chén shèng zì shè yáng chéng rén
陈胜字涉,阳城人。
wú guǎng zì shū yáng jiǎ rén yě
吴广,字叔,阳夏人也。
shèng shǎo shí cháng yú rén yōng gēng
胜少时,尝与人佣耕。
chuò gēng zhī lǒng shàng chàng rán shén jiǔ yuē gǒu fù guì wú xiāng wàng
辍耕之垄上,怅然甚久,曰:“苟富贵,无相忘!
yòng zhě xiào ér yīng yuē ruò wéi yōng gēng hé fù guì yě
”佣者笑而应曰:“若为佣耕,何富贵也?
shèng tài xī yuē jiē hū yàn què ān zhī hóng hú zhī zhì zāi
”胜太息曰:“嗟乎,燕雀安知鸿鹄之志哉!
qín èr shì yuán nián qiū qī yuè fā lǘ zuǒ shù yú yáng jiǔ bǎi rén shèng guǎng jiē wèi tún zhǎng
秦二世元年秋七月,发闾左戍渔阳九百人,胜、广皆为屯长。
xíng zhì qí dà zé xiāng huì tiān dà yǔ dào bù tōng dù yǐ shī qī
行至蕲大泽乡,会天大雨,道不通,度已失期。
shī qī fǎ zhǎn shèng guǎng nǎi móu yuē jīn wáng yì sǐ jǔ dà jì yì sǐ děng sǐ sǐ guó kě hu
失期法斩,胜、广乃谋曰:“今亡亦死,举大计亦死,等死,死国可乎?
shèng yuē tiān xià kǔ qín jiǔ yǐ
”胜曰:“天下苦秦久矣。
wú wén èr shì shǎo zǐ bù dàng lì dāng lì zhě nǎi gōng zi fú sū
吾闻二世,少子,不当立,当立者乃公子扶苏。
fú sū yǐ shù jiàn gù bù dé lì shàng shǐ wài jiàng bīng
扶苏以多次劝谏的缘故不能立为太子,始皇帝派他到外地领兵。
jīn huò wén wú zuì èr shì shā zhī
现在有人听说他没有罪过,秦二世却把他杀了。
bǎi xìng duō wén qí xián wèi zhī qí sǐ
百姓多闻其贤,未知其死。
xiàng yàn wèi chu jiāng shù yǒu gōng ài shì zú chu rén lián zhī
项燕是楚国的将领,多次立下战功,爱护士兵,楚国人都爱戴他。
huò yǐ wéi zài
或以为在。
jīn chéng yǐ wú zhòng wèi tiān xià chàng yi duō yìng zhě
今诚以吾众为天下倡,宜多应者。
guǎng yǐ wéi rán
”广以为然。
nǎi xíng bǔ
于是就去占卜。
bǔ zhě zhī qí zhǐ yì yuē zú xià shì jiē chéng yǒu gōng
占卜的人知道他们的意图,说:“你们的事都能成功,能建立功业。
rán zú xià bo zhī guǐ hu
不过你们还是向鬼神卜问一下吧!”
shèng guǎng xǐ niàn guǐ yuē cǐ jiào wǒ xiān wēi zhòng ěr
”胜、广喜,念鬼,曰:“此教我先威众耳。
nǎi dān shū bó yuē chén shèng wáng zhì rén suǒ zēng yú fù zhōng
于是用朱砂在绸子上写了“陈胜王”三个字,塞进别人捕到的鱼的肚子里。
zú mǎi yú xiǎng shí de shū yǐ guài zhī yǐ
卒买鱼享食,得书,已怪之矣。
yòu jiān lìng guǎng zhī cì suǒ páng cóng cí zhōng yè gòu huǒ hú míng hū yuē dà chu xìng chén shèng wáng
又间令广之次所旁丛祠中,夜构火,狐鸣呼曰:“大楚兴,陈胜王。
zú jiē yè jīng kǒng
”卒皆夜惊恐。
dàn rì cù zhòng wǎng wǎng zhǐ mù shèng guǎng
旦日,卒中往往指目胜、广。
shèng guǎng sù ài rén shì zú duō wèi yòng
胜、广素爱人,士卒多为用。
jiàng wèi zuì guǎng gù shù yán yù wáng fèn wèi lìng rǔ zhī yǐ jī nù qí zhòng
将尉醉,广故数言欲亡,忿尉,令辱之,以激怒其众。
wèi guǒ chī guǎng
军官果然用竹板打吴广。
wèi jiàn tǐng guǎng qǐ duó ér shā wèi
尉剑挺,广起夺而杀尉。
shèng zuǒ zhī bìng shā liǎng wèi
胜佐之,并杀两尉。
zhào lìng tú shǔ yuē gōng děng yù yǔ jiē yǐ shī qī dāng zhǎn
召令徒属曰:“公等遇雨,皆已失期,当斩。
jiè dì lìng wú zhǎn ér shù sǐ zhě gù shén liù qī
藉弟令毋斩,而戍死者固什六七。
qiě zhuàng shì bù sǐ zé yǐ sǐ zé jǔ dà míng ěr
且壮士不死则已,死则举大名耳。
hòu wáng jiàng xiàng níng yǒu zhǒng hu
侯王将相,宁有种乎!
tú shǔ jiē yuē jìng shòu lìng
”徒属皆曰:“敬受令。
nǎi zhà chēng gōng zǐ fú sū xiàng yàn cóng mín wàng yě
”乃诈称公子扶苏、项燕,从民望也。
tǎn yòu chēng dà chu
他们露出右臂作为标志,号称大楚。
wèi tán ér méng jì yǐ wèi shǒu
筑起高台来宣誓结盟,用军官的头来祭天。
shèng zì lì wèi jiāng jūn guǎng wéi dū wèi
胜自立为将军,广为都尉。
gōng dà zé xiāng bá zhī
攻打大泽乡,攻占了它。
shōu bīng ér gōng qí qí xià
收兵而攻蕲,蕲下。
nǎi lìng fú lí rén gé yīng jiàng bīng xùn qí yǐ dōng gōng zhì cuó kǔ zhè qiáo jiē xià zhī
于是命令符离人葛婴带兵攻取蕲县以东地区,攻打铚、酂、苦、柘、谯等地,都攻下了。
xíng shōu bīng bǐ zhì chén bīng chē liù qī bǎi chéng qí qiān yú zú shù wàn rén
行收兵,比至陈,兵车六七百乘,骑千余,卒数万人。
gōng chén chén shǒu lìng jiē bù zài dú shǒu chéng yǔ zhàn qiáo mén zhōng
攻打陈县时,陈县的郡守和县令都不在,只有守丞带兵在城门洞里抵抗。
bù shèng shǒu chéng sǐ
不胜,守丞死。
nǎi rù jù chén
乃入据陈。
shù rì hào zhào sān lǎo háo jié kuài jì shì
数日,号召三老豪桀会计事。
jiē yuē jiāng jūn shēn bèi jiān zhí ruì fá wú dào zhū bào qín fù lì chu zhī shè jì gōng yi wèi wáng
皆曰:“将军身被坚执锐,伐无道,诛暴秦,复立楚之社稷,功宜为王。
shèng nǎi lì wèi wáng hào zhāng chǔ
”胜乃立为王,号张楚。
yú shì zhū jùn xiàn kǔ qín lì bào jiē shā qí zhǎng lì jiāng yǐ yīng shèng
于是诸郡县苦秦吏暴,皆杀其长吏,将以应胜。
nǎi yǐ guǎng wéi jiǎ wáng jiān zhū jiāng yǐ xī jī xíng yáng
乃以广为假王,监诸将以西击荥阳。
lìng chén rén wǔ chén zhāng ěr chén yú xùn zhào rǔ yīn rén shān zōng xùn jiǔ jiāng jùn
令陈人武臣、张耳、陈馀徇赵,汝阴人邓宗徇九江郡。
dāng cǐ shí chu bīng shù qiān rén wéi jù zhě bù kě shèng shǔ
在这个时候,楚地数千人聚集的起义军数不胜数。
gé yīng zhì dōng chéng lì xiāng qiáng wèi chǔ wáng
葛婴到达东城,立襄强为楚王。
hòu wén shèng yǐ lì yīn shā xiāng qiáng hái bào
后闻胜已立,因杀襄强,还报。
zhì chén shèng shā yīng lìng wèi rén zhōu shì běi xùn wèi de
至陈,胜杀婴,令魏人周市北徇魏地。
guǎng wéi xíng yáng li yóu wèi sān chuān shǒu shǒu xíng yáng guǎng bù néng xià
广围荥阳,李由为三川守守荥阳,广不能下。
shèng zhēng guó zhī háo jié yǔ jì yǐ shàng cài rén fáng jūn cài cì wéi shàng zhù guó
胜征国之豪桀与计,以上蔡人房君蔡赐为上柱国。
zhōu wén chén xián rén yě cháng wèi xiàng yàn jūn shì rì shì chūn shēn jūn zì yán xí bīng
周文,陈贤人也,尝为项燕军视日,事春申君,自言习兵。
shèng yǔ zhī jiāng jūn yìn xi jī qín
胜与之将军印,西击秦。
xíng shōu bīng zhì guān chē qiān shèng zú shí wàn zhì xì jūn yān
行收兵至关,车千乘,卒十万,至戏,军焉。
qín lìng shào fǔ zhāng hán miǎn lí shān tú rén nú chǎn zǐ xī fā yǐ jī chu jūn dà bài zhī
秦令少府章邯免骊山徒,人奴产子,悉发以击楚军,大败之。
zhōu wén zǒu chū guān zhǐ zhūn cáo yáng
周文走出关,止屯曹阳。
èr yuè yú zhāng hán zhuī bài zhī fù zǒu miǎn chí
二月余,章邯追败之,复走黾池。
shí yú rì zhāng hán jī dà pò zhī
十余日,章邯击,大破之。
zhōu wén zì jǐng jūn suì bù zhàn
周文自杀,军队于是不再作战。
wǔ chén zhì hán dān zì lì wèi zhào wáng chén yú wèi dà jiàng jūn zhāng ěr zhào sāo wèi zuǒ yòu chéng xiàng
武臣至邯郸,自立为赵王,陈馀为大将军,张耳、召骚为左右丞相。
shèng nù bǔ xì wǔ chén děng jiā shì yù zhū zhī
胜怒,捕系武臣等家室,欲诛之。
zhù guó yuē qín wèi wáng ér zhū zhào wáng jiàng xiàng jiā shǔ cǐ shēng yī qín bù rú yīn lì zhī
柱国曰:“秦未亡而诛赵王将相家属,此生一秦,不如因立之。
shèng nǎi qiǎn shǐ zhě hè zhào ér xǐ xì wǔ chén děng jiā shǔ gōng zhōng
”胜乃遣使者贺赵,而徙系武臣等家属宫中。
ér fēng zhāng ěr zǐ áo wèi chéng dū jūn qù zhào bīng jí rù guān
而封张耳子敖为成都君,趣赵兵亟入关。
zhào wáng jiàng xiàng xiāng yǔ móu yuē wáng wáng zhào fēi chu yì yě
赵王和他的将相们商议说:“大王在赵地称王,并不是楚国的本意。
chu yǐ zhū qín bì jiā bīng yú zhào
楚已诛秦,必加兵于赵。
jì mò rú wú xi bīng shǐ shǐ běi xùn yàn de yǐ zì guǎng
计莫如毋西兵,使使北徇燕地以自广。
zhào nán jù dà hé běi yǒu yàn dài chu suī shèng qín bù gǎn zhì zhào ruò bù shèng qín bì zhòng zhào
赵南据大河,北有燕、代,楚虽胜秦,不敢制赵,若不胜秦,必重赵。
zhào chéng qín chu zhī bì kě yǐ dé zhì yú tiān xià
赵承秦、楚之敝,可以得志于天下。
zhào wáng yǐ wéi rán yīn bù xi bīng ér qiǎn gù shàng gǔ zú shǐ hán guǎng jiàng bīng běi xùn yàn
”赵王以为然,因不西兵,而遣故上谷卒史韩广将兵北徇燕。
yàn de guì rén háo jié wèi hán guǎng yuē chu zhào jiē yǐ lì wáng
燕地贵人豪桀谓韩广曰:“楚、赵皆已立王。
yàn suī xiǎo yì wàn shèng zhī guó yě yuàn jiāng jūn lì wèi wáng
燕虽小,亦万乘之国也,愿将军立为王。
hán guǎng yuē guǎng mǔ zài zhào bù kě
”韩广说:“我的母亲在赵国,不能这样做。
yàn rén yuē zhào fāng xi yōu qín nán yōu chu qí lì bù néng jìn wǒ
”燕人说:“赵国正西面担心秦国,南面担心楚国,它的力量不足以阻止我们。
qiě yǐ chu zhī qiáng bù gǎn hài zhào wáng jiàng xiàng zhī jiā jīn zhào dú ān gǎn hài jiāng jūn jiā hu
且以楚之强,不敢害赵王将相之家,今赵独安敢害将军家乎?
hán guǎng yǐ wéi rán nǎi zì lì wèi yàn wáng
”韩广觉得有道理,于是自立为燕王。
jū shù yuè zhào fèng yàn wáng mǔ jiā shǔ guī zhī
过了几个月,赵国把燕王韩广的母亲和家属送还给他。
shì shí zhū jiāng xùn dì zhě bù kě shèng shǔ
是时,诸将徇地者不可胜数。
zhōu shì běi zhì dí dí rén tián dān shā dí lìng zì lì wèi qí wáng
周市北至狄,狄人田儋杀狄令,自立为齐王。
fǎn jī zhōu shì
反击周市。
shì jūn sàn hái zhì wèi de lì wèi hòu gù níng líng jūn jiù wèi wèi wáng
市军散,还至魏地,立魏后故宁陵君咎为魏王。
jiù zài shèng suǒ bù dé zhī wèi
咎在胜所,不得之魏。
wèi de yǐ dìng
魏地已定。
yù lì zhōu shì wèi wáng shì bù kěn
欲立周市为王,市不肯。
shǐ zhě wǔ fǎn shèng nǎi lì níng líng jūn wèi wèi wáng qiǎn zhī guó
使者五反,胜乃立宁陵君为魏王,遣之国。
zhōu shì wèi xiāng
周市为相。
jiāng jūn tián zāng děng xiāng yǔ móu yuē zhōu zhāng jūn yǐ pò qín bīng qiě zhì wǒ shǒu xíng yáng chéng bù néng xià qín jūn zhì bì dà bài
将军田臧等相与谋曰:“周章军已破,秦兵且至,我守荥阳城不能下,秦军至,必大败。
bù rú shǎo qiǎn bīng zú yǐ shǒu xíng yáng xī jīng bīng yíng qín jūn
不如少遣兵,足以守荥阳,悉精兵迎秦军。
jīn jiǎ wáng jiāo bù zhī bīng quán bù kě yǔ jì fēi zhū zhī shì kǒng bài
如今假王吴广骄傲自大,不懂用兵权谋,不能和他商议大事,如果不杀了他,恐怕事情会失败。
yīn xiāng yǔ jiáo chén wáng lìng yǐ zhū wú guǎng xiàn qí shǒu yú shèng
”因相与矫陈王令以诛吴广,献其首于胜。
shèng shǐ cì tián zāng chu lìng yǐn yìn shǐ wéi shàng jiāng
胜使赐田臧楚令尹印,使为上将。
tián zāng nǎi shǐ zhū jiāng li guī děng shǒu xíng yáng chéng zì yǐ jīng bīng xi yíng qín jūn yú áo cāng
田臧乃使诸将李归等守荥阳城,自以精兵西迎秦军于敖仓。
yǔ zhàn tián zāng sǐ jūn pò
与秦军交战,田臧战死,军队溃败。
zhāng hán jìn jī li guī děng xíng yáng xià pò zhī li guī sǐ
章邯进击李归等荥阳下,破之,李归死。
yáng chéng rén shān shuō jiàng bīng jū tán zhāng hán bié jiāng jī pò zhī shān shuō zǒu chén
阳城人邓说将兵居郯,章邯别将击破之,邓说走陈。
zhì rén wǔ féng jiàng bīng jū xǔ zhāng hán jī pò zhī
铚人五逢将兵居许,章邯击破之。
wǔ féng yì zǒu chén
五逢亦走陈。
shèng zhū shān shuō
胜诛邓说。
shèng chū lì shí shui líng rén qín jiā zhì rén dǒng xiè fú lí rén zhū jī shí qǔ lǜ rén zhèng bù xú rén dīng jí děng jiē tè qǐ jiàng bīng wéi dōng hǎi shǒu yú tán
胜初立时,氵夌人秦嘉、铚人董𫄬、符离人朱鸡石、取虑人郑布、徐人丁疾等皆特起,将兵围东海守于郯。
shèng wén nǎi shǐ wǔ píng jūn pàn wèi jiāng jūn jiān tán xià jūn
胜闻,乃使武平君畔为将军,监郯下军。
qín jiā zì lì wèi dà sī mǎ è shǔ rén gào jūn lì yuē wǔ píng jūn nián shào bù zhī bīng shì wù tīng
秦嘉自立为大司马,恶属人,告军吏曰:“武平君年少,不知兵事,勿听。
yīn jiáo yǐ wáng mìng shā wǔ píng jūn pàn
”于是假传陈王的命令杀了武平君畔。
zhāng hán yǐ pò wǔ féng jī chén zhù guó fáng jūn sǐ
章邯已破五逢,击陈,柱国房君死。
zhāng hán yòu jìn jī chén xi zhāng hè jūn
章邯又进击陈西张贺军。
shèng chū lín zhàn jūn pò zhāng hè sǐ
胜出临战,军破,张贺死。
là yuè shèng zhī rǔ yīn hái zhì xià chéng fù qí yù zhuāng gǔ shā shèng yǐ jiàng qín
腊月,胜之汝阴,还至下城父,其御庄贾杀胜以降秦。
zàng dàng shì yuē yǐn wáng
葬砀,谥曰隐王。
shèng gù juān rén jiāng jūn lǚ chén wèi cāng tóu jūn qǐ xīn yáng gōng chén xià zhī shā zhuāng gǔ fù yǐ chén wèi chu
胜故涓人将军吕臣为苍头军,起新阳,攻陈,下之,杀庄贾,复以陈为楚。
chū shèng lìng zhì rén sòng liú jiàng bīng dìng nán yáng rù wǔ guān
初,胜令铚人宋留将兵定南阳,入武关。
liú yǐ xùn nán yáng wén shèng sǐ nán yáng fù wèi qín
留已徇南阳,闻胜死,南阳复为秦。
sòng liú bù néng rù wǔ guān nǎi dōng zhì xīn cài yù qín jūn sòng liú yǐ jūn jiàng qín
宋留无法进入武关,于是向东到了新蔡,遇到秦军,宋留率军投降了秦军。
qín chuán liú zhì xián yáng chē liè liú yǐ xùn
秦军把宋留押送到咸阳,将他车裂示众。
qín jiā děng wén shèng jūn bài nǎi lì jǐng jū wèi chǔ wáng yǐn bīng zhī fāng yú yù jī qín jūn jì yīn xià
秦嘉等闻胜军败,乃立景驹为楚王,引兵之方舆,欲击秦军济阴下。
shǐ gōng sūn qìng shǐ qí wáng yù yǔ bìng lì jù jìn
派公孙庆出使齐王,想联合齐军一起进军。
qí wáng yuē chén wáng zhàn bài wèi zhī qí sǐ shēng chu ān dé bù qǐng ér lì wáng
齐王曰:“陈王战败,未知其死生,楚安得不请而立王?
gōng sūn qìng yuē qí bù qǐng chu ér lì wáng chu hé gù qǐng qí ér lì wáng
”公孙庆说:“齐国不请示楚国就自立为王,楚国为什么要请示齐国才能立王!
qiě chu shǒu shì dāng lìng yú tiān xià
况且楚国首先起事,应当号令天下。
tián dān shā gōng sūn qìng
”田儋杀了公孙庆。
qín zuǒ yòu xiào fù gōng chén xià zhī
秦军左右校尉再次进攻陈县,攻占了它。
lǚ jiāng jūn zǒu jiào bīng fù jù yǔ fān dào yīng bù xiāng yù gōng jī qín zuǒ yòu xiào pò zhī qīng bō fù yǐ chén wèi chu
吕将军走,徼兵复聚,与番盗英布相遇,攻击秦左右校,破之青波,复以陈为楚。
huì xiàng liáng lì huái wáng sūn xīn wèi chǔ wáng
这时项梁拥立楚怀王的孙子熊心为楚王。
chén shèng wáng fán liù yuè
陈胜称王总共六个月。
chū wèi wáng qí gù rén cháng yǔ yōng gēng zhě wén zhī nǎi zhī chén kòu gōng mén yuē wú yù jiàn shè
初为王,其故人尝与佣耕者闻之,乃之陈,叩宫门曰:“吾欲见涉。
gōng mén lìng yù fù zhī
”宫门守卫想把他绑起来。
zì biàn shù nǎi zhì bù kěn wèi tōng
他反复解释,才被放开,但守卫不肯替他通报。
shèng chū zhē dào ér hū shè
等陈王出门时,他拦路高喊陈涉的名字。
nǎi zhào jiàn zài yǔ guī
乃召见,载与归。
rù gōng jiàn diàn wū wéi zhàng kè yuē huǒ shè zhī wèi wáng chén chén zhě
入宫,见殿屋帷帐,客曰:“伙,涉之为王沈沈者!
chu rén wèi duō wèi huǒ gù tiān xià chuán zhī huǒ shè wèi wáng yóu chén shè shǐ
”楚人谓多为伙,故天下传之“伙涉为王”,由陈涉始。
kè chū rù yù yì fā shū yán shèng gù qíng
客出入愈益发舒,言胜故情。
huò yán kè yú wú zhī zhuān wàng yán qīng wēi
或言“客愚无知,专妄言,轻威”。
shèng zhǎn zhī
胜斩之。
zhū gù rén jiē zì yǐn qù yóu shì wú qīn shèng zhě
诸故人皆自引去,由是无亲胜者。
yǐ zhū fáng wèi zhōng zhèng gù wǔ wèi sī guò zhǔ sī qún chén
以朱防为中正,故武为司过,主司群臣。
zhū jiāng xùn dì zhì lìng zhī bú shì zhě xì ér zuì zhī
诸将徇地,至,令之不是者,系而罪之。
yǐ kē chá wèi zhōng
以苛察为忠。
qí suǒ bù shàn zhě bù xià lì zhé zì zhì
其所不善者,不下吏,辄自治。
shèng xìn yòng zhī zhū jiāng yǐ gù bù qīn fù
胜信用之,诸将以故不亲附。
cǐ qí suǒ yǐ bài yě
此其所以败也。
shèng suī yǐ sǐ qí suǒ zhì qiǎn hòu wáng jiàng xiàng jìng wáng qín
胜虽已死,其所置遣侯王将相竟亡秦。
gāo zǔ shí wéi shèng zhì shǒu zhǒng yú dàng zhì jīn xuè shí
高祖时为胜置守冢于砀,至今血食。
wáng mǎng bài nǎi jué
王莽败,乃绝。
xiàng jí zì yǔ xià xiāng rén yě
项籍字羽,下相人也。
chū qǐ nián èr shí sì
初起,年二十四。
qí jì fù liáng liáng fù jí chu míng jiàng xiàng yàn zhě yě
其季父梁,梁父即楚名将项燕者也。
jiā shì chu jiāng fēng yú xiàng gù xìng xiàng shì
家世楚将,封于项,故姓项氏。
jí shǎo shí xué shū bù chéng qù
籍少时,学书不成,去;
xué jiàn yòu bù chéng qù
学剑又不成,去。
liáng nù zhī
梁怒之。
jí yuē shū zú jì xìng míng ér yǐ
籍曰:“书足记姓名而已。
jiàn yī rén dí bù zú xué xué wàn rén dí ěr
剑一人敌,不足学,学万人敌耳。
yú shì liáng qí qí yì nǎi jiào yǐ bīng fǎ
”于是梁奇其意,乃教以兵法。
jí dà xǐ lüè zhī qí yì yòu bù kěn jìng
籍大喜,略知其意,又不肯竟。
liáng cháng yǒu yuè yáng dǎi qǐng qí yù yuàn cáo jiù shū dǐ yuè yáng yù shǐ sī mǎ xīn yǐ gù shì jiē yǐ
梁尝有栎阳逮,请蕲狱掾曹咎书抵栎阳狱史司马欣,以故事皆已。
liáng cháng shā rén yǔ jí bì chóu wú zhōng
梁尝杀人,与籍避仇吴中。
wú zhōng xián shì dài fū jiē chū liáng xià
吴中贤士大夫皆出梁下。
měi yǒu dà yáo yì jí sàng liáng cháng zhǔ bàn yīn yǐ bīng fǎ bù lè bīn kè zǐ dì yǐ zhī qí néng
每有大繇役及丧,梁常主办,阴以兵法部勒宾客子弟,以知其能。
qín shǐ huáng dì dōng yóu kuài jī dù zhè jiāng liáng yǔ jí guān
秦始皇帝东游会稽,渡浙江,梁与籍观。
jí yuē bǐ kě qǔ ér dài yě
项羽说:“那个人可以取代他。”
liáng yǎn qí kǒu yuē wú wàng yán zú yǐ
”梁掩其口,曰:“无妄言,族矣!
liáng yǐ cǐ qí jí
项梁因此认为项羽与众不同。
jí zhǎng bā chǐ èr cùn lì gāng dǐng cái qì guò rén
籍长八尺二寸,力扛鼎,才气过人。
wú zhōng zǐ dì jiē dàn jí
吴中子弟皆惮籍。
qín èr shì yuán nián chén shèng qǐ
秦二世元年,陈胜起。
jiǔ yuè kuài jī jiǎ shǒu tōng sù xián liáng nǎi zhào yǔ jì shì
九月,会稽假守通素贤梁,乃召与计事。
liáng yuē fāng jīn jiāng xī jiē fǎn qín cǐ yì tiān wáng qín shí yě
梁曰:“方今江西皆反秦,此亦天亡秦时也。
xiān fā zhì rén hòu fā zhì yú rén
先发制人,后发制于人。
shǒu tàn yuē wén fū zǐ chu jiāng shì jiā wéi zú xià ěr
”守叹曰:“闻夫子楚将世家,唯足下耳!
liáng yuē wú yǒu jī shì huán chu wáng zài zé zhōng rén mò zhī qí chù dú jí zhī zhī
”梁曰:“吴有奇士桓楚,亡在泽中,人莫知其处,独籍知之。
liáng nǎi jiè jí chí jiàn jū wài shì
”梁乃戒籍持剑居外侍。
liáng fù rù yǔ shǒu yǔ yuē qǐng zhào jí shǐ shòu lìng zhào héng chu
梁复入,与守语曰:“请召籍,使受令召恒楚。
jí rù liáng xuàn jí yuē kě xíng yǐ
”籍入,梁眴籍曰:“可行矣!
jí suì bá jiàn jī zhǎn shǒu
”籍遂拔剑击斩守。
liáng chí shǒu tóu pèi qí yìn shòu
梁持守头,佩其印绶。
mén xià jīng rǎo jí suǒ jī shā shù shí bǎi rén
门下惊扰,籍所击杀数十百人。
fǔ zhōng jiē zhé fú mò gǎn fù qǐ
府中皆詟伏,莫敢复起。
liáng nǎi zhào gù rén suǒ zhī háo lì yù yǐ suǒ wéi suì jǔ wú zhōng bīng
梁乃召故人所知豪吏,谕以所为,遂举吴中兵。
shǐ rén shōu xià xiàn de jīng bīng bā qiān rén bù shǔ háo jié wèi xiào wèi hou sī mǎ
使人收下县,得精兵八千人,部署豪桀为校尉、候、司马。
yǒu yī rén bù dé guān zì yán
有一人不得官,自言。
liáng yuē mǒu shí mǒu sàng shǐ gōng zhǔ mǒu shì bù néng bàn yǐ gù bù rèn gōng
梁曰:“某时某丧,使公主某事,不能办,以故不任公。
zhòng nǎi jiē fú
”众乃皆服。
liáng wèi kuài jī jiāng jí wèi pí jiàng xùn xià xiàn
梁为会稽将,籍为裨将,徇下县。
qín èr nián guǎng líng rén zhào píng wèi chén shèng xùn guǎng líng wèi xià
秦二年,广陵人召平为陈胜徇广陵,未下。
wén chén shèng bài zǒu qín jiāng zhāng hán qiě zhì nǎi dù jiāng jiáo chén wáng lìng bài liáng wèi chu shàng zhù guó yuē jiāng dōng yǐ dìng jí yǐn bīng xi jī qín
闻陈胜败走,秦将章邯且至,乃渡江矫陈王令,拜梁为楚上柱国,曰:“江东已定,急引兵西击秦。
liáng nǎi yǐ bā qiān rén dù jiāng ér xi
项梁于是率领八千人渡过长江向西进军。
wén chén yīng yǐ xià dōng yáng shǐ shǐ yù yǔ lián hé jù xi
得知陈婴已经攻下东阳,派遣使者想要与他联合共同西进。
chén yīng zhě gù dōng yáng lìng shǐ jū xiàn sù xìn wèi zhǎng zhě
陈婴者,故东阳令史,居县,素信,为长者。
dōng yáng shào nián shā qí lìng xiāng jù shù qiān rén yù lì zhǎng wú shì yòng nǎi qǐng chén yīng
东阳少年杀其令,相聚数千人,欲立长,无适用,乃请陈婴。
yīng xiè bù néng suì qiáng lì zhī xiàn zhōng cóng zhī zhě dé èr wàn rén
婴谢不能,遂强立之,县中从之者得二万人。
yù lì yīng wèi wáng yì jūn cāng tóu tè qǐ
欲立婴为王,异军苍头特起。
yīng mǔ wèi yīng yuē zì wú wèi nǎi jiā fù wén xiān gù wèi zēng guì
婴母谓婴曰:“自吾为乃家妇,闻先故未曾贵。
jīn bào de dà míng bù xiáng bù rú yǒu suǒ shǔ shì chéng yóu de fēng hóu shì bài yì yǐ wáng fēi shì suǒ zhǐ míng yě
今暴得大名不祥,不如有所属,事成犹得封侯,事败易以亡,非世所指名也。
yīng nǎi bù gǎn wèi wáng wèi qí jūn lì yuē xiàng shì shì shì jiāng jiā yǒu gōng yú chu jīn yù jǔ dà shì fēi jiāng qí rén bù kě
”婴乃不敢为王,谓其军吏曰:“项氏世世将家,有功于楚,今欲举大事,非将其人,不可。
wǒ yǐ míng zú wáng qín bì yǐ
我们依靠这样的名门望族,灭亡秦朝是必然的。
qí zhòng cóng zhī nǎi yǐ qí bīng shǔ liáng
”其众从之,乃以其兵属梁。
liáng dù huái yīng bù pú jiāng jūn yì yǐ qí bīng shǔ yān
梁渡淮,英布、蒲将军亦以其兵属焉。
fán liù qī wàn rén jūn xià pī
总共六七万人,驻扎在下邳。
shì shí qín jiā yǐ lì jǐng jū wèi chǔ wáng jūn péng chéng dōng yù yǐ jù liáng
是时,秦嘉已立景驹为楚王,军彭城东,欲以距梁。
liáng wèi jūn lì yuē chén wáng shǒu shì zhàn bù lì wèi wén suǒ zài
梁谓军吏曰:“陈王首事,战不利,未闻所在。
jīn qín jiā bèi chén wáng lì jǐng jū dà nì wáng dào
今秦嘉背陈王立景驹,大逆亡道。
nǎi yǐn bīng jī qín jiā
”乃引兵击秦嘉。
jiā jūn bài zǒu zhuī zhì hú líng
嘉军败走,追至胡陵。
jiā hái zhàn yī rì jiā sǐ jūn jiàng
秦嘉回军交战一天,秦嘉战死,他的军队投降。
jǐng jū zǒu sǐ liáng de
景驹逃到梁地后死去。
liáng yǐ bìng qín jiā jūn jūn hú líng jiāng yǐn ér xi
梁已并秦嘉军,军胡陵,将引而西。
zhāng hán zhì lì liáng shǐ bié jiāng zhū jī shí yú fán jūn yǔ zhàn
章邯至栗,梁使别将朱鸡石、馀樊君与战。
yú fán jūn sǐ
余樊君战死。
zhū jī shí bài wáng zǒu hú líng
朱鸡石败,亡走胡陵。
liáng nǎi yǐn bīng rù xuē zhū zhū jī shí
梁乃引兵入薛,诛朱鸡石。
liáng qián shǐ yǔ bié gōng xiāng chéng xiāng chéng jiān shǒu bù xià
梁前使羽别攻襄城,襄城坚守不下。
yǐ bá jiē kēng zhī hái bào liáng wén chén wáng dìng sǐ zhào zhū bié jiāng huì xuē jì shì
已拔,皆坑之,还报梁,闻陈王定死,召诸别将会薛计事。
shí pèi gōng yì cóng pèi wǎng
时沛公亦从沛往。
jū cháo rén fàn zēng nián qī shí sù hào qí jì wǎng shuō liáng yuē chén shèng bài gù dāng
居鄛人范增年七十,素好奇计,往说梁曰:“陈胜败固当。
fu qín miè liù guó chu zuì wáng zuì zì huái wáng rù qín bù fǎn chu rén lián zhī zhì jīn gù nán yǐ chēng yuē chu suī sān hù wáng qín bì chu
夫秦灭六国,楚最亡罪,自怀王入秦不反,楚人怜之至今,故南以称曰‘楚虽三户,亡秦必楚’。
jīn chén shèng shǒu shì bù lì chu hòu qí shì bù zhǎng
今陈胜首事,不立楚后,其势不长。
jīn jūn qǐ jiāng dōng chu fēng qǐ zhī jiāng jiē zhēng fù jūn zhě yǐ jūn shì shì chu jiāng wèi néng fù lì chu zhī hòu yě
现在您从江东起兵,楚国各地蜂拥而起的将领都争相归附您,正是因为您家世代都是楚将,能够重新拥立楚王的后人。
yú shì liáng nǎi qiú chǔ huái wáng sūn xīn zài mín jiān wéi rén mù yáng lì yǐ wéi chǔ huái wáng cóng mín wàng yě
”于是梁乃求楚怀王孙心,在民间为人牧羊,立以为楚怀王,从民望也。
chén yīng wéi shàng zhù guó fēng wǔ xiàn yǔ huái wáng dōu xū tái
陈婴为上柱国,封五县,与怀王都盱台。
liáng zì hào wǔ xìn jūn yǐn bīng gōng gāng fù
梁自号武信君,引兵攻亢父。
chū zhāng hán jì shā qí wáng tián dān yú lín zī tián jiǎ fù zì lì wèi qí wáng
初,章邯既杀齐王田儋于临菑,田假复自立为齐王。
dān dì róng zǒu bǎo dōng ē zhāng hán zhuī wéi zhī
儋弟荣走保东阿,章邯追围之。
liáng yǐn bīng jiù dōng ē dà pò qín jūn dōng ē
梁引兵救东阿,大破秦军东阿。
tián róng jí yǐn bīng guī zhú wáng jiǎ jiǎ wáng zǒu chu xiāng tián jiǎo wáng zǒu zhào
田荣即引兵归,逐王假,假亡走楚,相田角亡走赵。
jiǎo dì máng gù jiāng jū zhào bù gǎn guī
角弟駹,故将,居赵不敢归。
tián róng lì dān zi shì wèi qí wáng
田荣立儋子市为齐王。
liáng jǐ pò dōng ē xià jūn suì zhuī qín jūn
梁己破东阿下军,遂追秦军。
shù shǐ shǐ qù qí bīng jù xi
数使使趣齐兵俱西。
róng yuē chu shā tián jiǎ zhào shā tián jiǎo tián máng nǎi fā bīng
荣曰:“楚杀田假,赵杀田角、田駹,乃发兵。
liáng yuē tián jiǎ yǔ guó zhī wáng qióng lái guī wǒ bù rěn shā
”梁曰:“田假与国之王,穷来归我,不忍杀。
zhào yì bù shā jiǎo máng yǐ shì yú qí
”赵亦不杀角、駹以市于齐。
qí suì bù kěn fā bīng zhù chu
齐国于是不肯发兵援助楚国。
rǎn shǐ yǔ yǔ pèi gōng bié gōng chéng yáng tú zhī
染使羽与沛公别攻城阳,屠之。
xi pò qín jūn pú yáng dōng qín bīng shōu rù pú yáng
向西在濮阳以东击败秦军,秦军退入濮阳城内。
pèi gōng yǔ gōng dìng táo dìng táo wèi xià qù xi lüè dì zhì yōng qiū dà pò qín jūn zhǎn li yóu
沛公、羽攻定陶,定陶未下,去,西略地至雍丘,大破秦军,斩李由。
hái gōng wài huáng wài huáng wèi xià
回军攻打外黄,外黄未能攻克。
liáng qǐ dōng ē bǐ zhì dìng táo zài pò qín jūn yǔ děng yòu zhǎn li yóu yì qīng qín yǒu jiāo sè
梁起东阿,比至定陶,再破秦军,羽等又斩李由,益轻秦,有骄色。
sòng yì jiàn yuē zhàn shèng ér jiāng jiāo zú duò zhě bài
宋义谏曰:“战胜而将骄卒惰者败。
jīn shǎo duò yǐ qín bīng rì yì chén wèi jūn wèi zhī
今少惰矣,秦兵日益,臣为君畏之。
liáng bù tīng
”梁不听。
nǎi shǐ sòng yì yú qí
乃使宋义于齐。
dào yù qí shǐ zhě gāo líng jūn xiǎn yuē gōng jiāng jiàn wǔ xìn jūn hu
在路上遇到齐国使者高陵君显,宋义说:“您是要去见武信君吗?
yuē rán
他回答说:“是的。
yì yuē chén lùn wǔ xìn jūn jūn bì bài
”义曰:“臣论武信君军必败。
gōng xú xíng zé miǎn jí xíng zé jí huò
公徐行则免,疾行则及祸。
qín guǒ xī qǐ bīng yì zhāng hán yè xián méi jī chu dà pò zhī dìng táo liáng sǐ
”秦果悉起兵益章邯,夜衔枚击楚,大破之定陶,梁死。
pèi gōng yǔ yǔ qù wài huáng gōng chén liú chén liú jiān shǒu bù xià
沛公与羽去外黄,攻陈留,陈留坚守不下。
pèi gōng yǔ xiāng yǔ móu yuē jīn liáng jūn bài shì zú kǒng
沛公、羽相与谋曰:“今梁军败,士卒恐。
nǎi yǔ lǚ chén jù yǐn bīng ér dōng
”乃与吕臣俱引兵而东。
lǚ chén jūn péng chéng dōng yǔ jūn péng chéng xi pèi gōng jūn dàng
吕臣军彭城东,羽军彭城西,沛公军砀。
zhāng hán yǐ pò liáng jūn zé yǐ wéi chu de bīng bù zú yōu nǎi dù hé běi jī zhào dà pò zhī
章邯已破梁军,则以为楚地兵不足忧,乃渡河北击赵,大破之。
dāng cǐ zhī shí zhào xiē wèi wáng chén yú wèi jiāng zhāng ěr wèi xiāng zǒu rù jù lù chéng
当此之时,赵歇为王,陈馀为将,张耳为相,走入巨鹿城。
qín jiāng wáng lí shè xián wéi jù lù zhāng hán jūn qí nán zhù yǒng dào ér shū zhī sù
秦将王离、涉闲围巨鹿,章邯军其南,筑甬道而输之粟。
chén yú jiāng zú shù wàn rén jūn jù lù běi suǒ wèi hé běi jūn yě
陈馀将卒数万人军巨鹿北,所谓河北军也。
sòng yì suǒ yù qí shǐ zhě gāo líng jūn xiǎn jiàn chǔ huái wáng yuē sòng yì lùn wǔ xìn jūn bì bài shù rì guǒ bài
宋义所遇齐使者高陵君显见楚怀王曰:“宋义论武信君必败,数日果败。
jūn wèi zhàn xiān jiàn bài zhēng kě wèi zhī bīng yǐ
军未战先见败征,可谓知兵矣。
wáng zhào sòng yì yǔ jì shì ér shuō zhī yīn yǐ wéi shàng jiàng jūn
”王召宋义与计事而说之,因以为上将军;
yǔ wèi lǔ gōng wèi cì jiāng fàn zēng wèi mò jiāng
羽为鲁公,为次将,范增为末将。
zhū bié jiāng jiē shǔ hào qīng zǐ guàn jūn
诸别将皆属,号卿子冠军。
běi jiù zhào zhì ān yáng liú bù jìn
北救赵,至安阳,留不进。
qín sān nián yǔ wèi sòng yì yuē jīn qín jūn wéi jù lù jí yǐn bīng dù hé chu jī qí wài zhào yīng qí nèi pò qín guó bì yǐ
秦三年,羽谓宋义曰:“今秦军围巨鹿,疾引兵渡河,楚击其外,赵应其内,破秦国必矣。
sòng yì yuē bù rán
宋义说:“不对。
fu bó niú zhī méng bù kě yǐ pò shī
夫搏牛之虻不可以破虱。
jīn qín gōng zhào zhàn shèng zé bīng ba wǒ chéng qí bì
现在秦军攻打赵国,打胜了军队就会疲惫,我们趁他们疲敝时进攻;
bù shèng zé wǒ yǐn bīng gǔ xíng ér xi bì jǔ qín yǐ
如果不能取胜,我就率领军队擂鼓西进,必定能攻下秦地。
gù bù rú xiān dòu qín zhào
所以不如先让秦、赵两军相斗。
fu jī qīng ruì wǒ bù rú gōng
夫击轻锐,我不如公;
zuò yùn chóu cè gōng bù rú wǒ
坐运筹策,公不如我。
yīn xià lìng jūn zhōng yuē měng rú hǔ hěn rú yáng tān rú láng qiáng bù kě lìng zhě jiē zhǎn
”因下令军中曰:“猛如虎,佷如羊,贪如狼,强不可令者,皆斩。
qiǎn qí zi xiāng xiāng qí shēn sòng zhī wú yán yǐn jiǔ gāo huì
”遣其子襄相齐,身送之无盐,饮酒高会。
tiān hán dà yǔ shì zú dòng jī
天气寒冷,下着大雨,士兵们又冷又饿。
yǔ yuē jiāng lù lì ér gōng qín jiǔ liú bù xíng
羽曰:“将戮力而攻秦,久留不行。
jīn suì jī mín pín zú shí bàn shū jūn wú xiàn liáng nǎi yǐn jiǔ gāo huì bù yǐn bīng dù hé yīn zhào shí yǔ bìng lì jī qín nǎi yuē chéng qí bì
今岁饥民贫,卒食半菽,军无见粮,乃饮酒高会,不引兵渡河因赵食,与并力击秦,乃曰‘承其敝’。
fu yǐ qín zhī qiáng gōng xīn zào zhī zhào qí shì bì jǔ zhào
夫以秦之强,攻新造之赵,其势必举赵。
zhào jǔ qín qiáng hé bì zhī chéng
赵国举兵秦国强大,有什么破绽可乘!
qiě guó bīng xīn pò wáng zuò bù ān xí sǎo jìng nèi ér shǔ jiāng jūn guó jiā ān wēi zài cǐ yī jǔ
且国兵新破,王坐不安席,扫境内而属将军,国家安危,在此一举。
jīn bù xù shì zú ér xùn sī fēi shè jì zhī chén yě
今不恤士卒而徇私,非社稷之臣也。
yǔ chén cháo shàng jiàng jūn sòng yì jí qí zhàng zhōng zhǎn yì tóu chū lìng jūn zhōng yuē sòng yì yǔ qí móu fǎn chu chǔ wáng yīn lìng jí zhū zhī
”羽晨朝上将军宋义,即其帐中斩义头,出令军中曰:“宋义与齐谋反楚,楚王阴令籍诛之。
zhū jiāng zhé fú mò gǎn zhī wú
”诸将詟服,莫敢枝梧。
jiē yuē shǒu lì chu zhě jiāng jūn jiā yě
都说:“首先拥立楚王的是将军家族。
jīn jiāng jūn zhū luàn
如今将军平定叛乱。
nǎi xiāng yǔ gòng lì yǔ wèi jiǎ shàng jiàng jūn
”于是共同推举项羽为代理上将军。
shǐ rén zhuī sòng yì zǐ jí zhī qí shā zhī
派人追赶宋义的儿子,追到齐国,杀了他。
shǐ huán chu bào mìng yú wáng
使桓楚报命于王。
wáng yīn shǐ shǐ lì yǔ wéi shàng jiāng jūn
王因使使立羽为上将军。
yǔ yǐ shā qīng zǐ guàn jūn wēi zhèn chǔ guó míng wén zhū hóu
羽已杀卿子冠军,威震楚国,名闻诸侯。
nǎi qiǎn dāng yáng jūn pú jiāng jūn jiāng zú èr wàn rén dù hé jiù jù lù
乃遣当阳君、蒲将军将卒二万人渡河救巨鹿。
zhàn shǎo lì chén yú fù qǐng bīng
战事稍有进展,陈馀再次请求增援。
yǔ nǎi xī yǐn bīng dù hé
羽乃悉引兵渡河。
yǐ dù jiē chén chuán pò fǔ zèng shāo lú shè chí sān rì liáng shì shì bì sǐ wú hái xīn
已渡,皆湛船,破釜甑,烧庐舍,持三日粮,视士必死,无还心。
yú shì zhì zé wéi wáng lí yǔ qín jūn yù jiǔ zhàn jué yǒng dào dà pò zhī shā sū jiǎo lǔ wáng lí
于是至则围王离,与秦军遇,九战,绝甬道,大破之,杀苏角,虏王离。
shè xián bù jiàng zì shāo shā
涉闲不降,自烧杀。
dàng shì shí chu bīng guān zhū hóu
在这个时候,楚军的威势超过了所有诸侯的军队。
zhū hóu jūn jiù jù lù zhě shí yú bì mò gǎn zòng bīng
诸侯军救巨鹿者十余壁,莫敢纵兵。
jí chu jī qín zhū hóu jiē cóng bì shàng guān
及楚击秦,诸侯皆从壁上观。
chu zhàn shì wú bù yī dāng shí hū shēng dòng tiān dì
楚战士无不一当十,呼声动天地。
zhū hóu jūn rén rén zhuì kǒng
诸侯军人人惴恐。
yú shì chu yǐ pò qín jūn yǔ jiàn zhū hóu jiāng rù yuán mén xī xíng ér qián mò gǎn yǎng shì
于是楚已破秦军,羽见诸侯将,入辕门,膝行而前,莫敢仰视。
yǔ yóu shì shǐ wèi zhū hóu shàng jiàng jūn
羽由是始为诸侯上将军。
bīng jiē shǔ yān
兵皆属焉。
zhāng hán jūn jí yuán yǔ jūn zhāng nán xiāng chí wèi zhàn
章邯军棘原,羽军漳南,相持未战。
qín jūn shù què èr shì shǐ rén ràng zhāng hán
秦军屡次退却,秦二世派人责备章邯。
zhāng hán kǒng shǐ cháng shǐ xīn qǐng shì
章邯心中恐惧,派遣长史司马欣前去请示汇报。
zhì xián yáng liú sī mǎ mén sān rì zhào gāo bú jiàn yǒu bù xìn zhī xīn
抵达咸阳后,在司马门停留了三天,赵高不予接见,显露出不信任的态度。
zhǎng shǐ xīn kǒng hái zǒu bù gǎn chū gù dào
长史欣恐,还走,不敢出故道。
zhào gāo guǒ shǐ rén zhuī zhī bù jí
赵高果然派人追杀,未能追上。
xīn zhì jūn bào yuē shì wáng kě wèi zhě
欣至军,报曰:“事亡可为者。
xiàng guó zhào gāo zhuān guó zhǔ duàn
相国赵高颛国主断。
jīn zhàn ér shèng gāo jí wú gōng
今战而胜,高嫉吾功;
bù shèng bù miǎn yú sǐ
不胜,不免于死。
yuàn jiāng jūn shú jì zhī
愿将军熟计之。
chén yú yì yí zhāng hán shū yuē bái qǐ wèi qín jiāng nán bìng yān yǐng běi kēng mǎ fú gōng chéng lüè dì bù kě shèng jì ér zú cì sǐ
”陈馀亦遗章邯书曰:“白起为秦将,南并鄢、郢,北坑马服,攻城略地,不可胜计,而卒赐死。
méng tián wèi qín jiāng běi zhú róng rén kāi yú zhōng dì shù qiān lǐ jìng zhǎn yáng zhōu
蒙恬担任秦国将领,向北驱逐戎人,开拓榆中地区数千里,最终在阳周被处死。
hé zhě
为什么呢?
gōng duō qín bù néng fēng yīn yǐ fǎ zhū zhī
功多,秦不能封,因以法诛之。
jīn jiāng jūn wèi qín jiāng sān suì yǐ suǒ wáng shī yǐ shí wàn shù ér zhū hóu bìng qǐ cí yì duō
今将军为秦将三岁矣,所亡失已十万数,而诸侯并起兹益多。
bǐ zhào gāo sù yú rì jiǔ jīn shì jí yì kǒng èr shì zhū zhī gù yù yǐ fǎ zhū jiāng jūn yǐ sè zé shǐ rén gēng dài yǐ tuō qí huò
彼赵高素谀日久,今事急,亦恐二世诛之,故欲以法诛将军以塞责,使人更代以脱其祸。
jiāng jūn jū wài jiǔ duō nèi xì yǒu gōng yì zhū wáng gōng yì zhū qiě tiān zhī wáng qín wú yú zhì jiē zhī zhī
将军居外久,多内隙,有功亦诛,亡功亦诛,且天之亡秦,无愚智皆知之。
jīn jiāng jūn nèi bù néng zhí jiàn
今将军内不能直谏。
wài wèi wáng guó jiāng gū lì ér yù cháng cún qǐ bù āi zāi
外为亡国将,孤立而欲长存,岂不哀哉!
jiāng jūn hé bù hái bīng yǔ zhū hóu wéi cóng nán miàn chēng gū shú yǔ shēn fú fǔ zhì qī zǐ wèi lù hu
将军何不还兵与诸侯为从,南面称孤,熟与身伏斧质,妻子为戮乎?
zhāng hán hú yí yīn shǐ hou shǐ chéng shǐ yǔ yù yuē
”章邯狐疑,阴使候始成使羽,欲约。
yuē wèi chéng yǔ shǐ pú jiāng jūn yǐn bīng dù sān hù jūn zhāng nán yǔ qín zhàn zài pò zhī
约未成,羽使蒲将军引兵渡三户,军漳南,与秦战,再破之。
yǔ xī yǐn bīng jī qín jūn wū shuǐ shàng dà pò zhī
羽悉引兵击秦军污水上,大破之。
hán shǐ shǐ jiàn yǔ yù yuē
邯使使见羽,欲约。
yǔ zhào jūn lì móu yuē liáng shǎo yù tīng qí yuē
羽召军吏谋曰:“粮少,欲听其约。
jūn lì jiē yuē shàn
军中官吏都说:“好。”
yǔ nǎi yǔ méng huán shuǐ nán yīn xū shàng
”羽乃与盟洹水南殷虚上。
yǐ méng zhāng hán jiàn yǔ liú tì wéi yán zhào gāo
已盟,章邯见羽流涕,为言赵高。
yǔ nǎi lì zhāng hán wèi yōng wáng zhì jūn zhōng
羽乃立章邯为雍王,置军中。
shǐ cháng shǐ xīn wéi shàng jiāng jiāng qín jūn xíng qián
使长史欣为上将,将秦军行前。
hàn yuán nián yǔ jiāng zhū hóu bīng sān shí yú wàn xíng lüè de zhì hé nán suì xi dào xīn ān
汉元年,羽将诸侯兵三十余万,行略地至河南,遂西到新安。
yì shí zhū hóu lì zú yáo yì tún shù guò qín zhōng qín zhōng yù zhī duō wáng zhuàng jí qín jūn jiàng zhū hóu zhū hóu lì zú chéng shèng nú lǔ shǐ zhī qīng zhé rǔ qín lì zú
异时诸侯吏卒徭役屯戍过秦中,秦中遇之多亡状,及秦军降诸侯,诸侯吏卒乘胜奴虏使之,轻折辱秦吏卒。
lì zú duō qiè yán yuē zhāng jiāng jūn děng zhà wú shǔ jiàng zhū hóu jīn néng rù guān pò qín dà shàn jí bù néng zhū hóu lǔ wú shǔ ér dōng qín yòu jǐn zhū wú fù mǔ qī zǐ
吏卒多窃言曰:“章将军等诈吾属降诸侯,今能入关破秦,大善:“即不能,诸侯虏吾属而东,秦又尽诛吾父母妻子。
zhū jiāng wēi wén qí jì yǐ gào yǔ
”诸将微闻其计,以告羽。
yǔ nǎi zhào yīng bù pú jiāng jūn jì yuē qín lì zú shàng zhòng qí xīn bù fú zhì guān bù tīng shì bì wēi
羽乃召英布、蒲将军计曰:“秦吏卒尚众,其心不服,至关不听,事必危。
bù rú jī zhī dú yǔ zhāng hán zhǎng shǐ xīn dū wèi yì rù qín
不如击之,独与章邯、长史欣、都尉翳入秦。
yú shì yè jī kēng qín jūn èr shí yú wàn rén
”于是夜击坑秦军二十余万人。
zhì hán gǔ guān yǒu bīng shǒu bù dé rù
至函谷关,有兵守,不得入。
wén pèi gōng yǐ tú xián yáng yǔ dà nù shǐ dāng yáng jūn jī guān
闻沛公已屠咸阳,羽大怒,使当阳君击关。
yǔ suì rù zhì xì xi hóng mén wén pèi gōng yù wáng guān zhōng dú yǒu qín fǔ kù zhēn bǎo
羽遂入,至戏西鸿门,闻沛公欲王关中,独有秦府库珍宝。
yà fù fàn zēng yì dà nù quàn yǔ jī pèi gōng
亚父范增亦大怒,劝羽击沛公。
xiǎng shì dàn rì hé zhàn yǔ jì fù xiàng bó sù shàn zhāng liáng
飨士,旦日合战,羽季父项伯素善张良。
liáng shí cóng pèi gōng
良时从沛公。
xiàng bó yè yǐ yǔ liáng
项伯夜以语良。
liáng yǔ jù jiàn pèi gōng yīn bó zì jiě yú yǔ
良与俱见沛公,因伯自解于羽。
míng rì pèi gōng cóng bǎi yú qí zhì hóng mén xiè yǔ zì chén fēng qín fǔ kù hái jūn bà shàng yǐ dài dài wáng bì guān yǐ bèi tā dào bù gǎn bèi dé
明日,沛公从百余骑至鸿门谢羽,自陈“封秦府库,还军霸上以待大王,闭关以备他盗,不敢背德。
yǔ yì jì jiě fàn zēng yù hài pèi gōng lài zhāng liáng fán kuài de miǎn
”羽意既解,范增欲害沛公,赖张良、樊哙得免。
yǔ zài gāo jì
语在《高纪》。
hòu shù rì yǔ nǎi tú xián yáng shā qín jiàng wáng zǐ yīng shāo qí gōng shì huǒ sān yuè bù miè
后数日,羽乃屠咸阳,杀秦降王子婴,烧其宫室,火三月不灭;
shōu qí bǎo huò lüè fù nǚ ér dōng
收其宝货,略妇女而东。
qín mín shī wàng
秦民失望。
yú shì hán shēng shuō yǔ yuē guān zhōng zǔ shān dài hé sì sài zhī de féi ráo kě dōu yǐ bó
于是韩生说羽曰:“关中阻山带河,四塞之地,肥饶,可都以伯。
yǔ jiàn qín gōng shì jiē yǐ shāo cán yòu huái sī dōng guī yuē fù guì bù guī gù xiāng rú yì jǐn yè xíng
”羽见秦宫室皆已烧残,又怀思东归,曰:“富贵不归故乡,如衣锦夜行。
hán shēng yuē rén wèi chu rén mù hóu ér guàn guǒ rán
”韩生曰:“人谓楚人沐猴而冠,果然。
yǔ wén zhī
”羽闻之。
zhǎn hán shēng
斩韩生。
chū huái wáng yǔ zhū jiāng yuē xiān rù guān zhě wáng qí de
初,怀王与诸将约,先入关者王其地。
yǔ jì bèi yuē shǐ rén zhì mìng yú huái wáng
羽既背约,使人致命于怀王。
huái wáng yuē rú yuē
楚怀王说:“按照原来的约定办。”
yǔ nǎi yuē huái wáng zhě wú jiā wǔ xìn jūn suǒ lì ěr fēi yǒu gōng fá hé yǐ de zhuān zhǔ yuē
”羽乃曰:“怀王者,吾家武信君所立耳,非有功伐,何以得颛主约?
tiān xià chū fā nàn jiǎ lì zhū hóu hòu yǐ fá qín
天下初发难,假立诸侯后以伐秦。
rán shēn pī jiān zhí ruì shǒu shì bào lù yú yě sān nián miè qín dìng tiān xià zhě jiē jiàng xiàng zhū jūn yǔ jí lì yě
然身披坚执锐首事,暴露于野三年,灭秦定天下者,皆将相诸君与籍力也。
huái wáng wáng gōng gù dāng fēn qí de wáng zhī
怀王亡功,固当分其地王之。
zhū jiāng jiē yuē shàn
”将领们都说:“好。
yǔ nǎi yáng zūn huái wáng wèi yì dì yuē gǔ zhī wáng zhě dì fāng qiān lǐ bì jū shàng yóu
”羽乃阳尊怀王为义帝,曰:“古之王者,地方千里,必居上游。
xǐ zhī cháng shā dōu chēn
”徙之长沙,都郴。
nǎi fēn tiān xià yǐ wáng zhū hóu
乃分天下以王诸侯。
yǔ yǔ fàn zēng yí pèi gōng yè yǐ jiǎng jiě yòu è bèi yuē kǒng zhū hóu pàn zhī yīn móu yuē ba shǔ dào xiǎn qín zhī qiān mín jiē jū zhī
羽与范增疑沛公,业已讲解,又恶背约,恐诸侯叛之,阴谋曰:“巴、蜀道险,秦之迁民皆居之。
nǎi yuē ba shǔ yì guān zhōng de
”乃曰:“巴、蜀亦关中地。
gù lì pèi gōng wèi hàn wáng wáng ba shǔ hàn zhōng
”故立沛公为汉王,王巴、蜀、汉中。
ér cān fēn guān zhōng wáng qín xiáng jiàng yǐ jù sāi hàn dào
而参分关中,王秦降将以距塞汉道。
nǎi lì zhāng hán wèi yōng wáng wáng xián yáng yǐ xī
乃立章邯为雍王,王咸阳以西。
zhǎng shǐ sī mǎ xīn gù yuè yáng yù lì cháng yǒu dé yú liáng
长史司马欣,故栎阳狱吏,尝有德于梁;
dū wèi dǒng yì běn quàn zhāng hán jiàng
都尉董翳,本劝章邯降。
gù lì xīn wèi sāi wáng wáng xián yáng yǐ dōng zhì hé
故立欣为塞王,王咸阳以东至河;
lì yì wèi dí wáng wáng shàng jùn
立翳为翟王,王上郡。
xǐ wèi wáng bào wèi xī wèi wáng wáng hé dōng
徙魏王豹为西魏王,王河东。
xiá qiū gōng shēn yáng zhě zhāng ěr bì chén yě xiān xià hé nán yíng chu kě shàng
瑕丘公申阳者,张耳嬖臣也,先下河南,迎楚可上。
lì yáng wèi hé nán wáng
立阳为河南王。
zhào jiāng sī mǎ yǎng dìng hé nèi shù yǒu gōng
赵将司马卬定河内,数有功。
lì yǎng wèi yīn wáng wáng hé nèi
立卬为殷王,王河内。
xǐ zhào wáng xiē wáng dài
徙赵王歇王代。
zhào xiāng zhāng ěr sù xián yòu cóng rù guān lì wèi cháng shān wáng wáng zhào de
赵相张耳素贤,又从入关,立为常山王,王赵地。
dāng yáng jūn yīng bù wèi chu jiāng cháng guàn jūn
当阳君英布为楚将,常冠军。
lì bù wèi jiǔ jiāng wáng
立布为九江王。
fān jūn wú ruì shuài bǎi yuè zuǒ zhū hóu cóng rù guān lì ruì wèi héng shān wáng
番君吴芮帅百粤佐诸侯,从入关,立芮为衡山王。
yì dì zhù guó gòng áo jiàng bīng jī nán jùn gōng duō yīn lì wèi lín jiāng wáng
义帝柱国共敖将兵击南郡,功多,因立为临江王。
xǐ yàn wáng hán guǎng wéi liáo dōng wáng
将燕王韩广改封为辽东王。
yàn jiāng zāng tú cóng chu jiù zhào yīn cóng rù guān
燕将臧荼从楚救赵,因从入关。
lì tú wèi yàn wáng
立荼为燕王。
xǐ qí wáng tián shì wèi jiāo dōng wáng
将齐王田市迁为胶东王。
qí jiāng tián dōu cóng gòng jiù zhào rù guān
齐将田都从共救赵,入关。
lì dōu wèi qí wáng
立都为齐王。
gù qín suǒ miè qí wáng jiàn sūn tián ān yǔ fāng dù hé jiù zhào ān xià jì běi shù chéng yǐn bīng jiàng yǔ
故秦所灭齐王建孙田安,羽方渡河救赵,安下济北数城,引兵降羽。
lì ān wèi jì běi wáng
立安为济北王。
tián róng zhě bèi liáng bù kěn zhù chu jī qín yǐ gù bù dé fēng
田荣者,背梁不肯助楚击秦,以故不得封。
chén yú qì jiāng yìn qù bù cóng rù guān rán sù wén qí xián yǒu gōng yú zhào wén qí zài nán pí gù yīn huán fēng zhī sān xiàn
陈馀弃将印去,不从入关,然素闻其贤,有功于赵,闻其在南皮,故因环封之三县。
fān jūn jiāng méi xuān gōng duō gù fēng shí wàn hù hóu
番君将领梅𫓶功劳很大,因此被封为十万户侯。
yǔ zì lì wèi xī chǔ bó wáng wáng liáng chu de jiǔ jùn dōu péng chéng
羽自立为西楚伯王,王梁、楚地九郡,都彭城。
zhū hóu gè jiù guó
诸侯各就国。
tián róng wén yǔ xǐ qí wáng shì jiāo dōng ér lì tián dōu wèi qí wáng dà nù bù kěn qiǎn shì zhī jiāo dōng yīn yǐ qí fǎn yíng jī dōu
田荣闻羽徙齐王市胶东,而立田都为齐王,大怒,不肯遣市之胶东,因以齐反,迎击都。
dōu zǒu chu
都走楚。
shì wèi yǔ nǎi wáng zhī jiāo dōng jiù guó
市畏羽,乃亡之胶东就国。
róng nù zhuī shā zhī jí mò zì lì wèi qí wáng
荣怒,追杀之即墨,自立为齐王。
yǔ péng yuè jiāng jūn yìn lìng fǎn liáng de
授予彭越将军印信,命令他在梁地反叛。
yuè nǎi jī shā jì běi wáng tián ān
越乃击杀济北王田安。
tián róng suì bìng wáng sān qí zhī de
田荣遂并王三齐之地。
shí hàn wáng hái dìng sān qín
时汉王还定三秦。
yǔ wén hàn bìng guān zhōng qiě dōng qí liáng pàn zhī dà nù nǎi yǐ gù wú lìng zhèng chāng wèi hán wáng yǐ jù hàn lìng xiāo gōng jiǎo děng jī péng yuè
羽闻汉并关中,且东,齐、梁畔之,大怒,乃以故吴令郑昌为韩王以距汉,令萧公角等击彭越。
yuè bài xiāo gōng jiǎo děng
越败萧公角等。
shí zhāng liáng xùn hán yí xiàng wáng shū yuē hàn wáng shī zhí yù de guān zhōng rú yuē jí zhǐ bù gǎn dōng
时,张良徇韩,遗项王书曰:“汉王失职,欲得关中,如约即止,不敢东。
yòu yǐ qí liáng fǎn shū yí yǔ yǔ yǐ cǐ gù wú xi yì ér běi jī qí
”又以齐、梁反书遗羽,羽以此故无西意,而北击齐。
zhēng bīng jiǔ jiāng wáng bù bù chēng jí bù xíng shǐ qiāng qiāng shù qiān rén wǎng
征兵九江王布,布称疾不行,使将将数千人往。
èr nián yǔ yīn shǐ jiǔ jiāng wáng bù shā yì dì
二年,羽阴使九江王布杀义帝。
chén yú shǐ zhāng tóng xià shuō shuo qí wáng róng yuē xiàng wáng wèi tiān xià zǎi bù píng jīn jǐn wáng gù wáng yú chǒu dì ér wáng qún chén zhū jiāng shàn dì zhú qí gù zhǔ zhào wáng nǎi běi jū dài yú yǐ wéi bù kě
陈馀使张同、夏说说齐王荣,曰:“项王为天下宰,不平,今尽王故王于丑地,而王群臣诸将善地,逐其故主,赵王乃北居代,馀以为不可。
wén dài wáng qǐ bīng qiě bù tīng bú yì yuàn dài wáng zī yú bīng shǐ jī cháng shān yǐ fù zhào wáng qǐng yǐ guó wèi gǎn bì
闻大王起兵,且不听不义,愿大王资馀兵,使击常山,以复赵王,请以国为扞蔽。
qí wáng xǔ zhī yīn qiǎn bīng wǎng
”齐王许之,因遣兵往。
chén yú xī sān xiàn bīng yǔ qí bìng lì jī cháng shān dà pò zhī
陈馀悉三县兵,与齐并力击常山,大破之。
zhāng ěr zǒu guī hàn
张耳逃奔归附汉王。
chén yú yíng gù zhào wáng xiē fǎn zhī zhào
陈馀迎故赵王歇反之赵。
zhào wáng yīn lì yú wèi dài wáng
赵王因立馀为代王。
yǔ zhì chéng yáng tián róng yì jiàng bīng huì zhàn
羽至城阳,田荣亦将兵会战。
róng bù shèng zǒu zhì píng yuán píng yuán mín shā zhī
荣不胜,走至平原,平原民杀之。
yǔ suì běi shāo yí qí chéng guō shì wū jiē kēng jiàng zú xì lǔ lǎo ruò fù nǚ
羽遂北烧夷齐城郭室屋,皆坑降卒,系虏老弱妇女。
xùn qí zhì běi hǎi suǒ guò cán miè
徇齐至北海,所过残灭。
qí rén xiāng jù ér pàn zhī
齐人相聚而畔之。
yú shì tián róng dì héng shōu de wáng zú shù wàn rén fǎn chéng yáng
于是田荣弟横收得亡卒数万人,反城阳。
yǔ yīn liú lián zhàn wèi néng xià
羽因留,连战未能下。
hàn wáng jié wǔ zhū hóu bīng fán wǔ shí liù wàn rén dōng fá chu
汉王劫五诸侯兵,凡五十六万人,东伐楚。
yǔ wén zhī jí lìng zhū jiāng jī qí ér zì yǐ jīng bīng sān wàn rén nán cóng lǔ chū hú líng
羽闻之,即令诸将击齐,而自以精兵三万人南从鲁出胡陵。
hàn wáng jiē yǐ pò gǔ chéng shōu qí huò lù měi rén rì zhì jiǔ gāo huì
汉王皆已破鼓城,收其货赂美人,日置酒高会。
yǔ nǎi cóng xiāo chén jī hàn jūn ér dōng zhì péng chéng rì zhōng dà pò hàn jūn
羽乃从萧晨击汉军而东,至彭城,日中,大破汉军。
hàn jūn jiē zǒu pò zhī gǔ sì shuǐ
汉军皆走,迫之谷、泗水。
hàn jūn jiē nán zǒu shān chu yòu zhuī jī zhì líng pì dōng huī shuǐ shàng
汉军皆南走山,楚又追击至灵辟东睢水上。
hàn jūn què wèi chu suǒ jǐ duō shā
汉军却,为楚所挤,多杀。
hàn zú shí yú wàn jiē rù huī shuǐ huī shuǐ wèi bù liú
汉卒十余万皆入睢水,睢水为不流。
hàn wáng nǎi yǔ shù shí qí dùn qù
汉王乃与数十骑遁去。
yǔ zài gāo jì
语在《高纪》。
tài gōng lǚ hòu jiān qiú hàn wáng fǎn yù chu jūn
太公、吕后间求汉王,反遇楚军。
chu jūn yǔ guī yǔ cháng zhì jūn zhōng
楚军与归,羽常置军中。
hàn wáng shāo shōu sàn zú xiāo hé yì fā guān zhōng zú xī yì xíng yáng zhàn jīng suǒ jiān bài chu
汉王稍收散卒,萧何亦发关中卒悉诣荥阳,战京、索间,败楚。
chu yǐ gù bù néng guò xíng yáng ér xi
楚以故不能过荥阳而西。
hàn jūn xíng yáng zhù yǒng dào qǔ áo cāng shí
汉军荥阳,筑甬道,取敖仓食。
sān nián yǔ shù jī jué hàn yǒng dào hàn wáng shí fá qǐng hé gē xíng yáng yǐ xī wèi hàn
三年,羽数击绝汉甬道,汉王食乏,请和,割荥阳以西为汉。
yǔ yù tīng zhī
羽欲听之。
lì yáng hòu fàn zēng yuē hàn yì yǔ ěr jīn bù qǔ hòu bì huǐ zhī
历阳侯范增曰:“汉易与耳,今不取,后必悔之。
yǔ nǎi zhēng wéi xíng yáng
”羽乃争围荥阳。
hàn wáng huàn zhī nǎi yǔ chén píng jīn sì wàn jīn yǐ jiān chu jūn chén
汉王患之,乃与陈平金四万斤以间楚君臣。
yǔ zài chén píng chuán
语在《陈平传》。
xiàng yǔ yǐ gù yí fàn zēng shāo duó zhī quán
项羽以故疑范增,稍夺之权。
fàn zēng nù yuē tiān xià shì dà dìng yǐ jūn wáng zì wèi zhī
范增怒曰:“天下事大定矣,君王自为之!
yuàn cì hái gǔ guī
愿赐骸骨归。
xíng wèi zhì péng chéng jū fā bèi sǐ
”行未至彭城,疽发背死。
yú shì hàn jiāng jì xìn zhà wèi hàn wáng chū jiàng yǐ kuáng chu jūn gù hàn wáng de yǔ shù shí qí cóng xī mén chū
于是汉将纪信诈为汉王出降,以诳楚军,故汉王得与数十骑从西门出。
lìng zhōu kē cōng gōng wèi bào shǒu xíng yáng
令周苛、枞公、魏豹守荥阳。
hàn wáng xi rù guān shōu bīng hái chū wǎn yè jiān yǔ jiǔ jiāng wáng qíng bù xíng shōu bīng
汉王西入关收兵,还出宛、叶间,与九江王黥布行收兵。
yǔ wén zhī jí yǐn bīng nán
羽闻之,即引兵南。
hàn wáng jiān bì bù yǔ zhàn
汉王坚守营垒,不与他交战。
shì shí péng yuè dù huī yǔ xiàng shēng xuē gōng zhàn bù pī shā xuē gōng
是时,彭越渡睢,与项声、薛公战不邳,杀薛公。
yǔ nǎi dōng jī péng yuè
羽乃东击彭越。
hàn wáng yì yǐn bīng běi jūn chéng gāo
汉王也率军北上,驻军成皋。
yǔ yǐ pò zǒu péng yuè yǐn bīng xi xià xíng yáng chéng hēng zhōu kē shā cōng gōng lǔ hán wáng xìn jìn wéi chéng gāo
羽已破走彭越,引兵西下荥阳城,亨周苛,杀枞公,虏韩王信,进围成皋。
hàn wáng tiào dú yǔ téng gōng dé chū
汉王跳,独与滕公得出。
běi dù hé zhì xiū wǔ cóng zhāng ěr
北渡河,至修武,从张耳。
hán xìn
韩信。
chu suì bá chéng gāo
楚遂拔成皋。
hàn wáng de hán xìn jūn
汉王得韩信军。
liú zhǐ shǐ lú wǎn liú jiǎ dù bái mǎ jīn rù chu de zuǒ péng yuè gòng jī pò chu jūn yàn guō xi shāo qí jī jù gōng xià liáng de shí yú chéng
留止,使卢绾、刘贾渡白马津入楚地,佐彭越共击破楚军燕郭西,烧其积聚,攻下梁地十余城。
yǔ wén zhī wèi hǎi chūn hóu dà sī mǎ cáo jiù yuē jǐn shǒu chéng gāo
羽闻之,谓海春侯大司马曹咎曰:“谨守成皋。
jí hàn yù tiǎo zhàn shèn wú yǔ zhàn wù lìng de dōng ér yǐ
即汉欲挑战,慎毋与战,勿令得东而已。
wǒ shí wǔ rì bì dìng liáng de fù cóng jiāng jūn
我十五天内必定平定梁地,再回来与将军会合。”
yú shì yǐn bīng dōng
”于是引兵东。
sì nián yǔ jī chén liú wài huáng wài huáng bù xià
四年,羽击陈留、外黄,外黄不下。
shù rì jiàng yǔ xī lìng nán zǐ nián shí wǔ yǐ shàng yì chéng dōng yù kēng zhī
数日降,羽悉令男子年十五以上诣城东,欲坑之。
wài huáng lìng shè rén ér nián shí sān wǎng shuō yǔ yuē péng yuè qiáng jié wài huáng wài huáng kǒng gù qiě jiàng dài dài wáng
外黄令舍人儿年十三,往说羽曰:“彭越强劫外黄,外黄恐,故且降,待大王。
dài wáng zhì yòu jiē kēng zhī bǎi xìng qǐ yǒu suǒ guī xīn zāi
大王至,又皆坑之,百姓岂有所归心哉!
cóng cǐ yǐ dōng liáng de shí yú chéng jiē kǒng mò kěn xià yǐ
从此以东,梁地十余城皆恐,莫肯下矣。
yǔ rán qí yán nǎi shè wài huáng dāng kēng zhě
”羽然其言,乃赦外黄当坑者。
ér dōng zhì suī yáng wén zhī jiē zhēng xià
而东至睢阳,闻之皆争下。
hàn guǒ shù tiāo chu jūn zhàn chu jūn bù chū
汉军果然多次向楚军挑战,楚军坚守不出。
shǐ rén rǔ zhī wǔ liù rì dà sī mǎ nù dù bīng sì shuǐ
派人前去辱骂,五六天后,大司马发怒,率军渡过汜水。
zú bàn dù hàn jī dà pò zhī jǐn de chǔ guó jīn yù huò lù
卒半渡,汉击,大破之,尽得楚国金玉货赂。
dà sī mǎ jiù zhǎng shǐ xīn jiē zì jǐng sì shuǐ shàng
大司马曹咎、长史司马欣都在汜水边自刎而死。
jiù gù qí yù yuàn xīn gù sāi wáng yǔ xìn rèn zhī
咎故蕲狱掾,欣故塞王,羽信任之。
yǔ zhì suī yáng wén jiù děng pò zé yǐn bīng hái
羽至睢阳,闻咎等破,则引兵还。
hàn jūn fāng wéi zhōng lí mù mò yú xíng yáng dōng yǔ jūn zhì hàn jūn wèi chu jǐn zǒu xiǎn zǔ
汉军方围钟离<目末>于荥阳东,羽军至,汉军畏楚,尽走险阻。
yǔ yì jūn guǎng wǔ xiāng shǒu nǎi wèi gāo zǔ zhì tài gōng qí shàng gào hàn wáng yuē jīn bù jí xià wú hēng tài gōng
羽亦军广武相守,乃为高俎,置太公其上,告汉王曰:“今不急下,吾亨太公。
hàn wáng yuē wú yǔ ruò jù běi miàn shòu mìng huái wáng yuē wèi xiōng dì wú wēng jí rǔ wēng
”汉王曰:“吾与若俱北面受命怀王,约为兄弟,吾翁即汝翁。
bì yù hēng nǎi wēng xìng fēn wǒ yī bēi gēng
必欲亨乃翁,幸分我一杯羹。
yǔ nù yù shā zhī
”羽怒,欲杀之。
xiàng bó yuē tiān xià shì wèi kě zhī
项伯说:“天下的事情还难以预料。
qiě wèi tiān xià zhě bù gù jiā suī shā zhī wú yì dàn yì yuàn ěr
且为天下者不顾家,虽杀之无益,但益怨耳。
yǔ cóng zhī
”羽从之。
nǎi shǐ rén wèi hàn wáng yuē tiān xià xiōng xiōng tú yǐ wú liǎng rén yuàn yǔ wáng tiǎo zhàn jué cí xióng wú tú ba tiān xià fù zǐ wèi yě
乃使人谓汉王曰:“天下匈匈,徒以吾两人,愿与王挑战,决雌雄,毋徒罢天下父子为也。
hàn wáng xiào xiè yuē wú níng dòu zhì bù néng dòu lì
刘邦笑着推辞说:“我宁愿斗智,不愿斗力。”
yǔ lìng zhuàng shì chū tiāo zhàn
”羽令壮士出挑战。
hàn yǒu shàn qí shè yuē lóu fán chu tiǎo zhàn sān hé lóu fán zhé shè shā zhī
汉有善骑射曰楼烦,楚挑战,三合,楼烦辄射杀之。
yǔ dà nù zì bèi jiǎ chí jǐ tiǎo zhàn
羽大怒,自被甲持戟挑战。
lóu fán yù shè yǔ chēn mù huà zhī
楼烦欲射,羽瞋目叱之。
lóu fán mù bù néng shì shǒu bù néng fā zǒu hái rù bì bù gǎn fù chū
楼烦目不能视,手不能发,走还入壁,不敢复出。
hàn wáng shǐ jiān wèn zhī nǎi yǔ yě hàn wáng dà jīng
汉王使间问之,乃羽也,汉王大惊。
yú shì yǔ yǔ hàn wáng xiāng yǔ lín guǎng wǔ jiān ér yǔ
于是羽与汉王相与临广武间而语。
hàn wáng shù yǔ shí zuì
汉王数羽十罪。
yǔ zài gāo jì
语在《高纪》。
yǔ nù fú nǔ shè shāng hàn wáng
羽怒,伏弩射伤汉王。
hàn wáng rù chéng gāo
汉王入成皋。
shí péng yuè shù fǎn liáng de jué chu liáng shí yòu hán xìn pò qí qiě yù jī chu
时,彭越数反梁地,绝楚粮食,又韩信破齐,且欲击楚。
yǔ shǐ cóng xiōng zi xiàng tā wèi dà jiàng lóng qiě wèi pí jiàng jiù qí
羽使从兄子项它为大将,龙且为裨将,救齐。
hán xìn pò shā lóng qiě zhuī zhì chéng yáng lǔ qí wáng guǎng
韩信破杀龙且,追至成阳,虏齐王广。
xìn suì zì lì wèi qí wáng
信遂自立为齐王。
yǔ wén zhī kǒng shǐ wǔ shè wǎng shuō xìn
羽闻之,恐,使武涉往说信。
yǔ zài xìn chuán
语在《信传》。
shí hàn guān zhōng bīng yì chū shí duō yǔ bīng shí shǎo
时,汉关中兵益出,食多,羽兵食少。
hàn wáng shǐ hóu gōng shuō yǔ yǔ nǎi yǔ hàn wáng yuē zhōng fēn tiān xià gē hóng gōu ér xi zhě wèi hàn dōng zhě wèi chu guī hàn wáng fù mǔ qī zǐ
汉王使侯公说羽,羽乃与汉王约,中分天下,割鸿沟而西者为汉,东者为楚,归汉王父母妻子。
yǐ yuē yǔ jiě ér dōng
已约,羽解而东。
wǔ nián hàn wáng jìn bīng zhuī yǔ zhì gù líng fù wèi yǔ suǒ bài
五年,汉王进兵追羽,至固陵,复为羽所败。
hàn wáng yòng zhāng liáng jì zhì qí wáng xìn jiàn chéng hóu péng yuè bīng jí liú jiǎ rù chu de wéi shòu chūn
汉王用张良计,致齐王信、建成侯、彭越兵,及刘贾入楚地,围寿春。
dà sī mǎ zhōu yīn pàn chu jǔ jiǔ jiāng bīng suí liú jiǎ yíng qíng bù yǔ qí liáng zhū hóu jiē dà huì
大司马周殷叛楚,举九江兵随刘贾,迎黥布,与齐、梁诸侯皆大会。
yǔ bì gāi xià jūn shǎo shí jǐn
羽壁垓下,军少食尽。
hàn shuài zhū hóu bīng wéi zhī shù zhòng
汉帅诸侯兵围之数重。
yǔ yè wén hàn jūn sì miàn jiē chu gē nǎi jīng yuē hàn jiē yǐ de chu hu
羽夜闻汉军四面皆楚歌,乃惊曰:“汉皆已得楚乎?
shì hé chu rén duō yě
是何楚人多也!
qǐ yǐn zhàng zhōng
”起饮帐中。
yǒu měi rén xìng yú shì cháng xìng cóng
有美人姓虞氏,常幸从;
jùn mǎ míng zhuī cháng qí
骏马名骓,常骑。
nǎi bēi gē kāng kǎi zì wèi gē shī yuē lì bá shān xī qì gài shì shí bù lì xī zhuī bù shì
乃悲歌慷慨,自为歌诗曰:“力拔山兮气盖世,时不利兮骓不逝。
zhuī bù shì xī kě nài hé
骓不逝兮可奈何!
yú xī yú xī nài ruò hé
虞兮虞兮奈若何!
gē shù qū měi rén hé zhī
”歌数曲,美人和之。
yǔ qì xià shù xíng zuǒ yòu jiē qì mò néng yǎng shì
羽泣下数行,左右皆泣,莫能仰视。
yú shì yǔ suì shàng mǎ xì xià qí cóng zhě bā bǎi yú rén yè zhí kuì wéi nán chū chí
于是羽遂上马,戏下骑从者八百余人,夜直溃围南出驰。
píng míng hàn jūn nǎi jué zhī lìng qí jiāng guàn yīng yǐ wǔ qiān jì zhuī yǔ
平明,汉军乃觉之,令骑将灌婴以五千骑追羽。
yǔ dù huái qí néng zhǔ zhě bǎi yú rén
羽渡淮,骑能属者百余人。
yǔ zhì yīn líng mí shī dào wèn yī tián fǔ tián fǔ gěi yuē zuǒ
羽至阴陵,迷失道,问一田父,田父给曰“左”。
zuǒ nǎi xiàn dà zé zhōng yǐ gù hàn zhuī jí zhī
项羽率军向左撤退,结果陷入大沼泽地,因此被汉军追上。
yǔ fù yǐn ér dōng zhì dōng chéng nǎi yǒu èr shí bā qí
羽复引而东,至东城,乃有二十八骑。
zhuī zhě shù qiān yǔ zì dù bù dé tuō wèi qí qí yuē wú qǐ bīng zhì jīn bā suì yǐ shēn qī shí yú zhàn suǒ dāng zhě pò suǒ jī zhě fú wèi cháng bài běi suì bó yǒu tiān xià
追者数千,羽自度不得脱,谓其骑曰:“吾起兵至今八岁矣,身七十余战,所当者破,所击者服,未尝败北,遂伯有天下。
rán jīn zú kùn yú cǐ cǐ tiān wáng wǒ fēi zhàn zhī zuì yě
然今卒困于此,此天亡我,非战之罪也。
jīn rì gù jué sǐ yuàn wèi zhū jūn kuài zhàn bì sān shèng zhǎn jiāng ài qí nǎi hòu sǐ shǐ zhū jūn zhī wú fēi yòng bīng zuì tiān wáng wǒ yě
今日固决死,愿为诸军快战,必三胜,斩将,艾旗,乃后死,使诸君知吾非用兵罪,天亡我也。
yú shì yǐn qí qí yīn sì tuí shān ér wèi huán chén wài xiàng hàn qí wéi zhī shù zhòng
”于是引其骑因四𬯎山而为圜陈外向,汉骑围之数重。
yǔ wèi qí qí yuē wú wèi gōng qǔ bǐ yī jiāng
羽谓其骑曰:“吾为公取彼一将。
lìng sì miàn qí chí xià qī shān dōng wèi sān chù
命令四面的骑兵向下奔驰,约定在山的东面分三处会合。
yú shì yǔ dà hū chí xià hàn jūn jiē pī mǐ
于是羽大呼驰下,汉军皆披靡。
suì shā hàn yī jiāng
遂杀汉一将。
shì shí yáng xǐ wèi láng qí zhuī yǔ yǔ hái huà zhī xǐ rén mǎ jù jīng pì yì shù lǐ
是时,杨喜为郎骑,追羽,羽还叱之,喜人马俱惊,辟易数里。
yǔ qí qí huì sān chù
与其骑会三处。
hàn jūn bù zhī yǔ suǒ jū fēn jūn wèi sān fù wéi zhī
汉军不知羽所居,分军为三,复围之。
yǔ nǎi chí fù zhǎn hàn yī dū wèi shā shù shí bǎi rén
羽乃驰,复斩汉一都尉,杀数十百人。
fù jù qí qí wáng liǎng qí
复聚其骑,亡两骑。
nǎi wèi qí yuē hé rú
乃谓骑曰:“何如?
qí jiē fú yuē rú dài wáng yán
”骑皆服曰:“如大王言。
yú shì yǔ suì yǐn dōng yù dù wū jiāng
于是羽遂引东,欲渡乌江。
wū jiāng tíng cháng yǐ chuán dài wèi yǔ yuē jiāng dōng suī xiǎo dì fāng qiān lǐ zhòng shù shí wàn yì zú wáng yě
乌江亭长檥船待,谓羽曰:“江东虽小,地方千里,众数十万,亦足王也。
yuàn dài wáng jí dù
希望大王赶快渡江。
jīn dú chén yǒu chuán
今独臣有船。
hàn jūn zhì wáng yǐ dù
汉军至,亡以渡。
yǔ xiào yuē nǎi tiān wáng wǒ hé dù wèi
”羽笑曰:“乃天亡我,何渡为!
qiě jí yǔ jiāng dōng zǐ dì bā qiān rén dù ér xi jīn wáng yī rén hái zòng jiāng dōng fù xiōng lián ér wáng wǒ wǒ hé miàn mù jiàn zhī zāi
且籍与江东子弟八千人渡而西,今亡一人还,纵江东父兄怜而王我,我何面目见之哉?
zòng bǐ bù yán jí dú bù kuì yú xīn hu
即使他们不说什么,我项籍难道心中不感到惭愧吗!”
wèi tíng cháng yuē wú zhī gōng zhǎng zhě yě wú qí cǐ mǎ wǔ suì suǒ dāng wú dí cháng yī rì qiān lǐ wú bù rěn shā yǐ cì gōng
”谓亭长曰:“吾知公长者也,吾骑此马五岁,所当无敌,尝一日千里,吾不忍杀,以赐公。
nǎi lìng qí jiē qù mǎ bù chí duǎn bīng jiē zhàn
”乃令骑皆去马,步持短兵接战。
yǔ dú suǒ shā hàn jūn shù bǎi rén
羽独所杀汉军数百人。
yǔ yì bèi shí yú chuàng
羽亦被十余创。
gù jiàn hàn qí sī mǎ lǚ mǎ tóng yuē ruò fēi wú gù rén hu
顾见汉骑司马吕马童曰:“若非吾故人乎?
mǎ tóng miàn zhī zhǐ wáng yì yuē cǐ xiàng wáng yě
吕马童面对着他,指着王翳说:“这就是项王。
yǔ nǎi yuē wú wén hàn gòu wǒ tóu qiān jīn yì wàn hù wú wèi gōng de
”羽乃曰:“吾闻汉购我头千金,邑万户,吾为公得。
nǎi zì jǐng
”乃自刭。
wáng yì qǔ qí tóu luàn xiāng róu dǎo zhēng yǔ xiāng shā zhě shù shí rén
王翳取其头,乱相𫐓蹈争羽相杀者数十人。
zuì hòu yáng xǐ lǚ mǎ tóng láng zhōng lǚ shèng yáng wǔ gè de qí yī tǐ
最后杨喜、吕马童、郎中吕胜、杨武各得其一体。
gù fēn qí de yǐ fēng wǔ rén jiē wèi liè hóu
故分其地以封五人,皆为列侯。
hàn wáng nǎi yǐ lǔ gōng hào zàng yǔ yú gǔ chéng
汉王乃以鲁公号葬羽于谷城。
zhū xiàng zhī shǔ jiē bù zhū
诸项支属皆不诛。
fēng xiàng bó děng sì rén wèi liè hóu cì xìng liú shì
封项伯等四人为列侯,赐姓刘氏。
zàn yuē xī jiǎ shēng zhī guò qín yuē
赞曰:昔贾生之《过秦》曰:
qín xiào gōng jù xiáo hán zhī gù yōng yōng zhōu zhī de jūn chén shǒu ér kuī zhōu shì yǒu xí juǎn tiān xià bāo jǔ yǔ nèi náng kuò sì hǎi bìng tūn huāng zhī xīn
秦孝公据殽、函之固,拥雍州之地,君臣守而窥周室,有席卷天下,包举宇内,囊括四海,并吞荒之心。
dàng shì shí yě shāng jūn zuǒ zhī nèi lì fǎ dù wu gēng zhī xiū shǒu zhàn zhī bèi wài lián héng ér dòu zhū hóu
当是时也,商君佐之,内立法度,务耕织,修守战之备,外连衡而斗诸侯。
yú shì qín rén gǒng shǒu ér qǔ xī hé zhī wài
于是秦人拱手而取西河之外。
xiào gōng jì méi huì wén wǔ zhāo xiāng méng gù yè yīn yí cè nán qǔ hàn zhōng xi jǔ ba shǔ dōng gē gāo yú zhī dì shōu yào hài zhī jùn
孝公既没,惠文、武、昭襄蒙故业,因遗策,南取汉中,西举巴、蜀,东割膏腴之地,收要害之郡。
zhū hóu kǒng jù huì méng ér móu ruò qín bù ài zhēn qì zhòng bǎo féi ráo zhī de yǐ zhì tiān xià zhī shì
诸侯恐惧,会盟而谋弱秦,不爱珍器重宝肥饶之地,以致天下之士。
hé zòng dì jiāo xiāng yǔ wéi yī
采用合纵策略缔结盟约,互相联合成为一体。
dāng cǐ zhī shí qí yǒu mèng cháng zhào yǒu píng yuán chu yǒu chūn shēn wèi yǒu xìn líng
当此之时,齐有孟尝,赵有平原,楚有春申,魏有信陵。
cǐ sì xián zhě jiē míng zhì ér zhōng xìn kuān hòu ér ài rén zūn xián zhòng shì yuē cóng lí héng jiān hán wèi yàn zhào sòng wèi zhōng shān zhī zhòng
此四贤者,皆明智而忠信,宽厚而爱人,尊贤重士,约从离横,兼韩、魏、燕、赵、宋、卫、中山之众。
yú shì liù guó zhī shì yǒu nìng yuè xú shàng sū qín dù hè zhī shǔ wèi zhī móu zī míng zhōu zuì chén zhěn zhào huá lóu huǎn dí jǐng sū lì yuè yì zhī tú tōng qí yì
于是六国之士有宁越、徐尚、苏秦、杜赫之属为之谋,齐明、周最、陈轸、召滑、楼缓、翟景、苏厉、乐毅之徒通其意。
wú qǐ sūn bìn dài tā mào liáng wáng liáo tián jì lián pō zhào shē zhī péng zhì qí bīng
吴起、孙膑、带他、皃良、王廖、田忌、廉颇、赵奢之朋制其兵。
cháng yǐ shí bèi zhī de bǎi wàn zhī jūn yǎng guān ér gōng qín qín rén kāi guān yán dí jiǔ guó zhī shī dùn xún ér bù gǎn jìn
常以十倍之地,百万之军,仰关而攻秦,秦人开关延敌,九国之师遁巡而不敢进。
qín wú wáng shǐ yí zú zhī fèi ér tiān xià yǐ kùn yǐ
秦无亡矢遗镞之费,而天下已困矣。
yú shì cóng sàn yuē bài zhēng gē dì ér lù qín
于是从散约败,争割地而赂秦。
qín yǒu yú lì ér zhì qí bì zhuī bēn zhú běi fú shī bǎi wàn liú xuè piāo lǔ yīn lì chéng biàn zǎi gē tiān xià fēn liè shān hé
秦有余力而制其弊,追亡逐北,伏尸百万,流血漂卤,因利乘便,宰割天下,分裂山河;
qiáng guó qǐng fú ruò guó rù cháo
强国请服,弱国入朝。
shī jí xiào wén zhuāng xiāng wáng xiǎng guó zhī rì qiǎn guó jiā wáng shì
施及孝文、庄襄王,享国之日浅,国家亡事。
jí zhì shǐ huáng fèn liù shì zhī yú liè zhèn cháng cè ér yù yǔ nèi tūn èr zhōu ér wáng zhū hóu lǚ zhì zūn ér zhì liù hé zhí qiāo pū yǐ biān chī tiān xià wēi zhèn sì hǎi
及至始皇,奋六世之余烈,振长策而驭宇内,吞二周而亡诸侯,履至尊而制六合,执敲扑以鞭笞天下,威震四海。
nán qǔ bǎi yuè zhī de yǐ wéi guì lín xiàng jùn
南取百粤之地,以为桂林、象郡。
bǎi yuè zhī jūn fǔ shǒu xì jǐng wěi mìng xià lì
百粤之君𫖯首系颈,委命下吏。
nǎi shǐ méng tián běi zhù cháng chéng ér shǒu fān lí què xiōng nú qī bǎi yú lǐ hú rén bù gǎn nán xià ér mù mǎ shì bù gǎn wān gōng ér bào yuàn
乃使蒙恬北筑长城而守藩篱,却匈奴七百余里,胡人不敢南下而牧马,士不敢弯弓而报怨。
yú shì fèi xiān wáng zhī dào fén bǎi jiā zhī yán yǐ yú qián shǒu
于是废先王之道,焚百家之言,以愚黔首。
duò míng chéng shā háo jùn shōu tiān xià zhī bīng jù zhī xián yáng xiāo fēng dī zhù yǐ wéi jīn rén shí èr yǐ ruò tiān xià zhī mín
堕名城,杀豪俊,收天下之兵聚之咸阳,销锋𫔂铸以为金人十二,以弱天下之民。
rán hòu jiàn huá wéi chéng yīn hé wèi chí jù yì zhàng zhī chéng lín bù cè zhī chuān yǐ wéi gù
然后践华为城,因河为池,据亿丈之城,临不测之川,以为固。
liáng jiàng jìn nǔ shǒu yào hài zhī chù xìn chén jīng zú chén lì bīng ér shuí hé
优秀的将领手持强弓,守卫要害的地方,可靠的大臣和精锐的士兵,摆开锋利的武器盘查过往行人。
tiān xià yǐ dìng shǐ huáng zhī xīn zì xīn wèi guān zhōng zhī gù jīn chéng qiān lǐ zǐ sūn dì wáng wàn shì zhī yè yě
天下已定,始皇之心,自心为关中之固,金城千里,子孙帝王万世之业也。
shǐ huáng jì méi yú wēi zhèn yú shū sú rán ér chén shè wèng yǒu shéng shū zhī zǐ méng lì zhī rén qiān xǐ zhī tú yě cái néng bù jí zhōng yōng fēi yǒu zhòng ní mò dí zhī zhī táo zhū yī dùn zhī fù
始皇既没,余威震于殊俗,然而陈涉,瓮牖绳枢之子,甿隶之人,迁徙之徒也,材能不及中庸,非有仲尼、墨翟之知,陶朱、猗顿之富。
niè zú háng wǔ zhī jiān ér miǎn qǐ qiān mò zhī zhōng shuài bà sàn zhī zú jiāng shù bǎi zhī zhòng zhuǎn ér gōng qín
蹑足行伍之间,而免起阡陌之中,帅罢散之卒,将数百之众,转而攻秦。
zhǎn mù wèi bīng jiē gān wèi qí tiān xià yún hé xiàng yìng yíng liáng ér yǐng cóng shān dōng háo jùn suì bìng qǐ ér wáng qín zú yǐ
斩木为兵,揭竿为旗,天下云合向应,赢粮而景从,山东豪俊遂并起而亡秦族矣。
qiě tiān xià fēi xiǎo ruò yě
且天下非小,弱也;
yōng zhōu zhī de xiáo hán zhī gù zì ruò yě
雍州之地,殽、函之固,自若也。
chén shè zhī wèi bù chǐ yú qí chu yàn zhào hán wèi sòng wèi zhōng shān zhī jūn
陈涉之位,不齿于齐、楚、燕、赵、韩、魏、宋、卫、中山之君;
chú yōu shù qín bù dí yú gōu jǐ cháng shā
鉏耰束矜,不敌于钩戟长铩;
shì shù zhī zhòng bù kàng yú jiǔ guó zhī shī
适戍之众,不亢于九国之师;
shēn móu yuǎn lǜ xíng jūn yòng bīng zhī dào fēi jí nǎng shí zhī shì de
深谋远虑,行军用兵之道,非及曩时之士地。
rán ér chéng bài yì biàn gōng yè xiāng fǎn hé yě
然而成败异变,功业相反,何也?
shì shǐ shān dōng zhī guó yǔ chén shè dù cháng xié dà bǐ quán liàng lì bù kě tóng nián ér yǔ yǐ
试使山东之国与陈涉度长絜大,比权量力,不可同年而语矣。
rán qín yǐ qū qū zhī de zhì wàn shèng zhī quán zhāo bā zhōu ér cháo tóng liè bǎi yǒu yú nián rán hòu yǐ liù hé wèi jiā yáo hán wèi gōng
然秦以区区之地,致万乘之权,招八州而朝同列,百有余年,然后以六合为家,殽函为宫。
yī fū zuò nán ér qī miào duò shēn sǐ rén shǒu wèi tiān xià xiào zhě hé yě
一个戍卒发难就毁掉了天子七庙,皇子皇孙都死在人家手里,被天下人耻笑,是什么原因呢?
rén yì bù shī ér gōng shǒu zhī shì yì yě
仁谊不施,而攻守之势异也。
zhōu shēng yì yǒu yán shùn gài zhòng tóng zǐ xiàng yǔ yòu zhòng tóng zǐ qǐ qí miáo yì yá hé qí xìng zhī bào yě
周生亦有言,“舜盖重童子”,项羽又重童子,岂其苗裔邪”何其兴之暴也!
fu qín shī qí zhèng chén shè shǒu nàn háo jié fēng qǐ xiāng yǔ bìng zhēng bù kě shèng shǔ
夫秦失其政,陈涉首难,豪桀蜂起,相与并争,不可胜数。
rán yǔ fēi yǒu jǐn cùn chéng shì bá qǐ lǒng mǔ zhī zhōng sān nián suì jiāng wǔ zhū hóu bīng miè qín fēn liè tiān xià ér wēi hǎi nèi fēng lì wáng hóu zhèng yáo yǔ chū hào wèi bó wáng wèi suī bù zhōng jìn gǔ yǐ lái wèi cháng yǒu yě
然羽非有尽寸,乘势拔起陇亩之中,三年,遂将五诸侯兵灭秦,分裂天下而威海内,封立王侯,政繇羽出,号为“伯王”,位虽不终,近古以来未尝有也。
jí yǔ bèi guān huái chu fàng zhú yì dì ér yuàn wáng hóu pàn jǐ nán yǐ
及羽背关怀楚,放逐义帝,而怨王侯畔己,难矣。
zì jīn gōng fá fèn qí sī zhì ér shī gǔ shǐ bà wáng zhī guó yù yǐ lì zhēng jīng yíng tiān xià wǔ nián zú wáng qí guó shēn sǐ dōng chéng shàng de jué wù bù zì zé guò shī nǎi yǐn tiān wáng wǒ fēi yòng bīng zhī zuì qǐ bù miù zāi
自矜功伐,奋其私智而师古,始霸王之国,欲以力征经营天下,五年卒亡其国,身死东城,尚的觉寤,不自责过失,乃引“天亡我,非用兵之罪”,岂不谬哉!