sū qín cóng yàn zhī zhào shǐ hé zòng shuō zhào wáng yuē tiān xià zhī qīng xiàng rén chén nǎi zhì bù yī zhī shì mò bù gāo xián dài wáng zhī xíng yì jiē yuàn fèng jiào chén zhōng yú qián zhī rì jiǔ yǐ
苏秦从燕之赵,始合从,说赵王曰:“天下之卿相人臣,乃至布衣之士,莫不高贤大王之行义,皆愿奉教陈忠于前之日久矣。
suī rán fèng yáng jūn dù dài wáng bù dé rèn shì shì yǐ wài bīn kè yóu tán zhī shì wú gǎn jìn zhōng yú qián zhě
虽然,奉阳君妬,大王不得任事,是以外宾客游谈之士,无敢尽忠于前者。
jīn fèng yáng jūn juān guǎn shè dài wáng nǎi jīn rán hòu de yǔ shì mín xiāng qīn chén gù gǎn xiàn qí yú xiào yú zhōng
今奉阳君捐馆舍,大王乃今然后得与士民相亲,臣故敢献其愚,效愚忠。
wèi dài wáng jì mò ruò ān mín wú shì qǐng wú yōng yǒu wéi yě
为大王计,莫若安民无事,请无庸有为也。
ān mín zhī běn zài yú zé jiāo zé jiāo ér de zé mín ān zé jiāo bù dé zé mín zhōng shēn bù dé ān
安民之本,在于择交,择交而得则民安,择交不得则民终身不得安。
qǐng yán wài huàn qí qín wèi liǎng dí ér mín bù dé ān
请言外患:齐、秦为两敌,而民不得安;
yǐ qín gōng qí ér mín bù dé ān
倚秦攻齐,而民不得安;
yǐ qí gōng qín ér mín bù dé ān
依靠齐国进攻秦国,人民也得不到安宁。
gù fū móu rén zhī zhǔ fá rén zhī guó cháng kǔ chū cí duàn jué rén zhī jiāo yuàn dài wáng shèn wú chū yǔ kǒu yě
故夫谋人之主,伐人之国,常苦出辞断绝人之交,愿大王慎无出与口也。
qǐng píng zuǒ yòu yuē yán suǒ yǐ yì yīn yáng ér yǐ yǐ
“请屏左右,曰言所以异,阴阳而已矣。
dài wáng chéng néng tīng chén yàn bì zhì zhān qiú gǒu mǎ zhī de qí bì zhì hǎi yú yú yán zhī de chu bì zhì jú yòu yún mèng zhī de hán wèi jiē kě shǐ zhì fēng dì tāng mù zhī yì guì qī fù xiōng jiē kě yǐ shòu fēng hóu
大王诚能听臣,燕必致毡裘狗马之地,齐必致海隅鱼盐之地,楚必致桔柚云梦之地,韩、魏皆可使致封地汤沐之邑,贵戚父兄皆可以受封侯。
fu gē dì xiào shí wǔ bó zhī suǒ yǐ fù jūn qín jiāng ér qiú yě
夫割地效实,五伯之所以复军禽将而求也;
fēng hóu guì qī tāng wǔ zhī suǒ yǐ fàng shā ér zhēng yě
封侯贵戚,汤、武之所以放杀而争也。
jīn dài wáng chuí gǒng ér liǎng yǒu zhī shì chén zhī suǒ yǐ wèi dài wáng yuàn yě
今大王垂拱而两有之,是臣之所以为大王愿也。
dài wáng yǔ qín zé qín bì ruò hán wèi
大王与秦,则秦必弱韩、魏;
yǔ qí zé qí bì ruò chu wèi
若联合齐国,齐国必定削弱楚、魏。
wèi ruò zé gē hé wài hán ruò zé xiào yí yáng
魏弱则割河外,韩弱则效宜阳。
yí yáng xiào zé shàng jùn jué hé wài gē zé dào bù tōng
宜阳效则上郡绝,河外割则道不通。
chu ruò zé wú yuán
楚弱则无援。
cǐ sān cè zhě bù kě bù shú jì yě
此三策者,不可不熟计也。
fu qín xià zhǐ dào zé nán yáng dòng jié hán bāo zhōu zé zhào zì xiāo shuò jù wèi qǔ qí zé qí bì rù cháo
夫秦下轵道则南阳动,劫韩包周则赵自销铄,据卫取淇则齐必入朝。
qín yù yǐ de xíng yú shān dōng zé bì jǔ jiǎ ér xiàng zhào
秦欲已得行于山东,则必举甲而向赵。
qín jiǎ shè hé yú zhāng jù fān wú zé bīng bì zhàn yú hán dān zhī xià yǐ
秦甲涉河逾漳,据番吾,则兵必战于邯郸之下矣。
cǐ chén zhī suǒ yǐ wèi dài wáng huàn yě
此臣之所以为大王患也。
dāng jīn zhī shí shān dōng zhī jiàn guó mò rú zhào qiáng
“当今之时,山东之建国,莫如赵强。
zhào dì fāng èr qiān lǐ dài jiǎ shù shí wàn chē qiān shèng qí wàn pǐ sù zhī shí nián
赵地方二千里,带甲数十万,车千乘,骑万匹,粟支十年;
xi yǒu cháng shān nán yǒu hé zhāng dōng yǒu qīng hé běi yǒu yān guó
西有常山,南有河、漳,东有清河,北有燕国。
yàn gù ruò guó bù zú wèi yě
燕国本就是弱国,不足为惧。
qiě qín zhī suǒ wèi hài yú tiān xià zhě mò rú zhào
且秦之所畏害于天下者,莫如赵。
rán ér qín bù gǎn jǔ bīng jiǎ ér fá zhào zhě hé yě wèi hán wèi zhī yì qí hòu yě
然而秦不敢举兵甲而伐赵者,何也?畏韩、魏之议其后也。
rán zé hán wèi zhào zhī nán bì yě
如此说来,韩、魏就是赵国南面的屏障。
qín zhī gōng hán wèi yě zé bù rán
秦之攻韩、魏也,则不然。
wú yǒu míng shān dà chuān zhī xiàn shāo shāo cán shí zhī fu zhī guó dōu ér zhǐ yǐ
无有名山大川之限,稍稍蚕食之,傅之国都而止矣。
hán wèi bù néng zhī qín bì rù chén
韩、魏不能支秦,必入臣。
hán wèi chén yú qín qín wú hán wèi zhī gé huò zhōng yú zhào yǐ
韩、魏臣于秦,秦无韩、魏之隔,祸中于赵矣。
cǐ chén zhī suǒ yǐ wèi dài wáng huàn yě
此臣之所以为大王患也。
chén wén yáo wú sān fu zhī fēn shùn wú zhǐ chǐ zhī de yǐ yǒu tiān xià
“臣闻,尧无三夫之分,舜无咫尺之地,以有天下。
yǔ wú bǎi rén zhī jù yǐ wáng zhū hóu
禹无百人之聚,以王诸侯。
tāng wǔ zhī zú bù guò sān qiān rén chē bù guò sān bǎi chéng lì wèi tiān zǐ
汤、武之卒不过三千人,车不过三百乘,立为天子。
chéng de qí dào yě
诚得其道也。
shì gù míng zhǔ wài liào qí dí guó zhī qiáng ruò nèi dù qí shì zú zhī zhòng guǎ xián yǔ bù xiào bù dài liǎng jūn xiāng dāng ér shèng bài cún wáng zhī jī jié gù yǐ jiàn yú xiōng zhōng yǐ qǐ yǎn yú zhòng rén zhī yán ér yǐ míng míng jué shì zāi
是故明主外料其敌国之强弱,内度其士卒之众寡、贤与不肖,不待两军相当,而胜败存亡之机节,固已见于胸中矣,岂掩于众人之言,而以冥冥决事哉!
chén qiè yǐ tiān xià dì tú àn zhī
“臣窃以天下地图案之。
zhū hóu zhī de wǔ bèi yú qín liào zhū hóu zhī zú shí bèi yú qín
诸侯之地五倍于秦,料诸侯之卒,十倍于秦。
liù guó bìng lì wèi yī xī miàn ér gōng qín qín bì pò yǐ
六国并力为一,西面而攻秦,秦必破矣。
jīn jiàn pò yú qín xī miàn ér shì zhī jiàn chén yú qín
今见破于秦,西面而事之,见臣于秦。
fu pò rén zhī yǔ pò yú rén yě chén rén zhī yǔ chén yú rén yě qǐ kě tóng rì ér yán zhī zāi fu héng rén zhě jiē yù gē zhū hóu zhī de yǐ yǔ qín chéng
夫破人之与破于人也,臣人之与臣于人也,岂可同日而言之哉!夫横人者,皆欲割诸侯之地以与秦成。
yǔ qín chéng zé gāo tái měi gōng shì tīng yú sè zhī yīn chá wǔ wèi zhī hé qián yǒu xuān yuán hòu yǒu zhǎng tíng měi rén qiǎo xiào zú yǒu qín huàn ér bù yǔ qí yōu
与秦成,则高台,美宫室,听竽瑟之音,察五味之和,前有轩辕,后有长庭,美人巧笑,卒有秦患,而不与其忧。
shì gù héng rén rì yè wu yǐ qín quán kǒng hè zhū hóu yǐ qiú gē dì yuàn dài wáng zhī shú jì zhī yě
是故横人日夜务以秦权恐猲诸侯,以求割地,愿大王之熟计之也。
chén wén míng wáng jué yí qù chán píng liú yán zhī jī sāi péng dǎng zhī mén gù zūn zhǔ guǎng de qiáng bīng zhī jì chén de chén zhōng yú qián yǐ
“臣闻,明王绝疑去谗,屏流言之迹,塞朋党之门,故尊主广地强兵之计,臣得陈忠于前矣。
gù qiè běn dài wáng jì mò rú yī hán wèi qí chu yàn zhào liù guó cóng qīn yǐ bīn pàn qín
故窃本大王计,莫如一韩、魏、齐、楚、燕、赵六国从亲,以傧畔秦。
lìng tiān xià zhī jiàng xiàng xiāng yǔ huì yú huán shuǐ zhī shàng tōng zhì xíng bái mǎ yǐ méng zhī
令天下之将相,相与会于洹水之上,通质刑白马以盟之。
yuē yuē qín gōng chu qí wèi gè chū ruì shī yǐ zuǒ zhī hán jué shí dào zhào shè hé zhāng yàn shǒu cháng shān yǐ běi
约曰:‘秦攻楚,齐、魏各出锐师以佐之,韩绝食道,赵涉河、漳,燕守常山以北。
qín gōng hán wèi zé chu jué qí hòu qí chū ruì shī yǐ zuǒ zhī zhào shè hé zhāng yàn shǒu yún zhōng
秦攻韩、魏,则楚绝其后,齐出锐师以佐之,赵涉河、漳,燕守云中。
qín gōng qí zé chu jué qí hòu hán shǒu chéng gāo wèi sāi wǔ dào zhào shè hé zhāng bó guān yàn chū ruì shī yǐ zuǒ zhī
秦攻齐,则楚绝其后,韩守成皋,魏塞午道,赵涉河、漳、博关,燕出锐师以佐之。
qín gōng yàn zé zhào shǒu cháng shān chu jūn wǔ guān qí shè bó hǎi hán wèi chū ruì shī yǐ zuǒ zhī
秦攻燕,则赵守常山,楚军武关,齐涉渤海,韩、魏出锐师以佐之。
qín gōng zhào zé hán jūn yí yáng chu jūn wǔ guān wèi jūn hé wài qí shè bó hǎi yàn chū ruì shī yǐ zuǒ zhī
秦攻赵,则韩军宜阳,楚军武关,魏军河外,齐涉渤海,燕出锐师以佐之。
zhū hóu yǒu xiān bèi yuē zhě wǔ guó gòng fá zhī
诸侯有先背约者,五国共伐之。
liù guó cóng qīn yǐ bìn qín qín bì bù gǎn chū bīng hán gǔ guān yǐ hài shān dōng yǐ
六国从亲以摈秦,秦必不敢出兵函谷关以害山东矣。
rú shì zé bó yè chéng yǐ
如是则伯业成矣。
zhào wáng yuē guǎ rén nián shào lì guó zhī rì qiǎn wèi cháng de wén shè jì zhī cháng jì
赵王曰:“寡人年少,莅国之日浅,未尝得闻社稷之长计。
jīn shàng kè yǒu yì cún tiān xià ān zhū hóu guǎ rén jìng yǐ guó cóng
今上客有意存天下,安诸侯,寡人敬以国从。
nǎi fēng sū qín wèi wǔ ān jūn shì chē bǎi shèng huáng jīn qiān yì bái bì bǎi shuāng jǐn xiù qiān chún yǐ yuē zhū hóu
”乃封苏秦为武安君,饰车百乘,黄金千镒,白璧百双,锦绣千纯,以约诸侯。