gāo zǔ pèi fēng yì zhōng yáng lǐ rén yě xìng liú shì
高祖,沛丰邑中阳里人也,姓刘氏。
mǔ ǎo cháng xi dà zé zhī bēi mèng yǔ shén yù
母媪尝息大泽之陂,梦与神遇。
shì shí léi diàn huì míng fù tài gōng wǎng shì zé jiàn jiāo lóng yú shàng
是时雷电晦冥,父太公往视,则见交龙于上。
yǐ ér yǒu shēn suì chǎn gāo zǔ
已而有娠,遂产高祖。
gāo zǔ wéi rén lóng zhǔn ér lóng yán měi xū rán zuǒ gǔ yǒu qī shí èr hēi zǐ
高祖的相貌,高鼻梁,额头隆起像龙,胡须很美,左大腿上有七十二颗黑痣。
kuān rén ài rén yì huō rú yě
宽仁爱人,意豁如也。
cháng yǒu dà dù bù shì jiā rén shēng chǎn zuò yè
一向气度宽宏,不从事普通人家生产劳作的事。
jí zhuàng shì lì wèi sì shàng tíng cháng tíng zhōng lì wú suǒ bù xiá wǔ
及壮,试吏,为泗上亭长,廷中吏无所不狎侮。
hǎo jiǔ jí sè
爱好饮酒与女色。
cháng cóng wáng ǎo wǔ fù shì jiǔ shí yǐn zuì wò wǔ fù wáng ǎo jiàn qí shàng cháng yǒu guài
常从王媪、武负贳酒,时饮醉卧,武负、王媪见其上常有怪。
gāo zǔ měi gū liú yǐn jiǔ chóu shù bèi
高祖每次来买酒或留下饮酒,卖出的酒就会多出好几倍。
jí jiàn guài suì jìng cǐ liǎng jiā cháng zhé quàn qì zhài
等到看见怪异现象后,年终时,这两家常常撕毁债券,免除债务。
gāo zǔ cháng yáo xián yáng zòng guān qín huáng dì kuì rán tài xī yuē jiē hū dà zhàng fū dāng rú cǐ yǐ
高祖常徭咸阳,纵观秦皇帝,喟然大息,曰:“嗟乎,大丈夫当如此矣!
shàn fù rén lǚ gōng shàn pèi lìng pì chóu cóng zhī kè yīn jiā yān
单父人吕公善沛令,辟仇,从之客,因家焉。
pèi zhōng háo jié lì wén lìng yǒu zhòng kè jiē wǎng hè
沛中豪杰吏闻令有重客,皆往贺。
xiāo hé wéi zhǔ lì zhǔ jìn lìng zhū dài fū yuē jìn bù mǎn qiān qián zuò zhī táng xià
萧何当时是县里的主吏,主管收贺礼,他对各位宾客说:“礼金不满一千钱的,请坐到堂下。
gāo zǔ wèi tíng cháng sù yì zhū lì nǎi gěi wèi yè yuē hè qián wàn shí bù chí yī qián
”高祖为亭长,素易诸吏,乃给为谒曰“贺钱万”,实不持一钱。
yè rù lǚ gōng dà jīng qǐ yíng zhī mén
刘邦进去拜见,吕公大为吃惊,起身到门口迎接。
lǚ gōng zhě hǎo xiāng rén jiàn gāo zǔ zhuàng mào yīn zhòng jìng zhī yǐn rù zuò shàng zuò
吕公者,好相人,见高祖状貌,因重敬之,引入坐上坐。
xiāo hé yuē liú jì gù duō dà yán shào chéng shì
萧何说:“刘季一向爱说大话,很少办成事。”
gāo zǔ yīn xiá wǔ zhū kè suì zuò shàng zuò wú suǒ qū
高祖趁机戏弄那些宾客,就坐到上座,一点也不谦让。
jiǔ lán lǚ gōng yīn mù gù liú gāo zǔ
酒宴快散时,吕公用眼神示意,执意要留下高祖。
jìng jiǔ hòu
竟酒,后。
lǚ gōng yuē chén shǎo hǎo xiāng rén xiāng rén duō yǐ wú rú jì xiàng yuàn jì zì ài
吕公曰:“臣少好相人,相人多矣,无如季相,愿季自爱。
chén yǒu xī nǚ yuàn wèi jī zhǒu qiè
臣有息女,愿为箕帚妾。
jiǔ ba lǚ ǎo nù lǚ gōng yuē gōng shǐ cháng yù qí cǐ nǚ yǔ guì rén
酒宴结束后,吕媪生气地对吕公说:“你起初总想把这个女儿嫁得出奇,许配给贵人。
pèi lìng shàn gōng qiú zhī bù yǔ hé zì wàng xǔ yǔ liú jì
沛县县令与你交好,向你求娶女儿你都不给,为什么自己胡乱许配给刘季?”
lǚ gōng yuē cǐ fēi r nǚ zǐ suǒ zhī
”吕公曰:“此非儿女子所知。
zú yǔ gāo zǔ
”卒与高祖。
lǚ gōng nǚ jí lǚ hòu yě shēng xiào huì dì lǔ yuán gōng zhǔ
吕公女即吕后也,生孝惠帝、鲁元公主。
gāo zǔ cháng gào guī zhī tián
高祖尝告归之田。
lǚ hòu yǔ liǎng zi jū tián zhōng yǒu yī lǎo fù guò qǐng yǐn lǚ hòu yīn bū zhī
吕后与两子居田中,有一老父过,请饮,吕后因𫗦之。
lǎo fù xiāng hòu yuē fū rén tiān xià guì rén yě
老父相后曰:“夫人天下贵人也。
lìng xiāng liǎng zi jiàn xiào huì dì yuē fū rén suǒ yǐ guì zhě nǎi cǐ nán yě
”令相两子,见孝惠帝,曰:“夫人所以贵者,乃此男也。
xiāng lǔ yuán gōng zhǔ yì jiē guì
”相鲁元公主,亦皆贵。
lǎo fù yǐ qù gāo zǔ shì cóng páng shè lái lǚ hòu jù yán kè yǒu guò xiāng wǒ zǐ mǔ jiē dà guì
老父已去,高祖适从旁舍来,吕后具言:“客有过,相我子母皆大贵。
gāo zǔ wèn yuē wèi yuǎn
”高祖问,曰:“未远。
nǎi zhuī jí wèn lǎo fù
于是高祖追上去,询问老翁。
lǎo fù yuē xiāng zhě fū rén r zi jiē yǐ jūn jūn xiāng guì bù kě yán
老父曰:“乡者夫人儿子皆以君,君相贵不可言。
gāo zǔ nǎi xiè yuē chéng rú fù yán bù gǎn wàng dé
高祖于是道谢说:“果真如您所说,我不敢忘记您的恩德。”
jí gāo zǔ guì suì bù zhī lǎo fù chù
等到高祖显贵后,却不知道老翁的去处了。
gāo zǔ wèi tíng cháng nǎi yǐ zhú pí wèi guān lìng qiú dào zhī xuē zhì shí shí guān zhī jí guì cháng guān suǒ wèi liú shì guān yě
高祖为亭长,乃以竹皮为冠,令求盗之薛治,时时冠之,及贵常冠,所谓“刘氏冠”也。
gāo zǔ yǐ tíng cháng wèi xiàn sòng tú lí shān tú duō dào wáng
高祖以亭长为县送徒骊山,徒多道亡。
zì dù bǐ zhì jiē wáng zhī dào fēng xi zé zhōng tíng zhǐ yǐn yè jiē jiě zòng suǒ sòng tú yuē gōng děng jiē qù wú yì cóng cǐ shì yǐ
自度比至皆亡之,到丰西泽中亭,止饮,夜皆解纵所送徒,曰:“公等皆去,吾亦从此逝矣!
tú zhōng zhuàng shì yuàn cóng zhě shí yú rén
”徒中壮士愿从者十余人。
gāo zǔ bèi jiǔ yè jìng zé zhōng lìng yī rén xíng qián
高祖带着醉意,夜里抄小路穿过沼泽,命令一个人在前面探路。
xíng qián zhě hái bào yuē qián yǒu dà shé dāng jìng yuàn hái
行前者还报曰:“前有大蛇当径,愿还。
gāo zǔ zuì yuē zhuàng shì xíng hé wèi
”高祖喝醉了,说:“壮士走路,怕什么!”
nǎi qián bá jiàn zhǎn shé
”乃前,拔剑斩蛇。
shé fēn wéi liǎng dào kāi
蛇分为两,道开。
xíng shù lǐ zuì kùn wò
行数里,醉困卧。
hòu rén lái zhì shé suǒ yǒu yī lǎo yù yè kū
后人来至蛇所,有一老妪夜哭。
rén wèn yù hé kū yù yuē rén shā wú zǐ
人问妪何哭,妪曰:“人杀吾子。
rén yuē yù zi hé wéi jiàn shā
那人问:“您的儿子为什么被杀?”
yù yuē wú zǐ bái dì zǐ yě huà wèi shé dāng dào jīn zhě chì dì zǐ zhǎn zhī gù kū
”妪曰:“吾子,白帝子也,化为蛇当道,今者赤帝子斩之,故哭。
rén nǎi yǐ yù wèi bù chéng yù kǔ zhī yù yīn hū bú jiàn
”人乃以妪为不诚,欲苦之,妪因忽不见。
hòu rén zhì gāo zǔ jué
后人至,高祖觉。
gào gāo zǔ gāo zǔ nǎi xīn dú xǐ zì fù
告高祖,高祖乃心独喜,自负。
zhū cóng zhě rì yì wèi zhī
随从们越来越敬畏他。
qín shǐ huáng dì cháng yuē dōng nán yǒu tiān zǐ qì yú shì dōng yóu yǐ dāng zhī
秦始皇帝尝曰“东南有天子气”,于是东游以当之。
gāo zǔ yǐn yú máng dàng shān zé jiān lǚ hòu yú rén jù qiú cháng de zhī
高祖隐于芒、砀山泽间,吕后与人俱求,常得之。
gāo zǔ guài wèn lǚ hòu hòu yuē jì suǒ jū shàng cháng yǒu yún qì gù cóng wǎng cháng de jì
高祖怪问吕后,后曰:“季所居上常有云气,故从往常得季。
gāo zǔ yòu xǐ
”高祖又喜。
pèi zhōng zǐ dì huò wén zhī duō yù fù zhě
沛中子弟或闻之,多欲附者。
qín èr shì yuán nián qiū qī yuè chén shè qǐ qí
秦二世元年秋七月,陈涉起蕲。
zhì chén zì lì wèi chǔ wáng qiǎn wǔ chén zhāng ěr chén yú lüè zhào de
至陈,自立为楚王,遣武臣、张耳、陈馀略赵地。
bā yuè wǔ chén zì lì wèi zhào wáng
八月,武臣自立为赵王。
jùn xiàn duō shā zhǎng lì yǐ yīng shè
郡县多杀长吏以应涉。
jiǔ yuè pèi lìng yù yǐ pèi yīng zhī
九月,沛令欲以沛应之。
yuàn zhǔ lì xiāo hé cáo cān yuē jūn wèi qín lì jīn yù bèi zhī shuài pèi zǐ dì kǒng bù tīng
掾、主吏萧何、曹参曰:“君为秦吏,今欲背之,帅沛子弟,恐不听。
yuàn jūn zhào zhū wáng zài wài zhě kě de shù bǎi rén yīn yǐ jié zhòng zhòng bù gǎn bù tīng
愿君召诸亡在外者,可得数百人,因以劫众,众不敢不听。
nǎi lìng fán kuài zhào gāo zǔ
”乃令樊哙召高祖。
gāo zǔ zhī zhòng yǐ shù bǎi rén yǐ
高祖之众已数百人矣。
yú shì fán kuài cóng gāo zǔ lái
于是樊哙从高祖来。
pèi lìng hòu huǐ kǒng qí yǒu biàn nǎi bì chéng chéng shǒu yù zhū xiāo cáo
沛县县令后悔了,担心他们生变,于是关闭城门坚守,想杀掉萧何、曹参。
xiāo cáo kǒng yú chéng bǎo gāo zǔ
萧、曹恐,逾城保高祖。
gāo zǔ nǎi shū bó shè chéng shàng yǔ pèi fù lǎo yuē tiān xià tóng kǔ qín jiǔ yǐ
高祖乃书帛射城上,与沛父老曰:“天下同苦秦久矣。
jīn fù lǎo suī wèi pèi lìng shǒu zhū hóu bìng qǐ jīn tú pèi
现在父老们虽然替沛县县令守城,但各地诸侯纷纷起兵,马上就要来屠灭沛县。
pèi jīn gòng zhū lìng zé kě lì lì zhī yǐ yīng zhū hóu jí shì jiā wán
沛今共诛令,择可立立之,以应诸侯,即室家完。
bù rán fù zǐ jù tú wú wéi yě
不这样做的话,父子都要被杀光,毫无意义。
fù lǎo nǎi shuài zǐ dì gòng shā pèi lìng kāi chéng mén yíng gāo zǔ yù yǐ wèi pèi lìng
”父老乃帅子弟共杀沛令,开城门迎高祖,欲以为沛令。
gāo zǔ yuē tiān xià fāng rǎo zhū hóu bìng qǐ jīn zhì jiāng bù shàn yī bài tú dì
高祖曰:“天下方扰,诸侯并起,今置将不善,一败涂地。
wú fēi gǎn zì ài kǒng néng báo bù néng wán fù xiōng zǐ dì
我不敢只顾惜自己,是担心能力不足,无法保全父老兄弟。
cǐ dà shì yuàn gèng zé kě zhě
此大事,愿更择可者。
xiāo cáo jiē wén lì zì ài kǒng shì bù jiù hòu qín zhǒng zú qí jiā jìn ràng gāo zǔ
”萧、曹皆文吏,自爱,恐事不就,后秦种族其家,尽让高祖。
zhū fù lǎo jiē yuē píng shēng suǒ wén liú jì qí guài dāng guì qiě bǔ shì zhī mò rú liú jì zuì jí
诸父老皆曰:“平生所闻刘季奇怪,当贵,且卜筮之,莫如刘季最吉。
gāo zǔ shǔ ràng zhòng mò kěn wèi gāo zǔ nǎi lì wèi pèi gōng
”高祖数让,众莫肯为,高祖乃立为沛公。
cí huáng dì jì chī yóu yú pèi tíng ér xìn gǔ qí
祠黄帝,祭蚩尤于沛廷,而衅鼓旗。
zhì jiē chì yóu suǒ shā shé bái dì zǐ shā zhě chì dì zǐ gù yě
帜皆赤,由所杀蛇白帝子,杀者赤帝子故也。
yú shì shào nián háo lì rú xiāo cáo fán kuài děng jiē wèi shōu pèi zǐ dì de sān qiān rén
于是少年豪吏如萧、曹、樊哙等皆为收沛子弟,得三千人。
shì yuè xiàng liáng yǔ xiōng zǐ yǔ qǐ wú
是月,项梁与兄子羽起吴。
tián dān yǔ cóng dì róng héng qǐ qí zì lì wèi qí wáng
田儋与从弟荣、横起齐,自立为齐王。
hán guǎng zì lì wèi yàn wáng
韩广自立为燕王。
wèi jiù zì lì wèi wèi wáng
魏咎自立为魏王。
chén shè zhī jiāng zhōu zhāng xi rù guān zhì xì qín jiāng zhāng hán jù pò zhī
陈涉之将周章西入关,至戏,秦将章邯距破之。
qín èr nián shí yuè pèi gōng gōng hú líng fāng yǔ hái shǒu fēng
秦二年十月,沛公攻胡陵、方与,还守丰。
qín sì chuān jiān píng jiàng bīng wéi fēng
秦泗川监平将兵围丰。
èr rì chū yǔ zhàn pò zhī
二日,出与战,破之。
lìng yōng chǐ shǒu fēng
令雍齿守丰。
shí yī yuè pèi gōng yǐn bīng zhī xuē
十一月,沛公率军前往薛地。
qín sì chuān shǒu zhuàng bīng bài yú xuē zǒu zhì qī pèi gōng zuǒ sī mǎ de shā zhī
秦泗川守壮兵败于薛,走至戚,沛公左司马得杀之。
pèi gōng hái jūn gāng fù zhì fāng yǔ
沛公还军亢父,至方与。
zhào wáng wǔ chén wèi qí jiāng suǒ shā
赵王武臣为其将所杀。
shí èr yuè chǔ wáng chén shè wèi qí yù suǒ shā
十二月,楚王陈涉为其御所杀。
wèi rén zhōu shì lüè dì fēng pèi shǐ rén wèi yōng chǐ yuē fēng gù liáng xǐ yě
魏人周市略地丰、沛,使人谓雍齿曰:“丰,故梁徙也。
jīn wèi de yǐ dìng zhě shù shí chéng chǐ jīn xià wèi wèi yǐ chǐ wèi hóu shǒu fēng
今魏地已定者数十城,齿今下魏,魏以齿为侯守丰;
bù xià qiě tú fēng
如果不投降,就要屠灭丰邑。
yōng chǐ yā bù yù shǔ pèi gōng jí wèi zhāo zhī jí fǎn wèi wèi shǒu fēng
雍齿向来不愿归属沛公,等到魏国招降他,就立刻反叛,为魏国守卫丰邑。
pèi gōng gōng fēng bù néng qǔ
沛公攻丰,不能取。
pèi gōng hái zhī pèi yuàn yōng chǐ yǔ fēng zǐ dì pàn zhī
沛公还之沛,怨雍齿与丰子弟畔之。
zhēng yuè zhāng ěr děng lì zhào hòu zhào xiē wèi zhào wáng
正月,张耳等立赵后赵歇为赵王。
dōng yáng nìng jūn qín jiā lì jǐng jū wèi chǔ wáng zài liú
东阳宁君、秦嘉立景驹为楚王,在留。
pèi gōng wǎng cóng zhī dào de zhāng liáng suì yǔ jù jiàn jǐng jū qǐng bīng yǐ gōng fēng
沛公往从之,道得张良,遂与俱见景驹,请兵以攻丰。
shí zhāng hán cóng chén bié jiāng sī mǎ jiàng bīng běi dìng chu de tú xiāng zhì dàng
时章邯从陈,别将司马将兵北定楚地,屠相,至砀。
dōng yáng nìng jūn pèi gōng yǐn bīng xi yǔ zhàn xiāo xi bù lì hái shōu bīng jù liú
东阳宁君、沛公引兵西,与战萧西,不利,还收兵聚留。
èr yuè gōng dàng sān rì bá zhī
二月,攻砀,三日拔之。
shōu dàng bīng de liù qiān rén yǔ gù hé jiǔ qiān rén
收砀兵,得六千人,与故合九千人。
sān yuè gōng xià yì bá zhī
三月,攻打下邑,占领了它。
huán jī fēng bù xià
回军攻打丰地,没有攻下。
sì yuè xiàng liáng jī shā jǐng jū qín jiā zhǐ xuē pèi gōng wǎng jiàn zhī
四月,项梁击杀景驹、秦嘉,止薛,沛公往见之。
xiàng liáng yì pèi gōng zú wǔ qiān rén wǔ dài fū jiāng shí rén
项梁增拨给沛公五千士兵,以及十名五大夫级别的将领。
pèi gōng hái yǐn bīng gōng fēng bá zhī
沛公回去后,带兵攻打丰邑,攻占了它。
yōng chǐ bēn wèi
雍齿逃奔到魏国。
wǔ yuè xiàng yǔ bá xiāng chéng hái
五月,项羽拔襄城还。
xiàng liáng jǐn zhào bié jiāng
项梁尽召别将。
liù yuè pèi gōng rú xuē yǔ xiàng liáng gòng lì chǔ huái wáng sūn xīn wèi chǔ huái wáng
六月,沛公如薛,与项梁共立楚怀王孙心为楚怀王。
zhāng hán pò shā wèi wáng jiù qí wáng tián dān yú lín jì
章邯破杀魏王咎、齐王田儋于临济。
qī yuè dà lín yǔ
七月,大霖雨。
pèi gōng gōng gāng fù
沛公攻亢父。
zhāng hán wéi tián róng yú dōng ē
章邯围田荣于东阿。
pèi gōng yǔ xiàng liáng gòng jiù tián róng dà pò zhāng hán dōng ē
沛公与项梁共救田荣,大破章邯东阿。
tián róng guī pèi gōng xiàng yǔ zhuī běi zhì chéng yáng gōng tú qí chéng
田荣归,沛公、项羽追北,至城阳,攻屠其城。
jūn pú yáng dōng fù yǔ zhāng hán zhàn yòu pò zhī
军濮阳东,复与章邯战,又破之。
zhāng hán fù zhèn shǒu pú yáng huán shuǐ
章邯重新振作起来,坚守濮阳,挖沟引水环城自固。
pèi gōng xiàng yǔ qù gōng dìng táo
沛公、项羽去攻定陶。
bā yuè tián róng lì tián dān zi shì wèi qí wáng
八月,田荣立田儋子市为齐王。
dìng táo wèi xià pèi gōng yǔ xiàng yǔ xi lüè dì zhì yōng qiū yǔ qín jūn zhàn dà bài zhī zhǎn sān chuān shǒu li yóu
定陶未下,沛公与项羽西略地至雍丘,与秦军战,大败之,斩三川守李由。
hái gōng wài huáng wài huáng wèi xià
回军攻打外黄,外黄未能攻克。
xiàng liáng zài pò qín jūn yǒu jiāo sè
项梁再次击败秦军后,显露出骄傲自满的神色。
sòng yì jiàn bù tīng
宋义劝谏项梁,但未被采纳。
qín yì zhāng hán bīng
秦益章邯兵。
jiǔ yuè zhāng hán yè xián méi jī xiàng liáng dìng táo dà pò zhī shā xiàng liáng
九月,章邯夜衔枚击项梁定陶,大破之,杀项梁。
shí lián yǔ zì qī yuè zhì jiǔ yuè
时连雨自七月至九月。
pèi gōng xiàng yǔ fāng gōng chén liú wén liáng sǐ shì zú kǒng nǎi yǔ jiāng jūn lǚ chén yǐn bīng ér dōng xǐ huái wáng zì xū tái dōu péng chéng
沛公、项羽方攻陈留,闻梁死,士卒恐,乃与将军吕臣引兵而东,徙怀王自盱台都彭城。
lǚ chén jūn péng chéng dōng xiàng yǔ jūn péng chéng xi pèi gōng jūn dàng
吕臣的军队驻扎在彭城东面,项羽的军队驻扎在彭城西面,沛公的军队驻扎在砀地。
wèi jiù dì bào zì lì wèi wèi wáng
魏咎弟豹自立为魏王。
hòu jiǔ yuè huái wáng bìng lǚ chén xiàng yǔ jūn zì jiāng zhī
后九月,怀王并吕臣、项羽军自将之。
yǐ pèi gōng wèi dàng jùn zhǎng fēng wǔ ān hóu jiāng dàng jùn bīng
以沛公为砀郡长,封武安侯,将砀郡兵。
yǐ yǔ wèi lǔ gōng fēng cháng ān hóu
以羽为鲁公,封长安侯。
lǚ chén wèi sī tú qí fù lǚ qīng wèi lìng yǐn
吕臣被任命为司徒,他的父亲吕青被任命为令尹。
zhāng hán yǐ pò xiàng liáng yǐ wéi chu de bīng bù zú yōu nǎi dù hé běi jī zhào wáng xiē dà pò zhī
章邯已破项梁,以为楚地兵不足忧,乃渡河北击赵王歇,大破之。
xiē bǎo jù lù chéng qín jiāng wáng lí wéi zhī
歇保巨鹿城,秦将王离围之。
zhào shù qǐng jiù huái wáng nǎi yǐ sòng yì wéi shàng jiāng xiàng yǔ wèi cì jiāng fàn zēng wèi mò jiāng běi jiù zhào
赵数请救,怀王乃以宋义为上将,项羽为次将,范增为末将,北救赵。
chū huái wáng yǔ zhū jiāng yuē xiān rù dìng guān zhōng zhě wáng zhī
初,怀王与诸将约,先入定关中者王之。
dàng shì shí qín bīng qiáng cháng chéng shèng zhú běi zhū jiāng mò lì xiān rù guān
当是时,秦兵强,常乘胜逐北,诸将莫利先入关。
dú yǔ yuàn qín pò xiàng liáng fèn shì yuàn yǔ pèi gōng xi rù guān
独羽怨秦破项梁,奋势,愿与沛公西入关。
huái wáng zhū lǎo jiàng jiē yuē xiàng yǔ wéi rén piào hàn huò zéi cháng gōng xiāng chéng xiāng chéng wú jiào lèi suǒ guò wú bù cán miè
怀王诸老将皆曰:“项羽为人慓悍祸贼,尝攻襄城,襄城无噍类,所过无不残灭。
qiě chu shù jìn qǔ qián chén wáng xiàng liáng jiē bài bù rú gèng qiǎn zhǎng zhě fú yì ér xi gào yù qín fù xiōng
且楚数进取,前陈王、项梁皆败,不如更遣长者扶义而西,告谕秦父兄。
qín fù xiōng kǔ qí zhǔ jiǔ yǐ jīn chéng de zhǎng zhě wǎng wú qīn bào yi kě xià
秦地的父老兄弟受他们君主的苦已经很久了,现在如果真能派一位德高望重的人前去,不侵犯施暴,应该能够攻下。
xiàng yǔ bù kě qiǎn dú pèi gōng qín kuān dà zhǎng zhě
项羽不可遣,独沛公秦宽大长者。
zú bù xǔ yǔ ér qiǎn pèi gōng xi shōu chén wáng xiàng liáng sàn zú
”卒不许羽,而遣沛公西收陈王、项梁散卒。
nǎi dào dàng zhì chéng yáng yǔ gāng lǐ gōng qín jūn bì pò qí èr jūn
乃道砀至城阳与杠里,攻秦军壁,破其二军。
qín sān nián shí yuè qí jiāng tián dōu pàn tián róng jiàng bīng zhù xiàng yǔ jiù zhào
秦三年十月,齐将田都畔田荣,将兵助项羽救赵。
pèi gōng gōng pò dōng jùn wèi yú chéng wǔ
刘邦在成武击败了东郡郡尉。
shí yī yuè xiàng yǔ shā sòng yì bìng qí bīng dù hé zì lì wéi shàng jiāng jūn zhū jiāng qíng bù děng jiē shǔ
十一月,项羽杀宋义,并其兵渡河,自立为上将军,诸将黥布等皆属。
shí èr yuè pèi gōng yǐn bīng zhì lì yù gāng wǔ hóu duó qí jūn sì qiān yú rén bìng zhī yǔ wèi jiāng huáng xīn wǔ mǎn jūn hé gōng qín jūn pò zhī
十二月,沛公引兵至栗,遇刚武侯,夺其军四千余人,并之,与魏将皇欣、武满军合攻秦军,破之。
gù qí wáng jiàn sūn tián ān xià jì běi cóng xiàng yǔ jiù zhào
故齐王建孙田安下济北,从项羽救赵。
yǔ dà pò qín jūn jù lù xià lǔ wáng lí zǒu zhāng hán
羽大破秦军巨鹿下,虏王离,走章邯。
èr yuè pèi gōng cóng dàng běi gōng chāng yì yù péng yuè
二月,沛公从砀北攻昌邑,遇彭越。
yuè zhù gōng chāng yì wèi xià
越助攻昌邑,未下。
pèi gōng xi guò gāo yáng lì yì jī wèi lǐ jiān mén yuē zhū jiāng guò cǐ zhě duō wú shì pèi gōng dà dù
沛公西过高阳,郦食其为里监门,曰:“诸将过此者多,吾视沛公大度。
nǎi qiú jiàn pèi gōng
”乃求见沛公。
pèi gōng fāng jù chuáng shǐ liǎng nǚ zǐ xǐ
沛公方踞床,使两女子洗。
lì shēng bù bài cháng yī yuē zú xià bì yù zhū wú dào qín bù yí jù jiàn zhǎng zhě
郦生不拜,长揖曰:“足下必欲诛无道秦,不宜踞见长者。
yú shì pèi gōng qǐ shè yī xiè zhī yán shàng zuò
”于是沛公起,摄衣谢之,延上坐。
shí qí shuō pèi gōng xí chén liú
食其说沛公袭陈留。
pèi gōng yǐ wéi guǎng yě jūn yǐ qí dì shāng wèi jiāng jiāng chén liú bīng
沛公以为广野君,以其弟商为将,将陈留兵。
sān yuè gōng kāi fēng wèi bá
三月,攻开封,未拔。
xi yǔ qín jiāng yáng xióng huì zhàn bái mǎ yòu zhàn qū yù dōng dà pò zhī
向西与秦将杨熊在白马交战,又在曲遇东边作战,大败秦军。
yáng xióng zǒu zhī xíng yáng èr shì shǐ shǐ zhǎn zhī yǐ xùn
杨熊走之荥阳,二世使使斩之以徇。
sì yuè nán gōng yǐng chuān tú zhī
四月,南攻颍川,屠之。
yīn zhāng liáng suì lüè hán de
因张良遂略韩地。
shí zhào bié jiāng sī mǎ yǎng fāng yù dù hé rù guān pèi gōng nǎi běi gōng píng yīn jué hé jīn
时赵别将司马卬方欲渡河入关,沛公乃北攻平阴,绝河津。
nán zhàn luò yáng dōng jūn bù lì cóng huán yuán zhì yáng chéng shōu jūn zhōng mǎ qí
南,战雒阳东,军不利,从轘辕至阳城,收军中马骑。
liù yuè yǔ nán yáng shǒu yǐ zhàn chōu dōng pò zhī
六月,与南阳守𬺈战犨东,破之。
lüè nán yáng jùn nán yáng shǒu zǒu bǎo chéng shǒu wǎn
略南阳郡,南阳守走,保城守宛。
pèi gōng yǐn bīng guò wǎn xi
沛公引兵过宛西。
zhāng liáng jiàn yuē pèi gōng suī yù jí rù guān qín bīng shàng zhòng jù xiǎn
张良劝谏说:“沛公虽然想尽快进入函谷关,但秦军兵力仍然很多,据守险要之地。
jīn bù xià wǎn wǎn cóng hòu jī qiáng qín zài qián cǐ wēi dào yě
现在不攻下宛城,宛城守军从后面袭击,强大的秦军在前面,这是危险的做法。
yú shì pèi gōng nǎi yè yǐn jūn cóng tā dào hái yǎn qí zhì chí míng wéi wǎn chéng sān zā
于是沛公就在夜里带领军队从别的道路返回,收起旗帜,黎明时分,将宛城包围了三层。
nán yáng shǒu yù zì jǐng qí shè rén chén huī yuē sǐ wèi wǎn yě
南阳守欲自刭,其舍人陈恢曰:“死未晚也。
nǎi yú chéng jiàn pèi gōng yuē chén wén zú xià yuē xiān rù xián yáng zhě wáng zhī jīn zú xià liú shǒu wǎn
”乃逾城见沛公,曰:“臣闻足下约先入咸阳者王之,今足下留守宛。
wǎn jùn xiàn lián chéng shù shí qí lì mín zì yǐ wéi jiàng bì sǐ gù jiē jiān shǒu chéng chéng
宛郡县连城数十,其吏民自以为降必死,故皆坚守乘城。
jīn zú xià jìn rì zhǐ gōng shì sǐ shāng zhě bì duō
如今您整天停留在这里进攻,士兵死伤一定很多;
yǐn bīng qù wǎn bì suí zú xià
引兵去,宛必随足下。
qián zé shī xián yáng zhī yuē hòu yǒu qiáng wǎn zhī huàn
前则失咸阳之约,后有强宛之患。
wèi zú xià jì mò ruò yuē jiàng fēng qí shǒu yīn shǐ zhǐ shǒu yǐn qí jiǎ zú yǔ zhī xi
为您谋划,不如约定受降,封赏宛城守将,顺势让他留守原地,再率领他的精锐部队一同西进。
zhū chéng wèi xià zhě wén shēng zhēng kāi mén ér dài zú xià zú xià tōng xíng wú suǒ lèi
其他尚未攻下的城池,听闻消息便会争相开城迎接您,您就能畅通无阻地前行。
pèi gōng yuē shàn
沛公说:“好。”
qī yuè nán yáng shǒu yǐ jiàng fēng wèi yīn hóu fēng chén huī qiān hù
”七月,南阳守𬺈降,封为殷侯,封陈恢千户。
yǐn bīng xi wú bù xià zhě
率军西进,所到之处无不归降。
zhì dān shuǐ gāo wǔ hòu sāi xiāng hòu wáng líng jiàng
行军至丹水,高武侯鳃、襄侯王陵归降。
hái gōng hú yáng yù fān jūn bié jiāng méi xuān yǔ xié gōng xī lì jiē jiàng
回师攻打胡阳时,遇到番君部将梅𫓶,便联合进攻析县、郦县,两地皆降。
suǒ guò wú de lǔ lüě qín mín xǐ
所过毋得卤掠,秦民喜。
qiǎn wèi rén nìng chāng shǐ qín
遣魏人宁昌使秦。
shì yuè zhāng hán jǔ jūn jiàng xiàng yǔ yǔ yǐ wéi yōng wáng
是月,章邯举军降项羽,羽以为雍王。
xiá qiū shēn yáng xià hé nán
瑕丘申阳下河南。
bā yuè pèi gōng gōng wǔ guān rù qín
八月,沛公攻武关,入秦。
qín xiāng zhào gāo kǒng nǎi shā èr shì shǐ rén lái yù yuē fēn wáng guān zhōng pèi gōng bù xǔ
秦相赵高恐,乃杀二世,使人来,欲约分王关中,沛公不许。
jiǔ yuè zhào gāo lì èr shì xiōng zi zǐ yīng wèi qín wáng
九月,赵高立二世兄子子婴为秦王。
zǐ yīng zhū miè zhào gāo qiǎn jiàng jiàng bīng jù yáo guān
子婴诛灭赵高,遣将将兵距峣关。
pèi gōng yù jī zhī zhāng liáng yuē qín bīng shàng qiáng wèi kě qīng
沛公欲击之,张良曰:“秦兵尚强,未可轻。
yuàn xiān qiǎn rén yì zhāng qí zhì yú shān shàng wèi yí bīng shǐ lì yì jī lù gǔ wǎng shuō qín jiāng dàn yǐ lì
愿先遣人益张旗帜于山上为疑兵,使郦食其、陆贾往说秦将,啗以利。
qín jiāng guǒ yù lián hé pèi gōng yù xǔ zhī
”秦将果然想联合,刘邦想答应他们。
zhāng liáng yuē cǐ dú qí jiāng yù pàn kǒng qí shì zú bù cóng bù rú yīn qí dài xiè jī zhī
张良曰:“此独其将欲叛,恐其士卒不从,不如因其怠懈击之。
pèi gōng yǐn bīng rào yáo guān yú kuì shān jī qín jūn dà pò zhī lán tián nán
”刘邦率领军队绕过峣关,翻越蒉山,攻打秦军,在蓝田南边大败敌军。
suì zhì lán tián yòu zhàn qí běi qín bīng dà bài
于是到达蓝田,又在北边交战,秦军彻底溃败。
yuán nián dōng shí yuè wǔ xīng jù yú dōng jǐng
元年冬十月,五星聚于东井。
pèi gōng zhì bà shàng
沛公至霸上。
qín wáng zǐ yīng sù chē bái mǎ xì jǐng yǐ zǔ fēng huáng dì xǐ fú jié jiàng zhǐ dào páng
秦王子婴素车白马,系颈以组,封皇帝玺、符、节、降枳道旁。
zhū jiāng huò yán zhū qín wáng pèi gōng yuē shǐ huái wáng qiǎn wǒ gù yǐ néng kuān róng qiě rén yǐ fú jiàng shā zhī bù xiáng
诸将或言诛秦王,沛公曰:“始怀王遣我,固以能宽容,且人已服降,杀之不祥。
nǎi yǐ shǔ lì
于是将子婴交给下属看管。
suì xi rù xián yáng
遂西入咸阳。
yù zhǐ gōng xiū shè fán kuài zhāng liáng jiàn nǎi fēng qín zhòng bǎo cái wù fǔ kù hái jūn bà shàng
沛公想留在秦宫休息,樊哙、张良劝阻,于是封存了秦国的贵重宝物和财物府库,率军返回霸上。
xiāo hé jǐn shōu qín chéng xiàng fǔ tú jí wén shū
萧何尽收秦丞相府图籍文书。
shí yī yuè zhào zhū xiàn háo jié yuē fù lǎo kǔ qín kē fǎ jiǔ yǐ fěi bàng zhě zú ǒu yǔ zhě qì shì
十一月,召诸县豪桀曰:“父老苦秦苛法久矣,诽谤者族,耦语者弃市。
wú yǔ zhū hóu yuē xiān rù guān zhě wáng zhī wú dāng wáng guān zhōng
我与诸侯约定,先进入函谷关的人就封他为王,我应当在关中称王。
yǔ fù lǎo yuè fǎ sān zhāng ěr shā rén zhě sǐ shāng rén jí dào dǐ zuì
我和父老们约定三条法律:杀人的处死,伤人和偷盗的按罪判刑。
yú xī chú qù qín fǎ
余悉除去秦法。
lì mín jiē àn dǔ rú gù
吏民皆按堵如故。
fán wú suǒ yǐ lái wèi fù xiōng chú hài fēi yǒu suǒ qīn bào wú kǒng
凡吾所以来,为父兄除害,非有所侵暴,毋恐!
qiě wú suǒ yǐ jūn bà shàng dài zhū hóu zhì ér dìng yào shù ěr
且吾所以军霸上,待诸侯至而定要束耳。
nǎi shǐ rén yǔ qín lì xíng zhì xiàn xiāng yì gào yù zhī
”乃使人与秦吏行至县、乡、邑告谕之。
qín mín dà xǐ zhēng chí niú yáng jiǔ shí xiàn xiǎng jūn shì
秦民大喜,争持牛、羊、酒食献享军士。
pèi gōng ràng bù shòu yuē cāng sù duō bù yù fèi mín
沛公让不受,曰:“仓粟多,不欲费民。
mín yòu yì xǐ wéi kǒng pèi gōng bù wéi qín wáng
百姓更加高兴,唯恐刘邦不当秦王。
huò shuō pèi gōng yuē qín fù shí bèi tiān xià dì xíng qiáng
有人劝刘邦说:“秦地比天下其他地方富足十倍,地势险要。
jīn wén zhāng hán jiàng xiàng yǔ yǔ hào yuē yōng wáng wáng guān zhōng
今闻章邯降项羽,羽号曰雍王,王关中。
jí lái pèi gōng kǒng bù dé yǒu cǐ
即来,沛公恐不得有此。
kě jí shǐ shǒu hán gǔ guān wú nèi zhū hóu jūn shāo zhēng guān zhōng bīng yǐ zì yì jù zhī
可急使守函谷关,毋内诸侯军,稍征关中兵以自益,距之。
pèi gōng rán qí jì cóng zhī
沛公认为此计可行,便采纳了。
shí èr yuè xiàng yǔ guǒ shuài zhū hóu bīng yù xi rù guān guān mén bì
十二月,项羽果帅诸侯兵欲西入关,关门闭。
wén pèi gōng yǐ dìng guān zhōng yǔ dà nù shǐ qíng bù děng gōng pò hán gǔ guān suì zhì xì xià
闻沛公已定关中,羽大怒,使黥布等攻破函谷关,遂至戏下。
pèi gōng zuǒ sī mǎ cáo wú shāng wén yǔ nù yù gōng pèi gōng shǐ rén yán yǔ yuē pèi gōng yù wáng guān zhōng lìng zǐ yīng xiāng zhēn bǎo jǐn yǒu zhī
沛公左司马曹毋伤闻羽怒,欲攻沛公,使人言羽曰:“沛公欲王关中,令子婴相,珍宝尽有之。
yù yǐ qiú fēng
想借此求得封赏。
yà fù fàn zēng shuō yǔ yuē pèi gōng jū shān dōng shí tān cái hào sè
亚父范增说羽曰:“沛公居山东时,贪财好色。
jīn wén qí rù guān zhēn wù wú suǒ qǔ fù nǚ wú suǒ xìng cǐ qí zhì bù xiǎo
今闻其入关,珍物无所取,妇女无所幸,此其志不小。
wú shǐ rén wàng qí qì jiē wèi lóng chéng wǔ sè cǐ tiān zǐ qì
吾使人望其气,皆为龙,成五色,此天子气。
jí jī zhī wù shī
急击之,勿失。
yú shì xiǎng shì dàn rì hé zhàn
”于是飨士,旦日合战。
shì shí yǔ bīng sì shí wàn hào bǎi wàn
是时,羽兵四十万,号百万。
pèi gōng bīng shí wàn hào èr shí wàn lì bù dí
沛公有十万军队,号称二十万,兵力敌不过项羽。
huì yǔ jì fù zuǒ yǐn xiàng bó sù shàn zhāng liáng yè chí jiàn zhāng liáng jù gào qí shí yù yǔ jù qù wú tè jù sǐ
会羽季父左尹项伯素善张良,夜驰见张良,具告其实,欲与俱去,毋特俱死。
liáng yuē chén wèi hán wáng sòng pèi gōng bù kě bù gào wáng qù bú yì
良曰:“臣为韩王送沛公,不可不告,亡去不义。
nǎi yǔ xiàng bó jù jiàn pèi gōng
”乃与项伯俱见沛公。
pèi gōng yǔ bó yuē wèi hūn yīn yuē wú rù guān qiū háo wú suǒ gǎn qǔ jí lì mín fēng fǔ kù dài jiāng jūn
沛公与伯约为婚姻,曰:“吾入关,秋毫无所敢取,籍吏民,封府库,待将军。
suǒ yǐ shǒu guān zhě bèi tā dào yě
所以守关者,备他盗也。
rì yè wàng jiāng jūn dào qǐ gǎn fǎn yá
日夜望将军到,岂敢反邪!
yuàn bó míng yán bù gǎn bèi dé
愿伯明言不敢背德。
xiàng bó xǔ nuò jí yè fù qù jiè pèi gōng yuē dàn rì bù kě bù zǎo zì lái xiè
”项伯许诺,即夜复去,戒沛公曰:“旦日不可不早自来谢。
xiàng bó hái jù yǐ pèi gōng yán gào yǔ yīn yuē pèi gōng bù xiān pò guān zhōng bīng gōng jù néng rù hu
”项伯还,具以沛公言告羽,因曰:“沛公不先破关中兵,公巨能入乎?
qiě rén yǒu dà gōng jī zhī bù xiáng bù rú yīn shàn zhī
且人有大功,击之不祥,不如因善之。
yǔ xǔ nuò
”羽许诺。
pèi gōng dàn rì cóng bǎi yú qí jiàn yǔ hóng mén xiè yuē chén yǔ jiāng jūn lù lì gōng qín jiāng jūn zhàn hé běi chén zhàn hé nán bù zì yì xiān rù guān néng pò qín yǔ jiāng jūn fù xiāng jiàn
沛公旦日从百余骑见羽鸿门,谢曰:“臣与将军戮力攻秦,将军战河北,臣战河南,不自意先入关,能破秦,与将军复相见。
jīn zhě yǒu xiǎo rén yán lìng jiāng jūn yǔ chén yǒu xì
今者有小人言,令将军与臣有隙。
yǔ yuē cǐ pèi gōng zuǒ sī mǎ cáo wú shāng yán zhī bù rán jí hé yǐ zhì cǐ
”羽曰:“此沛公左司马曹毋伤言之,不然,籍何以至此?
yǔ yīn liú pèi gōng yǐn
”羽因留沛公饮。
fàn zēng shù mù yǔ jī pèi gōng yǔ bù yīng
范增数目羽击沛公,羽不应。
fàn zēng qǐ chū wèi xiàng zhuāng yuē jūn wáng wéi rén bù rěn rǔ rù yǐ jiàn wǔ yīn jī pèi gōng shā zhī
范增起,出谓项庄曰:“君王为人不忍,汝入以剑舞,因击沛公,杀之。
bù zhě rǔ shǔ qiě wèi suǒ lǔ
不者,汝属且为所虏。
zhuāng rù wéi shòu
”庄入为寿。
shòu bì yuē jūn zhōng wú yǐ wéi lè qǐng yǐ jiàn wǔ
寿毕,曰:“军中无以为乐,请以剑舞。
yīn bá jiàn wǔ
”因拔剑舞。
xiàng bó yì qǐ wǔ cháng yǐ shēn yì bì pèi gōng
项伯亦起舞,常以身翼蔽沛公。
fán kuài wén shì jí zhí rù nù shén
樊哙闻事急,直入,怒甚。
yǔ zhuàng zhī cì yǐ jiǔ
羽壮之,赐以酒。
kuài yīn qiáo ràng yǔ
哙因谯让羽。
yǒu qǐng pèi gōng qǐ rú cè zhāo fán kuài chū zhì chē guān shǔ dú qí fán kuài jìn qiáng téng gōng jì chéng bù cóng jiàn dào zǒu jūn shǐ zhāng liáng liú xiè yǔ
有顷,沛公起如厕,招樊哙出,置车官属,独骑,樊哙、靳强、滕公、纪成步,从间道走军,使张良留谢羽。
yǔ wèn pèi gōng ān zài
羽问:“沛公安在?
yuē wén jiāng jūn yǒu yì dū guò zhī tuō shēn qù jiān zhì jūn gù shǐ chén xiàn bì
”曰:“闻将军有意督过之,脱身去,间至军,故使臣献璧。
yǔ shòu zhī
”羽受之。
yòu xiàn yù dòu fàn zēng
又献玉斗范增。
zēng nù zhuàng qí dòu qǐ yuē wú shǔ jīn wèi pèi gōng lǔ yǐ
增怒,撞其斗,起曰:“吾属今为沛公虏矣!
pèi gōng guī shù rì yǔ yǐn bīng xī tú xián yáng shā qín jiàng wáng zǐ yīng shāo qín gōng shì suǒ guò cán miè qín mín dà shī wàng
沛公归数日,羽引兵西屠咸阳,杀秦降王子婴,烧秦宫室,所过残灭,秦民大失望。
yǔ shǐ rén hái bào huái wáng huái wáng yuē rú yuē
羽使人还报怀王,怀王曰:“如约。
yǔ yuàn huái wáng bù kěn lìng yǔ pèi gōng jù xi rù guān ér běi jiù zhào hòu tiān xià yuē
”羽怨怀王不肯令与沛公俱西入关而北救赵,后天下约。
nǎi yuē huái wáng zhě wú jiā suǒ lì ěr fēi yǒu gōng fá hé yǐ de zhuān zhǔ yuē
乃曰:“怀王者,吾家所立耳,非有功伐,何以得专主约!
běn dìng tiān xià zhū jiāng yǔ jí yě
本定天下,诸将与籍也。
chūn zhèng yuè yáng zūn huái wáng wèi yì dì shí bù yòng qí mìng
”春正月,阳尊怀王为义帝,实不用其命。
èr yuè yǔ zì lì wèi xī chǔ bà wáng wáng liáng chu de jiǔ jùn dōu péng chéng
二月,羽自立为西楚霸王,王梁、楚地九郡,都彭城。
bèi yuē gēng lì pèi gōng wèi hàn wáng wáng ba shǔ hàn zhōng sì shí yī xiàn dōu nán zhèng
背约,更立沛公为汉王,王巴、蜀、汉中四十一县,都南郑。
sān fēn guān zhōng lì qín sān jiāng zhāng hán wèi yōng wáng dōu fèi qiū
三分关中,立秦三将,章邯为雍王,都废丘;
sī mǎ xīn wèi sāi wáng dōu yuè yáng
司马欣为塞王,定都栎阳;
dǒng yì wèi dí wáng dōu gāo nú
董翳为翟王,定都高奴。
chu jiāng xiá qiū shēn yáng wèi hé nán wáng dōu luò yáng
楚国将领瑕丘申阳被封为河南王,定都洛阳。
zhào jiāng sī mǎ yǎng wèi yīn wáng dōu zhāo gē
赵国将领司马卬被封为殷王,定都朝歌。
dāng yáng jūn yīng bù wèi jiǔ jiāng wáng dōu liù
当阳君英布为九江王,都六。
huái wáng zhù guó gòng áo wèi lín jiāng wáng dōu jiāng líng
怀王的柱国共敖被封为临江王,定都江陵。
fān jūn wú ruì wèi héng shān wáng dōu zhū
番君吴芮被封为衡山王,定都于邾城。
gù qí wáng jiàn sūn tián ān wèi jì běi wáng
故齐王建孙田安为济北王。
xǐ wèi wáng bào wèi xī wèi wáng dōu píng yáng
徙魏王豹为西魏王,都平阳。
xǐ yàn wáng hán guǎng wéi liáo dōng wáng
将燕王韩广改封为辽东王。
yàn jiāng zāng tú wèi yàn wáng dōu jì
燕国将领臧荼被封为燕王,定都于蓟城。
xǐ qí wáng tián shì wèi jiāo dōng wáng
将齐王田市迁为胶东王。
qí jiāng tián dōu wèi qí wáng dōu lín zī
齐将田都为齐王,都临菑。
xǐ zhào wáng xiē wèi dài wáng
将赵王歇改封为代王。
zhào xiāng zhāng ěr wèi cháng shān wáng
赵相张耳为常山王。
hàn wáng yuàn yǔ zhī bèi yuē yù gōng zhī chéng xiàng xiāo hé jiàn nǎi zhǐ
汉王怨羽之背约,欲攻之,丞相萧何谏,乃止。
xià sì yuè zhū hóu ba xì xià gè jiù guó
夏四月,诸侯罢戏下,各就国。
yǔ shǐ zú sān wàn rén cóng hàn wáng chu zi zhū hóu rén zhī mù cóng zhě shù wàn rén cóng dù nán rù shí zhōng
羽使卒三万人从汉王,楚子、诸侯人之慕从者数万人,从杜南入蚀中。
zhāng liáng cí guī hán hàn wáng sòng zhì bāo zhōng yīn shuō hàn wáng shāo jué zhàn dào yǐ bèi zhū hóu dào bīng yì shì xiàng yǔ wú dōng yì
张良辞归韩,汉王送至褒中,因说汉王烧绝栈道,以备诸侯盗兵,亦视项羽无东意。
hàn wáng jì zhì nán zhèng zhū jiāng jí shì zú jiē gē ōu sī dōng guī duō dào wáng hái zhě
汉王既至南郑,诸将及士卒皆歌讴思东归,多道亡还者。
hán xìn wèi zhì sù dū wèi yì wáng qù
韩信为治粟都尉,亦亡去。
xiāo hé zhuī huán zhī yīn jiàn yú hàn wáng yuē bì yù zhēng tiān xià fēi xìn wú kě yǔ jì shì zhě
萧何追还之,因荐于汉王,曰:“必欲争天下,非信无可与计事者。
yú shì hàn wáng zhāi jiè shè tán chǎng bài xìn wèi dà jiàng jūn wèn yǐ jì cè
”于是汉王齐戒设坛场,拜信为大将军,问以计策。
xìn duì yuē xiàng yǔ bèi yuē ér wáng jūn wáng yú nán zhèng shì qiān yě
信对曰:“项羽背约而王君王于南郑,是迁也。
lì zú bì shān dōng zhī rén rì yè qǐ ér wàng guī jí qí fēng ér yòng zhī kě yǐ yǒu dà gōng
吏卒毕山东之人,日夜企而望归,及其锋而用之,可以有大功。
tiān xià yǐ dìng mín jiē zì níng bù kě fù yòng
天下已定,民皆自宁,不可复用。
bù rú jué cè dōng xiàng
不如决策东向。
yīn chén yǔ kě tú sān qín yì bìng zhī jì
”因陈羽可图、三秦易并之计。
hàn wáng dà yuè suì tīng xìn cè bù shǔ zhū jiāng
汉王大说,遂听信策,部署诸将。
liú xiāo hé shōu ba shǔ zū gěi jūn liáng shí
留下萧何征收巴、蜀地区的赋税,供应军队粮食。
wǔ yuè hàn wáng yǐn bīng cóng gù dào chū xí yōng
五月,汉王引兵从故道出袭雍。
yōng wáng hán yíng jī hàn chén cāng yōng bīng bài hái zǒu
雍王邯迎击汉陈仓,雍兵败,还走;
zhàn hǎo zhì yòu dà bài zǒu fèi qiū
战好畤,又大败,走废丘。
hàn wáng suì dìng yōng de
汉王于是平定了雍地。
dōng rú xián yáng yǐn bīng wéi yōng wáng fèi qiū ér qiǎn zhū jiàng lüè de
东如咸阳,引兵围雍王废丘,而遣诸将略地。
tián róng wén yǔ xǐ qí wáng shì yú jiāo dōng ér lì tián dōu wèi qí wáng dà nù yǐ qí bīng yíng jī tián dōu
田荣闻羽徙齐王市于胶东而立田都为齐王,大怒,以齐兵迎击田都。
dōu zǒu jiàng chu
都走降楚。
liù yuè tián róng shā tián shì zì lì wèi qí wáng
六月,田荣杀田市,自立为齐王。
shí péng yuè zài jù yě zhòng wàn yú rén wú suǒ shǔ
时彭越在巨野,众万余人,无所属。
róng yǔ yuè jiāng jūn yìn yīn lìng fǎn liáng de
荣与越将军印,因令反梁地。
yuè jī shā jì běi wáng ān róng suì bìng sān qí zhī de
越击杀济北王安,荣遂并三齐之地。
yàn wáng hán guǎng yì bù kěn xǐ liáo dōng
燕王韩广亦不肯徙辽东。
qiū bā yuè zāng tú shā hán guǎng bìng qí de
秋八月,臧荼杀韩广,并其地。
sāi wáng xīn dí wáng yì jiē jiàng hàn
塞王欣、翟王翳皆降汉。
chū xiàng liáng lì hán hòu gōng zǐ chéng wéi hán wáng zhāng liáng wèi hán sī tú
初,项梁立韩后公子成为韩王,张良为韩司徒。
yǔ yǐ liáng cóng hàn wáng hán wáng chéng yòu wú gōng gù bù qiǎn jiù guó yǔ jù zhì péng chéng shā zhī
羽以良从汉王,韩王成又无功,故不遣就国,与俱至彭城,杀之。
jí wén hàn wáng bìng guān zhōng ér qí liáng pàn zhī yǔ dà nù nǎi yǐ gù wú lìng zhèng chāng wèi hán wáng jù hàn
及闻汉王并关中,而齐、梁畔之,羽大怒,乃以故吴令郑昌为韩王,距汉。
lìng xiāo gōng jiǎo jī péng yuè yuè bài jiǎo bīng
令萧公角击彭越,越败角兵。
shí zhāng liáng xùn hán de yí yǔ shū yuē hàn yù de guān zhōng rú yuē jí zhǐ bù gǎn fù dōng
时张良徇韩地,遗羽书曰:“汉欲得关中,如约即止,不敢复东。
yǔ yǐ gù wú xi yì ér běi jī qí
”羽以故无西意,而北击齐。
jiǔ yuè hàn wáng qiǎn jiàng jūn xuē ōu wáng xī chū wǔ guān yīn wáng líng bīng cóng nán yáng yíng tài gōng lǚ hòu yú pèi
九月,汉王遣将军薛欧、王吸出武关,因王陵兵,从南阳迎太公、吕后于沛。
yǔ wén zhī fā bīng jù zhī yáng jiǎ bù dé qián
羽闻之,发兵距之阳夏,不得前。
èr nián dōng shí yuè xiàng yǔ shǐ jiǔ jiāng wáng bù shā yì dì yú chēn
二年冬十月,项羽使九江王布杀义帝于郴。
chén yú yì yuàn yǔ dú bù wáng jǐ cóng tián róng jiè zhù bīng yǐ jī cháng shān wáng zhāng ěr
陈馀亦怨羽独不王己,从田荣借助兵,以击常山王张耳。
ěr bài zǒu jiàng hàn hàn wáng hòu yù zhī
耳败走降汉,汉王厚遇之。
chén yú yíng dài wáng xiē hái zhào xiē lì yú wèi dài wáng
陈馀迎代王歇还赵,歇立馀为代王。
zhāng liáng zì hán jiān xíng guī hàn hàn wáng yǐ wéi chéng xìn hóu
张良从韩国秘密返回汉地,汉王刘邦封他为成信侯。
hàn wáng rú shǎn zhèn fǔ guān wài fù lǎo
汉王前往陕地,安抚关外的百姓。
hé nán wáng shēn yáng jiàng zhì hé nán jùn
河南王申阳投降,汉设立河南郡。
shǐ hán tài wèi hán xìn jī hán hán wáng zhèng chāng jiàng
使韩太尉韩信击韩,韩王郑昌降。
shí yī yuè lì hán tài wèi xìn wèi hán wáng
十一月,立韩太尉信为韩王。
hàn wáng hái guī dōu yuè yáng shǐ zhū jiàng lüè de bá lǒng xī
汉王还归,都栎阳,使诸将略地,拔陇西。
yǐ wàn rén ruò yī jùn jiàng zhě fēng wàn hù
以万人若一郡降者,封万户。
shàn zhì hé shàng sāi
修治黄河沿岸的边塞。
gù qín wǎn yòu yuán chí lìng mín de tián zhī
故秦菀囿园池,令民得田之。
chūn zhèng yuè yǔ jī tián róng chéng yáng róng bài zǒu píng yuán píng yuán mín shā zhī
春正月,羽击田荣城阳,荣败走平原,平原民杀之。
qí jiē jiàng chu chu fén qí chéng guō qí rén fù pàn zhī
齐皆降楚,楚焚其城郭,齐人复畔之。
zhū jiāng bá běi dì lǔ yōng wáng dì zhāng píng
诸将拔北地,虏雍王弟章平。
shè zuì rén
赦免了罪犯。
èr yuè guǐ wèi lìng mín chú qín shè jì lì hàn shè jì
二月癸未,令民除秦社稷,立汉社稷。
shī ēn dé cì mín jué
施恩德,赐民爵。
shǔ hàn mín gěi jūn shì láo kǔ fù wù zū shuì èr suì
蜀、汉民给军事劳苦,复勿租税二岁。
guān zhōng zú cóng jūn zhě fù jiā yī suì
关中卒从军者,复家一岁。
jǔ mín nián wǔ shí yǐ shàng yǒu xiū xíng néng shuài zhòng wéi shàn zhì yǐ wéi sān lǎo xiāng yī rén
举民年五十以上,有修行,能帅众为善,置以为三老,乡一人。
zé xiāng sān lǎo yī rén wèi xiàn sān lǎo yǔ xiàn lìng chéng wèi yǐ shì xiāng jiào fù wù yáo shù
择乡三老一人为县三老,与县令、丞、尉以事相教,复勿徭戍。
yǐ shí yuè cì jiǔ ròu
以十月赐酒肉。
sān yuè hàn wáng zì lín jìn dù hé
三月,汉王从临晋渡过黄河。
wèi wáng bào jiàng jiàng bīng cóng
魏王豹降,将兵从。
xià hé nèi lǔ yīn wáng yǎng zhì hé nèi jùn
攻下河内,俘虏殷王司马卬,设立河内郡。
zhì xiū wǔ chén píng wáng chu lái jiàng
至修武,陈平亡楚来降。
hàn wáng yǔ yǔ shuō zhī shǐ cān chéng jiān zhū jiāng
汉王与语,说之,使参乘,监诸将。
nán dù píng yīn jīn zhì luò yáng xīn chéng sān lǎo dǒng gōng zhē shuō hàn wáng yuē chén wén shùn dé zhě chāng nì dé zhě wáng bīng chū wú míng shì gù bù chéng
南渡平阴津,至洛阳,新城三老董公遮说汉王曰:“臣闻‘顺德者昌,逆德者亡’,‘兵出无名,事故不成’。
gù yuē míng qí wèi zéi dí nǎi kě fú
所以说:‘指明对方是贼寇,敌人才可以征服。’
xiàng yǔ wèi wú dào fàng shā qí zhǔ tiān xià zhī zéi yě
项羽行为残暴,放逐并杀害他的君主,是天下的贼寇。
fu rén bù yǐ yǒng yì bù yǐ lì sān jūn zhī zhòng wèi zhī sù fú yǐ gào zhī zhū hóu wèi cǐ dōng fá sì hǎi zhī nèi mò bù yǎng dé
夫仁不以勇,义不以力,三军之众为之素服,以告之诸侯,为此东伐,四海之内莫不仰德。
cǐ sān wáng zhī jǔ yě
此三王之举也。
hàn wáng yuē shàn
汉王说:“好。”
fēi fū zi wú suǒ wén
非夫子无所闻。
yú shì hàn wáng wèi yì dì fā sāng tǎn ér dà kū āi lín sān rì
”于是汉王为义帝发丧,袒而大哭,哀临三日。
fā shǐ gào zhū hóu yuē tiān xià gòng lì yì dì běi miàn shì zhī
发使告诸侯曰:“天下共立义帝,北面事之。
jīn xiàng yǔ fàng shā yì dì jiāng nán dà nì wú dào
今项羽放杀义帝江南,大逆无道。
guǎ rén qīn wéi fā sāng bīng jiē gǎo sù
寡人亲为发丧,兵皆缟素。
xī fā guān zhōng bīng shōu sān hé shì nán fú jiāng hàn yǐ xià yuàn cóng zhū hóu wáng jī chu zhī shā yì dì zhě
悉发关中兵,收三河士,南浮江、汉以下,愿从诸侯王击楚之杀义帝者。
xià sì yuè tián róng dì héng shōu de shù wàn rén lì róng zi guǎng wéi qí wáng
夏四月,田荣弟横收得数万人,立荣子广为齐王。
yǔ suī wén hàn dōng jì jī qí yù suì pò zhī ér hòu jī hàn hàn wáng yǐ gù de jié wǔ zhū hóu bīng dōng fá chu
羽虽闻汉东,既击齐,欲遂破之而后击汉,汉王以故得劫五诸侯兵东伐楚。
dào wài huáng péng yuè jiāng sān wàn rén guī hàn
到外黄,彭越将三万人归汉。
hàn wáng bài yuè wèi wèi xiàng guó lìng dìng liáng yě
汉王拜越为魏相国,令定梁也。
hàn wáng suì rù péng chéng shōu yǔ měi rén huò lù zhì jiǔ gāo huì
汉王遂入彭城,收羽美人货赂,置酒高会。
yǔ wén zhī lìng qí jiāng jī qí ér zì yǐ jīng bīng sān wàn rén cóng lǔ chū hú líng zhì xiāo chen jī hàn jūn dà zhàn péng chéng líng bì dōng huī shuǐ shàng dà pò hàn jūn duō shā shì zú huī shuǐ wèi zhī bù liú
羽闻之,令其将击齐,而自以精兵三万人从鲁出胡陵,至萧、晨击汉军,大战彭城灵壁东睢水上,大破汉军,多杀士卒,睢水为之不流。
wéi hàn wáng sān zā
将汉王刘邦包围了三层。
dà fēng cóng xī běi qǐ zhé mù fà wū yáng shā shí zhòu huì chu jūn dà luàn ér hàn wáng de yǔ shù shí qí dùn qù
大风从西北起,折木发屋,扬砂石,昼晦,楚军大乱,而汉王得与数十骑遁去。
guò pèi shǐ rén qiú shì jiā shì jiā yì yǐ wáng bù xiāng de
过沛,使人求室家,室家亦已亡,不相得。
hàn wáng dào féng xiào huì lǔ yuán zài xíng
汉王道逢孝惠、鲁元,载行。
chu qí zhuī hàn wáng hàn wáng jí tuī duò èr zi
楚骑追汉王,汉王急,推堕二子。
téng gōng xià shōu zǎi suì de tuō
滕公下收载,遂得脱。
shěn shí qí cóng tài gōng lǚ hòu jiān xíng fǎn yù chu jūn yǔ cháng zhì jūn zhōng yǐ wéi zhì
审食其从太公、吕后间行,反遇楚军,羽常置军中以为质。
zhū hóu jiàn hàn bài jiē wáng qù
诸侯见汉败,皆亡去。
sāi wáng xīn dí wáng yì jiàng chu yīn wáng yǎng sǐ
塞王欣、翟王翳降楚,殷王卬死。
lǚ hòu xiōng zhōu lǚ hóu jiàng bīng jū xià yì hàn wáng cóng zhī
吕后兄周吕侯将兵居下邑,汉王从之。
shāo shōu shì zú jūn dàng
稍收士卒,军砀。
hàn wáng xi guò liáng de zhì yú wèi yè zhě suí hé yuē gōng néng shuō jiǔ jiāng wáng bù shǐ jǔ bīng pàn chu xiàng wáng bì liú jī zhī
汉王西过梁地,至虞,谓谒者随何曰:“公能说九江王布使举兵畔楚,项王必留击之。
de liú shù yuè wú qǔ tiān xià bì yǐ
只要能牵制住项羽几个月,我夺取天下就必定成功了。
suí hé wǎng shuō bù guǒ shǐ pàn chu
”随何往说布,果使畔楚。
wǔ yuè hàn wáng zhūn xíng yáng xiāo hé fā guān zhōng lǎo ruò wèi fù zhě xī yì jūn
五月,汉王屯荥阳,萧何发关中老弱未傅者悉诣军。
hán xìn yì shōu bīng yǔ hàn wáng huì bīng fù dà zhèn
韩信亦收兵与汉王会,兵复大振。
yǔ chu zhàn xíng yáng nán jīng suǒ jiān pò zhī
与楚战荥阳南京、索间,破之。
zhù yǒng dào shǔ hé yǐ qǔ áo cāng sù
筑甬道属河,以取敖仓粟。
wèi wáng bào yè guī shì qīn jí
魏王豹谒归视亲疾。
zhì zé jué hé jīn fǎn wèi chu
一回去就封锁了黄河渡口,背叛汉王投靠了楚国。
liù yuè hàn wáng hái yuè yáng
六月,汉王回到栎阳。
rén wǔ lì tài zǐ shè zuì rén
壬午,立太子,赦罪人。
lìng zhū hóu zi zài guān zhōng zhě jiē jí yuè yáng wèi wèi
令诸侯子在关中者皆集栎阳为卫。
yǐn shuǐ guàn fèi qiū fèi qiū jiàng zhāng hán zì shā
引水灌入废丘,废丘投降,章邯自杀。
yōng de dìng bā shí yú xiàn zhì hé shàng wèi nán zhōng dì lǒng xī shàng jùn
雍地定,八十余县,置河上、渭南、中地、陇西、上郡。
lìng cí guān sì tiān de sì fāng shàng dì shān chuān yǐ shí cí zhī
令祠官祀天地、四方、上帝、山川,以时祠之。
xìng guān zhōng zú shèng biān sài
兴关中卒乘边塞。
guān zhōng dà jī mǐ hú wàn qián rén xiāng shí
关中地区发生严重饥荒,一斛米值一万钱,出现了人吃人的惨状。
lìng mín jiù shí shǔ hàn
下令让百姓到蜀郡、汉中一带去谋食。
qiū bā yuè hàn wáng rú xíng yáng wèi lì yì jī yuē huǎn jiá wǎng shuō wèi wáng bào néng xià zhī yǐ wèi de wàn hù fēng shēng
秋八月,汉王如荥阳,谓郦食其曰:“缓颊往说魏王豹,能下之,以魏地万户封生。
shí qí wǎng bào bù tīng
”食其往,豹不听。
hàn wáng yǐ hán xìn wèi zuǒ chéng xiàng yǔ cáo cān guàn yīng jù jī wèi
汉王以韩信为左丞相,与曹参、灌婴俱击魏。
shí qí hái hàn wáng wèn wèi dà jiàng shuí yě
食其还,汉王问:“魏大将谁也?
duì yuē bǎi zhí
”回答说:“是柏直。
wáng yuē shì kǒu shàng rǔ xiù bù néng dāng hán xìn
”王曰:“是口尚乳臭,不能当韩信。
qí jiāng shuí yě
骑兵将领是谁?
yuē féng jìng
”说:“是冯敬。
yuē shì qín jiāng féng wú zé zi yě
”曰:“是秦将冯无择子也。
suī xián bù néng dāng guàn yīng
虽贤,不能当灌婴。
bù zú jiāng shuí yě
步卒将谁也?
yuē xiàng tā
”曰:“项它。
yuē bù néng dāng cáo cān
(有人)说:“比不上曹参。”
wú wú huàn yǐ
吾无患矣。
jiǔ yuè xìn děng lǔ bào chuán yì xíng yáng
九月,信等虏豹,传诣荥阳。
dìng wèi de zhì hé dōng tài yuán shàng dǎng jùn
定魏地,置河东、太原、上党郡。
xìn shǐ rén qǐng bīng sān wàn rén yuàn yǐ běi jǔ yàn zhào dōng jī qí nán jué chu liáng dào
信使人请兵三万人,愿以北举燕、赵,东击齐,南绝楚粮道。
hàn wáng yǔ zhī
汉王与之。
sān nián dōng shí yuè hán xìn zhāng ěr dōng xià jǐng xíng jī zhào zhǎn chén yú huò zhào wáng xiē
三年冬十月,韩信、张耳东下井陉击赵,斩陈馀,获赵王歇。
zhì cháng shān dài jùn
置常山、代郡。
jiǎ xū huì rì yǒu shí zhī
甲戌日晦日,发生了日食。
shí yī yuè guǐ mǎo huì rì yǒu shí zhī
十一月癸卯晦,日有食之。
suí hé jì shuō qíng bù bù qǐ bīng gōng chu
随何既说黥布,布起兵攻楚。
chu shǐ xiàng shēng lóng qiě gōng bù bù zhàn bù shèng
楚使项声、龙且攻布,布战不胜。
shí èr yuè bù yǔ suí hé jiān xíng guī hàn
十二月,布与随何间行归汉。
hàn wáng fēn zhī bīng yǔ jù shōu bīng zhì chéng gāo
汉王分之兵,与俱收兵至成皋。
xiàng yǔ shù qīn duó hàn yǒng dào hàn jūn fá shí yǔ lì yì jī móu ráo chu quán
项羽数侵夺汉甬道,汉军乏食,与郦食其谋桡楚权。
shí qí yù lì liù guó hòu yǐ shù dǎng hàn wáng kè yìn jiāng qiǎn shí qí lì zhī
食其欲立六国后以树党,汉王刻印,将遣食其立之。
yǐ wèn zhāng liáng liáng fā bā nàn
以问张良,良发八难。
hàn wáng chuò fàn tǔ bǔ yuē shù rú jǐ bài nǎi gōng shì
汉王辍饭吐哺,曰:“竖儒几败乃公事!
lìng qū xiāo yìn
”令趋销印。
yòu wèn chén píng nǎi cóng qí jì yǔ píng huáng jīn sì wàn jīn yǐ jiān shū chu jūn chén
又问陈平,乃从其计,与平黄金四万斤,以间疏楚君臣。
xià sì yuè xiàng yǔ wéi hàn xíng yáng hàn wáng qǐng hé gē xíng yáng yǐ xī zhě wèi hàn
夏四月,项羽围汉荥阳,汉王请和,割荥阳以西者为汉。
yà fù quàn xiàng yǔ jí gōng xíng yáng hàn wáng huàn zhī
亚父劝项羽急攻荥阳,汉王患之。
chén píng fǎn jiàn jì xíng yǔ guǒ yí yà fù
陈平反间既行,羽果疑亚父。
yà fù dà nù ér qù fā bìng sǐ
亚父大怒而去,发病死。
wǔ yuè jiāng jūn jì xìn yuē shì jí yǐ
五月,将军纪信曰:“事急矣!
chén qǐng kuáng chu kě yǐ jiān chū
臣请诳楚,可以间出。
yú shì chén píng yè chū nǚ zi dōng mén èr qiān yú rén chu yīn sì miàn jī zhī
”于是陈平夜出女子东门二千余人,楚因四面击之。
jì xìn nǎi chéng wáng chē huáng wū zuǒ dào yuē shí jǐn hàn wáng jiàng chu
纪信乘着汉王的马车,车上装饰着黄色车盖和牦牛尾旗,喊道:“粮食吃光了,汉王投降楚军。”
chu jiē hū wàn suì zhī chéng dōng guān yǐ gù hàn wáng de yǔ shù shí qí chū xī mén dùn
”楚皆呼万岁,之城东观,以故汉王得与数十骑出西门遁。
lìng yù shǐ dài fū zhōu kē wèi bào cōng gōng shǒu xíng yáng
命令御史大夫周苛、魏豹、枞公守卫荥阳。
yǔ jiàn jì xìn wèn hàn wáng ān zài
项羽见到纪信,问道:“汉王在哪里?”
yuē yǐ chū qù yǐ
纪信回答:“已经出城离开了。”
yǔ shāo shā xìn
项羽烧死了纪信。
ér zhōu kē cōng gōng xiāng wèi yuē fǎn guó zhī wáng nán yǔ shǒu chéng
而周苛、枞公相谓曰:“反国之王,难与守城。
yīn shā wèi bào
”于是杀掉了魏豹。
hàn wáng chū xíng yáng zhì chéng gāo
汉王出荥阳,至成皋。
zì chéng gāo rù guān shōu bīng yù fù dōng
自成皋入关,收兵欲复东。
yuán shēng shuō hàn wáng yuē hàn yǔ chu xiāng jù xíng yáng shù suì hàn cháng kùn
辕生劝汉王说:“汉军与楚军在荥阳相持多年,汉军常常陷入困境。
yuàn jūn wáng chū wǔ guān xiàng wáng bì yǐn bīng nán zǒu wáng shēn bì lìng xíng yáng chéng gāo jiān qiě de xiū xī
愿君王出武关,项王必引兵南走,王深壁,令荥阳、成皋间且得休息。
shǐ hán xìn děng de ji hé běi zhào de lián yàn qí jūn wáng nǎi fù zǒu xíng yáng
使韩信等得辑河北赵地,连燕、齐,君王乃复走荥阳。
rú cǐ zé chu suǒ bèi zhě duō lì fēn
如此,则楚所备者多,力分。
hàn de xiū xī fù yǔ zhī zhàn pò zhī bì yǐ
汉得休息,复与之战,破之必矣。
hàn wáng cóng qí jì chū jūn wǎn yè jiān yǔ qíng bù xíng shōu bīng
”汉王从其计,出军宛、叶间,与黥布行收兵。
yǔ wén hàn wáng zài wǎn guǒ yǐn bīng nán hàn wáng jiān bì bù yǔ zhàn
羽闻汉王在宛,果引兵南,汉王坚壁不与战。
shì yuè péng yuè dù huī yǔ xiàng shēng xuē gōng zhàn xià pī pò shā xuē gōng
是月,彭越渡睢,与项声、薛公战下邳,破杀薛公。
yǔ shǐ zhōng gōng shǒu chéng gāo ér zì dōng jī péng yuè
羽使终公守成皋,而自东击彭越。
hàn wáng yǐn bīng běi jī pò zhōng gōng fù jūn chéng gāo
汉王率军北上,击败终公,重新进驻成皋。
liù yuè yǔ yǐ pò zǒu péng yuè wén hàn fù jūn chéng gāo nǎi yǐn bīng xi bá xíng yáng chéng shēng de zhōu kē
六月,项羽击退彭越后,听说汉军又回到了成皋,便率军西进攻克荥阳城,活捉了周苛。
yǔ wèi kē wèi wǒ jiāng yǐ gōng wéi shàng jiāng jūn fēng sān wàn hù
项羽对周苛说:“投降为我效力,我就任命你为上将军,封赏三万户。
zhōu kē mà yuē ruò bù qū jiàng hàn jīn wèi lǔ yǐ
”周苛骂曰:“若不趋降汉,今为虏矣!
ruò fēi hàn wáng dí yě
若非汉王敌也。
yǔ hēng zhōu kē bìng shā cōng gōng ér lǔ hán wáng xìn suì wéi chéng gāo
”羽亨周苛,并杀枞公,而虏韩王信,遂围成皋。
hàn wáng tiào dú yǔ téng gōng gòng chē chū chéng gāo yù mén běi dù hé sù xiǎo xiū wǔ
汉王跳,独与滕公共车出成皋玉门,北渡河,宿小修武。
zì chēng shǐ zhě chen chí rù zhāng ěr hán xìn bì ér duó zhī jūn
自称使者,晨驰入张耳、韩信壁而夺之军。
nǎi shǐ zhāng ěr běi shōu bīng zhào de
就派张耳到北边赵地去调集汉兵。
qiū qī yuè yǒu xīng bèi yú dà jiǎo
秋七月,有星孛于大角。
hàn wáng de hán xìn jūn fù dà zhèn
汉王得到韩信的军队,声势再次大振。
bā yuè lín hé nán xiāng jūn xiǎo xiū wǔ yù fù zhàn
八月,临河南乡,军小修武,欲复战。
láng zhōng zhèng zhōng shuō zhǐ hàn wáng gāo lěi shēn qiàn wù zhàn
郎中郑忠说止汉王,高垒深堑勿战。
hàn wáng tīng qí jì shǐ lú wǎn liú jiǎ jiāng zú èr wàn rén qí shù bǎi dù bái mǎ jīn rù chu de zuǒ péng yuè shāo chu jī jù fù jī pò chu jūn yàn guō xi gōng xià suī yáng wài huáng shí qī chéng
汉王听其计,使卢绾、刘贾将卒二万人,骑数百,渡白马津入楚地,佐彭越烧楚积聚,复击破楚军燕郭西,攻下睢阳、外黄十七城。
jiǔ yuè yǔ wèi hǎi chūn hóu dà sī mǎ cáo jiù yuē jǐn shǒu chéng gāo
九月,羽谓海春侯大司马曹咎曰:“谨守成皋。
jí hàn wáng yù tiǎo zhàn shèn wù yǔ zhàn wù lìng de dōng ér yǐ
即使汉王前来挑战,也千万不要应战,只要不让他向东推进就行。
wǒ shí wǔ rì bì dìng liáng de fù cóng jiāng jūn
我十五天内必定平定梁地,再回来与将军会合。”
yǔ yǐn bīng dōng jī péng yuè
”羽引兵东击彭越。
hàn wáng shǐ lì yì jī shuō qí wáng tián guǎng ba shǒu bīng yǔ hàn hé
汉王使郦食其说齐王田广,罢守兵与汉和。
sì nián dōng shí yuè hán xìn yòng kuǎi tōng jì xí pò qí
四年冬十月,韩信用蒯通计,袭破齐。
qí wáng hēng lì shēng dōng zǒu gāo mì
齐王亨郦生,东走高密。
xiàng yǔ wén hán xìn pò qí qiě yù jī chu shǐ lóng qiě jiù qí
项羽闻韩信破齐,且欲击楚,使龙且救齐。
hàn guǒ shù tiāo chéng gāo zhàn chu jūn bù chū
汉果数挑成皋战,楚军不出。
shǐ rén rǔ zhī shù rì dà sī mǎ jiù nù dù bīng sì shuǐ
使人辱之数日,大司马咎怒,渡兵汜水。
shì zú bàn dù hàn jī zhī dà pò chu jūn jǐn de chǔ guó jīn yù huò lù
楚军士兵渡河到一半时,汉军发动攻击,大败楚军,缴获了楚国的全部金银财宝。
dà sī mǎ jiù zhǎng shǐ xīn jiē zì jǐng sì shuǐ shàng
大司马曹咎、长史司马欣都在汜水边自刎而死。
hàn wáng yǐn bīng dù hé fù qǔ chéng gāo jūn guǎng wǔ jiù áo cāng shí
汉王率军渡过黄河,再次夺取成皋,驻扎在广武,就近取用敖仓的粮食。
yǔ xià liáng de shí yú chéng wén hǎi chūn hóu pò nǎi yǐn bīng hái
羽下梁地十余城,闻海春侯破,乃引兵还。
hàn jūn fāng wéi zhōng lí mò yú xíng yáng dōng wén yǔ zhì jǐn zǒu xiǎn zǔ
汉军方围钟离末于荥阳东,闻羽至,尽走险阻。
yǔ yì jūn guǎng wǔ yǔ hàn xiāng shǒu
项羽也驻扎在广武,与汉军对峙。
dīng zhuàng kǔ jūn lǚ lǎo ruò ba zhuǎn xiǎng
丁壮苦军旅,老弱罢转饷。
hàn wáng yǔ xiāng yǔ lín guǎng wǔ zhī jiān ér yǔ
汉王、羽相与临广武之间而语。
yǔ yù yǔ hàn wáng dú shēn tiǎo zhàn hàn wáng shù yǔ yuē wú shǐ yǔ yǔ jù shòu mìng huái wáng yuē xiān dìng guān zhōng zhě wáng zhī
羽欲与汉王独身挑战,汉王数羽曰:“吾始与羽俱受命怀王,曰先定关中者王之。
yǔ fù yuē wáng wǒ yú shǔ hàn zuì yī yě
羽负约,王我于蜀、汉,罪一也。
yǔ jiǎo shā qīng zǐ guàn jūn zì zūn zuì èr yě
羽矫杀卿子冠军,自尊,罪二也。
yǔ dāng yǐ jiù zhào hái bào ér shàn jié zhū hóu bīng rù guān zuì sān yě
羽当以救赵还报,而擅劫诸侯兵入关,罪三也。
huái wáng yuē rù qín wú bào lüě yǔ shāo qín gōng shì jué shǐ huáng dì zhǒng shōu sī qí cái zuì sì yě
怀王约,入秦无暴掠,羽烧秦宫室,掘始皇帝冢,收私其财,罪四也。
yòu qiáng shā qín jiàng wáng zǐ yīng zuì wǔ yě
又强杀秦降王子婴,罪五也。
zhà kēng qín zǐ dì xīn ān èr shí wàn wáng qí jiāng zuì liù yě
诈坑秦子弟新安二十万,王其将,罪六也。
jiē wáng zhū jiāng shàn dì ér xǐ zhú gù zhǔ lìng chén xià zhēng pàn nì
皆王诸将善地,而徙逐故主,令臣下争畔逆。
zuì qī yě
罪七也。
chū zhú yì dì péng chéng zì dōu zhī duó hán wáng de bìng wáng liáng chu duō zì yǔ zuì bā yě
出逐义帝彭城,自都之,夺韩王地,并王梁、楚,多自与,罪八也。
shǐ rén yīn shā yì dì jiāng nán zuì jiǔ yě
使人阴杀义帝江南,罪九也。
fu wéi rén chén ér shā qí zhǔ shā qí yǐ xiáng wéi zhèng bù píng zhǔ yuē bù xìn tiān xià suǒ bù róng dà nì wú dào zuì shí yě
夫为人臣而杀其主,杀其已降,为政不平,主约不信,天下所不容,大逆无道,罪十也。
wú yǐ yì bīng cóng zhū hóu zhū cán zéi shǐ xíng yú zuì rén jī gōng hé kǔ nǎi yǔ gōng tiǎo zhàn
吾以义兵从诸侯诛残贼,使刑余罪人击公,何苦乃与公挑战!
yǔ dà nù fú nǔ shè zhòng hàn wáng
项羽大怒,埋伏的弩手射中了汉王。
hàn wáng shāng xiōng nǎi mén zú yuē lǔ zhōng wú zhǐ
汉王伤胸,乃扪足曰:“虏中吾指!
hàn wáng bìng chuàng wò zhāng liáng qiáng qǐng hàn wáng qǐ xíng láo jūn yǐ ān shì zú wú lìng chu chéng shèng
汉王因箭伤卧床,张良坚持请汉王起身去慰劳军队,以稳定军心,不让楚军乘胜追击。
hàn wáng chū xíng jūn jí shèn yīn chí rù chéng gāo
汉王勉强出行巡视军队,伤势很重,于是快马进入成皋。
shí yī yuè hán xìn yǔ guàn yīng jī pò chu jūn shā chu jiāng lóng qiě zhuī zhì chéng yáng lǔ qí wáng guǎng
十一月,韩信与灌婴击破楚军,杀楚将龙且,追至城阳,虏齐王广。
qí xiāng tián héng zì lì wèi qí wáng bēn péng yuè
齐相田横自立为齐王,奔彭越。
hàn lì zhāng ěr wèi zhào wáng
汉王立张耳为赵王。
hàn wáng jí yù xi rù guān zhì yuè yáng cún wèn fù lǎo zhì jiǔ
汉王疾愈,西入关,至栎阳,存问父老,置酒。
xiāo gù sāi wáng xīn tóu yuè yáng shì
枭故塞王欣头栎阳市。
liú sì rì fù rú jūn jūn guǎng wǔ
停留四天,又返回军中,军队驻扎在广武。
guān zhōng bīng yì chū ér péng yuè tián héng jū liáng de wǎng lái kǔ chǔ bīng jué qí liáng shí
关中兵益出,而彭越、田横居梁地,往来苦楚兵,绝其粮食。
hán xìn yǐ pò qí shǐ rén yán yuē qí biān chu quán qīng bù wéi jiǎ wáng kǒng bù néng ān qí
韩信攻破齐国后,派人传话说:“齐国靠近楚国,我的权力不够重,如果不暂时代理齐王,恐怕难以安定齐国。”
hàn wáng nù yù gōng zhī
”汉王怒,欲攻之。
zhāng liáng yuē bù rú yīn ér lì zhī shǐ zì wèi shǒu
张良曰:“不如因而立之,使自为守。
chūn èr yuè qiǎn zhāng liáng cāo yìn lì hán xìn wèi qí wáng
”春二月,遣张良操印,立韩信为齐王。
qiū qī yuè lì qíng bù wèi huái nán wáng
秋七月,立黥布为淮南王。
bā yuè chū wèi suàn fù
八月,初为算赋。
běi mò yàn rén lái zhì xiāo qí zhù hàn
北貉、燕人来致枭骑助汉。
hàn wáng xià lìng jūn shì bù xìng sǐ zhě lì wèi yī qīn guān liǎn zhuǎn sòng qí jiā
汉王下令:士兵不幸战死的,官员负责准备衣被棺木收殓,送回他们的家乡。
sì fāng guī xīn yān
四方民心都归附了。
xiàng yǔ zì zhī shǎo zhù shí jǐn hán xìn yòu jìn bīng jī chu yǔ huàn zhī
项羽自知少助食尽,韩信又进兵击楚,羽患之。
hàn qiǎn lù gǔ shuō yǔ qǐng tài gōng yǔ fú tīng
汉遣陆贾说羽,请太公,羽弗听。
hàn fù shǐ hóu gōng shuō yǔ yǔ nǎi yǔ hàn yuē zhōng fēn tiān xià gē hóng gōu yǐ xī wèi hàn yǐ dōng wèi chu
汉复使侯公说羽,羽乃与汉约,中分天下,割鸿沟以西为汉,以东为楚。
jiǔ yuè guī tài gōng lǚ hòu jūn jiē chēng wàn suì
九月,归太公、吕后,军皆称万岁。
nǎi fēng hóu gōng wèi píng guó jūn
乃封侯公为平国君。
yǔ jiě ér dōng guī
羽解而东归。
hàn wáng yù xī guī zhāng liáng chén píng jiàn yuē jīn hàn yǒu tiān xià tài bàn ér zhū hóu jiē fù chu bīng ba shí jǐn cǐ tiān wáng zhī shí bù yīn qí jǐ ér suì qǔ zhī cǐ yǎng hǔ zì yí huàn yě
汉王欲西归,张良、陈平谏曰:“今汉有天下太半,而诸侯皆附,楚兵罢食尽,此天亡之时,不因其几而遂取之,此养虎自遗患也。
hàn wáng cóng zhī
汉王听从了他的建议。