反经 · 赵蕤 · Chapter 1 of 64

大体

PinyinModern Translation
Size

chén wén lǎo zi yuē yǐ zhèng lǐ guó yǐ qí yòng bīng yǐ wú shì qǔ tiān xià

臣闻老子曰:“以正理国,以奇用兵,以无事取天下。

xún qīng yuē rén zhǔ zhě yǐ guān rén wèi néng zhě yě

”荀卿曰:“人主者,以官人为能者也;

pǐ fū zhě yǐ zì néng wéi néng zhě yě

普通人,是靠自己能力做事的人。

fu zǐ yuē shì dà fū fēn zhí ér tīng zhū hóu zhī jūn fēn tǔ ér shǒu sān gōng zǒng fāng ér yì zé tiān zi gǒng jǐ ér zhèng yǐ

”傅子曰:“士大夫分职而听,诸侯之君分土而守,三公总方而议,则天子拱己而正矣。

hé yǐ míng qí rán yé

”何以明其然耶?

dāng yáo zhī shí shùn wèi sī tú qì wèi sī mǎ yǔ wèi sī kōng hòu jì wèi tián chóu kuí wéi lè zhèng chuí wèi gōng shī bó yí wèi zhì zōng gāo yáo wéi lǐ guān yì zhǎng qū qín

当尧之时,舜为司徒,契为司马,禹为司空,后稷为田畴,夔为乐正,倕为工师,伯夷为秩宗,皋陶为理官,益掌驱禽。

yáo bù néng wèi yī yān xī yǐ wéi jūn ér jiǔ zǐ zhě wéi chén qí gù hé yě

尧不能为一焉,奚以为君,而九子者为臣,其故何也?

yáo zhī jiǔ fù zhī shì shǐ jiǔ zǐ gè shòu qí shì jiē shèng qí rèn yǐ chéng jiǔ gōng

尧知九赋之事,使九子各授其事,皆胜其任以成九功。

yáo suì chéng chéng gōng yǐ wàng tiān xià

尧遂乘成功以王天下。

hàn gāo dì yuē fu yùn chóu cè yú wéi wò zhī zhōng jué shèng yú qiān lǐ zhī wài wú bù rú zǐ fáng

汉高帝曰:“夫运筹策于帏幄之中,决胜于千里之外,吾不如子房;

zhèn guó jiā fǔ bǎi xìng gěi xiǎng kuì bù jué liáng dào wú bù rú xiāo hé

治理国家,安抚百姓,供给粮饷,保障粮道畅通,我不如萧何;

lián bǎi wàn zhī jūn zhàn bì shèng gōng bì qǔ wú bù rú hán xìn

统率百万大军,战必胜,攻必克,我不如韩信。

sān rén zhě jiē rén jié yě

三人者,皆人杰也。

wú néng yòng zhī cǐ wú suǒ yǐ yǒu tiān xià yě

吾能用之,此吾所以有天下也。

rén wù zhì yuē fu yī guān zhī rèn yǐ yī wèi xié wǔ wèi

(《人物志》曰:“夫一官之任,以一味协五味;

yī guó zhī zhèng yǐ wú wèi hé wǔ wèi

一国之政,以无味和五味。

gù chén yǐ zì rèn wèi néng jūn yǐ néng yòng rén wèi néng

故臣以自任为能,君以能用人为能;

chén yǐ néng yán wèi néng jūn yǐ néng tīng wèi néng

臣以能言为能,君以能听为能;

chén yǐ néng xíng wéi néng jūn yǐ néng shǎng fá wèi néng

臣以能行为能,君以能赏罚为能。

suǒ yǐ bù tóng gù néng jūn zhòng néng yě

所以不同,故能君众能也。

gù yuē zhī rén zhě wáng dào yě

故曰:知人者,王道也;

zhī shì zhě chén dào yě

知事者,臣道也。

wú xíng zhě wù zhī jūn yě

无形者,物之君也;

wú duān zhě shì zhī běn yě

无端者,事之本也。

gǔ bù yù wǔ yīn ér wèi wǔ yīn zhǔ

鼓不预五音,而为五音主;

yǒu dào zhě bù wéi wǔ guān zhī shì ér wéi lǐ shì zhī zhǔ

有道者,不为五官之事,而为理事之主。

jūn shǒu qí dào guān zhī qí shì yǒu zì lái yǐ

君守其道,官知其事,有自来矣。

xiān wáng zhī qí rú cǐ yě gù yòng fēi qí yǒu rú jǐ yǒu zhī tōng hu jūn dào zhě yě

先王知其如此也,故用非其有,如己有之,通乎君道者也。

yì yuē huái nán zǐ yún qiǎo jiàng wèi gōng shì wèi yuán bì yǐ guī wèi fāng bì yǐ ju wèi píng zhí bì yǐ zhǔn shéng

(议曰:《淮南子》云:“巧匠为宫室,为圆必以规,为方必以矩,为平直必以准绳。

gōng yǐ jiù yǐ ér bù zhī guī jǔ zhǔn shéng ér shǎng qiǎo jiàng

功已就矣,而不知规矩准绳,而赏巧匠。

gōng shì yǐ chéng bù zhī qiǎo jiàng ér jiē yuē mǒu jūn mǒu wáng zhī gōng shì yě

宫室已成,不知巧匠,而皆曰某君某王之宫室也。

sūn qīng yuē fū rén zhǔ yù de shàn shè zhòng wēi zé mò ruò shǐ yì

孙卿曰:“夫人主欲得善射中微,则莫若使羿;

yù de shàn yù zhì yuǎn zé mò ruò shǐ wáng liáng

欲得善御致远,则莫若使王良;

yù de diào yī tiān xià zé mò ruò cōng míng jūn zǐ yǐ

欲得调一天下,则莫若聪明君子矣。

qí yòng zhì shén jiǎn qí wéi shì bù láo ér gōng míng shén dà

其用智甚简,其为事不劳,而功名甚大。

cǐ néng yòng fēi qí yǒu rú jǐ yǒu zhě yě

”此能用非其有,如己有者也。

rén zhǔ bù tōng zhǔ dào zhě zé bù rán

人主不通主道者,则不然。

zì wèi zhī zé bù néng rèn xián

自为之,则不能任贤;

bù néng rèn xián zé xián zhě è zhī

不能任贤,则贤者恶之。

cǐ gōng míng zhī suǒ yǐ shāng guó jiā zhī suǒ yǐ wēi

这就是功名受损、国家危亡的原因。

yì yuē shēn zi yún jūn zhī qí dào yě chén zhī qí shì yě

(议曰:“《申子》云:“君知其道也,臣知其事也。

shí yán shí dāng bǎi yán bǎi dāng zhě rén chén zhī shì yě fēi rén jūn zhī dào yě

十言十当,百言百当者,人臣之事也,非人君之道也。

shī zi yún rén chén zhě yǐ jìn xián wèi gōng yě

”《尸子》云:“人臣者,以进贤为功也;

jūn zhě yǐ yòng xián wèi gōng yě

君者,以用贤为功也。

jiǎ yì yún chén wén shèng zhǔ yán wèn qí chén ér bù zì zào shì gù shǐ rén chén de bì jǐn qí yú zhōng wéi bì xià cái xìng

”贾谊云:“臣闻圣主言问其臣,而不自造事,故使人臣得必尽其愚忠,惟陛下财幸。

yóu shì yán zhī fū jūn bù néng sī qì wěi rèn ér dù xián è néng qǔ bài zhī dào yě

”由是言之,夫君不能司契委任而妒贤恶能,取败之道也。

tāng wǔ rì ér jǐn yǒu xià shāng zhī cái yǐ qí de fēng ér tiān xià mò gǎn bú yuè fú

汤武日而尽有夏商之财,以其地封,而天下莫敢不悦服;

yǐ qí cái shǎng ér tiān xià jiē jìng quàn tōng hu yòng fēi qí yǒu yě

以其财赏,而天下皆竞劝,通乎用非其有也。

yì yuē sūn qīng yún xiū lǐ zhě wáng wéi zhèng zhě qiáng qǔ rén zhě ān jù liǎn zhě wáng

(议曰:孙卿云:“修礼者王,为政者强,取人者安,聚敛者亡。

gù wáng zhě fù rén bà zhě fù shì jǐn cún zhī guó fù dà fu wáng guó fù kuāng qiè shí fǔ kù

故王者富人,霸者富士,仅存之国富大夫,亡国富筐箧、实府库。

shì wèi shàng yì xià lòu

是谓上溢下漏。

yòu yuē tiān zǐ bù yán duō shǎo zhū hóu bù yán lì hài dài fū bù yán dé shī

”又曰:“天子不言多少,诸侯不言利害,大夫不言得失。

xī zhě zhōu lì wáng hào lì jìn róng gōng ruì liáng fū jiàn yuē wáng shì qí jiāng bēi hu

昔者周厉王好利,近荣公,芮良夫谏曰:“王室其将卑乎?

róng gōng hǎo zhuān lì ér bù zhī dà nàn

荣公好专利而不知大难。

fu lì bǎi wù zhī suǒ shēng yě tiān dì zhī suǒ zài yě

夫利,百物之所生也,天地之所载也;

ér yǒu zhuān zhī qí hài duō yǐ

而有专之,其害多矣。

tiān dì bǎi wù jiē jiāng qǔ yān hé kě zhuān yě

天地百物皆将取焉,何可专也!

suǒ lì shén duō ér bù bèi dà nàn yǐ shì jiào wáng qí néng jiǔ hu

所利甚多而不备大难,以是教王,其能久乎?

hòu lì wáng guǒ bài

”后厉王果败。

wèi wén hóu yù lǐn zāi sù fú bì zhèng diàn qún chén jiē kū

魏文侯御廪灾,素服避正殿,群臣皆哭。

gōng zǐ chéng fù qū rù hè yuē chén wén tiān zǐ cáng yú sì hǎi zhū hóu cáng yú jìng nèi

公子成父趋入贺曰:“臣闻天子藏于四海,诸侯藏于境内。

fēi qí suǒ cáng bù yǒu huǒ zāi bì yǒu rén huàn

非其所藏,不有火灾,必有人患。

xìng wú rén huàn bù yì shàn hu

幸无人患,不亦善乎!

kǒng zǐ yuē bǎi xìng zú jūn shú bù zú

”孔子曰:“百姓足,君孰不足?

zhōu yàn yǒu yán yuē náng lòu chǔ zhōng

”周谚有言曰:“囊漏储中。

yóu cǐ yán zhī fu shèng wáng yǐ qí de fēng yǐ qí cái shǎng bù yǔ rén zhēng lì nǎi néng tōng yú wáng dào shì yòng fēi qí yǒu zhě yě

”由此言之,夫圣王以其地封,以其财赏,不与人争利,乃能通于王道,是用非其有者也。

gù chēng shè guān fēn zhí jūn zhī tǐ yě

故称:设官分职,君之体也;

wěi rèn zé chéng jūn zhī tǐ yě

委任责成,君之体也;

hǎo móu wú juàn jūn zhī tǐ yě

好谋无倦,君之体也;

kuān yǐ de zhòng jūn zhī tǐ yě

宽以得众,君之体也;

hán gǒu cáng jí jūn zhī tǐ yě

含垢藏疾,君之体也。

jūn yǒu jūn rén zhī tǐ qí chén wèi ér ài zhī cǐ dì wáng suǒ yǐ chéng yè yě

君有君人之体,其臣畏而爱之,此帝王所以成业也。

✦ You read 大体

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.