xiāng qīn nèi bù xiāng líng
诸侯相厉以礼,则外不相侵,内不相陵。
cǐ tiān zǐ zhī suǒ yǐ yǎng zhū hóu bīng bù yòng ér zhū hóu zì wèi zhèng zhī jù yě
此天子之所以养诸侯,兵不用而诸侯自为正之具也。
yǐ guī zhāng pìn zhòng lǐ yě
以圭璋聘,重礼也;
yǐ pìn ér hái guī zhāng cǐ qīng cái ér zhòng lǐ zhī yì yě
已聘而还圭璋,此轻财而重礼之义也。
zhū hóu xiāng lì yǐ qīng cái zhòng lǐ zé mín zuò ràng yǐ
诸侯相厉以轻财重礼,则民作让矣。
zhǔ guó dài kè chū rù sān jī xì kè yú shě wǔ láo zhī jù chén yú nèi mǐ sān shí chē hé sān shí chē chú xīn bèi hé jiē chén yú wài chéng qín rì wǔ shuāng qún jiè jiē yǒu xì láo yī shí zài xiǎng yàn yǔ shí cì wú shù suǒ yǐ hòu zhòng lǐ yě
主国待客,出入三积,饩客于舍,五牢之具陈于内,米三十车,禾三十车,刍薪倍禾,皆陈于外,乘禽日五双,群介皆有饩牢,壹食再飨,燕与时赐无数,所以厚重礼也。
gǔ zhī yòng cái zhě bù néng jūn rú cǐ rán ér yòng cái rú cǐ qí hòu zhě yán jǐn zhī yú lǐ yě
古之用财者不能均如此,然而用财如此其厚者,言尽之于礼也。
jǐn zhī yú lǐ zé nèi jūn chén bù xiāng líng ér wài bù xiāng qīn
尽之于礼,则内君臣不相陵,而外不相侵。
gù tiān zǐ zhì zhī ér zhū hóu wu yān ěr
故天子制之,而诸侯务焉尔。
pìn shè zhī lǐ zhì dà lǐ yě
聘射之礼,至大礼也。
zhì míng ér shǐ xíng shì rì jǐ zhōng ér hòu lǐ chéng fēi qiáng yǒu lì zhě fú néng xíng yě
质明而始行事,日几中而后礼成,非强有力者弗能行也。
gù qiáng yǒu lì zhě jiāng yǐ xíng lǐ yě
故强有力者,将以行礼也。
jiǔ qīng rén kě ér bù gǎn yǐn yě
酒清,人渴而不敢饮也;
ròu gān rén jī ér bù gǎn shí yě
肉干,人饥而不敢食也;
rì mò rén juàn zhāi zhuāng zhèng qí ér bù gǎn jiě duò
日莫人倦,齐庄正齐,而不敢解惰。
yǐ chéng lǐ jié yǐ zhèng jūn chén yǐ qīn fù zǐ yǐ hé zhǎng yòu
以成礼节,以正君臣,以亲父子,以和长幼。
cǐ zhòng rén zhī suǒ nán ér jūn zǐ xíng zhī gù wèi zhī yǒu xíng
此众人之所难,而君子行之,故谓之有行;
yǒu xíng zhī wèi yǒu yì yǒu yì zhī wèi yǒng gǎn
有行之谓有义,有义之谓勇敢。
gù suǒ guì yú yǒng gǎn zhě guì qí néng yǐ lì yì yě
故所贵于勇敢者,贵其能以立义也;
suǒ guì yú lì yì zhě guì qí yǒu xíng yě
所贵于立义者,贵其有行也;
suǒ guì yú yǒu xíng zhě guì qí xíng lǐ yě
所贵于有行者,贵其行礼也。
gù suǒ guì yú yǒng gǎn zhě guì qí gǎn xíng lǐ yì yě
故所贵于勇敢者,贵其敢行礼义也。
gù yǒng gǎn qiáng yǒu lì zhě tiān xià wú shì zé yòng zhī yú lǐ yì
故勇敢强有力者,天下无事,则用之于礼义;
tiān xià yǒu shì zé yòng zhī yú zhàn shèng
天下有事,则用之于战胜。
yòng zhī yú zhàn shèng zé wú dí yòng zhī yú lǐ yì zé shùn zhì
用之于战胜则无敌,用之于礼义则顺治;
wài wú dí nèi shùn zhì cǐ zhī wèi shèng dé
外无敌,内顺治,此之谓盛德。
gù shèng wáng zhī guì yǒng gǎn qiáng yǒu lì rú cǐ yě
故圣王之贵勇敢强有力如此也。
yǒng gǎn qiáng yǒu lì ér bù yòng zhī yú lǐ yì zhàn shèng ér yòng zhī yú zhēng dòu zé wèi zhī luàn rén
勇敢强有力而不用之于礼义战胜,而用之于争斗,则谓之乱人。
xíng fá xíng yú guó suǒ zhū zhě luàn rén yě
刑罚行于国,所诛者乱人也。
rú cǐ zé mín shùn zhì ér guó ān yě
如此则民顺治而国安也。
zǐ gòng wèn yú kǒng zǐ yuē gǎn wèn jūn zǐ guì yù ér jiàn mín zhě hé yě
子贡问于孔子曰:「敢问君子贵玉而贱玟者何也?
wèi yù zhī guǎ ér mín zhī duō yǔ
为玉之寡而玟之多与?
kǒng zǐ yuē fēi wéi mín zhī duō gù jiàn zhī yě yù zhī guǎ gù guì zhī yě
」孔子曰:「非为玟之多故贱之也、玉之寡故贵之也。
fu xī zhě jūn zǐ bǐ dé yú yù yān wēn rùn ér zé rén yě
夫昔者君子比德于玉焉:温润而泽,仁也;
zhěn mì yǐ lì zhī yě
缜密以栗,知也;
lián ér bù guì yì yě
廉而不刿,义也;
chuí zhī rú duì lǐ yě
垂之如队,礼也;
kòu zhī qí shēng qīng yuè yǐ zhǎng qí zhōng qū rán lè yě
叩之其声清越以长,其终诎然,乐也;
xiá bù yǎn yú yú bù yǎn xiá zhōng yě
瑕不掩瑜、瑜不掩瑕,忠也;
fú yǐn páng dá xìn yě
孚尹旁达,信也;
qì rú bái hóng tiān yě
气如白虹,天也;
jīng shén jiàn yú shān chuān de yě
精神见于山川,地也;
guī zhāng tè dá dé yě
圭璋特达,德也。
tiān xià mò bù guì zhě dào yě
天下莫不贵者,道也。
shī yún yán niàn jūn zǐ wēn qí rú yù
《诗》云:『言念君子,温其如玉。
gù jūn zi guì zhī yě
』故君子贵之也。