wèn yuē mài yǒu yīn yáng zhě hé wèi yě
问曰：脉有阴阳者，何谓也？
dá yuē fán mài dà fú shù dòng huá cǐ míng yáng yě
答曰：凡脉大、浮、数、动、滑，此名阳也；
mài chén sè ruò xián wēi cǐ míng yīn yě fán yīn bìng jiàn yáng mài zhě shēng yáng bìng jiàn yīn mài zhě sǐ
脉沉、涩、弱、弦、微，此名阴也，凡阴病见阳脉者生，阳病见阴脉者死。
wèn yuē mài yǒu yáng jié yīn jié zhě hé yǐ bié zhī
问曰：脉有阳结阴结者，何以别之？
dá yuē qí mài fú ér shù néng shí bù dà biàn zhě cǐ wèi shí míng yuē yáng jié yě qī shí qī rì dāng jù
答曰：其脉浮而数，能食，不大便者，此为实，名曰阳结也，期十七日当剧。
qí mài chén ér chí bù néng shí shēn tǐ zhòng dà biàn fǎn yìng míng yuē yīn jié yě
其脉沉而迟，不能食，身体重，大便反硬，名曰阴结也。
qī shí sì rì dāng jù
期十四日当剧。
wèn yuē bìng yǒu sǎ xī wù hán ér fù fā rè zhě hé
问曰：病有洒淅恶寒而复发热者，何？
dá yuē yīn mài bù zú yáng wǎng cóng zhī
答曰：阴脉不足，阳往从之；
yáng mài bù zú yīn wǎng chéng zhī
阳脉不足，阴往乘之。
yuē hé wèi yáng bù zú
曰：何谓阳不足？
dá yuē jiǎ lìng cùn kǒu mài wēi míng yuē yáng bù zú yīn qì shàng rù yáng zhōng zé sǎ xī wù hán yě
答曰：假令寸口脉微，名曰阳不足，阴气上入阳中，则洒淅恶寒也，
yuē hé wèi yīn bù zú
曰：何谓阴不足？
dá yuē jiǎ lìng chǐ mài ruò míng yuē yīn bù zú yáng qì xià xiàn rù yīn zhōng zé fā rè yě
答曰：假令尺脉弱，名曰阴不足，阳气下陷入阴中，则发热也。
yáng mài fú yī zuò wēi yīn mài ruò zhě zé xuè xū
阳脉浮（一作微）阴脉弱者，则血虚。
xuè xū zé jīn jí yě
血虚则筋急也。
qí mài chén zhě róng qì wēi yě
其脉沉者，荣气微也。
qí mài fú ér hàn chū rú liú zhū zhě wèi qì shuāi yě
其脉浮，而汗出如流珠者，卫气衰也。
róng qì wēi zhě jiā shāo zhēn zé xuè liú bù xíng gèng fā rè ér zào fán yě
荣气微者，加烧针，则血流不行，更发热而躁烦也。
mài yī yún qiū mài ǎi ǎi rú chē gài zhě míng yuē yáng jié yě
脉（一云秋脉）蔼蔼，如车盖者，名曰阳结也。
mài yī yún xià mài lěi lěi rú xún zhǎng gān zhě míng yuē yīn jié yě
脉（一云夏脉）累累，如循长竿者，名曰阴结也。
mài piē piē rú gēng shàng féi zhě yáng qì wēi yě
脉瞥瞥，如羹上肥者，阳气微也。
mài yíng yíng rú zhī zhū sī zhě yáng qì yī yún yīn qì shuāi yě
脉萦萦，如蜘蛛丝者，阳气（一云阴气）衰也。
mài mián mián rú xiè qī zhī jué zhě wáng qí xuè yě
脉绵绵，如泻漆之绝者，亡其血也。
mài lái huǎn shí yī zhǐ fù lái zhě míng yuē jié
脉来缓，时一止复来者，名曰结。
mài lái shù shí yī zhǐ fù lái zhě míng yuē cù yī zuò zòng
脉来数，时一止复来者，名曰促（一作纵）。
mài yáng shèng zé cù yīn shèng zé jié cǐ jiē bìng mài
脉，阳盛则促，阴盛则结，此皆病脉。
yīn yáng xiāng bó míng yuē dòng
阴阳相搏，名曰动。
yáng dòng zé hàn chū yīn dòng zé fā rè
阳动则汗出，阴动则发热。
xíng lěng wù hán zhě cǐ sān jiāo shāng yě
形冷、恶寒者，此三焦伤也。
ruò shù mài jiàn yú guān shàng shàng xià wú tóu wěi rú dòu dà jué jué dòng yáo zhě míng yuē dòng yě
若数脉见于关上，上下无头尾，如豆大，厥厥动摇者，名曰动也。
yáng mài fú dà ér rú yīn mài fú dà ér rú yīn mài yǔ yáng mài tóng děng zhě míng yuē huǎn yě
阳脉浮大而濡，阴脉浮大而濡，阴脉与阳脉同等者，名曰缓也。
mài fú ér jǐn zhě míng yuē xián yě
脉浮而紧者，名曰弦也。
xián zhě zhuàng rú gōng xián àn zhī bù yí yě
弦者状如弓弦，按之不移也。
mài jǐn zhě rú zhuǎn suǒ wú cháng yě
脉紧者，如转索无常也。
mài xián ér dà xián zé wèi jiǎn dà zé wèi kōu
脉弦而大，弦则为减，大则为芤。
jiǎn zé wèi hán kōu zé wèi xū
减则为寒，芤则为虚。
hán xū xiāng bó cǐ míng wéi gé
寒虚相搏，此名为革。
fù rén zé bàn chǎn lòu xià nán zǐ zé wáng xuè shī jīng
妇人则半产、漏下，男子则亡血、失精。
wèn yuē bìng yǒu zhàn ér hàn chū yīn de jiě zhě hé yě
问曰：病有战而汗出，因得解者，何也？
dá yuē mài fú ér jǐn àn zhī fǎn kōu cǐ wèi běn xū gù dāng zhàn ér hàn chū yě
答曰：脉浮而紧，按之反芤，此为本虚，故当战而汗出也。
qí rén běn xū shì yǐ fā zhàn
其人本虚，是以发战。
yǐ mài fú gù dāng hàn chū ér jiě yě
以脉浮，故当汗出而解也。
ruò mài fú ér shù àn zhī bù kōu cǐ rén běn bù xū
若脉浮而数，按之不芤，此人本不虚；
ruò yù zì jiě dàn hàn chū ěr bù fā zhàn yě
若欲自解，但汗出耳，不发战也。
wèn yuē bìng yǒu bù zhàn ér hàn chū jiě zhě hé yě
问曰：病有不战而汗出解者，何也？
dá yuē mài dà ér fú shù gù zhī bù zhàn hàn chū ér jiě yě
答曰：脉大而浮数，故知不战汗出而解也。
wèn yuē bìng yǒu bù zhàn bù hàn chū ér jiě zhě hé yě
问曰：病有不战，不汗出而解者，何也？
dá yuē qí mài zì wēi cǐ yǐ céng fā hàn ruò tǔ ruò xià ruò wáng xuè yǐ nèi wú jīn yè cǐ yīn yáng zì hé bì zì yù gù bù zhàn bù hàn chū ér jiě yě
答曰：其脉自微，此以曾发汗、若吐、若下、若亡血，以内无津液，此阴阳自和，必自愈，故不战、不汗出而解也。
wèn yuē shāng hán sān rì mài fú shù ér wēi bìng rén shēn liáng hé zhě hé yě
问曰：伤寒三日，脉浮数而微，病人身凉和者，何也？
dá yuē cǐ wèi yù jiě yě
答曰：此为欲解也。
jiě yǐ yè bàn
解以夜半。
mài fú ér jiě zhě jí rán hàn chū yě
脉浮而解者，濈然汗出也；
mài shù ér jiě zhě bì néng shí yě
脉数而解者，必能食也；
mài wēi ér jiě zhě bì dà hàn chū yě
脉微而解者，必大汗出也。
wèn yuē bìng mài yù zhī yù wèi yù zhě hé yǐ bié zhī
问曰：病脉，欲知愈未愈者，何以别之？
dá yuē cùn kǒu guān shàng chǐ zhōng sān chù dà xiǎo fú chén chí shù tóng děng suī yǒu hán rè bù jiě zhě cǐ mài yīn yáng wèi hé píng suī jù dāng yù
答曰：寸口、关上、尺中三处，大小、浮沉、迟数同等，虽有寒热不解者，此脉阴阳为和平，虽剧当愈。
lì xià de hóng yī zuò fú dà mài shì qí běn wèi
立夏得洪（一作浮）大脉，是其本位。
qí rén bìng shēn tǐ kǔ téng zhòng zhě xū fà qí hàn
其人病身体苦疼重者，须发其汗。
ruò míng rì shēn bù téng bù zhòng zhě bù xū fā hàn
如果第二天身体已经不疼不重了，那就不需要发汗了；
ruò hàn jí jí zì chū zhě míng rì biàn jiě yǐ
若汗濈濈自出者，明日便解矣。
hé yǐ yán zhī
为何这样说呢？
lì xià de hóng dà mài shì qí shí mài gù shǐ rán yě
立夏得洪大脉，是其时脉，故使然也。
sì shí fǎng cǐ
四时仿此。
wèn yuē fán bìng yù zhī hé shí de
问曰：凡病欲知何时得？
hé shí yù
何时愈？
dá yuē jiǎ lìng yè bàn dé bìng míng rì rì zhōng yù
答曰：假令夜半得病，明日日中愈；
rì zhōng dé bìng yè bàn yù
日中得病，夜半愈。
hé yǐ yán zhī
为何这样说呢？
rì zhōng dé bìng yè bàn yù zhě yǐ yáng de yīn zé jiě yě
日中得病，夜半愈者，以阳得阴则解也。
yè bàn dé bìng míng rì rì zhōng yù zhě yǐ yīn de yáng zé jiě yě
夜半得病，明日日中愈者，以阴得阳则解也。
cùn kǒu mài fú wèi zài biǎo chén wèi zài lǐ shù wèi zài fǔ chí wèi zài cáng
寸口脉浮为在表，沉为在里，数为在府，迟为在藏。
jiǎ lìng mài chí cǐ wèi zài cáng yě
假令脉迟，此为在藏也。
fū yáng mài fú ér sè shǎo yīn mài rú jīng yě qí bìng zài pí fǎ dāng xià lì
趺阳脉浮而涩，少阴脉如经也，其病在脾，法当下利。
hé yǐ zhī zhī
怎么知道是这样呢？
ruò mài fú dà zhě qì shí xuè xū yě
若脉浮大者，气实血虚也。
jīn fū yáng mài fú ér sè gù zhī pí qì bù zú wèi qì xū yě
今趺阳脉浮而涩，故知脾气不足，胃气虚也。
yǐ shǎo yīn mài xián ér fú yī zuò chén cái jiàn cǐ wèi diào mài gù chēng rú jīng yě
以少阴脉弦而浮（一作沉），才见此为调脉，故称如经也。
ruò fǎn huá ér shù zhě gù zhī dāng shǐ nóng yě
若反滑而数者，故知当屎脓也。
cùn kǒu mài fú ér jǐn fú zé wèi fēng jǐn zé wèi hán
寸口脉浮而紧，浮则为风，紧则为寒。
fēng zé shāng wèi hán zé shāng róng
风则伤卫，寒则伤荣。
róng wèi jù bìng gǔ jié fán téng dāng fā qí hàn yě
荣卫俱病，骨节烦疼，当发其汗也。
fū yáng mài chí ér huǎn wèi qì rú jīng yě
趺阳脉迟而缓，胃气如经也。
fū yáng mài fú ér shù fú zé shāng wèi shù zé dòng pí cǐ fēi běn bìng yī tè xià zhī suǒ wéi yě
趺阳脉浮而数，浮则伤胃，数则动脾，此非本病，医特下之所为也。
róng wèi nèi xiàn qí shù xiān wēi mài fǎn dàn fú qí rén bì dà biàn yìng qì ǎi ér chú
荣卫内陷，其数先微，脉反但浮，其人必大便硬，气噫而除。
hé yǐ yán zhī
为何这样说呢？
běn yǐ shù mài dòng pí qí shù xiān wēi gù zhī pí qì bù zhì dà biàn yìng qì ǎi ér chú
本以数脉动脾，其数先微，故知脾气不治，大便硬，气噫而除。
jīn mài fǎn fú qí shù gǎi wēi xié qì dú liú xīn zhōng zé jī yá rè bù shā gǔ cháo rè fā kě shù mài dāng chí huǎn mài yīn qián hòu dù shù rú fǎ bìng zhě zé jī
今脉反浮，其数改微，邪气独留，心中则饥，邪热不杀谷，潮热发渴，数脉当迟缓，脉因前后度数如法，病者则饥。
shù mài bù shí zé shēng è chuāng yě
如果病人脉数始终不去，为邪热稽留不去，时间久了，就会生恶疮。
shī yuē bìng rén mài wēi ér sè zhě cǐ wèi yī suǒ bìng yě
师曰：病人脉微而涩者，此为医所病也。
dà fā qí hàn
大发其汗，
yòu shù dà xià zhī
又数大下之，
qí rén wáng xuè
其人亡血，
bìng dāng wù hán
病当恶寒，
hòu nǎi fā rè
后乃发热，
wú xiū zhǐ shí
无休止时，
xià yuè shèng rè
夏月盛热，
yù zhe fù yī
欲著复衣，
dōng yuè shèng hán
冬月盛寒，
yù luǒ qí shēn
欲裸其身，
suǒ yǐ rán zhě
所以然者，
yáng wēi zé wù hán
阳微则恶寒，
yīn ruò zé fā rè
阴弱则发热，
cǐ yī fā qí hàn
此医发其汗，
lìng yáng qì wēi
令阳气微，
yòu dà xià zhī lìng yīn qì ruò
又大下之：令阴气弱，
wǔ yuè zhī shí
五月之时，
yáng qì zài biǎo
阳气在表，
wèi zhōng xū lěng
胃中虚冷，
yǐ yáng qì nèi wēi
以阳气内微，
bù néng shèng lěng
不能胜冷，
gù yù zhe fù yī
故欲著复衣；
shí yī yuè zhī shí yáng qì zài lǐ wèi zhōng fán rè yǐ yīn qì nèi ruò bù néng shèng rè gù yù luǒ qí shēn
十一月之时，阳气在里，胃中烦热，以阴气内弱，不能胜热，故欲裸其身。
yòu yīn mài chí sè gù zhī xuè wáng yě
又阴脉迟涩，故知血亡也。
mài fú ér dà xīn xià fǎn yìng yǒu rè shǔ cáng zhě gōng zhī bù lìng fā hàn
脉浮而大，心下反硬，有热属藏者，攻之，不令发汗。
shǔ fǔ zhě bù lìng sǒu shù
属府者，不令溲数。
sǒu shù zé dà biàn yìng hàn duō zé rè yù hàn shǎo zé biàn nàn mài chí shàng wèi kě gōng
溲数则大便硬，汗多则热愈，汗少则便难，脉迟尚未可攻。
mài fú ér hóng shēn hàn rú yóu chuǎn ér bù xiū shuǐ jiāng bù xià tǐ xíng bù rén zhà jìng zhà luàn cǐ wéi mìng jué yě
脉浮而洪，身汗如油，喘而不休，水浆不下，体形不仁，乍静乍乱，此为命绝也。
yòu wèi zhī hé cáng xiān shòu qí zāi ruò hàn chū fā mù rùn chuǎn bù xiū zhě cǐ wèi fèi xiān jué yě
又未知何藏先受其灾，若汗出发目闰，喘不休者，此为肺先绝也。
yáng fǎn dú liú xíng tǐ rú yān xūn zhí shì yáo tóu cǐ xīn jué yě
阳反独留，形体如烟熏，直视摇头，此心绝也。
chún wěn fǎn qīng sì zhī xí zhě cǐ wèi gān jué yě
唇吻反青，四肢习者，此为肝绝也。
huán kǒu lí hēi róu hàn fā huáng zhě cǐ wèi pí jué yě sōu biàn yí shī kuáng yán mù fǎn zhí shì zhě cǐ wèi shèn jué yě
环口黧黑，柔汗发黄者，此为脾绝也，溲便遗失、狂言、目反直视者，此为肾绝也。
yòu wèi zhī hé cáng yīn yáng qián jué ruò yáng qì qián jué yīn qì hòu jié zhě qí rén sǐ shēn sè bì qīng
又未知何藏阴阳前绝，若阳气前绝，阴气后竭者，其人死，身色必青；
yīn qì qián jué yáng qì hòu jié zhě qí rén sǐ shēn sè bì chì yè xià wēn xīn xià rè yě
阴气前绝，阳气后竭者，其人死，身色必赤，腋下温，心下热也。
cùn kǒu mài fú dà ér yī fǎn xià zhī cǐ wèi dà nì
寸口脉浮大，而医反下之，此为大逆。
fú zé wú xuè dà zé wèi hán hán qì xiāng bó zé wèi cháng míng yī nǎi bù zhī ér fǎn yǐn lěng shuǐ lìng hàn dà chū shuǐ de hán qì lěng bì xiāng bó qí rén jí yē
浮则无血，大则为寒，寒气相搏，则为肠鸣，医乃不知，而反饮冷水，令汗大出，水得寒气，冷必相搏，其人即噎。
fū yáng mài fú fú zé wèi xū fú xū xiāng bó gù lìng qì
趺阳脉浮，浮则为虚，浮虚相搏，故令气□。
yán wèi qì xū jié yě
言胃气虚竭也。
mài huá zé wèi huì
脉滑，则为哕。
cǐ wèi yī jiù zé xū qǔ shí shǒu kōng pò xuè
此为医咎，责虚取实，守空迫血。
mài fú bí zhōng zào zhě bì nǜ yě
脉浮、鼻中燥者，必衄也。
zhū mài fú shù dāng fā rè ér sǎ xī wù hán ruò yǒu tòng chù yǐn shí rú cháng zhě xù jī yǒu nóng yě
诸脉浮数，当发热，而洒淅恶寒，若有痛处，饮食如常者，畜积有脓也。
mài fú ér chí miàn rè chì ér zhàn tì zhě liù qī rì dāng hàn chū ér jiě
脉浮而迟，面热赤而战惕者，六七日当汗出而解。
fǎn fā rè zhě chà chí
反发热者，差迟。
chí wèi wú yáng bù néng zuò hàn qí shēn bì yǎng yě
迟为无阳，不能作汗，其身必痒也。
cùn kǒu mài yīn yáng jù jǐn zhě fǎ dāng qīng xié zhōng yú shàng jiāo zhuó yá zhōng yú xià jiāo
寸口脉阴阳俱紧者，法当清邪中于上焦，浊邪中于下焦。
qīng xié zhōng shàng míng yuē jié yě
清邪中上，名曰洁也；
zhuó yá zhōng xià míng yuē hún yě yīn zhōng yú yá bì nèi lì yě biǎo qì wēi xū lǐ qì bù shǒu gù shǐ yá zhōng yú yīn yě
浊邪中下，名曰浑也，阴中于邪，必内栗也，表气微虚，里气不守，故使邪中于阴也。
yáng zhōng yú yá bì fā rè tóu tòng xiàng qiáng jǐng luán yāo tòng pēi suān suǒ wéi yáng zhōng wù lù zhī qì gù yuē qīng xié zhōng shàng
阳中于邪，必发热、头痛、项强、颈挛、腰痛、胚酸，所为阳中雾露之气，故曰清邪中上。
zhuó yá zhōng xià yīn qì wèi lì zú xī nì lěng biàn niào wàng chū biǎo qì wēi xū lǐ qì wēi jí sān jiāo xiāng hùn nèi wài bù tōng shàng jiāo fú yù cáng qì xiāng xūn kǒu làn shí duàn yě
浊邪中下，阴气为栗，足膝逆冷，便溺妄出，表气微虚，里气微急，三焦相混，内外不通，上焦怫郁，藏气相熏，口烂食断也。
zhōng jiāo bù zhì wèi qì shàng chōng pí qì bù zhuǎn wèi zhōng wèi zhuó róng wèi bù tōng xuè níng bù liú ruò wèi qì qián tōng wèi qì xū jié yě
中焦不治，胃气上冲，脾气不转，胃中为浊，荣卫不通，血凝不流，若卫气前通胃气虚竭也。
mài huá zé wèi huì
脉滑，则为哕。
cǐ wèi yī jiù zé xū qǔ shí shǒu kōng pò xuè
此为医咎，责虚取实，守空迫血。
mài fú bí zhōng zào zhě bì nǜ yě
脉浮、鼻中燥者，必衄也。
mài yīn yáng jù jǐn zhě kǒu zhōng qì chū chún kǒu gān zào quán wò zú lěng bí zhōng tì chū shé shàng tāi huá wù wàng zhì yě
脉阴阳俱紧者，口中气出，唇口干燥，蜷卧足冷，鼻中涕出，舌上胎滑，勿妄治也。
dào qī rì yǐ lái qí rén wēi fā rè shǒu zú wēn zhě cǐ wèi yù jiě
到七日以来，其人微发热，手足温者，此为欲解；
huò dào bā rì yǐ shàng fǎn dà fā rè zhě cǐ wéi nán zhì
或到八日以上，反大发热者，此为难治。
shè shǐ wù hán zhě bì yù ǒu yě
设使恶寒者，必欲呕也；
fù nèi tòng zhě bì yù lì yě
腹内痛者，必欲利也。
mài fú ér huá fú wèi yáng huá wèi shí yáng shí xiàng bó qí mài shù jí wèi qì shī dù fú huá zhī mài shù jí fā rè hàn chū zhě cǐ wèi bù zhì
脉浮而滑，浮为阳，滑为实，阳实相搏，其脉数疾，卫气失度，浮滑之脉数疾，发热汗出者，此为不治。
shāng hán ké nì shàng qì qí mài sàn zhě sǐ
伤寒咳逆上气，其脉散者死。
wèi qí xíng sǔn gù yě
谓其形损故也。