sì nián wǔ yuè mǎng yuē bǎo chéng shī you jì jiǔ táng lín gù jiàn yì jì jiǔ láng yá jì qūn xiào dì zhōng shù jìng shàng ài xià bó tōng jiù wén dé xíng chún bèi zhì yú huáng fà mǐ yǒu qiān shī
四年五月，莽曰：“保成师友祭酒唐林、故谏议祭酒琅邪纪逡，孝弟忠恕，敬上爱下，博通旧闻，德行醇备，至于黄发，靡有愆失。
qí fēng lín wèi jiàn dé hóu qūn wèi fēng dé hóu wèi jiē tè jìn jiàn lǐ rú sān gōng
其封林为建德侯，逡为封德侯，位皆特进，见礼如三公。
cì dì yī qū qián sān bǎi wàn shòu jǐ zhàng yān
赐弟一区，钱三百万，授几杖焉。
liù yuè gēng shòu zhū hóu máo tǔ yú míng táng yuē yǔ zhì zuò dì lǐ jiàn fēng wǔ děng kǎo zhī jīng yì hé zhī zhuàn jì tōng yú yì lǐ lùn zhī sī zhī zhì yú zài sān zì shǐ jiàn guó zhī yuán yǐ lái jiǔ nián yú zī nǎi jīn dìng yǐ
六月，更授诸侯茅土于明堂，曰：“予制作地理，建封五等，考之经艺，合之传记，通于义理，论之思之，至于再三，自始建国之元以来九年于兹，乃今定矣。
yǔ qīn shè wén shí zhī píng chén jīng máo sì sè zhī tǔ qīn gào yú dài zōng tài shè hòu tǔ xiān zǔ xiān bǐ yǐ bān shòu zhī
予亲设文石之平，陈菁茅四色之土，钦告于岱宗泰社后土、先祖先妣，以班授之。
gè jiù jué guó yǎng mù mín rén yòng chéng gōng yè
各就厥国，养牧民人，用成功业。
qí zài yuán biān ruò jiāng nán fēi zhào suǒ zhào qiǎn shì yú dì chéng zhě nà yán zhǎng huò dài fū qiě diào dōu nèi gù qián yǔ qí lù gōng suì bā shí wàn hóu bó sì shí wàn zi nán èr shí wàn
其在缘边，若江南，非诏所召，遣侍于帝城者，纳言掌货大夫且调都内故钱，予其禄，公岁八十万，侯、伯四十万，子、男二十万。
rán fù bù néng jǐn de
”然复不能尽得。
mǎng hǎo kōng yán mù gǔ fǎ duō fēng jué rén xìng shí lín sè tuō yǐ dì lǐ wèi dìng gù qiě xiān fù máo tǔ yòng wèi xǐ fēng zhě
莽好空言，慕古法，多封爵人，性实遴啬，托以地理未定，故且先赋茅土，用慰喜封者。
shì suì fù míng liù guǎn zhī lìng
是岁，复明六管之令。
měi yī guǎn xià wèi shè kē tiáo fáng jìn fàn zhě zuì zhì sǐ lì mín dǐ zuì zhě jìn zhòng
每一管下，为设科条防禁，犯者罪至死，吏民抵罪者浸众。
yòu yī qiè diào shàng gōng yǐ xià zhū yǒu nú bì zhě lǜ yī kǒu chū qián sān qiān liù bǎi tiān xià yù chóu dào zéi qǐ
又一切调上公以下诸有奴婢者，率一口出钱三千六百，天下愈愁，盗贼起。
nà yán féng cháng yǐ liù guǎn jiàn mǎng dà nù miǎn cháng guān
纳言冯常以六管谏，莽大怒，免常官。
zhì zhí fǎ zuǒ yòu cì jiān
置执法左右刺奸。
xuǎn yòng néng lì hóu bà děng fēn dū liù wèi liù duì rú hàn cì shǐ yǔ sān gōng shì jùn yī rén cóng shì
选用能吏侯霸等分督六尉、六队，如汉刺史，与三公士郡一人从事。
lín huái guā tián yí děng wéi dào zéi yī zǔ kuài jī zhǎng zhōu láng yá nǚ zǐ lǚ mǔ yì qǐ
临淮瓜田仪等为盗贼，依阻会稽长州，琅邪女子吕母亦起。
chū lǚ mǔ zǐ wèi xiàn lì wèi zǎi suǒ yuān shā
初，吕母子为县吏，为宰所冤杀。
mǔ sàn jiā cái yǐ gū jiǔ mǎi bīng nǔ yīn hòu pín qióng shào nián de bǎi yú rén suì gōng hǎi qǔ xiàn shā qí zǎi yǐ jì zi mù
母散家财，以酤酒买兵弩，阴厚贫穷少年，得百余人，遂攻海曲县，杀其宰以祭子墓。
yǐn bīng rù hǎi qí zhòng jìn duō hòu jiē wàn shù
引兵入海，其众浸多，后皆万数。
mǎng qiǎn shǐ zhě jí shè dào zéi hái yán dào zéi jiě zhé fù hé
莽遣使者即赦盗贼，还言：“盗贼解，辄复合。
wèn qí gù jiē yuē chóu fǎ jìn fán kē bù dé jǔ shǒu
问其故，皆曰愁法禁烦苛，不得举手。
lì zuò suǒ de bù zú yǐ gěi gòng shuì
力作所得，不足以给贡税。
bì mén zì shǒu yòu zuò lín wǔ zhù qián xié tóng jiān lì yīn yǐ chóu mín
闭门自守，又坐邻伍铸钱挟铜，奸吏因以愁民。
mín qióng xī qǐ wèi dào zéi
民穷，悉起为盗贼。
mǎng dà nù miǎn zhī
”莽大怒，免之。
qí huò shùn zhǐ yán mín jiāo xiá dāng zhū
其或顺指，言“民骄黠当诛”。
jí yán shí yùn shì rán qiě miè bù jiǔ mǎng shuō zhé qiān zhī
及言“时运适然，且灭不久”，莽说，辄迁之。
shì suì bā yuè mǎng qīn zhī nán jiāo zhù zuò wēi dòu
是岁八月，莽亲之南郊，铸作威斗。
wēi dòu zhě yǐ wǔ dàn tóng wèi zhī ruò běi dǒu zhǎng èr chǐ wǔ cùn yù yǐ yā shèng zhòng bīng
威斗者，以五石铜为之，若北斗，长二尺五寸，欲以厌胜众兵。
jì chéng lìng sī mìng fù zhī mǎng chū zài qián rù zài yù páng
既成，令司命负之，莽出在前，入在御旁。
zhù dòu rì dà hán bǎi guān rén mǎ yǒu dòng sǐ zhě
铸斗日，大寒，百官人马有冻死者。
wǔ nián zhēng yuè shuò běi jūn nán mén zāi
五年正月朔，北军南门灾。
yǐ dà sī mǎ sī yǔn fèi xīng wéi jīng zhōu mù jiàn wèn dào bù fāng lüè xìng duì yuē jīng yáng zhī mín lǜ yī zǔ shān zé yǐ yú cǎi wèi yè
以大司马司允费兴为荆州牧，见，问到部方略，兴对曰：“荆、扬之民率依阻山泽，以渔采为业。
jiān zhě guó zhāng liù guǎn shuì shān zé fáng duó mín zhī lì lián nián jiǔ hàn bǎi xìng jī qióng gù wèi dào zéi
间者，国张六管，税山泽，妨夺民之利，连年久旱，百姓饥穷，故为盗贼。
xìng dào bù yù lìng míng xiǎo gào dào zéi guī tián lǐ jiǎ dài lí niú zhǒng shí kuò qí zū fù jǐ kě yǐ jiě shì ān jí
兴到部，欲令明晓告盗贼归田里，假贷犁牛种食，阔其租赋，几可以解释安集。
mǎng nù miǎn xìng guān
”莽怒，免兴官。
tiān xià lì yǐ bù de fèng lù bìng wèi jiān lì jùn yǐn xiàn zǎi jiā lèi qiān jīn
天下吏以不得奉禄，并为奸利，郡尹县宰家累千金。
mǎng xià zhào yuē xiáng kǎo shǐ jiàn guó èr nián hú lǔ huá xià yǐ lái zhū jūn lì jí yuán biān lì dài fū yǐ shàng wèi jiān lì zēng chǎn zhì fù zhě shōu qí jiā suǒ yǒu cái chǎn wǔ fēn zhī sì yǐ zhù biān jí
莽下诏曰：“详考始建国二年胡虏猾夏以来，诸军吏及缘边吏大夫以上为奸利增产致富者，收其家所有财产五分之四，以助边急。
gōng fǔ shì chí chuán tiān xià kǎo fù tān tāo kāi lì gào qí jiāng nú bì gào qí zhǔ jǐ yǐ jìn jiān jiān yù shén
”公府士驰传天下，考覆贪饕，开吏告其将，奴婢告其主，几以禁奸，奸愈甚。
huáng sūn gōng chóng gōng zōng zuò zì huà róng mào bèi fú tiān zǐ yì guān kè yìn sān yī yuē wéi zhǐ guān cún jǐ xià chù nán shān zāng báo bīng èr yuē sù shèng bǎo jì sān yuē dé fēng chāng tú
皇孙功崇公宗坐自画容貌，被服天子衣冠，刻印三：一曰“维祉冠存己夏处南山臧薄冰”，二曰“肃圣宝继”，三曰“德封昌图”。
yòu zōng jiù lǚ kuān jiā qián xǐ hé pǔ sī yǔ zōng tōng fā jué àn yàn zōng zì shā
又宗舅吕宽家前徙合浦，私与宗通，发觉按验，宗自杀。
mǎng yuē zōng shǔ wèi huáng sūn jué wéi shàng gōng zhī kuān děng pàn nì zú lèi ér yǔ jiāo tōng
莽曰：“宗属为皇孙，爵为上公，知宽等叛逆族类，而与交通；
kè tóng yìn sān wén yì shén hài bù zhī yàn zú kuī yù fēi wàng
刻铜印三，文意甚害，不知厌足，窥欲非望。
chūn qiū zhī yì jūn qīn wú jiāng jiāng ér zhū yān
《春秋》之义，‘君亲毋将，将而诛焉。
mí huò shī dào zì qǔ cǐ shì wū hū āi zāi
’迷惑失道，自取此事，乌呼哀哉！
zōng běn míng huì zōng yǐ zhì zuò qù èr míng jīn fù míng huì zōng
宗本名会宗，以制作去二名，今复名会宗。
biǎn jué jué gǎi jué hào cì shì wèi gōng chóng miào bó yǐ zhū bó zhī lǐ zàng yú gù tóng gǔ chéng jùn
贬厥爵，改厥号，赐谥为功崇缪伯，以诸伯之礼葬于故同谷城郡。
zōng zǐ fáng wèi wèi jiāng jūn wáng xìng fū rén zhòu zǔ gū shā bì yǐ jué kǒu
”宗姊妨为卫将军王兴夫人，祝诅姑，杀婢以绝口。
shì fā jué mǎng shǐ zhōng cháng shì yùn dài zú zé wèn fáng bìng yǐ zé xìng jiē zì shā
事发觉，莽使中常侍恽{带足}责问妨，并以责兴，皆自杀。
shì lián jí sī mìng kǒng rén qī yì zì shā
事连及司命孔仁妻，亦自杀。
rén jiàn mǎng miǎn guān xiè mǎng shǐ shàng shū hé rén chéng qián chē jià shén mǎ zuǒ cāng lóng yòu bái hǔ qián zhū què hòu xuán wǔ yòu zhàng wēi jié zuǒ fù wēi dòu hào yuē chì xīng fēi yǐ jiāo rén nǎi yǐ zūn xīn shì zhī wēi mìng yě
仁见莽免冠谢，莽使尚书劾仁：“乘‘干’车，驾‘神’马，左苍龙，右白虎，前朱雀，后玄武，右杖威节，左负威斗，号曰赤星，非以骄仁，乃以尊新室之威命也。
rén shàn miǎn tiān wén guān dà bù jìng
仁擅免天文冠，大不敬。
yǒu zhào wù hé gēng yì xīn guān
”有诏勿劾，更易新冠。
qí hǎo guài rú cǐ
其好怪如此。
yǐ zhēn dào hòu wáng shè wèi wèi jiāng jūn
以真道侯王涉为卫将军。
shè zhě qǔ yáng hóu gēn zi yě
涉者，曲阳侯根子也。
gēn chéng dì shì wèi dà sī mǎ jiàn mǎng zì dài mǎng ēn zhī yǐ wéi qǔ yáng fēi lìng chēng nǎi zhuī shì gēn yuē zhí dào ràng gōng shè sì qí jué
根，成帝世为大司马，荐莽自代，莽恩之，以为曲阳非令称，乃追谥根曰直道让公，涉嗣其爵。
shì suì chì méi lì zǐ dōu fán chóng děng yǐ jī jǐn xiāng jù qǐ yú láng yá zhuǎn chāo lüè zhòng jiē wàn shù
是岁，赤眉力子都、樊崇等以饥馑相聚，起于琅邪，转抄掠，众皆万数。
wèi shǐ zhě fā jùn guó bīng jī zhī bù néng kè
遗使者发郡国兵击之，不能克。
liù nián chūn mǎng jiàn dào zéi duō nǎi lìng tài shǐ tuī sān wàn liù qiān suì lì jì liù suì yī gǎi yuán bù tiān xià
六年春，莽见盗贼多，乃令太史推三万六千岁历纪，六岁一改元，布天下。
xià shū yuē zǐ gé tú yuē tài yī huáng dì jiē xian shàng tiān zhāng lè kūn lún qián shān zhī shàng
下书曰：“《紫阁图》曰‘太一、黄帝皆仙上天，张乐昆仑虔山之上。
hòu shì shèng zhǔ de ruì zhě dāng zhāng lè qín zhōng nán shān zhī shàng
后世圣主得瑞者，当张乐秦终南山之上。
yǔ zhī bù mǐn fèng xíng wèi míng nǎi jīn yù yǐ
’予之不敏，奉行未明，乃今谕矣。
fù yǐ níng shǐ jiāng jūn wèi gēng shǐ jiāng jūn yǐ shùn fú mìng
复以宁始将军为更始将军，以顺符命。
yì bù yún hū
《易》不云乎？
rì xīn zhī wèi shèng dé shēng shēng zhī wèi yì
‘日新之谓盛德，生生之谓易。
yǔ qí xiǎng zāi
’予其飨哉！
yù yǐ kuáng yào bǎi xìng xiāo jiě yì zéi
”欲以诳耀百姓，销解益贼。
zhòng jiē xiào zhī
众皆笑之。
chū xiàn xīn lè yú míng táng tài miào
初献《新乐》于明堂、太庙。
qún chén shǐ guān lín wéi zhī biàn
群臣始冠麟韦之弁。
huò wén qí lè shēng yuē qīng lì ér āi fēi xīng guó zhī shēng yě
或闻其乐声，曰：“清厉而哀，非兴国之声也。
shì shí guān dōng jī hàn shù nián lì zǐ dōu děng dǎng zhòng jìn duō gēng shǐ jiāng jūn lián dān jī yì zhōu bù néng kè zhēng hái
是时，关东饥旱数年，力子都等党众浸多，更始将军廉丹击益州不能克，征还。
gèng qiǎn fù wèi hòu dà sī mǎ hù jūn guō xìng yōng bù mù lǐ yè jī mán yí ruò dòu děng tài fù xī shū shì sūn xǐ qīng jié jiāng hú zhī yì zéi
更遣复位后大司马护军郭兴、庸部牧李晔击蛮夷若豆等，太傅牺叔士孙喜清洁江湖之益贼。
ér xiōng nú kòu biān shén
而匈奴寇边甚。
mǎng nǎi dà mù tiān xià dīng nán jí sǐ zuì qiú lì mín nú míng yuē zhū tū xī yǒng yǐ wéi ruì zú
莽乃大募天下丁男及死罪囚、吏民奴，名曰“猪突豨勇”，以为锐卒。
yī qiè shuì tiān xià lì mín zǐ sān shí qǔ yī jiān bó jiē shū cháng ān
一切税天下吏民，訾三十取一，缣帛皆输长安。
lìng gōng qīng yǐ xià zhì jùn xiàn huáng shòu jiē bǎo yǎng jūn mǎ duō shǎo gè yǐ zhì wèi chà
令公卿以下至郡县黄绶皆保养军马，多少各以秩为差。
yòu bó mù yǒu jī jì shù kě yǐ gōng xiōng nú zhě jiāng dài yǐ bù cì zhī wèi
又博募有奇技术可以攻匈奴者，将待以不次之位。
yán pián yí zhě yǐ wàn shù huò yán néng dù shuǐ bù yòng zhōu jí lián mǎ jiē qí jì bǎi wàn shī
言便宜者以万数：或言能度水不用舟楫，连马接骑，济百万师；
huò yán bù chí dòu liáng fú shí yào wù sān jūn bù jī
或言不持斗粮，服食药物，三军不饥；
huò yán néng fēi yī rì qiān lǐ kě kuī xiōng nú
或言能飞，一日千里，可窥匈奴。
mǎng zhé shì zhī qǔ dà niǎo hé wèi liǎng yì tóu yǔ shēn jiē zhe máo tōng yǐn huán niǔ fēi shù bǎi bù duò
莽辄试之，取大鸟翮为两翼，头与身皆著毛，通引环纽，飞数百步堕。
mǎng zhī qí bù kě yòng gǒu yù huò qí míng jiē bài wéi lǐ jūn cì yǐ chē mǎ dài fā
莽知其不可用，苟欲获其名，皆拜为理军，赐以车马，待发。
chū xiōng nú yòu gǔ dōu hòu xū bǔ dāng qí qī wáng zhāo jūn nǚ yě cháng nèi fù
初，匈奴右骨都侯须卜当，其妻王昭君女也，尝内附。
mǎng qiǎn zhāo jūn xiōng zi hé qīn hòu wáng xī yòu hū dāng zhì sāi xià xié jiāng yì cháng ān qiáng lì yǐ wéi xū bǔ shàn yú hòu ān gōng
莽遣昭君兄子和亲侯王歙诱呼当至塞下，胁将诣长安，强立以为须卜善于后安公。
shǐ yù yòu yíng dāng dà sī mǎ yán yóu jiàn yuē dāng zài xiōng nú yòu bù bīng bù qīn biān chán yú dòng jìng zhé yǔ zhōng guó cǐ fāng miàn zhī dà zhù yě
始欲诱迎当，大司马严尤谏曰：“当在匈奴右部，兵不侵边，单于动静，辄语中国，此方面之大助也。
yú jīn yíng dāng zhì cháng ān gǎo jiē yī hú rén ěr bù rú zài xiōng nú yǒu yì
于今迎当置长安槁街，一胡人耳，不如在匈奴有益。
mǎng bù tīng
”莽不听。
jí dé dàng yù qiǎn yóu yǔ lián dān jī xiōng nú jiē cì xìng zhēng shì hào èr zhēng jiāng jūn dāng zhū chán yú yú ér lì dāng dài zhī
即得当，欲遣尤与廉丹击匈奴，皆赐姓征氏，号二征将军，当诛单于舆而立当代之。
chū chē chéng xi héng jiù wèi fā
出车城西横厩，未发。
yóu sù yǒu zhì lüè fēi mǎng gōng fá sì yí shù jiàn bù cóng zhe gǔ míng jiàng yuè yì bái qǐ bù yòng zhī yì jí yán biān shì fán sān piān zòu yǐ fēng jiàn mǎng
尤素有智略，非莽攻伐四夷，数谏不从，著古名将乐毅、白起不用之意及言边事凡三篇，奏以风谏莽。
jí dāng chū tíng yì yóu gù yán xiōng nú kě qiě yǐ wéi hòu xiān yōu shān dōng dào zéi
及当出廷议，尤固言匈奴可且以为后，先忧山东盗贼。
mǎng dà nù nǎi cè yóu yuē shì shì sì nián mán yí huá xià bù néng è jué kòu zéi jiān guǐ bù néng tiǎn miè bù wèi tiān wēi bù yòng zhào mìng mào hěn zì zāng chí bì bù yí huái zhí yì xīn fēi jǔ jūn yì
莽大怒，乃策尤曰：“视事四年，蛮夷猾夏不能遏绝，寇贼奸宄不能殄灭，不畏天威，不用诏命，貌很自臧，持必不移，怀执异心，非沮军议。
wèi rěn zhì yú lǐ qí shàng dà sī mǎ wǔ jiàn bó yìn fú guī gù jùn
未忍致于理，其上大司马武建伯印韨，归故郡。
yǐ jiàng fú bó dǒng zhōng wèi dà sī mǎ
”以降符伯董忠为大司马。
yì píng lián lǜ tián kuàng zòu jùn xiàn zǐ mín bù shí mǎng fù sān shí shuì yī
翼平连率田况奏郡县訾民不实，莽复三十税一。
yǐ kuàng zhōng yán yōu guó jìn jué wèi bó cì qián èr bǎi wàn
以况忠言忧国，进爵为伯，赐钱二百万。
zhòng shù jiē lì zhī
众庶皆詈之。
qīng xú mín duō qì xiāng lǐ liú wáng lǎo ruò sǐ dào lù zhuàng zhě rù zéi zhōng
青、徐民多弃乡里流亡，老弱死道路，壮者入贼中。
sù yè lián lǜ hán bó shàng yán yǒu jī shì zhǎng zhàng dà shí wéi lái zhì chén fǔ yuē yù fèn jī hú lǔ
夙夜连率韩博上言：“有奇士，长丈，大十围，来至臣府，曰欲奋击胡虏。
zì wèi jù wú bà chū yú péng lái dōng nán wǔ chéng xī běi zhāo rú hǎi bīn yáo chē bù néng zài sān mǎ bù néng shèng
自谓巨毋霸，出于蓬莱东南，五城西北昭如海濒，轺车不能载，三马不能胜。
jí rì yǐ dà chē sì mǎ jiàn hǔ qí zài bà yì què
即日以大车四马，建虎旗，载霸诣阙。
bà wò zé zhěn gǔ yǐ tiě zhù shí cǐ huáng tiān suǒ yǐ fǔ xīn shì yě
霸卧则枕鼓，以铁箸食，此皇天所以辅新室也。
yuàn bì xià zuò dà jiǎ gāo chē bēn yù zhī yī qiǎn dà jiàng yī rén yǔ hǔ bēn bǎi rén yíng zhī yú dào
愿陛下作大甲高车，贲、育之衣，遣大将一人与虎贲百人迎之于道。
jīng shī mén hù bù róng zhě kāi gāo dà zhī yǐ shì bǎi mán zhèn ān tiān xià
京师门户不容者，开高大之，以视百蛮，镇安天下。
bó yì yù yǐ fēng mǎng
”博意欲以风莽。
mǎng wén è zhī liú bà zài suǒ xīn fēng gèng qí xìng yuē jù mǔ shì wèi yīn wén mǔ tài hòu ér bà wáng fú yě
莽闻恶之，留霸在所新丰，更其姓曰巨母氏，谓因文母太后而霸王符也。
zhēng bó xià yù yǐ fēi suǒ yi yán qì shì
征博下狱，以非所宜言，弃市。
míng nián gǎi yuán yuē dì huáng cóng sān wàn liù qiān suì lì hào yě
明年改元曰：地皇”，从三万六千岁历号也。
dì huáng yuán nián zhēng yuè yǐ wèi shè tiān xià
地皇元年正月乙未，赦天下。
xià shū yuē fāng chū jūn xíng shī gǎn yǒu qū yán xiāng fàn fǎ zhě zhé lùn zhǎn wú xū shí jǐn suì zhǐ
下书曰：“方出军行师，敢有趋讠襄犯法者，辄论斩，毋须时，尽岁止。
yú shì chūn xià zhǎn rén dōu shì bǎi xìng zhèn jù dào lù yǐ mù
”于是春夏斩人都市，百姓震惧，道路以目。
èr yuè rén shēn rì zhèng hēi
二月壬申，日正黑。
mǎng è zhī xià shū yuē nǎi zhě rì zhōng jiàn mèi yīn báo yáng hēi qì wèi biàn bǎi xìng mò bù jīng guài
莽恶之，下书曰：“乃者日中见昧，阴薄阳，黑气为变，百姓莫不惊怪。
zhào yù dà jiàng jūn wáng kuāng qiǎn lì kǎo wèn shàng biàn shì zhě yù bì shàng zhī míng shì yǐ shì jiàn yú tiān yǐ zhèng yú lǐ sāi dà yì yān
兆域大将军王匡遣吏考问上变事者，欲蔽上之明，是以适见于天，以正于理，塞大异焉。
mǎng jiàn sì fāng dào zéi duō
莽见四方盗贼多，
fù yù yàn zhī
复欲厌之，
yòu xià shū yuē yǔ zhī huáng chū zǔ kǎo huáng dì dìng tiān xià
又下书曰：“予之皇初祖考黄帝定天下，
jiàng bīng wéi shàng jiāng jūn
将兵为上将军，
jiàn huá gài
建华盖，
lì dòu xiàn
立斗献，
nèi shè dà jiàng
内设大将，
wài zhì dà sī mǎ wǔ rén
外置大司马五人，
dà jiàng jūn èr shí wǔ rén
大将军二十五人，
piān jiàng jūn bǎi èr shí wǔ rén
偏将军百二十五人，
pí jiàng jūn qiān èr bǎi wǔ shí rén
裨将军千二百五十人，
xiào wèi wàn èr qiān wǔ bǎi rén
校尉万二千五百人，
sī mǎ sān wàn qī qiān wǔ bǎi rén
司马三万七千五百人，
hou shí yī wàn èr qiān wǔ bǎi rén
候十一万二千五百人，
dāng bǎi èr shí èr wàn wǔ qiān rén
当百二十二万五千人，
shì lì sì shí wǔ wàn rén
士吏四十五万人，
shì qiān sān bǎi wǔ shí wàn rén
士千三百五十万人，
yīng xié yú yì gū shǐ zhī lì
应协于《易》‘孤矢之利，
yǐ wēi tiān xià
以威天下’。
yǔ shòu fú mìng zhī wén jī qián rén jiāng tiáo bèi yān
予受符命之文，稽前人，将条备焉。
yú shì zhì qián hòu zuǒ yòu zhōng dà sī mǎ zhī wèi cì zhū zhōu mù hào wèi dà jiàng jūn jùn zú zhèng lián shuài dà yǐn wèi piān jiàng jūn zhǔ lìng zhǎng pí jiàng jūn xiàn zǎi wèi xiào wèi
”于是置前后左右中大司马之位，赐诸州牧号为大将军，郡卒正、连帅、大尹为偏将军，属令长裨将军，县宰为校尉。
chéng chuán shǐ zhě jīng lì jùn guó rì qiě shí bèi cāng wú jiàn gǔ yǐ gěi chuán chē mǎ bù néng zú fù qǔ dào zhōng chē mǎ qǔ bàn yú mín
乘传使者经历郡国，日且十辈，仓无见谷以给，传车马不能足，赋取道中车马，取办于民。
qī yuè dà fēng huǐ wáng lù táng
七月，大风毁王路堂。
fù xià shū yuē nǎi rén wǔ bū shí yǒu liè fēng léi yǔ fà wū zhé mù zhī biàn yǔ shén biàn yān yǔ shén lì yān yǔ shén kǒng yān
复下书曰：“乃壬午𫗦时，有列风雷雨发屋折木之变，予甚弁焉，予甚栗焉，予甚恐焉。
fú niàn yī xún mí nǎi jiě yǐ
伏念一旬，迷乃解矣。
xī fú mìng wén lì ān wèi xīn qiān wáng lín guó luò yáng wèi tǒng yì yáng wáng
昔符命文立安为新迁王，临国雒阳，为统义阳王。
shì shí yǔ zài shè jiǎ qiān bù gǎn dāng ér yǐ wéi gōng
是时予在摄假，谦不敢当，而以为公。
qí hòu jīn guì wén zhì yì lǎo jiē yuē lín guó luò yáng wèi tǒng wèi jù tǔ zhōng wèi xīn shì tǒng yě yi wèi huáng tài zǐ
其后金匮文至，议老皆曰：‘临国雒阳为统，谓据土中为新室统也，宜为皇太子。
zì cǐ hòu lín jiǔ bìng suī chōu bù píng cháo jiàn qiè yīn yú xíng
’自此后，临久病，虽瘳不平，朝见挈茵舆行。
jiàn wáng lù táng zhě zhāng yú xi xiāng jí hòu gé gēng yī zhōng yòu yǐ huáng hòu bèi jí lín qiě qù běn jiù shě fēi qiè zài dōng yǒng xiàng
见王路堂者，张于西厢及后阁更衣中，又以皇后被疾，临且去本就舍，妃妾在东永巷。
rén wǔ liè fēng huǐ wáng lù xi xiāng jí hòu gé gēng yī zhōng shì
壬午，烈风毁王路西厢及后阁更衣中室。
zhāo níng táng chí dōng nán yú shù dà shí wéi dōng jiāng jī dōng gé gé jí dōng yǒng xiàng zhī xī yuán yě
昭宁堂池东南榆树大十围，东僵，击东阁，阁即东永巷之西垣也。
jiē pò zhé wǎ huài fà wū bá mù yǔ shén jīng yān
皆破折瓦坏，发屋拔木，予甚惊焉。
yòu hóu guān zòu yuè fàn xīn qián xīng jué yǒu zhàn yǔ shén yōu zhī
又侯官奏月犯心前星，厥有占，予甚忧之。
yōu niàn zǐ gé tú wén tài yī huáng dì jiē de ruì yǐ xian hòu shì bāo zhǔ dāng dēng zhōng nán shān
优念《紫阁图》文，太一、黄帝皆得瑞以仙，后世褒主当登终南山。
suǒ wèi xīn qiān wáng zhě nǎi tài yī xīn qiān zhī hòu yě
所谓新迁王者，乃太一新迁之后也。
tǒng yì yáng wáng nǎi yòng wǔ tǒng yǐ lǐ yì dēng yáng shàng qiān zhī hòu yě
统义阳王乃用五统以礼义登阳上千之后也。
lín yǒu xiōng ér chēng tài zǐ míng bù zhèng
临有兄而称太子，名不正。
xuān ní gōng yuē míng bù zhèng zé yán bù shùn zhì yú xíng fá bù zhōng mín wú cuò shǒu zú
宣尼公曰：‘名不正，则言不顺，至于刑罚不中，民无错手足。
wéi jí wèi yǐ lái yīn yáng wèi hé fēng yǔ bù shí shù yù kū hàn huáng míng wèi zāi gǔ jià xiān hào bǎi xìng kǔ jī mán yí huá xià kòu zéi jiān guǐ rén mín zhèng yíng wú suǒ cuò shǒu zú
’惟即位以来，阴阳未和，风雨不时，数遇枯旱蝗螟为灾，谷稼鲜耗，百姓苦饥，蛮夷猾夏，寇贼奸宄，人民正营，无所错手足。
shēn wéi jué jiù zài míng bù zhèng yān
深惟厥咎，在名不正焉。
qí lì ān wèi xīn qiān wáng lín wèi tǒng yì yáng zhèng jǐ yǐ bǎo quán èr zi zǐ sūn qiān yì wài ràng sì yí nèi ān zhōng guó yān
其立安为新迁王，临为统义阳正，几以保全二子，子孙千亿，外攘四夷，内安中国焉。
shì yuè dù líng biàn diàn shèng yú hǔ wén yī fèi zāng zài shì xiá zhōng zhě chū zì shù lì wài táng shàng liáng jiǔ nǎi wěi dì
是月，杜陵便殿乘舆虎文衣废臧在室匣中者出，自树立外堂上，良久乃委地。
lì zú jiàn zhě yǐ wén mǎng è zhī xià shū yuē bǎo huáng sī yì qí lìng láng cóng guān jiē yī jiàng
吏卒见者以闻，莽恶之，下书曰：“宝黄厮亦，其令郎从官皆衣绛。
wàng qì wéi shù zhě duō yán yǒu shì gōng xiàng
望气为数者多言有士功象，
mǎng yòu jiàn sì fāng dào zéi duō
莽又见四方盗贼多，
yù shì wéi zì ān néng jiàn wàn shì zhī jī zhě
欲视为自安能建万世之基者，
nǎi xià shū yuē yǔ shòu mìng zāo yáng jiǔ zhī ě
乃下书曰：“予受命遭阳九之厄，
bǎi liù zhī huì
百六之会，
fǔ tǎng kōng xū
府帑空虚，
bǎi xìng kuì fá
百姓匮乏，
zōng miào wèi xiū
宗庙未修，
qiě jiā jì yú míng táng tài miào
且袷祭于明堂太庙，
sù yè yǒng niàn
夙夜永念，
fēi gǎn níng xī
非敢宁息。
shēn wéi jí chāng mò liáng yú jīn nián yǔ nǎi bo bō shuǐ zhī běi láng chí zhī nán wéi yù shí
深惟吉昌莫良于今年，予乃卜波水之北，郎池之南，惟玉食。
yǔ yòu bo jīn shuǐ zhī nán míng táng zhī xi yì wéi yù shí
予又卜金水之南，明堂之西，亦惟玉食。
yǔ jiāng xīn zhù yān
予将新筑焉。
yú shì suì yíng cháng ān chéng nán tí fēng bǎi qǐng
”于是遂营长安城南，提封百顷。
jiǔ yuè jiǎ shēn mǎng lì zài xíng shì qīn jǔ zhù sān xià
九月甲申，莽立载行视，亲举筑三下。
sī tú wáng xún dà sī kōng wáng yì chí jié jí shì zhōng cháng shì zhí fǎ dù lín děng shù shí rén jiāng zuò
司徒王寻、大司空王邑持节，及侍中常侍执法杜林等数十人将作。
cuī fā zhāng hán shuō mǎng yuē dé shèng zhě wén rù yi chóng qí zhì dù xuān shì hǎi nèi qiě lìng wàn shì zhī hòu wú yǐ fù jiā yě
崔发、张邯说莽曰：“德盛者文缛，宜崇其制度，宣视海内，且令万世之后无以复加也。
mǎng nǎi bó zhēng tiān xià gōng jiàng zhū tú huà yǐ wàng fǎ dù suàn nǎi lì mín yǐ yì rù qián gǔ zhù zuò zhě luò yì dào lù
”莽乃博征天下工匠诸图画，以望法度算，乃吏民以义入钱、谷助作者，骆驿道路。
huài chè chéng xī yuàn zhōng jiàn zhāng chéng guāng bāo yáng quǎn tái chǔ yuán gōng jí píng lè dāng lù yáng lù guǎn fán shí yú suǒ qǔ qí cái wǎ yǐ qǐ jiǔ miào
坏彻城西苑中建章、承光、包阳、犬台、储元宫及平乐、当路、阳禄馆，凡十余所，取其材瓦，以起九庙。
shì yuè dà yǔ liù shí yú rì
是月，大雨六十余日。
lìng mín rù mǐ liù bǎi hú wèi láng qí láng lì zēng zhì cì jué zhì fù chéng
令民入米六百斛为郎，其郎吏增秩赐爵至附城。
jiǔ miào yī yuē huáng dì tài chū zǔ miào èr yuē dì yú shǐ zǔ zhāo miào sān yuē chén hú wáng tǒng zǔ mù miào sì yuē qí jìng wáng shì zǔ zhāo miào wǔ yuē jì běi mǐn wáng wáng zǔ mù miào fán wǔ miào bù duò yún
九庙：一曰黄帝太初祖庙，二曰帝虞始祖昭庙，三曰陈胡王统祖穆庙，四曰齐敬王世祖昭庙，五曰济北愍王王祖穆庙，凡五庙不堕云；
liù yuē jǐ nán bó wáng zūn mí zhāo miào qī yuē yuán chéng rú wáng zūn chēng mù miào bā yuē yáng píng qǐng wáng qi mí zhāo miào jiǔ yuē xīn dū xiǎn wáng qi mí mù miào
六曰济南伯王尊祢昭庙，七曰元城孺王尊称穆庙，八曰阳平顷王戚祢昭庙，九曰新都显王戚祢穆庙。
diàn jiē chóng wū
殿皆重屋。
tài chū zǔ miào dōng xī nán běi gè sì shí zhàng gāo shí qī zhàng yú miào bàn zhī
太初祖庙东西南北各四十丈，高十七丈，余庙半之。
wèi tóng báo lú shì yǐ jīn yín diāo wén qióng jí bǎi gōng zhī qiǎo
为铜薄栌，饰以金银雕文，穷极百工之巧。
dài gāo zēng xià gōng fèi shù bǎi jù wàn zú tú sǐ zhě wàn shù
带高增下，功费数百巨万，卒徒死者万数。
jù lù nán zǐ mǎ shì qiú děng móu jǔ yàn zhào bīng yǐ zhū mǎng dà sī kōng shì wáng dān fā jué yǐ wén
巨鹿男子马适求等谋举燕、赵兵以诛莽，大司空士王丹发觉以闻。
mǎng qiǎn sān gōng dài fū dǎi zhì dǎng yǔ lián jí jùn guó háo jié shù qiān rén jiē zhū sǐ
莽遣三公大夫逮治党与，连及郡国豪杰数千人，皆诛死。
fēng dān wèi fǔ guó hóu
封丹为辅国侯。
zì mǎng wèi bù shùn shí lìng bǎi xìng yuàn hèn mǎng yóu ān zhī yòu xià shū yuē wéi shè cǐ yī qiè zhī fǎ yǐ lái cháng ān liù xiāng jù yì zhī dōu bāo gǔ xī míng dào zéi shuāi shǎo bǎi xìng ān tǔ suì yǐ yǒu nián cǐ nǎi lì quán zhī lì yě
自莽为不顺时令，百姓怨恨，莽犹安之，又下书曰：“惟设此一切之法以来，常安六乡巨邑之都，枹鼓稀鸣，盗贼衰少，百姓安土，岁以有年，此乃立权之力也。
jīn hú lǔ wèi miè zhū mán bó wèi jué fén jiāng hú hǎi zé má fèi dào zéi wèi jǐn pò tiǎn yòu xìng fèng zōng miào shè jì zhī dà zuò mín zhòng dòng yáo
今胡虏未灭诛，蛮僰未绝焚，江湖海泽麻沸，盗贼未尽破殄，又兴奉宗庙社稷之大作，民众动摇。
jīn xià yī qiè xíng cǐ lìng jǐn èr nián zhǐ zhī yǐ quán yuán yuán jiù yú jiān
今夏一切行此令，尽二年止之，以全元元，救愚奸。
shì suì ba dà xiǎo qián gēng xíng huò bù zhǎng èr cùn wǔ fēn guǎng yī cùn zhēn huò qián èr shí wǔ
是岁，罢大小钱，更行货布，长二寸五分，广一寸，真货钱二十五。
huò qián jìng yī cùn zhòng wǔ zhū méi zhí yī
货钱径一寸，重五铢，枚直一。
liǎng pǐn bìng xíng
两品并行。
gǎn dào zhù qián jí piān xíng bù huò wǔ rén zhī bù fā jǔ jiē mò rù wèi guān nú bì
敢盗铸钱及偏行布货，伍人知不发举，皆没入为官奴婢。
tài fù píng yàn sǐ yǐ yǔ yú táng zūn wèi tài fù
太傅平晏死，以予虞唐尊为太傅。
zūn yuē guó xū mín pín jiù zài shē tài
尊曰：“国虚民贫，咎在奢泰。
nǎi shēn duǎn yī xiǎo xiù chéng pìn mǎ chái chē jiè gǎo wǎ qì yòu yǐ lì yí gōng qīng
”乃身短衣小袖，乘牝马柴车，借槁，瓦器，又以历遗公卿。
chū jiàn nán nǚ bù yì lù zhě zūn zì xià chē yǐ xiàng xíng zhě fān wū rǎn qí yī
出见男女不异路者，尊自下车，以象刑赭幡污染其衣。
mǎng wén ér shuō zhī xià zhào shēn chì gōng qīng sī yǔ jué qí
莽闻而说之，下诏申敕公卿思与厥齐。
fēng zūn wèi píng huà hóu
封尊为平化侯。
shì shí nán jùn zhāng bà jiāng xià yáng mù wáng kuāng děng qǐ yún dù lù lín hào yuē xià jiāng bīng zhòng jiē wàn yú rén
是时，南郡张霸、江夏羊牧、王匡等起云杜绿林，号曰：下江兵”，众皆万余人。
wǔ gōng zhōng shuǐ xiāng mín sān shè diàn wèi chí
武功中水乡民三舍垫为池。
èr nián zhēng yuè yǐ zhōu mù wèi sān gōng cì jǔ dài jiě gēng zhì mù jiān fù zhì yuán shì guān fǎ guān xíng shì rú hàn cì shǐ
二年正月，以州牧位三公，刺举怠解，更置牧监副，秩元士，冠法冠，行事如汉刺史。
shì yuè mǎng hou qī sǐ shì yuē xiào mù huáng hòu mǎng wèi líng cháng shòu yuán xi lìng yǒng shì wén mǔ míng líng yuē yì nián
是月，莽候妻死，谥曰：“孝睦皇后”，莽渭陵长寿园西，令永侍文母，名陵曰“亿年”。
chū mǎng qī yǐ mǎng shù shā qí zi tì qì shī míng mǎng lìng tài zǐ lín jū zhōng yǎng yān
初莽妻以莽数杀其子，涕泣失明，莽令太子临居中养焉。
mǎng qī páng shì zhě yuán bì mǎng xìng zhī
莽妻旁侍者原碧，莽幸之。
hòu lín yì tōng yān kǒng shì xiè móu gòng shā mǎng
后临亦通焉，恐事泄，谋共杀莽。
lín qī yīn guó shī gōng nǚ néng wéi xīng yǔ lín gōng zhōng qiě yǒu bái yī huì
临妻愔，国师公女，能为星，语临宫中且有白衣会。
lín xǐ yǐ wéi suǒ móu qiě chéng
临喜，以为所谋且成。
hòu biǎn wèi tǒng yì yáng zhèng chū zài wài dì yù yōu kǒng
后贬为统义阳正，出在外第，愈忧恐。
huì mǎng qī bìng kùn lín yǔ shū yuē shàng yú zǐ sūn zhì yán qián zhǎng sūn zhōng sūn nián jù sān shí ér sǐ
会莽妻病困，临予书曰：“上于子孙至严，前长孙、中孙年俱三十而死。
jīn chén lín fù shì sān shí chéng kǒng yī dàn bù bǎo zhōng shì zé bù zhī sǐ mìng suǒ zài
今臣临复适三十，诚恐一旦不保中室，则不知死命所在！
mǎng qī jí jiàn qí shū dà nù yí lín yǒu è yì bù lìng de huì sàng
”莽妻疾，见其书，大怒，疑临有恶意，不令得会丧。
jì mǎng shōu yuán bì děng kǎo wèn jù fú jiān móu shā zhuàng
既莽，收原碧等考问，具服奸、谋杀状。
mǎng yù mì zhī shǐ shā àn shì shǐ zhě sī mìng cóng shì mái yù zhōng jiā bù zhī suǒ zài
莽欲秘之，使杀案事使者司命从事，埋狱中，家不知所在。
cì lín yào lín bù kěn yǐn zì cì sǐ
赐临药，临不肯饮，自刺死。
shǐ shì zhōng piào qí jiāng jūn tóng shuō hóu lín cì hún yī xǐ fú cè shū yuē fú mìng wén lì lín wèi tǒng yì yáng wáng cǐ yán xīn shì jí wèi sān wàn liù qiān suì hòu wèi lín zhī hòu zhě nǎi dāng lóng yáng ér qǐ
使侍中票骑将军同说侯林赐魂衣玺韨，策书曰：“符命文立临为统义阳王，此言新室即位三万六千岁后，为临之后者乃当龙阳而起。
qián guò tīng yì zhě yǐ lín wèi tài zǐ yǒu liè fēng zhī biàn zhé shùn fú mìng lì wèi tǒng yì yáng zhèng
前过听议者，以临为太子，有烈风之变，辄顺符命，立为统义阳正。
zài cǐ zhī qián zì cǐ zhī hòu bù zuò xìn shùn fú méng jué yòu yāo nián yǔn mìng wū hū āi zāi
在此之前，自此之后，不作信顺，弗蒙厥佑，夭年陨命，呜呼哀哉！
jì xíng cì shì shì yuē miào wáng
迹行赐谥，谥曰：‘缪王’。
yòu zhào guó shī gōng lín běn bù zhī xīng shì cóng yīn qǐ
”又诏国师公：“临本不知星，事从愔起。
yīn yì zì shā
”愔忆自杀。
shì yuè xīn qiān wáng ān bìng sǐ
是月，新迁王安病死。
chū zàng wèi hóu jiù guó shí xìng shì zhě zēng zhì huái néng kāi míng
初，葬为侯就国实，幸侍者增秩、怀能、开明。
huái néng shēng nán xìng zēng zhì shēng nán kuāng nǚ yè kāi míng shēng nǚ jié jiē liú xīn dū guó yǐ qí bù míng gù yě
怀能生男兴，增秩生男匡、女晔，开明生女捷，皆留新都国，以其不明故也。
jí ān jí shèn mǎng zì bìng wú zi wèi ān zuò zòu shǐ shàng yán xìng děng mǔ suī wēi jiàn shǔ yóu huáng zǐ bù kě yǐ qì
及安疾甚，莽自病无子，为安作奏，使上言：“兴等母虽微贱，属犹皇子，不可以弃。
zhāng shì qún gōng jiē yuē ān yǒu yú xiōng dì yi jí chūn xià jiā fēng jué
”章视群公，皆曰：“安友于兄弟，宜及春夏加封爵。
yú shì yǐ wáng chē qiǎn shǐ zhě yíng xìng děng fēng xīng wéi gōng xiū rèn kuāng wèi gōng jiàn gōng yè wèi mù xiū rèn jié wèi mù dǎi rèn
”于是以王车遣使者迎兴等，封兴为功修任，匡为功建公，晔为睦修任，捷为睦逮任。
sūn gōng míng gōng shòu bìng sǐ xún yuè sì sàng yān
孙公明公寿病死，旬月四丧焉。
mǎng huài hàn xiào wǔ xiào zhāo miào fēn zàng zǐ sūn qí zhōng
王莽毁坏汉武帝和汉昭帝的祠庙，把子孙分别埋葬在裹面。
wèi chéng dà yǐn li yān yǔ bǔ zhě wáng kuàng móu kuàng wèi yān yuē xīn shì jí wèi yǐ lái mín tián nú bì bù dé mài mǎi shù gǎi qián huò zhēng fā fán shù jūn lǚ sāo dòng sì yí bìng qīn bǎi xìng yuàn hèn dào zéi bìng qǐ hàn jiā dāng fù xīng
魏成大尹李焉与卜者王况谋，况谓焉曰：“新室即位以来，民田奴婢不得卖买，数改钱货，征发烦数，军旅骚动，四夷并侵，百姓怨恨，盗贼并起，汉家当复兴。
jūn xìng li li zhě zhēng zhēng huǒ yě dāng wèi hàn fǔ
君姓李，李者征，征，火也，当为汉辅。
yīn wèi yān zuò chèn shū yán wén dì fā fèn jū dì xià qù jūn běi gào xiōng nú nán gào yuè rén
”因为焉作谶书言：“文帝发忿，居地下趣军，北告匈奴，南告越人。
jiāng zhōng liú xìn zhí dí bào yuàn fù xù gǔ xiān sì nián dāng fā jūn
江中刘信，执敌报怨，复续古先，四年当发军。
jiāng hú yǒu dào zì chēng fán wáng xìng wèi liú shì wàn rén chéng háng bù shòu shè lìng yù dòng qín luò yáng
江湖有盗，自称樊王，姓为刘氏，万人成行，不受赦令，欲动秦、雒阳。
shí yī nián dāng xiāng gōng tài bái yáng guāng suì xīng rù dōng jǐng qí hào dāng háng
十一年当相攻，太白杨光，岁星入东井，其号当行。
yòu yán mǎng dà chén jí xiōng gè yǒu rì qī
”又言莽大臣吉凶，各有日期。
huì hé shí yú wàn yán
会合十余万言。
yān lìng lì xiě qí shū lì wáng gào zhī
焉令吏写其书，吏亡告之。
mǎng qiǎn shǐ zhě jí bǔ yān yù zhì jiē sǐ
莽遣使者即捕焉，狱治皆死。
sān fǔ dào zéi má qǐ nǎi zhì bǔ dào dū wèi guān lìng zhí fǎ yè zhě zhuī jī cháng ān zhōng jiàn míng gǔ gōng zéi fān ér shǐ zhě suí qí hòu
三辅盗贼麻起，乃置捕盗都尉官，令执法谒者追击长安中，建鸣鼓攻贼幡，而使者随其后。
qiǎn tài shī xī zhòng jǐng shàng gēng shǐ jiāng jūn hù jūn wáng dǎng jiàng bīng jī qīng xú guó shī hé zhòng cáo fàng zhù guō xìng jī jù tīng
遣太师牺仲景尚、更始将军护军王党将兵击青、徐，国师和仲曹放助郭兴击句町。
zhuǎn tiān xià gǔ bì yì xī hé wǔ yuán shuò fāng yú yáng měi yī jùn yǐ bǎi wàn shù yù yǐ jī xiōng nú
转天下谷、币诣西河、五原、朔方、渔阳，每一郡以百万数，欲以击匈奴。
qiū yǔn shuāng shā shū guān dōng dà jī huáng
秋，陨霜杀菽，关东大饥，蝗。
mín fàn zhù qián wǔ rén xiāng zuò mò rù wèi guān nú bì
民犯铸钱，伍人相坐，没入为官奴婢。
qí nán zǐ jiàn chē ér nǚ zǐ bù yǐ tiě suǒ láng dāng qí jǐng chuán yì zhōng guān yǐ shí wàn shù
其男子槛车，儿女子步，以铁锁琅当其颈，传诣钟官，以十万数。
dào zhě yì qí fū fù chóu kǔ sǐ zhě shén liù qī
到者易其夫妇，愁苦死者什六七。
sūn xǐ jǐng shàng cáo fàng děng jī zéi bù néng kè jūn shī fàng zòng bǎi xìng zhòng kùn
孙喜、景尚、曹放等击贼不能克，军师放纵，百姓重困。
mǎng yǐ wáng kuàng chèn yán xíng chu dāng xìng lǐ shì wèi fǔ yù yàn zhī
莽以王况谶言刑楚当兴，李氏为辅，欲厌之。
nǎi bài shì zhōng zhǎng mù dài fū li chēn wèi dà jiàng jūn yáng zhōu mù cì míng shèng shǐ jiàng bīng fèn jī
乃拜侍中掌牧大夫李棽为大将军、扬州牧，赐名圣，使将兵奋击。
shàng gǔ chǔ xià zì qǐng yuàn shuō guā tián yí mǎng yǐ wéi zhōng láng shǐ chū yí
上谷储夏自请愿说瓜田仪，莽以为中郎，使出仪。
yí wén jiàng wèi chū ér sǐ
仪文降，未出而死。
mǎng qiú qí shī zàng zhī wèi qǐ zhǒng cí shì shì yuē guā níng shāng nán jǐ yǐ zhāo lái qí yú rán wú kěn jiàng zhě
莽求其尸葬之，为起冢、词室，谥曰“瓜宁殇男”，几以招来其余，然无肯降者。
rùn yuè bǐng chén dà shè tiān xià tiān xià dà fú mín sī fú zài zhào shū qián yì shì chú
闰月丙辰，大赦天下，天下大服、民私服在诏书前亦释除。
láng yáng chéng xiū xiàn fú mìng yán jì lì mín mǔ yòu yuē huáng dì yǐ bǎi èr shí nǚ zhì shén xiān
郎阳成修献符命，言继立民母，又曰：“黄帝以百二十女致神仙。
zàng yú shì qiǎn zhōng sàn dài fū yè zhě gè sì shí wǔ rén fēn háng tiān xià bó cǎi xiāng lǐ suǒ gāo yǒu shū nǚ zhě shàng míng
”葬于是遣中散大夫、谒者各四十五人分行天下，博采乡里所高有淑女者上名。
mǎng mèng cháng lè gōng tóng rén wǔ méi qǐ lì mǎng è zhī niàn tóng rén míng yǒu huáng dì chū jiān tiān xià zhī wén jí shǐ shàng fāng gōng juān miè suǒ mèng tóng rén yīng wén
莽梦长乐宫铜人五枚起立，莽恶之，念铜人铭有“皇帝初兼天下”之文，即使尚方工镌灭所梦铜人膺文。
yòu gǎn hàn gāo miào shén líng qiǎn hǔ bēn wǔ shì rù gāo miào bá jiàn sì miàn tí jī fǔ huài hù yǒu táo tāng zhě biān biān sǎ wū bì lìng qīng chē xiào wèi jū qí zhōng yòu lìng zhōng jūn běi lěi jū gāo qǐn
又感汉高庙神灵，遣虎贲武士入高庙，拔剑四面提击，斧坏户牖，桃汤赭鞭鞭洒屋壁，令轻车校尉居其中，又令中军北垒居高寝。
huò yán huáng dì shí jiàn huá gài yǐ dēng xiān mǎng nǎi zào huá gài jiǔ zhòng gāo bā zhàng yī shī jīn zhǎo yǔ bǎo zài yǐ mì jī sì lún chē jià liù mǎ lì shì sān bǎi rén huáng yī zé chē shàng rén jī gǔ wǎn zhě jiē hū dēng xiān
或言黄帝时建华盖以登仙，莽乃造华盖九重，高八丈一尸，金瑵羽葆，载以秘机四轮车，驾六马，力士三百人黄衣帻，车上人击鼓，挽者皆呼“登仙”。
mǎng chū lìng zài qián
莽出，令在前。
chéng guān qiè yán cǐ shì ruǎn chē fēi xian wù yě
成官窃言：“此似软车，非仙物也。
shì suì nán jùn qín fēng zhòng qiě wàn rén
是岁，南郡秦丰众且万人。
píng yuán nǚ zǐ chí zhāo píng néng shuō bó jīng yǐ bā tóu yì jù shù qiān rén zài hé zǔ zhōng
平原女子迟昭平能说博经以八投，亦聚数千人在河阻中。
mǎng zhào wèn qún chén qín zéi fāng lüè jiē yuē cǐ tiān qiú xíng shī mìng zài lòu kè
莽召问群臣禽贼方略，皆曰：“此天囚行尸，命在漏刻。
gù zuǒ jiāng jūn gōng sūn lù zhēng lái yǔ yì lù yuē tài shǐ lìng zōng xuān diǎn xīng lì hòu qì biàn
”故左将军公孙禄征来与议，禄曰：“太史令宗宣典星历，候气变。
yǐ xiōng wèi jí luàn tiān wén wù cháo tíng
以凶为吉，乱天文，误朝廷。
tài fù píng huà hóu shì xū wěi yǐ tōu míng wèi zéi fū rén zhī zǐ
太傅平化侯饰虚伪以偷名位，‘贼夫人之子’。
guó shī jiā xìn gōng diān dǎo wǔ jīng huǐ shī fǎ lìng xué shì yí huò
国师嘉信公颠倒《五经》，毁师法，令学士疑惑。
míng xué nán zhāng hán dì lǐ hóu sūn yáng zào jǐng tián shǐ mín qì tǔ yè
明学男张邯、地理侯孙阳造井田，使民弃土业。
xī hé lǔ kuāng shè liù guǎn yǐ qióng gōng shāng
牺和鲁匡设六管，以穷工商。
shuō fú hóu cuī fā ē yú qǔ róng lìng xià qíng bù shàng tōng
说符侯崔发阿谀取容，令下情不上通。
yi zhū cǐ shù zi yǐ wèi tiān xià
宜诛此数子以慰天下！
yòu yán xiōng nú bù kě gōng dāng yǔ hé qīn
”又言：“匈奴不可攻，当与和亲。
chén kǒng xīn shì yōu bù zài xiōng nú ér zài fēng yù zhī zhōng yě
臣恐新室忧不在匈奴，而在封域之中也。
mǎng nù shǐ hǔ bēn fú lù chū
”莽怒，使虎贲扶禄出。
rán pō cǎi qí yán zuǒ qiān lǔ kuāng wèi wǔ yuán zú zhèng yǐ bǎi xìng yuàn fēi gù
然颇采其言，左迁鲁匡为五原卒正，以百姓怨非故。
liù guǎn fēi kuāng suǒ dú zào mǎng yàn zhòng yì ér chū zhī
六管非匡所独造，莽厌众意而出之。
chū sì fāng jiē yǐ jī hán qióng chóu qǐ wèi dào zéi shāo shāo qún jù cháng sī suì shú de guī xiāng lǐ
初，四方皆以饥寒穷愁起为盗贼，稍稍群聚，常思岁熟得归乡里。
zhòng suī wàn shù dǎn chēng chén rén cóng shì sān lǎo jì jiǔ bù gǎn lüè yǒu chéng yì zhuǎn lüè qiú shí rì què ér yǐ
众虽万数，亶称臣人、从事、三老、祭酒，不敢略有城邑，转掠求食，日阕而已。
zhū zhǎng lì mù shǒu jiē zì luàn dòu zhōng bīng ér sǐ zéi fēi gǎn yù shā zhī yě ér mǎng zhōng bù yù qí gù
诸长吏牧守皆自乱斗中兵而死，贼非敢欲杀之也，而莽终不谕其故。
shì suì dà sī mǎ shì àn zhāng yù zhōu wèi zéi suǒ huò zéi sòng fù xiàn
是岁，大司马士按章豫州，为贼所获，贼送付县。
shì hái shàng shū jù yán zhuàng
士还，上书具言状。
mǎng dà nù xià yù yǐ wéi wū wǎng
莽大怒，下狱以为诬罔。
yīn xià shū zé qī gōng yuē fu lì zhě lǐ yě
因下书责七公曰：“夫吏者，理也。
xuān dé míng ēn yǐ mù yǎng mín rén zhī dào yě
宣德明恩，以牧养民，仁之道也。
yì qiáng dū jiān bǔ zhū dào zéi yì zhī jié yě
抑强督奸，捕诛盗贼，义之节也。
jīn zé bù rán
现在却不是这样。
dào fā bù zhé de zhì chéng qún dǎng zhē lüè chéng chuán zǎi shì
盗发不辄得，至成群党，遮略乘传宰士。
shì de tuō zhě yòu wàng zì yán wǒ zé shù zéi hé gù wéi shì
士得脱者，又妄自言：我责数贼：‘何故为是？
zéi yuē yǐ pín qióng gù ěr
’贼曰：‘以贫穷故耳。
zéi hù chū wǒ
’贼护出我。
jīn sú rén yì zhě lǜ duō ruò cǐ
今俗人议者率多若此。
wéi pín kùn jī hán fàn fǎ wèi fēi dà zhě qún dào xiǎo zhě tōu xué bù guò èr kē jīn nǎi jié móu lián cháng yǐ qiān bǎi shù shì nì luàn zhī dà zhě qǐ jī hán zhī wèi yá
惟贫困饥寒，犯法为非，大者群盗，小者偷穴，不过二科，今乃结谋连常以千百数，是逆乱之大者，岂饥寒之谓邪？
qī gōng qí yán chì qīng dài fū zú zhèng lián lǜ shù yǐn jǐn mù yǎng shàn mín jí bǔ tiǎn dào zéi
七公其严敕卿大夫、卒正、连率、庶尹，谨牧养善民，急捕殄盗贼。
yǒu bù tóng xīn bìng lì jí wù chù zéi ér wàng yuē jī hán suǒ wéi zhé bǔ xì qǐng qí zuì
有不同心并力，疾恶黜贼，而妄曰饥寒所为，辄捕系，请其罪。
yú shì qún xià yù kǒng mò gǎn yán zéi qíng zhě yì bù dé shàn fā bīng zéi yóu shì suì bù zhì
”于是群下愈恐，莫敢言贼情者，亦不得擅发兵，贼由是遂不制。
wéi yì píng lián lǜ tián kuàng sù guǒ gǎn fā mín nián shí bā yǐ shàng sì wàn yú rén shòu yǐ kù bīng yǔ kè shí wèi yuē
唯翼平连率田况素果敢，发民年十八以上四万余人，授以库兵，与刻石为约。
chì mí wén zhī bù gǎn rù jiè
赤糜闻之，不敢入界。
kuàng zì hé zòu mǎng ràng kuàng wèi cì lǜ fú ér shàn fā bīng cǐ nòng bīng yě
况自劾奏，莽让况：“未赐虑符而擅发兵，此弄兵也。
jué zuì fá xīng
厥罪乏兴。
yǐ kuàng zì guǐ bì qín miè zéi gù qiě wù zhì
以况自诡必禽灭贼，故且勿治。
hòu kuàng zì qǐng chū jiè jī zéi suǒ xiàng jiē pò
”后况自请出界击贼，所向皆破。
mǎng yǐ xǐ shū lìng kuàng lǐng qīng xú èr zhōu mù shì
莽以玺书令况领青、徐二州牧事。
kuàng shàng yán dào zéi shǐ fā qí yuán shèn wēi fēi bù lì wǔ rén suǒ néng qín yě
况上言：“盗贼始发，其原甚微，非部吏、伍人所能禽也。
jiù zài zhǎng lì bù wéi yì xiàn qī qí jùn jùn qī cháo tíng shí bǎi yán shí shí qiān yán bǎi
咎在长吏不为意，县欺其郡，郡欺朝廷，实百言十，实千言百。
cháo tíng hū lüè bù zhé dū zé suì zhì yán màn lián zhōu nǎi qiǎn jiàng lǜ duō fā shǐ zhě chuán xiāng jiān qù
朝廷忽略，不辄督责，遂至延曼连州，乃遣将率，多发使者，传相监趣。
jùn xiàn lì shì shàng guān yīng hán jié duì gòng jiǔ shí jù zī yòng yǐ jiù duàn zhǎn bù gěi fù yōu dào zéi zhì guān shì
郡县力事上官，应寒诘对，共酒食，具资用，以救断斩，不给复忧盗贼治官事。
jiāng lǜ yòu bù néng gōng lǜ lì shì zhàn zé wèi zéi suǒ pò lì qì jìn shāng tú fèi bǎi xìng
将率又不能躬率吏士，战则为贼所破，吏气浸伤，徒费百姓。
qián xìng méng shè lìng zéi yù jiě sàn huò fǎn zhē jī kǒng rù shān gǔ zhuǎn xiāng gào yǔ gù jùn xiàn jiàng zéi jiē gèng jīng hài kǒng jiàn zhà miè yīn jī jǐn yì dòng xún rì zhī jiān gèng shí yú wàn rén cǐ dào zéi suǒ yǐ duō zhī gù yě
前幸蒙赦令，贼欲解散，或反遮击，恐入山谷转相告语，故郡县降贼，皆更惊骇，恐见诈灭，因饥馑易动，旬日之间更十余万人，此盗贼所以多之故也。
jīn luò yáng yǐ dōng mǐ shí èr qiān
今雒阳以东，米石二千。
qiè jiàn zhào shū yù qiǎn tài shī gēng shǐ jiāng jūn èr rén zhǎo yá zhòng chén duō cóng rén zhòng dào shàng kōng jié shǎo zé wáng yǐ wēi shì yuǎn fāng
窃见诏书，欲遣太师、更始将军，二人爪牙重臣，多从人众，道上空竭，少则亡以威视远方。
yi jí xuǎn mù yǐn yǐ xià míng qí shǎng fá
宜急选牧、尹以下，明其赏罚。
shōu hé lí xiāng xiǎo guó wú chéng guō zhě xǐ qí lǎo ruò zhì dà chéng zhōng jī cáng gǔ shí bìng lì gù shǒu
收合离乡、小国无城郭者，徙其老弱置大城中，积藏谷食，并力固守。
zéi lái gōng chéng zé bù néng xià suǒ guò wú shí shì bù dé qún jù
贼来攻城，则不能下，所过无食，势不得群聚。
rú cǐ zhāo zhī bì jiàng jī zhī zé miè
如此，招之必降，击之则灭。
jīn kōng fù duō chū jiàng lǜ jùn xiàn kǔ zhī fǎn shén yú zéi
今空复多出将率，郡县苦之，反甚于贼。
yi jǐn zhēng hái chéng chuán zhū shǐ zhě yǐ xiū xī jùn xiàn
宜尽征还乘传诸使者，以休息郡县。
wěi rèn chén kuàng yǐ èr zhōu dào zéi bì píng dìng zhī
委任臣况以二州盗贼，必平定之。
mǎng wèi è kuàng yīn wèi fā dài qiǎn shǐ zhě cì kuàng xǐ shū
”莽畏恶况，阴为发代，遣使者赐况玺书。
shǐ zhě zhì jiàn kuàng yīn lìng dài jiān qí bīng
使者至，见况，因令代监其兵。
kuàng suí shǐ zhě xi dào bài wèi shī wèi dài fū
况随使者西，到，拜为师尉大夫。
kuàng qù qí de suì bài
况去，齐地遂败。
sān nián zhēng yuè jiǔ miào gài gòu chéng nà shén zhǔ
三年正月，九庙盖构成，纳神主。
mǎng yè jiàn dà jià chéng liù mǎ yǐ wǔ cǎi máo wèi lóng wén yī zhe jiǎo cháng sān chǐ
莽谒见，大驾乘六马，以五采毛为龙文衣，著角，长三尺。
huá gài chē yuán róng shí chéng yǒu qián
华盖车，元戎十乘有前。
yīn cì zhì miào zhě sī tú dà sī kōng jiàn kè qiān wàn shì zhōng zhōng cháng shì yǐ xià jiē fēng
因赐治庙者司徒、大司空饯客千万，侍中、中常侍以下皆封。
fēng dōu jiàng chóu yán wèi hán dàn lǐ fù chéng
封都匠仇延为邯淡里附城。
èr yuè bà qiáo zāi shù qiān rén yǐ shuǐ wò jiù bù miè
二月，霸桥灾，数千人以水沃救，不灭。
mǎng è zhī xià shū yuē fu sān huáng xiàng chūn wǔ dì xiàng xià sān wáng xiàng qiū wǔ bó xiàng dōng
莽恶之，下书曰：“夫三皇象春，五帝象夏，三王象秋，五伯象冬。
huáng wáng dé yùn yě
皇王，德运也；
bó zhě jì kōng xù fá yǐ chéng lì shǔ gù qí dào bó
伯者，继空续乏以成历数，故其道驳。
wéi cháng ān yù dào duō yǐ suǒ jìn wèi míng
惟常安御道多以所近为名。
nǎi èr yuè guǐ sì zhī yè jiǎ wǔ zhī chén huǒ shāo bà qiáo cóng dōng fāng xi xíng zhì jiǎ wǔ xī qiáo jǐn huǒ miè
乃二月癸巳之夜，甲午之辰，火烧霸桥，从东方西行，至甲午夕，桥尽火灭。
dà sī kōng xíng shì kǎo wèn huò yún hán mín shě jū qiáo xià yí yǐ huǒ zì liǎo wèi cǐ zāi yě
大司空行视考问，或云寒民舍居桥下，疑以火自燎，为此灾也。
qí míng dàn jí yǐ wèi lì chūn zhī rì yě
其明旦即乙未，立春之日也。
yǔ yǐ shén míng shèng zǔ huáng yú yí tǒng shòu mìng zhì yú dì huáng sì nián wèi shí wǔ nián
予以神明圣祖黄、虞遗统受命，至于地皇四年为十五年。
zhèng yǐ sān nián zhōng dōng jué miè bà bó zhī qiáo yù yǐ xìng chéng xīn shì tǒng yī cháng cún zhī dào yě
正以三年终冬绝灭霸驳之桥，欲以兴成新室统一长存之道也。
yòu jiè cǐ qiáo kōng dōng fāng zhī dào
又戒此桥空东方之道。
jīn dōng fāng suì huāng mín jī dào lù bù tōng dōng yuè tài shī jí kē tiáo kāi dōng fāng zhū cāng zhèn dài qióng fá yǐ shī rén dào
今东方岁荒民饥，道路不通，东岳太师亟科条，开东方诸仓，赈贷穷乏，以施仁道。
qí gēng míng bà guǎn wèi cháng cún guǎn bà qiáo wèi cháng cún qiáo
其更名霸馆为长存馆，霸桥为长存桥。
shì yuè chì méi shā tài shī xī zhòng jǐng shàng
是月，赤眉杀太师牺仲景尚。
guān dōng rén xiāng shí
关东人相食。
sì yuè qiǎn tài shī wáng kuāng gēng shǐ jiāng jūn lián dān dōng zǔ dōu mén wài tiān dà yǔ zhān yī zhǐ
四月，遣太师王匡、更始将军廉丹东，祖都门外，天大雨，沾衣止。
zhǎng lǎo tàn yuē shì wèi qì jūn
长老叹曰：“是为泣军！
mǎng yuē wéi yáng jiǔ zhī ě yǔ hài qì huì jiū yú qù nián
”莽曰：“惟阳九之厄，与害气会，究于去年。
kū hàn shuāng huáng jī jǐn jiàn zhēn bǎi xìng kùn fá liú lí dào lù yú chūn yóu shén yǔ shén dào zhī
枯旱霜蝗，饥馑荐臻，百姓困乏，流离道路，于春尤甚，予甚悼之。
jīn shǐ dōng yuè tài shī tè jìn bāo xīn hóu kāi dōng fāng zhū cāng zhèn dài qióng fá
今使东岳太师特进褒新侯开东方诸仓，赈贷穷乏。
tài shī gōng suǒ bù guò dào fēn qiǎn dài fū yè zhě bìng kāi zhū cāng yǐ quán yuán yuán
太师公所不过道，分遣大夫谒者并开诸仓，以全元元。
tài shī gōng yīn yǔ lián dān dà shǐ wǔ wēi sī mìng wèi yòu dà sī mǎ gēng shǐ jiāng jūn píng jūn hóu zhī yǎn zhōu tián fǔ suǒ zhǎng jí qīng xú gù bù guǐ dào zéi wèi jǐn jiě sàn hòu fù tún jù zhě jiē qīng jié zhī qī yú ān zhào lí yǐ
太师公因与廉丹大使五威司命位右大司马更始将军平均侯之兖州，填抚所掌，及青、徐故不轨盗贼未尽解散，后复屯聚者，皆清洁之，期于安兆黎矣。
tài shī gēng shǐ hé jiāng ruì shì shí yú wàn rén suǒ guò fàng zòng
”太师、更始合将锐士十余万人，所过放纵。
dōng fāng wèi zhī yǔ yuē níng féng chì méi bù féng tài shī
东方为之语曰：“宁逢赤眉，不逢太师！
tài shī shàng kě gēng shǐ shā wǒ
太师尚可，更始杀我！
zú rú tián kuàng zhī yán
”卒如田况之言。
mǎng yòu duō qiǎn dài fū yè zhě fēn jiào mín zhǔ cǎo mù wèi lào lào bù kě shí zhòng wèi fán fèi
莽又多遣大夫谒者分教民煮草木为酪，酪不可食，重为烦费。
mǎng xià shū yuē wéi mín kùn fá suī pǔ kāi zhū cāng yǐ zhèn shàn zhī yóu kǒng wèi zú
莽下书曰：“惟民困乏，虽溥开诸仓以赈赡之，犹恐未足。
qí qiě kāi tiān xià shān zé zhī fáng zhū néng cǎi qǔ shān zé zhī wù ér shùn yuè lìng zhě qí zì tīng zhī wù lìng chū shuì
其且开天下山泽之防，诸能采取山泽之物而顺月令者，其恣听之，勿令出税。
zhì dì huáng sān shí nián rú gù shì wáng guāng shàng wù zhī liù nián yě
至地皇三十年如故，是王光上戊之六年也。
rú lìng háo lì huá mín gū ér huò zhī xiǎo mín fú méng fēi yǔ yì yě
如令豪吏猾民辜而攉之，小民弗蒙，非予意也。
yì bù yún hū
《易》不云乎？
sǔn shàng yì xià mín shuō wú jiāng
‘损上益下，民说无疆。
shū yún yán zhī bù cóng shì wèi bù ài
’《书》云：‘言之不从，是谓不艾。
zī hu qún gōng kě bù yōu zāi
’咨乎群公，可不忧哉！
shì shí xià jiāng bīng shèng xīn shì zhū wěi píng lín chén mù děng jiē fù jù zhòng gōng jī xiāng jù
是时，下江兵盛，新市朱鲔、平林陈牧等皆复聚众，攻击乡聚。
mǎng qiǎn sī mìng dà jiàng jūn kǒng rén bù yù zhōu nà yán dà jiàng jūn yán yóu zhì zōng dà jiàng jūn chén mào jī jīng zhōu gè cóng lì shì bǎi yú rén chéng chuán cóng wèi rù hé zhì huá yīn nǎi chū chéng chuán dào bù mù shì
莽遣司命大将军孔仁部豫州，纳言大将军严尤、秩宗大将军陈茂击荆州，各从吏士百余人，乘船从渭入河，至华阴乃出乘传，到部募士。
yóu wèi mào yuē qiǎn jiàng bù yǔ bīng fú bì xiān qǐng ér hòu dòng shì yóu xiè hán lú ér zé zhī huò yě
尤谓茂曰：“遣将不与兵符，必先请而后动，是犹绁韩卢而责之获也。
xià huáng cóng dōng fāng lái fěi bì tiān zhì cháng ān rù wèi yāng gōng yuán diàn gé
夏，蝗从东方来，蜚蔽天，至长安，入未央宫，缘殿阁。
mǎng fā lì mín shè gòu shǎng bǔ jī
莽发吏民设购赏捕击。
mǎng yǐ tiān xià gǔ guì yù yàn zhī wèi tài cāng zhì wèi jiāo jǐ míng yuē zhèng shǐ yè mén
莽以天下谷贵，欲厌之，为大仓，置卫交戟，名曰“政始掖门”。
liú mín rù guān zhě shù shí wàn rén nǎi zhì yǎng shàn guān bǐng shí zhī
流民入关者数十万人，乃置养赡官禀食之。
shǐ zhě jiān lǐng yǔ xiǎo lì gòng dào qí bǐng jī sǐ zhě shí qī bā
使者监领，与小吏共盗其禀，饥死者十七八。
xiān shì mǎng shǐ zhōng huáng mén wáng yè lǐng cháng ān shì mǎi jiàn qǔ yú mín mín shén huàn zhī
先是，莽使中黄门王业领长安市买，贱取于民，民甚患之。
yè yǐ shěng fèi wèi gōng cì jué fù chéng
业以省费为功，赐爵附城。
mǎng wén chéng zhōng jī jǐn yǐ wèn yè yè yuē jiē liú mín yě
莽闻城中饥馑，以问业，业曰：“皆流民也。
nǎi shì suǒ mài liáng fàn ròu gēng chí rù shì mǎng yuē jū mín shí xián rú cǐ
”乃市所卖梁飰肉羹，持入视莽，曰：“居民食咸如此。
mǎng xìn zhī
”莽信之。
dōng wú yán suǒ lú huī děng jǔ bīng fǎn chéng
冬，无盐索卢恢等举兵反城。
lián dān wáng kuāng gōng bá zhī zhǎn shǒu wàn yú jí
廉丹、王匡攻拔之，斩首万余级。
mǎng qiǎn zhōng láng jiàng fèng xǐ shū láo dān kuāng jìn jué wèi gōng fēng lì shì yǒu gōng zhě shí yú rén
莽遣中郎将奉玺书劳丹、匡，进爵为公，封吏士有功者十余人。
chì méi bié xiào dǒng xiàn děng zhòng shù wàn rén zài liáng jùn wáng kuāng yù jìn jī zhī lián dān yǐ wéi xīn bá chéng bà láo dāng qiě xiū shì yǎng wēi
赤眉别校董宪等众数万人在梁郡，王匡欲进击之，廉丹以为新拔城罢劳，当且休士养威。
kuāng bù tīng yǐn bīng dú jìn dān suí zhī
匡不听，引兵独进，丹随之。
hé zhàn chéng chāng bīng bài kuāng zǒu
合战成昌，兵败，匡走。
dān shǐ lì chí qí yìn fú fú jié fù kuāng yuē xiǎo ér kě zǒu wú bù kě
丹使吏持其印韨符节付匡曰：“小儿可走，吾不可！
suì zhǐ zhàn sǐ
”遂止，战死。
xiào wèi rǔ yún wáng lóng děng èr shí yú rén bié dòu wén zhī jiē yuē lián gōng yǐ sǐ wú shuí wéi shēng
校尉汝云、王隆等二十余人别斗，闻之，皆曰：“廉公已死，吾谁为生？
chí bēn zéi jiē zhàn sǐ
”驰奔贼，皆战死。
mǎng shāng zhī xià shū yuē wéi gōng duō yōng xuǎn shì jīng bīng zhòng jùn jùn mǎ cāng gǔ tǎng cáng jiē de zì diào hū yú zhào cè lí qí wēi jié qí mǎ hē zào wèi kuáng rèn suǒ hài wū hū āi zāi
莽伤之，下书曰：“惟公多拥选士精兵，众郡骏马仓谷帑藏皆得自调，忽于诏策，离其威节，骑马呵噪，为狂刃所害，乌呼哀哉！
cì shì yuē guǒ gōng
赐谥曰‘果公’。
guó jiāng āi zhāng wèi mǎng yuē huáng zǔ kǎo huáng dì zhī shí zhōng huáng zhí wèi jiāng pò shā chī yóu
国将哀章谓莽曰：“皇祖考黄帝之时，中黄直为将，破杀蚩尤。
jīn chén zhōng huáng zhí zhī wèi yuàn píng shān dōng
今臣中黄直之位，愿平山东。
mǎng qiǎn zhāng chí dōng yǔ tài shī kuāng bìng lì
”莽遣章驰东，与太师匡并力。
yòu wèi dà jiāng jūn yáng jùn shǒu áo cāng sī tú wáng xún jiāng shí yú wàn zhūn luò yáng tián nán gōng dà sī mǎ dǒng zhōng yǎng shì xí shè zhòng jūn běi lěi dà sī kōng wáng yì jiān sān gōng zhī zhí
又遗大将军阳浚守敖仓，司徒王寻将十余万屯雒阳填南宫，大司马董忠养士习射中军北垒，大司空王邑兼三公之职。
sī tú xún chū fā cháng ān sù bà chāng jiù wáng qí huáng yuè
司徒寻初发长安，宿霸昌厩，亡其黄钺。
xún shì fáng yáng sù kuáng zhí nǎi kū yuē cǐ jīng suǒ wèi sàng qí zī fǔ zhě yě
寻士房扬素狂直，乃哭曰：“此经所谓‘丧其齐斧’者也！
zì hé qù
”自劾去。
mǎng jī shā yáng
莽击杀扬。
sì fāng dào zéi wǎng wǎng shù wàn rén gōng chéng yì shā èr qiān dàn yǐ xià
四方盗贼往往数万人攻城邑，杀二千石以下。
tài shī wáng kuāng děng zhàn shù bù lì
太师王匡等战数不利。
mǎng zhī tiān xià kuì pàn shì qióng jì pò nǎi yì qiǎn fēng sú dài fū sī guó xiàn děng fēn xíng tiān xià chú jǐng tián nú bì shān zé liù guǎn zhī jìn jí wèi yǐ lái zhào lìng bù biàn yú mín zhě jiē shōu hái zhī
莽知天下溃畔，事穷计迫，乃议遣风俗大夫司国宪等分行天下，除井田奴婢山泽六管之禁，即位以来诏令不便于民者皆收还之。
dài jiàn wèi fā huì shì zǔ yǔ xiōng qí wǔ wáng bó shēng wǎn rén li tōng děng shuài chōng líng zǐ dì shù qiān rén zhāo zhì xīn shì píng lín zhū wěi chén mù děng hé gōng bá jí yáng
待见未发，会世祖与兄齐武王伯升、宛人李通等帅舂陵子弟数千人，招致新市平林朱鲔、陈牧等合攻拔棘阳。
shì shí yán yóu chén mào pò xià jiāng bīng chéng dān wáng cháng děng shù qiān rén bié zǒu rù nán yáng jiè
是时，严尤、陈茂破下江兵，成丹、王常等数千人别走，入南阳界。
shí zhǐ yuè yǒu xīng bèi yú zhāng dōng nán xíng wǔ rì dòu jiàn
十只月，有星孛于张、东南行，五日痘见。
mǎng shù zhào wèn tài shǐ lìng zōng xuān zhū shù shù jiā jiē miào duì yán tiān wén ān shàn qún zéi qiě miè
莽数召问太史令宗宣，诸术数家皆缪对，言天文安善，群贼且灭。
mǎng chà yǐ zì ān
莽差以自安。
sì nián zhēng yuè hàn bīng de xià jiāng wáng cháng děng yǐ wéi zhù bīng jī qián duì dài fū zhēn fù shǔ zhèng liáng qiū cì jiē zhǎn zhī shā qí zhòng shù wàn rén
四年正月，汉兵得下江王常等以为助兵，击前队大夫甄阜、属正梁丘赐，皆斩之，杀其众数万人。
chū jīng shī wén qīng xú zéi zhòng shù shí wàn rén qì wú wén hào jīng qí biǎo zhì xián guài yì zhī
初，京师闻青、徐贼众数十万人，讫无文号旌旗表识，咸怪异之。
hào shì zhě qiè yán cǐ qǐ rú gǔ sān huáng wú wén shū hào shì yá
好事者窃言：“此岂如古三皇无文书号谥邪？
mǎng yì xīn guài yǐ wèn qún chén qún chén mò duì
”莽亦心怪，以问群臣，群臣莫对。
wéi yán yóu yuē líng cǐ bù zú guài yě
唯严尤曰：笭此不足怪也。
zì huáng dì tāng wǔ xíng shī bì dài bù qǔ jīng qí hào lìng jīn cǐ wú yǒu zhě zhí jī hán qún dào quǎn yáng xiāng jù bù zhī wèi zhī ěr
自黄帝、汤、武行师，必待部曲旌旗号令，今此无有者，直饥寒群盗，犬羊相聚，不知为之耳。
mǎng dà yuè qún chén jǐn fú
”莽大说，群臣尽服。
jí hòu hàn bīng liú bó shēng qǐ jiē chēng jiāng jūn gōng chéng lüè dì jì shā zhēn fù yí shū chēng shuō
及后汉兵刘伯升起，皆称将军，攻城略地，既杀甄阜，移书称说。
mǎng wén zhī yōu jù
莽闻之忧惧。
hàn bīng chéng shèng suì wéi wǎn chéng
汉兵乘胜遂围宛城。
chū shì zǔ zú xiōng shèng gōng xiān zài píng lín bīng zhōng
初，世祖族兄圣公先在平林兵中。
sān yuè xīn sì shuò píng lín xīn shì xià jiāng bīng jiāng wáng cháng zhū wěi děng gòng lì shèng gōng wèi dì gǎi nián wèi gēng shǐ yuán nián bài zhì bǎi guān
三月辛巳朔，平林、新市、下江兵将王常、朱鲔等共立圣公为帝，改年为更始元年，拜置百官。
mǎng wén zhī yù kǒng
莽闻之愈恐。
yù wài shì zì ān nǎi rǎn qí xū fà jìn suǒ zhēng tiān xià shū nǚ dù líng shǐ shì nǚ wèi huáng hòu pìn huáng jīn sān wàn jīn chē mǎ nú bì zá bó zhēn bǎo yǐ jù wàn jì
欲外视自安，乃染其须发，进所征天下淑女杜陵史氏女为皇后，聘黄金三万斤，车马、奴婢、杂帛、珍宝以巨万计。
mǎng qīn yíng yú qián diàn liǎng jiē jiān chéng tóng láo zhī lǐ yú shàng xī táng
莽亲迎于前殿两阶间，成同牢之礼于上西堂。
bèi hé pín měi yù hé rén sān wèi shì gōng
备和嫔、美御、和人三，位视公；
pín rén jiǔ shì qīng
嫔人九，视卿；
měi rén èr shí qī shì dài fū
美人二十七，视大夫；
yù rén bā shí yī shì yuán shì fán bǎi èr shí rén jiē pèi yìn fú zhí gōng dú
御人八十一，视元士：凡百二十人，皆佩印韨，执弓韣。
fēng huáng hòu fù chén wèi hé píng hóu bài wèi níng shǐ jiāng jūn chén zi èr rén jiē shì zhōng
封皇后父谌为和平侯，拜为宁始将军，谌子二人皆侍中。
shì rì dà fēng fà wū zhé mù
是日，大风发屋折木。
qún chén shàng shòu yuē nǎi gēng zǐ yǔ shuǐ sǎ dào xīn chǒu qīng liàng wú chén qí xī gǔ fēng xùn jí cóng dōng běi lái
群臣上寿曰：“乃庚子雨水洒道，辛丑清靓无尘，其夕谷风迅疾，从东北来。
xīn chǒu
辛丑。
xùn zhī gōng rì yě
《巽》之宫日也。
xùn wèi fēng wèi shùn hòu yì míng mǔ dào de wēn hé cí huì zhī huà yě
《巽》为风为顺，后谊明，母道得，温和慈惠之化也。
yì yuē shòu cí jiè fú yú qí wáng mǔ
《易》曰：‘受兹介福，于其王母。
lǐ yuē chéng tiān zhī qìng wàn fú wú jiāng
’《礼》曰：‘承天之庆，万福无疆。
zhū yù yī fèi hàn huǒ liú jiē wò guàn xuě chú tiǎn miè wú yú zá yǐ
’诸欲依废汉火刘，皆沃灌雪除，殄灭无余杂矣。
bǎi gǔ fēng mào zhù cǎo fán zhí yuán yuán huān xǐ zhào mín lài fú tiān xià xìng shèn
百谷丰茂，庶草蕃殖，元元欢喜，兆民赖福，天下幸甚！
mǎng rì yǔ fāng shì zhuō jùn zhāo yǐn děng yú hòu gōng kǎo yàn fāng shù zòng yín lè yān
”莽日与方士涿郡昭尹等于后宫考验方术，纵淫乐焉。
dà shè tiān xià rán yóu yuē gù hàn shì chōng líng hóu qún zǐ liú bó shēng yǔ qí zú rén hūn yīn dǎng jí běi dí hú lǔ nì yú jì nán bó lǔ ruò dòu mèng qiān bù yòng cǐ shū
大赦天下，然犹曰：“故汉氏舂陵侯群子刘伯升与其族人婚姻党及北狄胡虏逆舆洎南僰虏若豆、孟迁，不用此书。
yǒu néng bǔ de cǐ rén zhě jiē fēng wéi shàng gōng shí yì wàn hù cì bǎo huò wǔ qiān wàn
有能捕得此人者，皆封为上公，食邑万户，赐宝货五千万。
yòu zhào tài shī wáng kuāng guó jiāng āi zhāng sī mìng kǒng rén yǎn zhōu mù shòu liáng zú zhèng wáng hóng yáng zhōu mù li shèng jí jìn suǒ bù zhōu jùn bīng fán sān shí wàn zhòng pò cuò qīng xú dào zéi
又诏：“太师王匡、国将哀章、司命孔仁、兖州牧寿良、卒正王闳、扬州牧李圣亟进所部州郡兵凡三十万众，迫措青、徐盗贼。
nà yán jiāng jūn yán yóu zhì zōng jiāng jūn chén mào chē qí jiāng jūn wáng xún zuǒ duì dài fū wáng wú jí jìn suǒ bù zhōu jùn bīng fán shí wàn zhòng pò cuò qián duì chǒu lǔ
纳言将军严尤、秩宗将军陈茂、车骑将军王巡、左队大夫王吴亟进所部州郡兵凡十万众，迫措前队丑虏。
míng gào yǐ shēng huó dān qīng zhī xìn fù mí huò bù jiě sàn jiē bìng lì hé jī tiǎn miè zhī yǐ
明告以生活丹青之信，复迷惑不解散，皆并力合击，殄灭之矣！
dà sī kōng lóng xīn gōng zōng shì qī shǔ qián yǐ hǔ yá jiāng jūn dōng zhǐ zé fǎn lǔ pò huài xi jī zé nì zéi mí suì cǐ nǎi xīn shì wēi bǎo zhī chén yě
大司空隆新公，宗室戚属，前以虎牙将军东指则反虏破坏，西击则逆贼靡碎，此乃新室威宝之臣也。
rú xiá zéi bù jiě sàn jiāng qiǎn dà sī kōng jiāng bǎi wàn zhī shī zhēng fá jiǎo jué zhī yǐ
如黠贼不解散，将遣大司空将百万之师征伐剿绝之矣！
qiǎn qī gōng gàn shì wěi áo děng qī shí èr rén fēn xià shè lìng xiǎo yù yún
”遣七公干士隗嚣等七十二人分下赦令晓谕云。
áo děng jì chū yīn táo wáng yǐ
嚣等既出，因逃亡矣。
sì yuè shì zǔ yǔ wáng cháng děng bié gōng yǐng zhōu xià kūn yáng yǎn dìng líng
四月，世祖与王常等别攻颍州，下昆阳、郾、定陵。
mǎng wén zhī yù kǒng
莽闻之愈恐。
qiǎn dà sī kōng wáng yì chí wěi zhì luò yáng yǔ sī tú wáng xún fā zhòng jùn bīng bǎi wàn hào yuē hǔ yá wǔ wēi bīng píng dìng shān dōng
遣大司空王邑驰伟至雒阳，与司徒王寻发众郡兵百万，号曰“虎牙五威兵”，平定山东。
de zhuān fēng jué zhèng jué yú yì chú yòng zhēng zhū míng bīng fǎ liù shí sān jiā shù zhě gè chí tú shū shòu qì xiè bèi jūn lì
得颛封爵，政决于邑，除用征诸明兵法六十三家术者，各持图书，受器械，备军吏。
qīng fǔ kù yǐ qiǎn yì duō jī zhēn bǎo měng shòu yù shì ráo fù yòng bù shān dōng
倾府库以遣邑，多赍珍宝、猛兽，欲视饶富，用怖山东。
yì zhì luò yáng zhōu jùn gè xuǎn jīng bīng mù shǒu zì jiāng dìng huì zhě sì shí èr wàn rén yú zài dào bù jué chē jiǎ shì mǎ zhī shèng zì gǔ chū shī wèi cháng yǒu yě
邑至雒阳，州郡各选精兵，牧守自将，定会者四十二万人，余在道不绝，车甲士马之盛，自古出师未尝有也。
liù yuè yì yǔ sī tú xún fā luò yáng yù shì wǎn dào chū yǐng chuān guò kūn yáng
六月，邑与司徒寻发雒阳，欲室宛，道出颍川，过昆阳。
kūn yáng shí yǐ xiáng hàn hàn bīng shǒu zhī
昆阳时已降汉，汉兵守之。
yán yóu chén mào yǔ èr gōng huì èr gōng zòng bīng wéi kūn yáng
严尤、陈茂与二公会，二公纵兵围昆阳。
yán yóu yuē chēng zūn hào zhě zài wǎn xià yi jí jìn
严尤曰：“称尊号者在宛下，宜亟进。
bǐ pò zhū chéng zì dìng yǐ
彼破，诸城自定矣。
yì yuē bǎi wàn zhī shī suǒ guò dāng miè jīn shǔ cǐ chéng dié xuè ér jìn qián gē hòu wǔ gù bù kuài yá
”邑曰：“百万之师，所过当灭，今属此城，喋血而进，前歌后舞，顾不快邪！
suì wéi chéng shù shí zhòng
”遂围城数十重。
chéng zhōng qǐng xiáng bù xǔ
城中请降，不许。
yán yóu yòu yuē guī shī wù è wéi chéng wèi zhī quē kě rú bīng fǎ shǐ de yì chū yǐ bù wǎn xià
严尤又曰：“‘归师勿遏，围城为之阙’，可如兵法，使得逸出，以怖宛下。
yì yòu bù tīng
”邑又不听。
huì shì zǔ xī fā yǎn dìng líng bīng shù qiān rén lái jiù kūn yáng xún yì yì zhī zì jiāng wàn yú rén xíng chén chì zhū yíng jiē àn bù wú de dòng dú yíng yǔ hàn bīng zhàn bù lì
会世祖悉发郾、定陵兵数千人来救昆阳，寻、邑易之，自将万余人行陈，敕诸营皆按部毋得动，独迎，与汉兵战，不利。
dà jūn bù gǎn shàn xiāng jiù hàn bīng chéng shèng shā xún
大军不敢擅相救，汉兵乘胜杀寻。
kūn yáng zhōng bīng chū bìng zhàn yì zǒu jūn luàn
昆阳中兵出并战，邑走，军乱。
dà fēng fēi wǎ yǔ rú zhù shuǐ dà zhòng bēng huài hào hū hǔ bào gǔ lì shì zú bēn zǒu gè hái guī qí jùn
大风飞瓦，雨如注水，大众崩坏号呼，虎豹股栗，士卒奔走，各还归其郡。
yì dú yǔ suǒ jiāng cháng ān yǒng gǎn shù qiān rén hái luò yáng
邑独与所将长安勇敢数千人还雒阳。
guān zhōng wén zhī zhèn kǒng dào zéi bìng qǐ
关中闻之震恐，盗贼并起。
yòu wén hàn bīng yán mǎng zhèn shā xiào píng dì
又闻汉兵言，莽鸩杀孝平帝。
mǎng nǎi huì gōng qīng yǐ xià yú wáng lù táng kāi suǒ wéi píng dì qǐng mìng jīn téng zhī cè qì yǐ shì qún chén
莽乃会公卿以下于王路堂，开所为平帝请命金滕之策，泣以视群臣。
mìng míng xué nán zhāng hán chēng shuō qí dé jí fú mìng shì yīn yuē yì yán fú róng yú mǎng shēng qí gāo líng sān suì bù xīng
命明学男张邯称说其德及符命事，因曰：“《易》言‘伏戎于莽，升其高陵，三岁不兴。
mǎng huáng dì zhī míng shēng wèi liú bó shēng
’‘莽’，皇帝之名，‘升’谓刘伯升。
gāo líng wèi gāo líng hóu zi dí yì yě
‘高陵’谓高陵侯子翟义也。
yán liú shēng dí yì wèi fú róng zhī bīng yú xīn huáng dì shì yóu tiǎn miè bù xīng yě
言刘升、翟义为伏戎之兵于新皇帝世，犹殄灭不兴也。
qún chén jiē chēng wàn suì
”群臣皆称万岁。
yòu lìng dōng fāng jiàn chē chuán sòng shù rén yán liú bó shēng děng jiē xíng dà lù
又令东方槛车传送数人，言“刘伯升等皆行大戮”。
mín zhī qí zhà yě
民知其诈也。
xiān shì wèi jiāng jūn wáng shè sù yǎng dào shì xī mén jūn huì
先是，卫将军王涉素养道士西门君惠。
jūn huì hǎo tiān wén chèn jì wèi shè yán xīng bèi sǎo gōng shì liú shì dāng fù xīng guó shī gōng xìng míng shì yě
君惠好天文谶记，为涉言：“星孛扫宫室，刘氏当复兴，国师公姓名是也。
shè xìn qí yán yǐ yǔ dà sī mǎ dǒng zhōng shù jù zhì guó shī diàn zhōng lú dào yǔ xīng xiù guó shī bù yīng
”涉信其言，以语大司马董忠，数俱至国师殿中庐道语星宿，国师不应。
hòu shè tè wǎng duì xīn tì qì yán chéng yù yǔ gōng gòng ān zōng zú nài hé bù xìn shè yě
后涉特往，对歆涕泣言：“诚欲与公共安宗族，奈何不信涉也！
xīn yīn wèi yán tiān wén rén shì dōng fāng bì chéng
”歆因为言天文人事，东方必成。
shè yuē xīn dū āi hóu xiǎo bèi bìng gōng xiǎn jūn sù qí jiǔ yí dì běn fēi wǒ jiā zi yě
涉曰：“新都哀侯小被病，功显君素耆酒，疑帝本非我家子也。
dǒng gōng zhǔ zhōng jūn jīng bīng shè lǐng gōng wèi yī xiū hóu zhǔ diàn zhōng rú tóng xīn hé móu gòng jié chí dì dōng jiàng nán yáng tiān zǐ kě yǐ quán zōng zú
董公主中军精兵，涉领宫卫，伊休侯主殿中，如同心合谋，共劫持帝，东降南阳天子，可以全宗族；
bù zhě jù yí miè yǐ
不者，俱夷灭矣！
yī xiū hòu zhě xīn zhǎng zǐ yě wèi shì zhōng wǔ guān zhōng lǎng jiāng mǎng sù ài zhī
”伊休侯者，歆长子也，为侍中五官中朗将，莽素爱之。
xīn yuàn mǎng shā qí sān zi yòu wèi dà huò zhì suì yǔ shè zhōng móu yù fā
歆怨莽杀其三子，又畏大祸至，遂与涉、忠谋，欲发。
xīn yuē dāng dài tài bái xīng chū nǎi kě
歆曰：“当待太白星出，乃可。
zhōng yǐ sī zhōng dà zhuì qǐ wǔ hòu sūn jí yì zhǔ bīng fù yǔ jí móu
”忠以司中大赘起武侯孙伋亦主兵，复与伋谋。
jí guī jiā yán sè biàn bù néng shí
伋归家，颜色变，不能食。
qī guài wèn zhī yǔ qí zhuàng
妻怪问之，语其状。
qī yǐ gào dì yún yáng chén hán hán yù gào zhī
妻以告弟云阳陈邯，邯欲告之。
qī yuè jí yǔ hán jù gào mǎng qiǎn shǐ zhě fēn zhào zhōng děng
七月，伋与邯俱告，莽遣使者分召忠等。
shí zhōng fāng jìn bīng dōu yì hù jūn wáng xián wèi zhōng móu jiǔ bù fā kǒng lòu xiè bù rú suì zhǎn shǐ zhě lè bīng rù
时忠方进兵都肄，护军王咸谓忠谋久不发，恐漏泄，不如遂斩使者，勒兵入。
zhōng bù tīng suì yǔ xīn shè huì shěng hù xià
忠不听，遂与歆、涉会省户下。
mǎng lìng dài zú yùn zé wèn jiē fú
莽令{带足}恽责问，皆服。
zhōng huáng mén gè bá rèn jiāng zhōng děng sòng lú zhōng bá jiàn yù zì wěn shì zhōng wáng wàng chuán yán dà sī mǎ fǎn huáng mén chí jiàn gòng gé shā zhī
中黄门各拔刃将忠等送庐，忠拔剑欲自刎，侍中王望传言大司马反，黄门持剑共格杀之。
shěng zhōng xiāng jīng chuán lè bīng zhì láng shǔ jiē bá rèn zhāng nǔ
省中相惊传，勒兵至郎署，皆拔刃张弩。
gēng shǐ jiāng jūn shǐ chén xíng zhū shǔ gào láng lì yuē dà sī mǎ yǒu kuáng bìng fā yǐ zhū
更始将军史谌行诸署，告郎吏曰：“大司马有狂病，发，已诛。
jiē lìng chí bīng mǎng yù yǐ yàn xiōng shǐ hǔ bēn yǐ zhǎn mǎ jiàn cuò zhōng shèng yǐ zhú qì chuán yuē fǎn lǔ chū
”皆令驰兵，莽欲以厌凶，使虎贲以斩马剑挫忠，盛以竹器，传曰“反虏出”。
xià shū shè dà sī mǎ guān shǔ lì shì wèi zhōng suǒ guà wù móu fǎn wèi fā jué zhě
下书赦大司马官属吏士为忠所诖误，谋反未发觉者。
shōu zhōng zōng zú yǐ chún xī dú yào chǐ bái rèn cóng jí bìng yī kǎn ér mái zhī
收忠宗族，以醇醯毒药、尺白刃丛棘并一坎而埋之。
liú xīn wáng shè jiē zì shā
刘歆、王涉皆自杀。
mǎng yǐ èr rén gǔ ròu jiù chén è qí nèi kuì gù yǐn qí zhū
莽以二人骨肉旧臣，恶其内溃，故隐其诛。
yī xiū hóu dié yòu yǐ sù jǐn xīn qì bù gào dàn miǎn shì zhōng zhōng láng jiàng gèng wéi zhōng sàn dài fū
伊休侯叠又以素谨，歆讫不告，但免侍中中郎将，更为中散大夫。
hòu rì diàn zhōng gōu dùn tǔ shān xiān rén zhǎng páng yǒu bái tóu gōng qīng yī láng lì jiàn zhě sī wèi zhī guó shī gōng
后日殿中钩盾土山仙人掌旁有白头公青衣，郎吏见者私谓之国师公。
yǎn gōng hóu xǐ sù shàn guà mǎng shǐ shì zhī yuē yōu bīng huǒ
衍功侯喜素善卦，莽使筮之，曰：“忧兵火。
mǎng yuē xiǎo ér ān dé cǐ zuǒ dào
”莽曰：“小儿安得此左道？
shì nǎi yǔ zhī huáng zǔ shū fù zǐ qiáo yù lái yíng wǒ yě
是乃予之皇祖叔父子侨欲来迎我也。
mǎng jūn shī wài pò dà chén nèi pàn zuǒ yòu wáng suǒ xìn bù néng fù yuǎn niàn jùn guó yù hū yì yǔ jì yì
莽军师外破，大臣内畔，左右亡所信，不能复远念郡国，欲呼邑与计议。
cuī fā yuē yì sù xiǎo xīn jīn shī dà zhòng ér zhēng kǒng qí zhí jié yǐn jué yi yǒu yǐ dà wèi qí yì
崔发曰：“邑素小心，今失大众而征，恐其执节引决，宜有以大慰其意。
yú shì mǎng qiǎn fā chí chuán yù yì wǒ nián lǎo wú shì zi yù chuán yì yǐ tiān xià
”于是莽遣发驰传谕邑：“我年老毋适子，欲传邑以天下。
chì wáng de xiè jiàn wù fù dào
敕亡得谢，见勿复道。
yì dào yǐ wéi dà sī mǎ
”邑到，以为大司马。
dà cháng qiū zhāng hán wèi dà sī tú cuī fā wèi dà sī kōng sī zhōng shòu róng miáo wèi guó shī tóng shuō hóu lín wèi wèi jiāng jūn
大长秋张邯为大司徒，崔发为大司空，司中寿容苗为国师，同说侯林为卫将军。
mǎng yōu mèn bù néng shí dǎn yǐn jiǔ dàn fù yú
莽忧懑不能食，亶饮酒，啖鳆鱼。
dú jūn shū juàn yīn píng jī mèi bù fù jiù zhěn yǐ
读军书倦，因凭几寐，不复就枕矣。
xìng hǎo shí rì xiǎo shù jí shì pò jí dǎn wèi yā shèng
性好时日小数，及事迫急，亶为厌胜。
qiǎn shǐ huài wèi líng yán líng yuán mén fú sī yuē wú shǐ mín fù sī yě
遣使坏渭陵、延陵园门罘罳，曰：“毋使民复思也。
yòu yǐ mò wū sè qí zhōu yuán
”又以墨洿色其周垣。
hào jiāng zhì yuē suì sù shēn shuǐ wèi zhù jiāng jūn yòu gēng kè mù xiào wèi qián bǐng yào jīn dū wèi shǔ yòu yuē zhí dà fǔ fá kū mù
号将至曰“岁宿”，申水为“助将军”，右庚“刻木校尉”，前丙“耀金都尉鸀，又曰“执大斧，伐枯木；
liú dà shuǐ miè fā huǒ
流大水，灭发火。
rú cǐ shǔ bù kě shèng jì
”如此属不可胜记。
qiū tài bái xīng liú rù tài wēi zhú de rú yuè guāng
秋，太白星流入太微，烛地如月光。
chéng jì wěi cuī xiōng dì gòng jié dà yǐn li yù yǐ xiōng zi wěi áo wèi dà jiàng jūn gōng shā yōng zhōu mù chén qìng ān dìng zú zhèng wáng xún bìng qí zhòng yí shū jùn xiàn shù mǎng zuì è wàn yú jié zhòu
成纪隗崔兄弟共劫大尹李育，以兄子隗嚣为大将军，攻杀雍州牧陈庆、安定卒正王旬，并其众，移书郡县，数莽罪恶万于桀、纣。
shì yuè xī rén shān yè yú kuāng qǐ bīng nán xiāng bǎi yú rén
是月，析人邓晔、于匡起兵南乡百余人。
shí xī zǎi jiàng bīng shù qiān zhūn qiāo tíng bèi wǔ guān
时析宰将兵数千屯鄡亭，备武关。
yè kuāng wèi zǎi yuē liú dì yǐ lì jūn hé bù zhī mìng yě
晔、匡谓宰曰：“刘帝已立，君何不知命也！
zǎi qǐng xiáng jǐn de qí zhòng
”宰请降，尽得其众。
yè zì chēng fǔ hàn zuǒ jiāng jūn kuāng yòu jiāng jūn bá xī dān shuǐ gōng wǔ guān dū wèi zhū méng jiàng
晔自称辅汉左将军，匡右将军，拔析、丹水，攻武关，都尉朱萌降。
jìn gōng yòu duì dài fū sòng gāng shā zhī xi bá hú
进攻右队大夫宋纲，杀之，西拔湖。
mǎng yù yōu bù zhī suǒ chū
莽愈忧，不知所出。
cuī fā yán zhōu lǐ jí chūn qiū zuǒ shì guó yǒu dà zāi zé kū yǐ yàn zhī
崔发言：“《周礼》及《春秋左氏》，国有大灾，则哭以厌之。
gù yì chēng xiān háo táo ér hòu xiào
故《易》称‘先号啕而后笑’。
yi hū jiē gào tiān yǐ qiú jiù
宜呼嗟告天以求救。
mǎng zì zhī bài nǎi lǜ qún chén zhì nán jiāo chén qí fú mìng běn mò yǎng tiān yuē huáng tiān jì mìng shòu chén mǎng hé bù tiǎn miè zhòng zéi
”莽自知败，乃率群臣至南郊，陈其符命本末，仰天曰：“皇天既命授臣莽，何不殄灭众贼？
jí lìng chén mǎng fēi shì yuàn xià léi tíng zhū chén mǎng
即令臣莽非是，愿下雷霆诛臣莽！
yīn bó xīn dà kū qì jìn fú ér kòu tóu
”因搏心大哭，气尽，伏而叩头。
yòu zuò gào tiān cè zì chén gōng láo qiān yú yán
又作告天策，自陈功劳，千余言。
zhū shēng xiǎo mín huì dàn xī kū wèi shè sūn zhōu shén bēi āi jí néng sòng cè wén zhě chú yǐ wèi láng zhì wǔ qiān yú rén
诸生小民会旦夕哭，为设飧粥，甚悲哀及能诵策文者除以为郎，至五千余人。
dài zú yùn jiàng lǐng zhī
{带足}恽将领之。
mǎng bài jiàng jūn jiǔ rén jiē yǐ hǔ wèi hào jiǔ yuē jiǔ hǔ jiāng běi jūn jīng bīng shù wàn rén dōng nèi qí qī zǐ gōng zhōng yǐ wéi zhì
莽拜将军九人，皆以虎为号，九曰“九虎”将北军精兵数万人东，内其妻子宫中以为质。
shí shěng zhōng huáng jīn wàn jīn zhě wèi yī kuì shàng yǒu liù shí kuì huáng mén gōu dùn zāng fǔ zhōng shàng fāng chǔ chù gè yǒu shù kuì
时省中黄金万斤者为一匮，尚有六十匮，黄门、钩盾、臧府、中尚方处处各有数匮。
cháng lè yù fǔ zhōng yù fǔ jí dōu nèi píng zhǔn tǎng cáng qián bó zhū yù cái wù shén zhòng mǎng yù ài zhī cì jiǔ hǔ shì rén sì qiān qián
长乐御府、中御府及都内、平准帑藏钱、帛、珠玉财物甚众，莽愈爱之，赐九虎士人四千钱。
zhòng zhòng yuàn wú dòu yì
众重怨，无斗意。
jiǔ hǔ zhì huá yīn huí xī jù ài běi cóng hé nán zhì shān
九虎至华阴回溪，距隘，北从河南至山。
yú kuāng chí shù qiān nǔ chéng duī tiǎo zhàn
于匡持数千弩，乘堆挑战。
shān yè jiāng èr wàn yú rén cóng wén xiāng nán chū zǎo jiē zuò gū pò qí yī bù běi chū jiǔ hǔ hòu jī zhī
邓晔将二万余人从阌乡南出枣街、作姑，破其一部，北出九虎后击之。
liù hǔ bài zǒu
六虎败走。
shǐ xióng wáng kuàng yì què guī sǐ mǎng shǐ shǐ zé sǐ zhě àn zài jiē zì shā
史熊、王况诣阙归死，莽使使责死者按在，皆自杀；
qí sì hǔ wáng
其四虎亡。
sān hǔ guō qīn chén huī chéng zhòng shōu sàn zú bǎo jīng shī cāng
三虎郭钦、陈翚、成重收散卒，保京师仓。
shān yè kāi wǔ guān yíng hàn chéng xiàng sī zhí li sōng jiāng èr qiān yú rén zhì hú yǔ yè děng gòng gōng jīng shī cāng wèi xià
邓晔开武关迎汉，丞相司直李松将二千余人至湖，与晔等共攻京师仓，未下。
yè yǐ hóng nóng yuàn wáng xiàn wèi xiào wèi jiāng shù bǎi rén běi dù wèi rù zuǒ féng yì jiè jiàng chéng lüè dì
晔以弘农掾王宪为校尉，将数百人北度渭，入左冯翊界，降城略地。
li sōng qiǎn piān jiàng jūn hán chén děng jìng xi zhì xīn fēng yǔ mǎng bō shuǐ jiāng jūn zhàn bō shuǐ zǒu
李松遣偏将军韩臣等径西至新丰，与莽波水将军战，波水走。
hán chén děng zhuī bēn suì zhì cháng mén gōng
韩臣等追奔，遂至长门宫。
wáng xiàn běi zhì pín yáng suǒ guò yíng jiàng
王宪北至频阳，所过迎降。
dà xìng yuè yáng shēn dàng xià guī wáng dà jiē lǜ zhòng suí xiàn shǔ xiàn lí yán chūn mào líng dǒng xǐ lán tián wáng mèng huái lǐ rǔ chén zhōu zhì wáng fú yáng líng yán běn dù líng tú mén shǎo zhī shǔ zhòng jiē shù qiān rén jiǎ hào chēng hàn jiāng
大姓栎阳申砀、下邽王大皆率众随宪，属县斄严春、茂陵董喜、蓝田王孟、槐里汝臣、盩厔王扶、阳陵严本、杜陵屠门少之属，众皆数千人，假号称汉将。
shí li sōng shān yè yǐ wéi jīng shī xiǎo xiǎo cāng shàng wèi kě xià hé kuàng cháng ān chéng
时李松、邓晔以为，京师小小仓尚未可下，何况长安城！
dāng xū gēng shǐ dì dà bīng dào
当须更始帝大兵到。
jí yǐn jūn zhì huá yīn zhì gōng jù
即引军至华阴，治攻具。
ér cháng ān páng bīng sì huì chéng xià wén tiān shuǐ wěi shì bīng fāng dào jiē zhēng yù xiān rù chéng tān lì dà gōng lǔ lüě zhī lì
而长安旁兵四会城下，闻天水隗氏兵方到，皆争欲先入城，贪立大功卤掠之利。
mǎng qiǎn shǐ zhě fēn shè chéng zhōng zhū yù qiú tú jiē shòu bīng shā xī yǐn qí xuè yǔ shì yuē yǒu bù wéi xīn shì zhě shè guǐ jì zhī
莽遣使者分赦城中诸狱囚徒，皆授兵，杀豨饮其血，与誓曰：“有不为新室者，社鬼记之！
gēng shǐ jiāng jūn shǐ chén jiāng dù wèi qiáo jiē sàn zǒu
”更始将军史谌将度渭桥，皆散走。
chén kōng hái
谌空还。
zhòng bīng fā jué mǎng qī zǐ fù zǔ zhǒng shāo qí guān guǒ jí jiǔ miào míng táng pì yōng huǒ zhào chéng zhōng
众兵发掘莽妻子父祖冢，烧其棺椁及九庙、明堂、辟雍，火照城中。
huò wèi mǎng yuē chéng mén zú dōng fāng rén bù kě xìn
或谓莽曰：“城门卒，东方人，不可信。
mǎng gèng fā yuè qí shì wèi wèi mén zhì liù bǎi rén gè yī xiào wèi
”莽更发越骑士为卫，门置六百人，各一校尉。
shí yuè wù shēn shuò bīng cóng xuān píng chéng mén rù mín jiān suǒ wèi dōu mén yě
十月戊申朔，兵从宣平城门入，民间所谓都门也。
zhāng hán xíng chéng mén féng bīng jiàn shā
张邯行城门，逢兵见杀。
wáng yì wáng lín wáng xún dài zú yùn děng fēn jiàng bīng jù jī běi què xià
王邑、王林、王巡、{带足}恽等分将兵距击北阙下。
hàn bīng tān mǎng fēng lì zhàn zhě qī bǎi yú rén
汉军士兵贪图更始帝所规定的捉到或杀死王莽的封赏，因而奋勇作战的有七百多人。
huì rì mù guān fǔ dǐ dì jǐn bēn wáng
会日暮，官府邸第尽奔亡。
èr rì jǐ yǒu chéng zhōng shào nián zhū dì zhāng yú děng kǒng jiàn lǔ lüě qū yán guàn bìng hé shāo zuò shì mén fǔ jìng fǎ tà hū yuē fǎn lǔ wáng mǎng hé bù chū jiàng
二日己酉，城中少年朱弟、张鱼等恐见卤掠，趋讠雚并和，烧作室门，斧敬法闼，呼曰：“反虏王莽，何不出降？
huǒ jí yè tíng chéng míng huáng huáng shì zhǔ suǒ jū yě
”火及掖廷承明，黄皇室主所居也。
mǎng bì huǒ xuān shì qián diàn huǒ zhé suí zhī
莽避火宣室前殿，火辄随之。
gōng rén fù nǚ tí hū yuē dāng nài hé
宫人妇女啼呼曰：“当奈何！
shí mǎng gàn jūn fú dài xǐ fú chí yú dì bǐ shǒu
”时莽绀袀服，带玺韨，持虞帝匕首。
tiān wén láng ān shì yú qián rì shí jiā mǒu mǎng xuán xí suí dǒu bǐng ér zuò yuē tiān shēng dé yú yǔ hàn bīng qí rú yǔ hé
天文郎桉栻于前，日时加某，莽旋席随斗柄而坐，曰：“天生德于予，汉兵其如予何！
mǎng shí bù shí shǎo qì kùn yǐ
”莽时不食，少气困矣。
sān rì gēng xū
三日庚戌，
chén dàn míng
晨旦明，
qún chén fú yè mǎng
群臣扶掖莽，
zì qián diàn nán xià jiāo chú
自前殿南下椒除，
xi chū bái hǔ mén
西出白虎门，
hé xīn gōng wáng yī fèng chē dài mén wài
和新公王揖奉车待门外，
mǎng jiù chē
莽就车，
zhī jiàn tái
之渐台，
yù zǔ chí shuǐ
欲阻池水，
yóu bào chí fú mìng wēi dòu
犹抱持符命、威斗，
gōng qīng dài fū shì zhōng huáng mén láng cóng guān shàng qiān yú rén suí zhī
公、卿、大夫、侍中、黄门郎从官尚千余人随之。
wáng yì zhòu yè zhàn ba jí shì sǐ shāng lüè jìn chí rù gōng jiān guān zhì jiàn tái jiàn qí zi shì zhōng mù jiě yī guān yù táo yì huà zhī lìng hái fù zǐ gòng shǒu mǎng
王邑昼夜战，罢极，士死伤略尽，驰入宫，间关至渐台，见其子侍中睦解衣冠欲逃，邑叱之令还，父子共守莽。
jūn rén rù diàn zhōng hū yuē fǎn lǔ wáng mǎng ān zài
军人入殿中，呼曰：“反虏王莽安在？
yǒu měi rén chū fáng yuē zài jiàn tái
”有美人出房曰“在渐台。
zhòng bīng zhuī zhī wéi shù bǎi zhòng
”众兵追之，围数百重。
tái shàng yì gōng nǔ yǔ xiāng shè shāo shāo luò qù
台上亦弓弩与相射，稍稍落去。
shǐ jǐn wú yǐ fù shè duǎn bīng jiē
矢尽，无以复射，短兵接。
wáng yì fù zǐ dài zú yùn wáng xún zhàn sǐ mǎng rù shì
王邑父子、{带足}恽、王巡战死，莽入室。
xià bū shí zhòng bīng shàng tái wáng yī zhào bó miáo táng zūn wáng shèng zhōng cháng shì wáng cān děng jiē sǐ tái shàng
下𫗦时，众兵上台，王揖、赵博、苗、唐尊、王盛、中常侍王参等皆死台上。
shāng rén dù wú shā mǎng qǔ qí shòu
商人杜吴杀莽，取其绶。
xiào wèi dōng hǎi gōng bīn jiù gù dà xíng zhì lǐ jiàn wú wèn shòu zhǔ suǒ zài
校尉东海公宾就，故大行治礼，见吴问：“绶主所在？
yuē shì zhōng xī běi zōu jiān
”曰：“室中西北陬间。
jiù shi zhǎn mǎng shǒu
”就识，斩莽首。
jūn rén fēn liè mǎng shēn zhī jié jī gǔ jī fēn zhēng xiāng shā zhě shù shí rén
军人分裂莽身，支节肌骨脔分，争相杀者数十人。
gōng bīn jiù chí mǎng shǒu yì wáng xiàn
公宾就持莽首诣王宪。
xiàn zì chēng hàn dà jiàng jūn chéng zhōng bīng shù shí wàn jiē shǔ yān shě dōng gōng qī mǎng hòu gōng chéng qí chē fú
宪自称汉大将军，城中兵数十万皆属焉，舍东宫，妻莽后宫，乘其车服。
liù rì guǐ chǒu li sōng shān yè rù cháng ān jiāng jūn zhào méng shēn tú jiàn yì zhì yǐ wáng xiàn de xǐ shòu bù zhé shàng duō xié gōng nǚ jiàn tiān zǐ gǔ qí shōu zhǎn zhī
六日癸丑，李松、邓晔入长安，将军赵萌、申屠建亦至，以王宪得玺绶不辄上、多挟宫女、建天子鼓旗，收斩之。
chuán mǎng shǒu yì gēng shǐ xuán wǎn shì bǎi xìng gòng tí jī zhī huò qiè shí qí shé
传送王莽的脑袋前往更始帝那裹，挂在宛城的街道上，百姓都去掷击它，有人切下他的舌头来吃了。
mǎng yáng zhōu mù li shèng sī mìng kǒng rén bīng bài shān dōng shèng gé sǐ rén jiāng qí zhòng jiàng yǐ ér tàn yuē wú wén shí rén shí zhě sǐ qí shì
莽扬州牧李圣、司命孔仁兵败山东，圣格死，仁将其众降，已而叹曰：“吾闻食人食者死其事。
bá jiàn zì cì sǐ
”拔剑自刺死。
jí cáo bù jiān dù pǔ chén dìng dà yǐn chén yì jiǔ jiāng lián lǜ gǔ méng jiē shǒu jùn bù jiàng wèi hàn bīng suǒ zhū
还有曹部监杜普、陈定郡大尹沈意和九江郡连率贾萌都守卫郡城不肯投降，被汉军所杀。
shǎng dōu dà yǐn wáng qīn jí guō qīn shǒu jīng shī cāng wén mǎng sǐ nǎi jiàng gēng shǐ yì zhī jiē fēng wèi hóu
赏都大尹王钦及郭钦守京师仓，闻莽死，乃降，更始义之，皆封为侯。
tài shī wáng kuāng guó jiāng āi zhāng jiàng luò yáng chuán yì wǎn zhǎn zhī
太师王匡、国将哀章降雒阳，传诣宛，斩之。
yán yóu chén mào bài kūn yáng xià zǒu zhì pèi jùn qiáo zì chēng hàn jiāng zhào huì lì qiū
严尤、陈茂败昆阳下，走至沛郡谯，自称汉将，召会吏邱。
yóu wéi chēng shuō wáng mǎng cuàn wèi tiān shí suǒ wáng shèng hàn fù xīng zhuàng mào fú ér tì qì
尤为称说王莽篡位天时所亡、圣汉复兴状，茂伏而涕泣。
wén gù hàn zhōng wǔ hòu liú shèng jù zhòng rǔ nán chēng zūn hào yóu mào jiàng zhī
闻故汉钟武侯刘圣聚众汝南称尊号，尤、茂降之。
yǐ yóu wéi dà sī mǎ mào wèi chéng xiàng
以尤为大司马，茂为丞相。
shí yú rì bài yóu mào bìng sǐ
十余日败，尤、茂并死。
jùn xiàn jiē jǔ chéng jiàng tiān xià xī guī hàn
郡县皆举城降，天下悉归汉。
chū shēn tú jiàn cháng shì cuī fā wèi shī jiàn zhì fā jiàng zhī
初，申屠建尝事崔发为《诗》，建至，发降之。
hòu fù chēng shuō jiàn lìng chéng xiàng liú cì zhǎn fā yǐ xùn
后复称说，建令丞相刘赐斩发以徇。
shǐ chén wáng yán wáng lín wáng wú zhào hóng yì jiàng fù jiàn shā
史谌、王延、王林、王吴、赵闳亦降，复见杀。
chū zhū jiǎ hào bīng rén rén wàng fēng hóu
初，诸假号兵人人望封侯。
shēn tú jiàn jì zhǎn wáng xiàn yòu yáng yán sān fǔ xiá gòng shā qí zhǔ lì mín huáng kǒng shǔ xiàn tún jù jiàn děng bù néng xià chí bái gēng shǐ
申屠建既斩王宪，又扬言三辅黠共杀其主，吏民惶恐，属县屯聚，建等不能下，驰白更始。
èr nián èr yuè gēng shǐ dào cháng ān xià zhào dà shè fēi wáng mǎng zi tā jiē chú qí zuì gù wáng shì zōng zú de quán
二年二月，更始到长安，下诏大赦，非王莽子，他皆除其罪，故王氏宗族得全。
sān fǔ xī píng gēng shǐ dōu cháng ān jū cháng lè gōng
三辅悉平，更始都长安，居长乐宫。
fǔ cáng wán jù dú wèi yāng gōng shāo gōng mǎng sān rì sǐ zé àn dǔ fù gù
府藏完具，独未央宫烧攻莽三日，死则案堵复故。
gēng shǐ zhì suì yú zhèng jiào bù xíng
更始至，岁余政教不行。
míng nián xià chì méi fán chóng děng zhòng shù shí wàn rén rù guān lì liú pén zi chēng zūn hào gōng gēng shǐ gēng shǐ jiàng zhī
明年夏，赤眉樊崇等众数十万人入关，立刘盆子，称尊号，攻更始，更始降之。
chì méi suì shāo cháng ān gōng shì shì lǐ hài gēng shǐ
赤眉遂烧长安宫室市里，害更始。
mín jī è xiāng shí sǐ zhě shù shí wàn cháng ān wèi xū chéng zhōng wú rén xíng
民饥饿相食，死者数十万，长安为虚，城中无人行。
zōng miào yuán líng jiē fā jué wéi bà líng dù líng wán
宗庙园陵皆发掘，唯霸陵、杜陵完。
liù yuè shì zǔ jí wèi rán hòu zōng miào shè jì fù lì tiān xià ài ān
六月，世祖即位，然后宗庙社稷复立，天下艾安。
zàn yuē wáng mǎng shǐ qǐ wài qī zhé jié lì xíng yǐ yào míng yù zōng zú chēng xiào shī yǒu guī rén
赞曰：“王莽始起外戚，折节力行，以要名誉，宗族称孝，师友归仁。
jí qí jū wèi fǔ zhèng chéng āi zhī jì qín láo guó jiā zhí dào ér xíng dòng jiàn chēng shù
及其居位辅政，成、哀之际，勤劳国家，直道而行，动见称述。
qǐ suǒ wèi zài jiā bì wén zài guó bì wén sè qǔ rén ér xíng wéi zhě yá
岂所谓“在家必闻，在国必闻”，“色取仁而行违”者邪？
mǎng jì bù rén ér yǒu nìng xié zhī cái yòu chéng sì fù lì shì zhī quán zāo hàn zhōng wēi guó tǒng sān jué ér tài hòu shòu kǎo wèi zhī zōng zhǔ gù de sì qí jiān rě yǐ chéng cuàn dào zhī huò
莽既不仁而有佞邪之材，又乘四父历世之权，遭汉中微，国统三绝，而太后寿考为之宗主，故得肆其奸惹，以成篡盗之祸。
tuī shì yán zhī yì tiān shí fēi rén lì zhī zhì yǐ
推是言之，亦天时，非人力之致矣。
jí qí qiè wèi nán miàn chù fēi suǒ jù diān fù zhī shì xiǎn yú jié zhòu ér mǎng yàn rán zì yǐ huáng yú fù chū yě
及其窃位南面，处非所据，颠覆之势险于桀、纣，而莽晏然自以黄、虞复出也。
nǎi shǐ zì suī fèn qí wēi zhà tāo tiān nüè mín qióng xiōng jí è liú dú zhū xià luàn yán mán mò yóu wèi zú chěng qí yù yān
乃始恣睢，奋其威诈，滔天虐民，穷凶极恶，流毒诸夏，乱延蛮貉，犹未足逞其欲焉。
shì yǐ sì hǎi zhī nèi
是以四海之内，
áo rán sàng qí lè shēng zhī xīn
嚣然丧其乐生之心，
zhōng wài fèn yuàn
中外愤怨，
yuǎn jìn jù fā
远近俱发，
chéng chí bù shǒu
城池不守，
zhī tǐ fēn liè
支体分裂，
suì lìng tiān xià chéng yì wèi xū
遂令天下城邑为虚，
qiū lǒng fā jué
丘垅发掘，
hài biàn shēng mín
害遍生民，
gū jí xiǔ gǔ
辜及朽骨，
zì shū chuán suǒ zài luàn chén zéi zǐ wú dào zhī rén
自书传所载乱臣贼子无道之人，
kǎo qí huò bài
考其祸败，
wèi yǒu rú mǎng zhī shèn zhě yě
未有如莽之甚者也。
xī qín fán shī shū yǐ lì sī yì mǎng sòng liù yì yǐ wén jiān yán tóng guī shū tú jù yòng miè wáng jiē kàng lóng jué qì fēi mìng zhī yùn zǐ sè wā shēng yú fēn rùn wèi shèng wáng zhī qū chú yún ěr
昔秦燔《诗》、《书》以立私议，莽诵《六艺》以文奸言，同归殊途，俱用灭亡，皆炕龙绝气，非命之运，紫色蛙声，余分闰位，圣王之驱除云尔！