bān shì zhī xiān yǔ chu tóng xìng lìng yǐn zi wén zhī hòu yě
班氏之先，与楚同姓，令尹子文之后也。
zi wén chū shēng qì yú méng zhōng ér hǔ rǔ zhī
子文初生，弃于瞢中，而虎乳之。
chu rén wèi rǔ gǔ wèi hǔ wū tú gù míng gǔ wū tú zì zi wén
楚人谓乳“谷”，谓虎“於菟”，故名谷於菟，字子文。
chu rén wèi hǔ bān qí zi yǐ wéi hào
楚人谓虎“班”，其子以为号。
qín zhī miè chu qiān jìn dài zhī jiān yīn shì yān
秦之灭楚，迁晋、代之间，因氏焉。
shǐ huáng zhī mò bān yī bì dì yú lóu fán zhì mǎ niú yáng shù qiān qún
始皇之末，班壹避地于楼烦，致马、牛、羊数千群。
zhí hàn chū dìng yǔ mín wú jìn dāng xiào huì gāo hòu shí yǐ cái xióng biān chū rù yì liè jīng qí gǔ chuī nián bǎi yú suì yǐ shòu zhōng gù běi fāng duō yǐ yī wèi zì zhě
值汉初定，与民无禁，当孝惠、高后时，以财雄边，出入弋猎，旌旗鼓吹，年百余岁，以寿终，故北方多以“壹”为字者。
yī shēng rú
壹生孺。
rú wèi rèn xiá zhōu jùn gē zhī
孺为任侠，州郡歌之。
rú shēng zhǎng guān zhì shàng gǔ shǒu
孺生长，官至上谷守。
cháng shēng huí yǐ mào lín wèi zhǎng zǐ lìng
长生回，以茂林为长子令。
huí shēng kuàng jǔ xiào lián wèi láng jī gōng láo zhì shàng hé nóng dū wèi dà sī nóng zòu kè lián zuì rù wèi zuǒ cáo yuè qí xiào wèi
回生况，举孝廉为郎，积功劳，至上河农都尉，大司农奏课连最，入为左曹越骑校尉。
chéng dì zhī chū nǚ wèi jié yú zhì shì jiù dì zī lèi qiān jīn tú chāng líng
成帝之初，女为婕妤，致仕就第，资累千金，徒昌陵。
chāng líng hòu ba dà chén míng jiā jiē zhàn shù yú cháng ān
昌陵后罢，大臣名家皆占数于长安。
kuàng shēng sān zi bó liú zhì
况生三子：伯、斿、稚。
bó shǎo shòu shī yú shī dān
伯少受《诗》于师丹。
dà jiàng jūn wáng fèng jiàn bó yi quàn xué zhào jiàn yàn nì diàn róng mào shén lì sòng shuō yǒu fǎ bài wèi zhōng cháng shì
大将军王凤荐伯宜劝学，召见宴昵殿，容貌甚丽，诵说有法，拜为中常侍。
shí shàng fāng xiāng xué zhèng kuān zhōng zhāng yǔ zhāo xī rù shuō shàng shū lún yǔ yú jīn huá diàn zhōng zhào bó shòu yān
时，上方乡学，郑宽中、张禹朝夕入说《尚书》、《论语》于金华殿中，诏伯受焉。
jì tōng dà yì yòu jiǎng yì tóng yú xǔ shāng qiān fèng chē dū wèi
既通大义，又讲异同于许商，迁奉车都尉。
shù nián jīn huá zhī yè jué chū yǔ wáng xǔ zǐ dì wèi qún zài yú qǐ rú wán kù zhī jiān fēi qí hǎo yě
数年，金华之业绝，出与王、许子弟为群，在于绮襦纨绔之间，非其好也。
jiā běn běi biān zhì jié kāng kǎi shù qiú shǐ xiōng nú
家本北边，志节慷慨，数求使匈奴。
hé píng zhōng chán yú lái cháo shàng shǐ bó chí jié yíng yú sāi xià
河平中，单于来朝，上使伯持节迎于塞下。
huì dìng xiāng dà xìng shí lǐ qún bèi bào yuàn shā zhuī bǔ lì bó shàng zhuàng yīn zì qǐng yuàn shì shǒu jī yuè
会定襄大姓石、李群辈报怨，杀追捕吏，伯上状，因自请愿试守期月。
shàng qiǎn shì zhōng zhōng láng jiàng wáng shùn chí chuán dài bó hù chán yú bìng fèng xǐ shū yìn shòu jí bài bó wèi dìng xiāng tài shǒu
上遣侍中中郎将王舜驰传代伯护单于，并奉玺书印绶，即拜伯为定襄太守。
dìng xiāng wén bó sù guì nián shào zì qǐng zhì jù wèi qí xià chē zuò wēi lì mín sǒng xī
定襄闻伯素贵，年少，自请治剧，畏其下车作威，吏民竦息。
bó zhì qǐng wèn qí lǎo fù zǔ gù rén yǒu jiù ēn zhě yíng yán mǎn táng rì wèi gòng jù zhí zi kǒng lǐ
伯至，请问耆老父祖故人有旧恩者，迎延满堂，日为供具，执子孔礼。
jùn zhōng yì chí
郡中益弛。
zhū suǒ bīn lǐ jiē míng háo huái ēn zuì jiǔ gòng jiàn bó yi pō shè lù dào zéi jù yán běn móu wáng nì chù
诸所宾礼皆名豪，怀恩醉酒，共谏伯宜颇摄录盗贼，具言本谋亡匿处。
bó yuē shì suǒ wàng yú fù shī yǐ
伯曰：“是所望于父师矣。
nǎi zhào shǔ xiàn zhǎng lì xuǎn jīng jìn yuàn shǐ fēn bù shōu bǔ jí tā yǐn fú xún rì jǐn de
”乃召属县长吏，选精进掾史，分部收捕，及它隐伏，旬日尽得。
jùn zhōng zhèn lì xián chēng shén míng
郡中震栗，咸称神明。
suì yú shàng zhēng bó
岁余，上征伯。
bó shàng shū yuàn guò gù jùn shàng fù zǔ zhǒng
伯上书愿过故郡上父祖冢。
yǒu zhào tài shǒu dū wèi yǐ xià huì
有诏，太守、都尉以下会。
yīn zhào zōng zú gè yǐ qīn shū jiā ēn shī sàn shù bǎi jīn
因召宗族，各以亲疏加恩施，散数百金。
běi zhōu yǐ wéi róng zhǎng lǎo jì yān
北州以为荣，长老纪焉。
dào bìng zhòng fēng jì zhì yǐ shì zhōng guāng lù dài fu yǎng bìng shǎng cì shén hòu shù nián wèi néng qǐ
道病中风，既至，以侍中光禄大夫养病，赏赐甚厚，数年未能起。
huì xǔ huáng hòu fèi bān jié yú gōng yǎng dōng gōng jìn shì zhě li píng wèi jié yú ér zhào fēi yàn wèi huáng hòu bó suì chēng dǔ
会许皇后废，班婕妤供养东宫，进侍者李平为婕妤，而赵飞燕为皇后，伯遂称笃。
jiǔ zhī shàng chū guò lín hóu yáng bó huáng kǒng qǐ shì shì
久之，上出过临侯阳，伯惶恐，起视事。
zì dà jiāng jūn hōng hòu fù píng dìng líng hóu zhāng fàng chún yú zhǎng děng shǐ ài xìng chū wèi wēi xíng xíng zé tóng yú zhí pèi
自大将军薨后，富平、定陵侯张放、淳于长等始爱幸，出为微行，行则同舆执辔；
rù shì jìn zhōng shè yàn yǐn zhī huì jí zhào li zhū shì zhōng jiē yǐn mǎn jǔ bái tán xiào dà jué
入侍禁中，设宴饮之会，及赵、李诸侍中皆引满举白，谈笑大噱。
shí chéng yú wò zuò zhāng huà píng fēng huà zhòu zuì jù dá jǐ zuò cháng yè zhī lè
时乘舆幄坐张画屏风，画纣醉踞妲己作长夜之乐。
shàng yǐ bó xīn qǐ shù mù lǐ zhī yīn gù zhǐ huà ér wèn bó zhòu wèi wú dào zhì yú shì hu
上以伯新起，数目礼之，因顾指画而问伯：“纣为无道，至于是乎？
bó duì yuē shū yún nǎi yòng fù rén zhī yán hé yǒu jù sì yú cháo
”伯对曰：“《书》云‘乃用妇人之言’，何有踞肆于朝？
suǒ wèi zhòng wù guī zhī bù rú shì zhī shèn zhě yě
所谓众恶归之，不如是之甚者也。
shàng yuē gǒu bù ruò cǐ cǐ tú hé jiè
”上曰：“苟不若此，此图何戒？
bó yuē chén miǎn yú jiǔ wēi zǐ suǒ yǐ gào qù yě
”伯曰：“‘沉湎于酒’，微子所以告去也；
shì hào shì hū dà yá suǒ yǐ liú lián yě
‘式号式呼’，《大雅》所以流连也。
shī shū yín luàn zhī jiè qí yuán jiē zài yú jiǔ
《诗》、《书》淫乱之戒，其原皆在于酒。
shàng nǎi kuì rán tàn yuē wú jiǔ bú jiàn bān shēng jīn rì fù wén dǎng yán
”上乃喟然叹曰：“吾久不见班生，今日复闻谠言！
fàng děng bù yì shāo zì yǐn qǐ gēng yī yīn bà chū
”放等不怿，稍自引起更衣，因罢出。
shí cháng xìn tíng lín biǎo shì shǐ lái wén jiàn zhī
时，长信庭林表适使来，闻见之。
hòu shàng cháo dōng gōng tài hòu qì yuē dì jiān yán sè shòu hēi bān shì zhōng běn dà jiàng jūn suǒ jǔ yi chǒng yì zhī yì qiú qí bǐ yǐ fǔ shèng dé
后上朝东宫，太后泣曰：“帝间颜色瘦黑，班侍中本大将军所举，宜宠异之，益求其比，以辅圣德。
yi qiǎn fù píng hòu qiě jiù guó
宜遣富平侯且就国。
shàng yuē nuò
”上曰：“诺。
chē qí jiāng jūn wáng yīn wén zhī yǐ fēng chéng xiàng yù shǐ zòu fù píng hòu zuì guò shàng nǎi chū fàng wèi biān dōu wèi
”车骑将军王音闻之，以风丞相御史奏富平侯罪过，上乃出放为边都尉。
hòu fù zhèng rù tài hòu yǔ shàng shū yuē qián suǒ dào shàng wèi xiào fù píng hòu fǎn fù lái qí néng mò hu
后复证入，太后与上书曰：“前所道尚未效，富平侯反复来，其能默乎？
shàng xiè yuē qǐng jīn fèng zhào
”上谢曰：“请今奉诏。
shì shí xǔ shāng wèi shào fǔ shī dān wèi guāng lù dài fu shàng yú shì yǐn shāng dān rù wèi guāng lù xūn bó qiān shuǐ héng dū wèi yǔ liǎng shī bìng shì zhōng jiē zhì zhōng èr qiān dàn
”是时，许商为少府，师丹为光禄大夫，上于是引商、丹入为光禄勋，伯迁水衡都尉，与两师并侍中，皆秩中二千石。
měi cháo dōng gōng cháng cóng
每朝东宫，常从；
jí yǒu dà zhèng jù shǐ yù zhǐ yú gōng qīng
及有大政，俱使谕指于公卿。
shàng yì shāo yàn yóu yàn fù xiū jīng shū zhī yè tài hòu shén yuè
上亦稍厌游宴，复修经书之业，太后甚悦。
chéng xiàng fāng jìn fù zòu fù píng hòu jìng jiù guó
丞相方进复奏，富平侯竟就国。
huì bó bìng zú nián sān shí bā cháo tíng mǐn xī yān
会伯病卒，年三十八，朝廷愍惜焉。
liú bó xué yǒu jùn cái zuǒ jiāng jūn shǐ dān jǔ xián liáng fāng zhèng yǐ duì cè wèi yì láng qiān jiàn dài fū yòu cáo zhōng láng jiàng yǔ liú xiàng xiào mì shū
斿博学有俊材，左将军史丹举贤良方正，以对策为议郎，迁谏大夫、右曹中郎将，与刘向校秘书。
měi zòu shì liú yǐ xuǎn shòu zhào jìn dú qún shū
每奏事，斿以选受诏进读群书。
shàng qì qí néng cì yǐ mì shū zhī fù
上器其能，赐以秘书之副。
shí shū bù bù zì dōng píng sī wáng yǐ shū fù qiú tài shǐ gōng zhū zǐ shū dà jiàng jūn bái bù xǔ
时书不布，自东平思王以叔父求《太史公》、诸子书，大将军白不许。
yǔ zài dōng píng wáng chuán liú yì zǎo zú yǒu zǐ yuē sì xiǎn míng dāng shì
语在《东平王传》斿亦早卒，有子曰嗣，显名当世。
zhì shǎo wèi huáng mén láng zhōng cháng shì fāng zhí zì shǒu
稚少为黄门郎中常侍，方直自守。
chéng dì jì nián lì dìng táo wáng wèi tài zǐ shù qiǎn zhōng dùn qǐng wèn jìn chén zhì dú bù gǎn dá
成帝季年，立定陶王为太子，数遣中盾请问近臣，稚独不敢答。
āi dì jí wèi chū zhì wèi xī hé shǔ guó dū wèi qiān guǎng píng xiāng
哀帝即位，出稚为西河属国都尉，迁广平相。
wáng mǎng shǎo yǔ zhì xiōng dì tóng liè yǒu shàn xiōng shì liú ér dì chù zhì
王莽少与稚兄弟同列友善，兄事斿而弟畜稚。
liú zhī zú yě xiū sī má fù fèng shén hòu
斿之卒也，修缌麻，赙赗甚厚。
píng dì jí wèi tài hòu lín cháo mǎng bǐng zhèng fāng yù wén zhì tài píng shǐ shǐ zhě fēn háng fēng sú cǎi sòng shēng ér zhì wú suǒ shàng
平帝即位，太后临朝，莽秉政，方欲文致太平，使使者分行风俗，采颂声，而稚无所上。
láng yá tài shǒu gōng sūn hóng yán zāi hài yú gōng fǔ dà sī kōng zhēn fēng qiǎn shǔ chí zhì liǎng jùn fěng lì mín ér hé hóng kōng zào bù xiáng zhì jué jiā yìng jí hài shèng zhèng jiē bù dào
琅邪太守公孙闳言灾害于公府，大司空甄丰遣属驰至两郡讽吏民，而劾闳空造不详，稚绝嘉应，嫉害圣政，皆不道。
tài hòu yuē bù xuān dé měi yi yǔ yán zāi hài zhě yì fá
太后曰：“不宣德美，宜与言灾害者异罚。
qiě hòu gōng xián jiā wǒ suǒ āi yě
且后宫贤家，我所哀也。
hóng dú xià yù zhū
”闳独下狱诛。
zhì jù shàng shū chén ēn xiè zuì yuàn guī xiāng yìn rù bǔ yán líng yuán láng tài hòu xǔ yān
稚惧，上书陈恩谢罪，愿归相印，入补延陵园郎，太后许焉。
shí gù lù zhōng shēn
食故禄终身。
yóu shì bān shì bù xiǎn mǎng cháo yì bù lí jiù
由是班氏不显莽朝，亦不罹咎。
chū
初，
chéng dì xìng kuān
成帝性宽，
jìn rù zhí yán
进入直言，
shì yǐ wáng yīn dí fāng jìn děng shéng fǎ jǔ guò
是以王音、翟方进等绳法举过，
ér liú xiàng dù qiū wáng zhāng zhū yún zhī tú sì yì fàn shàng
而刘向、杜邺、王章、朱云之徒肆意犯上，
gù zì dì shī ān chāng hóu
故自帝师安昌侯，
zhū jiù dà jiàng jūn xiōng dì jí gōng qīng dài fū hòu gōng wài shǔ shǐ xǔ zhī jiā yǒu guì chǒng zhě
诸舅大将军兄弟及公卿大夫、后宫外属史、许之家有贵宠者，
mò bù bèi wén shāng dǐ
莫不被文伤诋。
wéi gǔ yǒng cháng yán jiàn shǐ hé píng zhī jì xǔ bān zhī guì qīng dòng qián cháo xūn zhuó sì fāng shǎng cì wú liàng kōng xū nèi zāng nǚ chǒng zhì jí bù kě shàng yǐ
唯谷永尝言：“建始、河平之际，许、班之贵，倾动前朝，熏灼四方，赏赐无量，空虚内臧，女宠至极，不可尚矣；
jīn zhī hòu qǐ wú suǒ bù xiǎng rén bèi yú qián
今之后起，无所不飨，仁倍于前。
yǒng zhǐ yǐ bó jī zhào li yì wú jiàn yún
”永指以驳饥赵、李，亦无间云。
zhì shēng biāo
稚生彪。
biāo zì shū pí yòu yǔ cóng xiōng sì gòng yóu xué jiā yǒu cì shū nèi zú yú cái hào gǔ zhī shì zì yuǎn fāng zhì fù dǎng yáng zi yún yǐ xià mò bù zào mén
彪字叔皮，幼与从兄嗣共游学，家有赐书，内足于财，好古之士自远方至，父党扬子云以下莫不造门。
sì suī xiū rú xué rán guì lǎo yán zhī shù
嗣虽修儒学，然贵老、严之术。
huán shēng yù jiè qí shū sì bào yuē ruò fú yán zǐ zhě jué shèng qì zhì xiū shēng bǎo zhēn qīng xū dàn bó guī zhī zì rán dú shī yǒu zào huà ér bù wéi shì sú suǒ yì zhě yě
桓生欲借其书，嗣报曰：“若夫严子者，绝圣弃智，修生保真，清虚淡泊，归之自然，独师友造化，而不为世俗所役者也。
yú diào yú yī hè zé wàn wù bù jiān qí zhì qī chí yú yī qiū zé tiān xià bù yì qí lè
渔钓于一壑，则万物不奸其志，栖迟于一丘，则天下不易其乐。
bù kuā shèng rén zhī wǎng bù xiù jiāo jūn zhī ěr dàng rán sì zhì tán zhě bù dé ér míng yān gù kě guì yě
不絓圣人之罔，不嗅骄君之饵，荡然肆志，谈者不得而名焉，故可贵也。
jīn wú zǐ yǐ guàn rén yì zhī jī bàn xì míng shēng zhī jiāng suǒ fú zhōu kǒng zhī guǐ zhú chí yán mǐn zhī jí zhì jì xì luán yú shì jiào yǐ hé yòng dà dào wèi zì xuàn yào
今吾子已贯仁谊之羁绊，系名声之缰锁，伏周、孔之轨躅，驰颜、闵之极挚，既系挛于世教矣，何用大道为自炫耀？
xī yǒu xué bù yú hán dān zhě céng wèi de qí fǎng fú yòu fù shī qí gù bù suì pú fú ér guī ěr
昔有学步于邯郸者，曾未得其仿佛，又复失其故步，遂匍匐而归耳！
kǒng shì cǐ lèi gù bù jìn
恐似此类，故不进。
sì zhī xíng jǐ chí lùn rú cǐ
”嗣之行己持论如此。
shū pí wéi shèng rén zhī dào rán hòu jìn xīn yān
叔皮唯圣人之道然后尽心焉。
nián èr shí zāo wáng mǎng bài shì zǔ jí wèi yú jì zhōu
年二十，遭王莽败，世祖即位于冀州。
shí wěi áo jù lǒng yōng zhòng zhāo jí yīng jùn ér gōng sūn shù chēng dì yú shǔ hàn tiān xià yún rǎo dà zhě lián zhōu jùn xiǎo zhě jù xiàn yì
时隗嚣据垄拥众，招辑英俊，而公孙述称帝于蜀汉，天下云扰，大者连州郡，小者据县邑。
áo wèn biāo yuē wǎng zhě zhōu wáng zhàn guó bìng zhēng tiān xià fēn liè shù shì rán hòu nǎi dìng qí yì zhě cóng héng zhī shì fù qǐ yú jīn hu
嚣问彪曰：“往者周亡，战国并争，天下分裂，数世然后乃定，其抑者从横之事复起于今乎？
jiāng chéng yùn dié xīng zài yú yī rén yě
将承运迭兴在于一人也？
yuàn xiān shēng lùn zhī
愿先生论之。
duì yuē zhōu zhī fèi xīng yǔ hàn yì
”对曰：“周之废兴与汉异。
xī zhōu lì jué wǔ děng zhū hóu cóng zhèng běn gēn jì wēi zhī yè qiáng dà gù qí mò liú yǒu cóng héng zhī shì qí shì rán yě
昔周立爵五等，诸侯从政，本根既微，枝叶强大，故其末流有从横之事，其势然也。
hàn jiā chéng qín zhī zhì bìng lì jùn xiàn zhǔ yǒu zhuān jǐ zhī wēi chén wú bǎi nián zhī bǐng
汉家承秦之制，并立郡县，主有专己之威，臣无百年之柄。
zhì yú chéng dì jiǎ jiè wài jiā āi píng duǎn zuò guó sì sān jué wēi zì shàng qǐ shāng bù jí xià
至于成帝，假借外家，哀、平短祚，国嗣三绝，危自上起，伤不及下。
gù wáng shì zhī guì qīng shàn cháo tíng néng qiè hào wèi ér bù gēn yú mín
故王氏之贵，倾擅朝廷，能窃号位，而不根于民。
shì yǐ jí zhēn zhī hòu tiān xià mò bù yǐn lǐng ér tàn shí yú nián jiān wài nèi sāo rǎo yuǎn jìn jù fā jiǎ hào yún hé xián chēng liú shì bù móu ér tóng cí
是以即真之后，天下莫不引领而叹，十余年间，外内骚扰，远近俱发，假号云合，咸称刘氏，不谋而同辞。
fāng jīn xióng jié dài zhōu chéng zhě jiē wú qī guó shì yè zhī zī
方今雄桀带州城者，皆无七国世业之资。
shī yún huáng yǐ shàng dì lín xià yǒu hè jiàn guān sì fāng qiú mín zhī mò
《诗》云：“皇矣上帝，临下有赫，鉴观四方，求民之莫。
jīn mín jiē ōu yín sī hàn xiāng yǎng liú shì yǐ kě zhī yǐ
’今民皆讴吟思汉，乡仰刘氏，已可知矣。
áo yuē xiān shēng yán zhōu hàn zhī shì kě yě zhì yú dàn jiàn yú mín xí shí liú shì xìng hào zhī gù ér wèi hàn jiā fù xīng shū yǐ
”嚣曰：“先生言周、汉之势，可也，至于但见愚民习识刘氏姓号之故，而谓汉家复兴，疏矣！
xī qín shī qí lù liú jì zhú ér jǐ zhī shí mín fù zhī hàn hu
昔秦失其鹿，刘季逐而掎之，时民复知汉乎！
jì gǎn áo yán yòu mǐn kuáng jiǎo zhī bù xī nǎi zhe wáng mìng lùn yǐ jiù shí nán
”既感嚣言，又愍狂狡之不息，乃著《王命论》以救时难。
qí cí yuē
原文写道：
xī zài dì yáo zhī chán yuē zī ěr shùn tiān zhī lì shǔ zài ěr gōng
昔在帝尧之禅曰：“咨尔舜，天之历数在尔躬。
shùn yì yǐ mìng yǔ
舜也这样告诫过禹。
quán yú jì qì xián zuǒ táng yú guāng jì sì hǎi yì shì zǎi dé zhì yú tāng wǔ ér yǒu tiān xià
泉于稷、契，咸佐唐、虞，光济四海，奕世载德，至于汤、武，而有天下。
suī qí zāo yù yì shí shàn dài bù tóng zhì hū yìng tiān shùn mín qí kuí yī yě
虽其遭遇异时，禅代不同，至乎应天顺民，其揆一也。
shì gù liú shì chéng yáo zhī zuò shì zú zhī shì zhe hu chūn qiū
是故刘氏承尧之祚，氏族之世，著乎《春秋》。
táng jù huǒ dé
唐据火德，
ér hàn shào zhī
而汉绍之，
shǐ qǐ pèi zé
始起沛泽，
zé shén mǔ yè hào
则神母夜号，
yǐ zhāng chì dì zhī fú
以章赤帝之符，
yóu shì yán zhī
由是言之，
dì wáng zhī zuò
帝王之祚，
bì yǒu míng shèng xiǎn yì zhī dé
必有明圣显懿之德，
fēng gōng hòu lì jī lěi zhī yè
丰功厚利积累之业，
rán hòu jīng chéng tōng yú shén míng
然后精诚通于神明，
liú zé jiā yú shēng mín
流泽加于生民，
gù néng guǐ shén suǒ fú xiǎng
故能鬼神所福飨，
tiān xià suǒ guī wǎng
天下所归往，
wèi jiàn yùn shì wú běn
未见运世无本，
gōng dé bù jì
功德不纪，
ér de qū qǐ zài cǐ wèi zhě yě
而得屈起在此位者也。
shì sú jiàn gāo zǔ xìng yú bù yī bù dá qí gù yǐ wéi shì zāo bào luàn de fèn qí jiàn yóu shuì zhī shì zhì bǐ tiān xià yú zhú lù xìng jié ér de zhī bù zhī shén qì yǒu mìng bù kě yǐ zhì lì qiú yě
世俗见高祖兴于布衣，不达其故，以为适遭暴乱，得奋其剑，游说之士至比天下于逐鹿，幸捷而得之，不知神器有命，不可以智力求也。
bēi shī
悲失！
cǐ shì suǒ yǐ duō luàn chén zéi zǐ zhě yě
此世所以多乱臣贼子者也。
ruò rán zhě qǐ tú àn yú tiān dào zāi
若然者，岂徒暗于天道哉？
yòu bù dǔ zhī yú rén shì yǐ
又不睹之于人事矣！
fu è jǐn liú lì jī hán dào lù sī yǒu duǎn hè zhī xiè dān shí zhī chù suǒ yuàn bù guò yī jīn rán zhōng yú zhuǎn sǐ gōu hè
夫饿馑流隶，饥寒道路，思有短褐之亵，儋石之畜，所愿不过一金，然终于转死沟壑。
hé zé
为什么呢？
pín qióng yì yǒu mìng yě
贫穷亦有命也。
kuàng hū tiān zǐ zhī guì sì hǎi zhī fù shén míng zhī zuò kě de ér wàng chù zāi
况乎天子之贵，四海之富，神明之祚，可得而妄处哉？
gù suī zāo lí è huì qiè qí quán bǐng yǒng rú xìn bù qiáng rú liáng jí xián rú wáng mǎng rán zú rùn huò fú zhì hēng hǎi fēn liè yòu kuàng yāo má gǔ shàng bù jí shù zi ér yù àn jiān tiān wèi zhě hu
故虽遭罹厄会，窃其权柄，勇如信、布，强如梁、籍，咸如王莽，然卒润镬伏质，亨醢分裂，又况幺{麻骨}，尚不及数子，而欲暗奸天位者乎！
shì gù nú jiǎn zhī chéng bù pìn qiān lǐ zhī tú yàn què zhī chóu bù fèn liù hé zhī yòng cì dāi tuō zhī cái bù hé liáng zhī rèn dǒu shāo zhī zǐ bù bǐng dì wáng zhī zhòng
是故驽蹇之乘不聘千里之途，燕雀之畴不奋六翮之用，{次呆}棁之材不荷梁之任，斗筲之子不秉帝王之重。
yì yuē dǐng shé zú fù gōng sù bù shèng qí rèn yě
《易》曰“鼎折足，覆公𫗧”，不胜其任也。
dāng qín zhī mò háo jié gòng tuī chén yīng ér wáng zhī yīng mǔ zhǐ zhī yuē zì wú wèi zi jiā fù ér shì pín jiàn zú fù guì bù xiáng bù rú yǐ bīng shǔ rén shì chéng shǎo shòu qí xíng bù chéng huò yǒu suǒ guī
当秦之末，豪桀共推陈婴而王之，婴母止之曰：“自吾为子家妇，而世贫贱，卒富贵不祥，不如以兵属人，事成少受其刑，不成祸有所归。
yīng cóng qí yán ér chén shì yǐ níng
”婴从其言，而陈氏以宁。
wáng líng zhī mǔ yì jiàn xiàng shì zhī bì wáng ér liú shì zhī jiāng xìng yě
王陵之母亦见项氏之必亡，而刘氏之将兴也。
shì shí líng wèi hàn jiāng ér mǔ huò yú chu yǒu hàn shǐ lái líng mǔ jiàn zhī wèi yuē yuàn gào wú zǐ hàn wáng zhǎng zhě bì děi tiān xià zi jǐn shì zhī wú yǒu èr xīn
是时，陵为汉将，而母获于楚，有汉使来，陵母见之，谓曰：“愿告吾子，汉王长者，必得天下，子谨事之，无有二心。
suì duì hàn shǐ fú jiàn ér sǐ yǐ gù miǎn líng
”遂对汉使伏剑而死，以固勉陵。
qí hòu guǒ dìng yú hàn líng wèi zǎi xiàng fēng hóu
其后果定于汉，陵为宰相，封侯。
fu yǐ pǐ fù zhī míng yóu néng tuī shì lǐ zhī zhì tàn huò fú zhī jī ér quán zōng sì yú wú qióng chuí cè shū yú chūn qiū ér kuàng dà zhàng fū zhī shì hu
夫以匹妇之明，犹能推事理之致，探祸福之机，而全宗祀于无穷，垂策书于春秋，而况大丈夫之事乎！
shì gù qióng dá yǒu mìng jí xiōng yóu rén yīng mǔ zhī fèi líng mǔ zhī xīng shěn cǐ sì zhě dì wáng zhī fēn jué yǐ
是故穷达有命，吉凶由人，婴母知废，陵母知兴，审此四者，帝王之分决矣。
gài zài gāo zǔ qí xìng yě yǒu wǔ yī yuē dì yáo zhī miáo yì èr yuē tǐ mào duō qí yì sān yuē shén wǔ yǒu zhēng yīng sì yuē kuān míng ér rén shù wǔ yuē zhī rén shàn rèn shǐ
盖在高祖，其兴也有五：一曰帝尧之苗裔，二曰体貌多奇异，三曰神武有征应，四曰宽明而仁恕，五曰知人善任使。
jiā zhī yǐ xìn chéng hǎo móu dá yú tīng shòu jiàn shàn rú bù jí yòng rén rú yóu jǐ cóng jiàn rú shùn liú qù shí rú xiǎng fù
加之以信诚好谋，达于听受，见善如不及，用人如由己，从谏如顺流，趣时如响赴；
dāng shí tǔ bǔ nà zǐ fáng zhī cè
当食吐哺，纳子房之策；
bá zú huī xǐ yī lì shēng zhī shuō
拔足挥洗，揖郦生之说；
wù shù zú zhī yán duàn huái tǔ zhī qíng
寤戍卒之言，断怀土之情；
gāo sì hào zhī míng gē jī fū zhī ài
高四皓之名，割肌肤之爱；
jǔ hán xìn yú xíng chén shōu chén píng yú wáng mìng yīng xióng chén lì qún cè bì jǔ cǐ gāo zǔ zhī dà lüè suǒ yǐ chéng dì yè yě
举韩信于行陈，收陈平于亡命，英雄陈力，群策毕举：此高祖之大略，所以成帝业也。
ruò nǎi líng duān fú yìng yòu kě lüè wén yǐ
若乃灵端符应，又可略闻矣。
chū liú ǎo rèn gāo zǔ ér mèng yǔ shén yù zhèn diàn huì míng yǒu lóng shé zhī guài
初刘媪任高祖而梦与神遇，震电晦冥，有龙蛇之怪。
jí qí zhǎng ér duō líng yǒu yì yú zhòng shì yǐ wáng wǔ gǎn wù ér zhé quàn lǚ gōng dǔ xíng ér jìn nǚ
及其长而多灵，有异于众，是以王、武感物而折券，吕公睹形而进女；
qín huáng dōng yóu yǐ yàn qí qì lǚ hòu wàng yún ér zhī suǒ chǔ
秦皇东游以厌其气，吕后望云而知所处；
shǐ shòu mìng zé bái shé fēn xi rù guān zé wǔ xīng jù
始受命则白蛇分，西入关则五星聚。
gù huái yīn liú hòu wèi zhī tiān shòu fēi rén lì yě
故淮阴、留侯谓之天授，非人力也。
lì gǔ jīn zhī dé shī
历古今之得失，
yàn xíng shì zhī chéng bài
验行事之成败，
jī dì wáng zhī shì yùn
稽帝王之世运，
kǎo wǔ zhě zhī suǒ wèi
考五者之所谓，
qǔ shě bù yàn sī wèi
取舍不厌斯位，
fú duān bù tóng sī dù
符端不同斯度，
ér gǒu mèi yú quán lì
而苟昧于权利，
yuè cì wàng jù
越次妄据，
wài bù liàng lì
外不量力，
nèi bù zhī mìng
内不知命，
zé bì sàng bǎo jiā zhī zhǔ
则必丧保家之主，
shī tiān qì zhī shòu
失天气之寿，
yù zhé zú zhī xiōng
遇折足之凶，
fú fū yuè zhī zhū
伏𫓧钺之诛。
yīng xióng chéng zhī jué wù wèi ruò huò jiè chāo rán yuǎn lǎn yuān rán shēn shí shōu líng yīng zhī míng fēn jué xìn bù zhī jì yú jù zhú lù zhī gǔ shuō shěn shén qì zhī yǒu shòu wú tān bù kě jǐ wèi èr mǔ zhī suǒ xiào zé fú zuò liú yú zǐ sūn tiān lù qí yǒng zhōng yǐ
英雄诚知觉寤，畏若祸戒，超然远览，渊然深识，收陵、婴之明分，绝信、布之觊觎，距逐鹿之瞽说，审神器之有授，毋贪不可几，为二母之所笑，则福祚流于子孙，天禄其永终矣。
zhī wěi áo zhōng bù wù nǎi bì dì yú hé xī
知隗嚣终不寤，乃避地于河西。
hé xī dà jiàng jūn dòu róng jiā qí měi dé fǎng wèn yān
河西大将军窦融嘉其美德，访问焉。
jǔ mào cái wèi xú lìng yǐ bìng qù guān
举茂材，为徐令，以病去官。
hòu shù yīng sān gōng zhī zhào
后数应三公之召。
shì bù wéi lù suǒ rú bù hé
仕不为禄，所如不合；
xué bù wéi rén bó ér bù sú
学不为人，博而不俗；
yán bù wéi huá shù ér bù zuò
言不为华，述而不作。
yǒu zǐ yuē gù ruò guàn ér gū zuò yōu tōng zhī fù yǐ zhì mìng suì zhì
有子曰固，弱冠而孤，作《幽通之赋》，以致命遂志。
qí cí yuē
原文写道：
xì gāo xū zhī xuán zhòu xī shì zhōng yè zhī bǐng líng yóu kǎi fēng ér chán tuì xī xióng shuò yě yǐ yáng shēng
系高顼之玄胄兮，氏中叶之炳灵，由凯风而蝉蜕兮，雄朔野以飏声。
huáng shí jì ér hóng jiàn xī yǒu yǔ yí yú shàng jīng
皇十纪而鸿渐兮，有羽仪于上京。
jù tāo tiān ér mǐn xià xī kǎo gòu mǐn yǐ xíng yáo zhōng bǎo yǐ ér yí zé xī lǐ shàng rén zhī suǒ lú
巨滔天而泯夏兮，考遘愍以行谣，终保已而贻则兮，里上仁之所庐。
yì qián liè zhī chún shū xī qióng yǔ dá qí bì jì zī gū méng zhī miǎo miǎo xī jiāng pǐ jué ér wǎng jiē qǐ yú shēn zhī zú xùn xī
懿前烈之纯淑兮，穷与达其必济，咨孤蒙之眇眇兮，将圮绝而罔阶，岂余身之足殉兮？
wěi shì yè zhī kě huái
韪世业之可怀。
jìng qián chǔ yǐ yǒng sī xī jīng rì yuè ér mí yuǎn fěi dǎng rén zhī gǎn shi xī zhù sī yán zhī bù diàn
靖潜处以永思兮，经日月而弥远，匪党人之敢拾兮，庶斯言之不玷。
hún qióng qióng yǔ shén jiāo xī jīng chéng fā yú xiāo mèi mèng dēng shān ér jiǒng tiào xī dí yōu rén zhī fǎng fú lǎn gě lěi ér shòu yú xī juàn jùn gǔ yuē wù suì
魂茕茕与神交兮，精诚发于宵寐，梦登山而迥眺兮，觌幽人之仿佛，揽葛藟而授余兮，眷峻谷曰勿隧。
hū xīn wù ér yǎng sī xī xīn méng méng yóu wèi chá huáng shén miǎo ér mǐ zhì xī yí yí chèn yǐ yì duì
昒昕寤而仰思兮，心蒙蒙犹未察，黄神邈而靡质兮，仪遗谶以臆对。
yuē chéng gāo ér wǎng yū shén xī dào xiá tōng ér bù mí gé mián mián yú jiū mù xī yǒng nán fēng yǐ wéi suí gài zhuì zhuì zhī lín shēn xī nǎi èr yǎ zhī suǒ zhī
曰乘高而{罒迂}神兮，道遐通而不迷，葛绵绵于樛木兮，咏《南风》以为绥，盖惴惴之临深兮，乃《二雅》之所祗。
jì suì ěr yǐ jí xiàng xī yòu shēn zhī yǐ jiǒng jiè hé mèng jìn yǐ dài qún xī
既谇尔以吉象兮，又申之以炯戒：盍孟晋以迨群兮？
chén shū hū qí bù zài
辰倏忽其不再。
chéng líng xùn qí xū xú xī zhù pán huán ér qiě sì wéi tiān dì zhī wú qióng xī xiān shēng mín zhī méi shēng
承灵训其虚徐兮，伫盘桓而且俟，惟天地之无穷兮，鲜生民之脢生。
fēn tún dǎn yǔ jiǎn lián xī hé jiān duō ér zhì guǎ
纷屯亶与蹇连兮，何艰多而智寡！
shàng shèng wù ér hòu bá xī qǐ qún lí zhī suǒ yù
上圣寤而后拔兮，岂群黎之所御！
xī wèi shū zhī yù kūn xī kūn wèi kòu ér sàng yǔ
昔卫叔之御昆兮，昆为寇而丧予。
guǎn wān hú yù bì chóu xī chóu zuò hòu ér chéng yǐ
管弯弧欲毙雠兮，雠作后而成已。
biàn huà gù ér xiāng guǐ xī shú yún yù qí zhōng shǐ
变化故而相诡兮，孰云豫其终始！
yōng zào yuàn ér xiān shǎng xī dīng yáo huì ér bèi lù qǔ diào yú yōu jí xī wáng yīng qìng yú suǒ qī
雍造怨而先赏兮，丁繇惠而被戮，取吊于逌吉兮，王膺庆于所戚。
pàn huí rǒng qí ruò zī xī běi sǒu pō shi qí yǐ fú
畔回冗其若兹兮，北叟颇识其倚伏。
dān zhì lǐ ér wài diāo xī zhāng xiū bó ér nèi bī yù zhōng hé wèi shù jī xī pō yǔ rǎn yòu bù dé
单治里而外凋兮，张修襮而内逼，聿中和为庶几兮，颇与冉又不得。
ruò zhāo lù yǐ cóng yǐ xī wèi kǒng shì yóu wèi kě ān tāo ér bù féi xī zú yǔn shēn hu shì huò yóu shèng mén ér mǐ jiù xī gù fù hǎi qí hé chǔ
溺招路以从已兮，谓孔氏犹未可，安慆々而不萉兮，卒陨身乎世祸，游圣门而靡救兮，顾复醢其何处？
gù xíng xíng qí bì xiōng xī miǎn dào luàn wèi lài dào
固行行其必凶兮，免盗乱为赖道；
xíng qì fā yú gēn dǐ xī kē yè huì ér líng mào
形气发于根柢兮，柯叶汇而灵茂。
kǒng wǎng liǎng zhī zé jǐng xī qìng wèi de qí yún yǐ
恐网蜽之责景兮，庆未得其云已。
lí chún yào yú gāo xīn xī mǐ qiáng dà yú nán sì
黎淳耀于高辛兮，芈强大于南汜；
yíng qǔ wēi yú bǎi yí xī jiāng běn zhī hu sān zhǐ jì rén de qí xìn rán xī yǎng tiān lù ér tóng guǐ
嬴取威于百仪兮，姜本支乎三止：既仁得其信然兮，卬天路而同轨。
dōng lín nüè ér jiān rén xī wáng hé wèi hu sān wǔ
东邻虐而歼仁兮，王合位乎三五；
róng nǚ liè ér sàng xiào xī bó cú guī yú lóng hǔ fā huán shī yǐ chéng xìng xī zhòng zuì xíng ér zì ǒu
戎女烈而丧孝兮，伯徂归于龙虎：发还师以成性兮，重醉行而自耦。
zhèn lín chí yú xià tíng xī zā sān zhèng ér miè jī
《震》鳞漦于夏庭兮，匝三正而灭姬；
xùn yǔ huà yú xuān guān xī mí wǔ pì ér chéng zāi
《巽》羽化于宣官兮，弥五辟而成灾。
dào yōu cháng ér shì duǎn xī xiòng míng mò ér bù zhōu xū réng wù ér guǐ zōu xī nǎi qióng zhòu ér dá yōu
道悠长而世短兮，敻冥默而不周，胥仍物而鬼诹兮，乃穷宙而达幽。
guī cháo jiāng yú rú shì xī dàn suàn sì yú qiè guī
妫巢姜于孺筮兮，旦算祀于挈龟。
xuān cáo xìng bài yú xià mèng xī lǔ wèi míng shì yú míng yáo
宣、曹兴败于下梦兮，鲁、卫名谥于铭谣。
bǐ líng gū ér kè shí xī xǔ xiāng lǐ ér jū tiáo
妣聆呱而刻石兮，许相理而鞠条。
dào hùn chéng ér zì rán xī shù tóng yuán ér fēn liú
道混成而自然兮，术同原而分流。
shén xiān xīn yǐ dìng mìng xī mìng suí háng yǐ xiāo xī
神先心以定命兮，命随行以消息。
hàn liú qiān qí bù jì xī gù zāo lí ér yíng suō
翰流迁其不济兮，故遭罹而赢缩。
sān luán tóng yú yī tǐ xī suī yí yíng rán bù tè
三栾同于一体兮，虽移盈然不忒。
dòng cēn cī qí fēn cuò xī sī zhòng zhào zhī suǒ huò
洞参差其纷错兮，斯众兆之所惑。
zhōu gǔ dàng ér gòng fèn xī qí sǐ shēng yǔ huò fú kàng shuǎng yán yǐ jiáo qíng xī xìn wèi xī ér jì fú
周、贾荡而贡愤兮，齐死生与祸福，抗爽言以矫情兮，信畏牺而忌服。
suǒ guì shèng rén zhī zhì lùn xī shùn tiān xìng ér duàn yì
所贵圣人之至论兮，顺天性而断谊。
wù yǒu yù ér bù jū xī yì yǒu è ér bù bì shǒu kǒng yuē ér bù èr xī nǎi yóu dé ér wú lěi
物有欲而不居兮，亦有恶而不避，守孔约而不贰兮，乃𬨎德而无累。
sān rén shū ér yī zhì xī yí huì chuǎn ér qí shēng
三仁殊而一致兮，夷、惠舛而齐声。
mù yǎn xī yǐ fán wèi xī shēn zhòng jiǎn yǐ cún jīng
木偃息以蕃魏兮，申重茧以存荆。
jì fén gōng yǐ wèi shàng xī hào yí zhì ér fú yíng
纪焚躬以卫上兮，晧颐志而弗营。
hóu cǎo mù zhī qū bié xī gǒu néng shí ér bì róng
侯草木之区别兮，苟能实而必荣。
yào mò shì ér bù xiǔ xī nǎi xiān mín zhī suǒ chéng
要没世而不朽兮，乃先民之所程。
guān tiān wǎng zhī hóng fù xī shí fěi chén ér xiāng shùn mó xiān shèng zhī dà yáo xī yì lín dé ér zhù xìn
观天罔之纮覆兮，实棐谌而相顺，谟先圣之大繇兮，亦邻德而助信。
yú sháo měi ér yí fèng xī kǒng wàng wèi yú qiān zǎi
虞《韶》美而仪凤兮，孔忘味于千载。
sù wén xìn ér dǐ lín xī hàn bīn zuò yú yì dài
素文信而底麟兮，汉宾祚于异代。
jīng tōng líng ér gǎn wù xī shén dòng qì ér rù wēi
精通灵而感物兮，神动气而入微。
yǎng yóu dì ér yuán hào xī li hǔ fā ér shí kāi
养游睇而猿号兮，李虎发而石开。
fēi jīng chéng qí yān tōng xī gǒu wú shí qí shú xìn
非精诚其焉通兮，苟无实其孰信！
cāo mò jì yóu bì rán xī shěn chén gōng yú dào zhēn
操末技犹必然兮，矧湛躬于道真！
dēng kǒng hào ér shàng xià xī wěi qún lóng zhī suǒ jīng cháo zhēn guàn ér xī huà xī yóu xuān yǐ ér yí xíng ruò yìn péng ér xié lǎo xī su lái zhé yǐ tōng qíng
登孔、颢而上下兮，纬群龙之所经，朝贞观而夕化兮，犹喧已而遗形，若胤彭而偕老兮，诉来哲以通情。
luàn yuē tiān zào cǎo mèi lì xìng mìng xī fù xīn hóng dào wéi xián shèng xī
乱曰：“天造草昧，立性命兮，复心弘道，惟贤圣兮。
hún yuán yùn wù liú bù chǔ xī bǎo shēn yí míng mín zhī biǎo xī
浑元运物，流不处兮，保身遗名，民之表兮。
shě shēng qǔ yì yì dào yòng xī yōu shāng yāo wù tiǎn mò tòng xī
舍生取谊，亦道用兮，忧伤夭物，忝莫痛兮！
hào ěr tài sù hé yū sè xī
昊尔太素，曷渝色兮？
shàng yuè qí jǐ lún shén chéng xī
尚粤其几，沦神城兮！
yǒng píng zhōng wèi láng diǎn xiào mì shū zhuān dǔ zhì yú bó xué yǐ zhù shù wèi yè
永平中为郎，典校秘书，专笃志于博学，以著述为业。
huò jī yǐ wú gōng yòu gǎn dōng fāng shuò yáng xióng zì yù yǐ bù zāo sū zhāng fàn cài zhī shí céng bù zhé zhī yǐ zhèng dào míng jūn zi zhī suǒ shǒu gù liáo fù yīng yān
或讥以无功，又感东方朔、扬雄自谕以不遭苏、张、范、蔡之时，曾不折之以正道，明君子之所守，故聊复应焉。
qí cí yuē
原文写道：
bīn xì zhǔ rén yuē gài wén shèng rén yǒu yí dìng zhī lùn liè shì yǒu bù yì zhī fēn yì yún míng ér yǐ yǐ
宾戏主人曰：“盖闻圣人有一定之论，列士有不易之分，亦云名而已矣。
gù tài shàng yǒu lì dé qí cì yǒu lì gōng
故太上有立德，其次有立功。
fu dé bù dé hòu shēn ér tè shèng gōng bù dé bèi shí ér dú zhāng shì yǐ shèng zhé zhī zhì xī xī huáng huáng kǒng xí bù ài mò tū bù qián
夫德不得后身而特盛，功不得背时而独章，是以圣哲之治，栖栖皇皇，孔席不暧，墨突不黔。
yóu cǐ yán zhī qǔ shě zhě xī rén zhī shàng wu zhù zuò zhě qián liè zhī yú shì ěr
由此言之，取舍者昔人之上务，著作者前列之余事耳。
jīn wú zǐ xìng yóu dì wáng zhī shì gōng dài miǎn zhī fú fú yīng huá chén dào dé mǎn lóng hǔ zhī wén jiù yǐ
今吾子幸游帝王之世，躬带冕之服，浮英华，湛道德，矕龙虎之文，旧矣。
zú bù néng shū shǒu wěi fèn yì lín zhèn bá wū tú kuà téng fēng yún shǐ jiàn zhī zhě jǐng hài wén zhī zhě xiǎng zhèn
卒不能摅首尾，奋翼鳞，振拔洿涂，跨腾风云，使见之者景骇，闻之者响震。
tú lè zhěn jīng jí shū yū tǐ héng mén shàng wú suǒ dì xià wú suǒ gēn
徒乐枕经籍书，纡体衡门，上无所蒂，下无所根。
dú shū yì hu yǔ zhòu zhī wài ruì sī yú háo máng zhī nèi qián shén mò jì héng yǐ nián suì
独摅意乎宇宙之外，锐思于豪芒之内，潜神默记，恒以年岁。
rán ér qì bù gǔ yú dāng yǐ yòng bù xiào yú yī shì suī chí biàn rú tāo bō chī zǎo rú chūn huā yóu wú yì yú diàn zuì
然而器不贾于当已，用不效于一世，虽驰辩如涛波，摛藻如春华，犹无益于殿最。
yì zhě qiě yùn zhāo xī zhī cè dìng hé huì zhī jì shǐ cún yǒu xiǎn hào wáng yǒu měi shì bù yì yōu hu
意者，且运朝夕之策，定合会之计，使存有显号，亡有美谥，不亦优乎？
zhǔ rén yōu ěr ér xiào yuē ruò bīn zhī yán sī suǒ wèi jiàn shì lì zhī huá àn dào dé zhī shí shǒu tū ào zhī yíng zhú wèi yǎng tiān tíng ér dǔ bái rì yě
主人逌尔而笑曰：“若宾之言，斯所谓见势利之华，暗道德之实，守突奥之荧烛，未仰天庭而睹白日也。
nǎng zhě wáng tú wú huì zhōu shī qí yù hòu bó fāng guǐ zhàn guó héng wù yú shì qī xióng xiāo kàn fēn liè zhū xià lóng zhàn ér hǔ zhēng
曩者王涂芜秽，周失其御，侯伯方轨，战国横骛，于是七雄虓阚，分裂诸夏，龙战而虎争。
yóu shuì zhī tú fēng yáng diàn jī bìng qǐ ér jiù zhī qí yú biāo fēi jǐng fù yù zhá qí jiān zhě gài bù kě shèng zài dāng cǐ zhī shí nuò xiǔ mó dùn qiān dāo jiē néng yī duàn shì gù lǔ lián fēi yī shǐ ér jué qiān jīn yú qīng yǐ gù miǎn ér juān xiāng yìn yě
游说之徒，风扬电激，并起而救之，其余猋飞景附，煜霅其间者，盖不可胜载，当此之时，搦朽摩钝，铅刀皆能一断，是故鲁连飞一矢而蹶千金，虞卿以顾眄而捐相印也。
fu jiū fā tóu qū gǎn ěr zhī shēng hé zhī lǜ dù yín wā ér bù kě tīng zhě fēi sháo xià zhī lè yě
夫啾发投曲，感耳之声，合之律度，淫蛙而不可听者，非《韶》、《夏》之乐也；
yīn shì hé biàn ǒu shí zhī huì fēng yí sú yì guāi wǔ ér bù kě tōng zhě fēi jūn zǐ zhī fǎ yě
因势合变，偶时之会，风移俗易，乖忤而不可通者，非君子之法也。
jí zhì cóng rén hé zhī
及至从人合之，
héng rén sàn zhī
衡人散之，
wáng mìng piào shuō
亡命漂说，
jī lǚ chěng cí
羁旅骋辞，
shāng yāng xié sān shù yǐ zuān xiào gōng
商鞅挟三术以钻孝公，
lǐ sī fèn shí wù ér yào shǐ huáng
李斯奋时务而要始皇，
bǐ jiē niè fēng yún zhī huì
彼皆蹑风云之会，
lǚ diān pèi zhī shì
履颠沛之势，
jù jiào chéng yá yǐ qiú yī rì zhī fù guì
据徼乘邪以求一日之富贵，
cháo wèi róng huá
朝为荣华，
xī ér jiāo cuì
夕而焦瘁，
fú bù yíng zì
福不盈眦，
huò yì yú shì
祸溢于世，
xiōng rén qiě yǐ zì huǐ
凶人且以自悔，
kuàng jí shì ér shì lài hu
况吉士而是赖乎！
qiě gōng bù kě yǐ xū chéng míng bù kě yǐ wěi lì hán shè biàn yǐ jiào jūn lǚ xíng zhà yǐ jiǎ guó
且功不可以虚成，名不可以伪立，韩设辩以徼君，吕行诈以贾国。
shuō nán jì qiú qí shēn nǎi qiú
《说难》既酋，其身乃囚；
qín huò jì guì jué zōng yì suì
秦货既贵，厥宗亦隧。
shì gù zhòng ní kàng fú yún zhī zhì mèng kē yǎng hào rán zhī qì bǐ qǐ lè wèi yū kuò zāi
是故仲尼抗浮云之志，孟轲养浩然之气，彼岂乐为迂阔哉？
dào bù kě yǐ èr yě
道不可以贰也。
fāng jīn dà hàn sǎ sǎo qún huì yí xiǎn shān huāng kuò dì hóng huī huáng gāng jī lóng yú xī nóng guī guǎng yú huáng táng
方今大汉洒扫群秽，夷险芟荒，廓帝纮，恢皇纲，基隆于羲、农，规广于黄、唐；
qí jūn tiān xià yě yán zhī rú rì wēi zhī rú shén hán zhī rú hǎi yǎng zhī rú chūn
其君天下也，炎之如日，威之如神，函之如海，养之如春。
shì yǐ liù hé zhī nèi mò bù tóng yuán gòng liú mù yù xuán dé bǐng yǎng tài hé zhī fù yè zhuó pì yóu cǎo mù zhī zhí shān lín niǎo yú zhī yù chuān zé de qì zhě fán zī shī shí zhě líng luò cān tiān de ér shī huà qǐ yún rén shì zhī hòu bó zāi
是以六合之内，莫不同原共流，沐浴玄德，禀仰太和，枝附叶著，譬犹草木之殖山林，鸟鱼之毓川泽，得气者蕃滋，失时者苓落，参天地而施化，岂云人事之厚薄哉？
jīn zi chù huáng shì ér lùn zhàn guó yào suǒ wén ér yí suǒ dí yù cóng máo dūn ér dù gāo hu tài shān huái guǐ làn ér cè shēn hu zhòng yuān yì wèi zhì yě
今子处皇世而论战国，耀所闻而疑所觌，欲从旄敦而度高乎泰山，怀氿滥而测深乎重渊，亦未至也。
bīn yuē ruò fú yāng sī zhī lún shuāi zhōu zhī xiōng rén jì wén mìng yǐ
宾曰：“若夫鞅、斯之伦，衰周之凶人，既闻命矣。
gǎn wèn shàng gǔ zhī shì chǔ shēn háng dào fǔ shì chéng míng kě shù yú hòu zhě mò ér yǐ hu
敢问上古之士，处身行道，辅世成名，可述于后者，默而已乎？
zhǔ rén yuē hé wéi qí rán yě
主人曰：“何为其然也！
xī jiù yáo mó yú jī zǐ fǎng zhōu yán tōng dì wáng móu hé shèng shén
昔咎繇谟虞，箕子访周，言通帝王，谋合圣神；
yīn shuō mèng fā yú fù yán zhōu wàng zhào dòng yú wèi bīn qí nìng jī shēng yú kāng qú hàn liáng shòu shū yú pī yí jiē sì mìng ér shén jiāo fěi cí yán zhī suǒ xìn gù néng jiàn bì rán zhī cè zhǎn wú qióng zhī xūn yě
殷说梦发于傅岩，周望兆动于渭滨，齐宁激声于康衢，汉良受书于邳沂，皆俟命而神交，匪词言之所信，故能建必然之策，展无穷之勋也。
jìn zhě lù zi yōu yóu xīn yǔ yǐ xìng
近者陆子优由，《新语》以兴；
dǒng shēng xià wéi fā zǎo rú lín
董生下帷，发藻儒林；
liú xiàng huái jí biàn zhāng jiù wén
刘向怀籍，辩章旧闻；
yáng xióng tán sī fǎ yán dà xuán jiē jí shí jūn zhī mén wéi jiū xiān shèng zhī hú ào pó suō hu shù yì zhī chǎng xiū xī hu piān jí zhī yòu yǐ quán qí zhì ér fā qí wén yòng nà hu shèng suǒ liè bǐng yú hòu rén sī fēi qí yà yǔ
扬雄覃思，《法言》、《大玄》：皆及时君之门闱，究先圣之壶奥，婆娑乎术艺之场，休息乎篇籍之囿，以全其质而发其文，用纳乎圣所，列炳于后人，斯非其亚与！
ruò nǎi yí kàng xíng yú shǒu yáng huì jiàng zhì yú rǔ shì yán dān lè yú dān piáo kǒng zhōng piān yú xī shòu shēng yíng sāi yú tiān yuān zhēn wú tú zhī shī biǎo yě
若乃夷抗行于首阳，惠降志于辱仕，颜耽乐于箪瓢，孔终篇于西狩，声盈塞于天渊，真吾徒之师表也。
qiě wú wén zhī yī yīn yī yáng tiān dì zhī fāng
且吾闻之：一阴一阳，天地之方；
nǎi wén nǎi zhì wáng dào zhī nà
乃文乃质，王道之纳；
yǒu tóng yǒu yì shèng zhé zhī cháng
有同有异，圣哲之常。
gù yuē shèn xiū suǒ zhì shǒu ěr tiān fú wěi mìng gòng jǐ wèi dào zhī yú shén zhī tīng zhī míng qí shě zhū
故曰“慎修所志，守尔天符，委命共己，味道之腴，神之听之，名其舍诸！
bīn yòu bù wén hé shì zhī bì yùn yú jīng shí suí hóu zhī zhū cáng yú bàng gé hu
宾又不闻和氏之璧韫于荆石，随侯之珠藏于蚌蛤乎？
lì shì mò shì bù zhī qí jiāng hán jǐng yào tǔ yīng jīng kuàng qiān zǎi ér liú yè guāng yě
历世莫视，不知其将含景耀，吐英精，旷千载而流夜光也。
yìng lóng qián yú huáng wū yú yuán xiè zhī bù dǔ qí néng fèn líng dé hé fēng yún chāo hū huāng ér jù hào cāng yě
应龙潜于潢污，鱼鼋媟之，不睹其能奋灵德，合风云，超忽荒，而躆颢苍也。
gù fū ní pán ér tiān fēi zhě yìng lóng zhī shén yě
故夫泥蟠而天飞者，应龙之神也；
xiān jiàn ér hòu guì zhě hé suí zhī zhēn yě
先贱而后贵者，和、随之珍也；
shí àn ér jiǔ zhāng zhě jūn zǐ zhī zhēn yě
时暗而久章者，君子之真也。
ruò nǎi yá kuàng qīng ěr yú guǎn xián lí lóu miǎo mù yú háo fēn
若乃牙、旷清耳于管弦，离娄眇目于豪分；
féng méng jué jì yú hú shǐ bān shū què qiǎo yú fǔ jīn
逢蒙绝技于弧矢，班输榷巧于斧斤；
liáng lè yì néng yú xiāng yù wū huò kàng lì yú qiān jūn
良乐轶能于相驭，乌获抗力于千钧；
hé que fā jīng yú zhēn shí yán sāng xīn jì yú wú yín
和、鹊发精于针石，研、桑心计于无垠。
pū yì bù rèn cè jì yú bǐ liè gù mì ěr zì yú yú sī wén
仆亦不任厕技于彼列，故密尔自娱于斯文。