zhāng liáng zì zǐ fáng qí xiān hán rén yě
张良字子房,其先韩人也。
dà fù kāi dì xiāng hán zhāo hóu xuān huì wáng xiāng āi wáng
祖父张开地,曾担任韩昭侯、宣惠王、襄哀王的相国。
fù píng xiāng lí wáng dào huì wáng
父亲张平,担任过厘王、悼惠王的相国。
dào huì wáng èr shí sān nián píng zú zú èr shí suì qín miè hán
悼惠王二十三年,平卒,卒二十岁,秦灭韩。
liáng shǎo wèi huàn shì hán
良少,未宦事韩。
hán pò liáng jiā tóng sān bǎi rén dì sǐ bù zàng fān yǐ jiā cái qiú kè cì qín wáng wèi hán bào chóu yǐ wǔ shì xiāng hán gù
韩破,良家僮三百人,弟死不葬,翻以家财求客刺秦王,为韩报仇,以五世相韩故。
liáng cháng xué lǐ huái yáng dōng jiàn cāng hǎi jūn dé lì shì wèi tiě chuí zhòng bǎi èr shí jīn
良尝学礼淮阳,东见仓海君,得力士,为铁椎重百二十斤。
qín huáng dì dōng yóu zhì bó láng shā zhōng liáng yǔ kè jū jī qín huáng dì wù zhōng fù chē
秦皇帝东游,至博狼沙中,良与客狙击秦皇帝,误中副车。
qín huáng dì dà nù dà suǒ tiān xià qiú zéi jí shén
秦皇帝大怒,大索天下,求贼急甚。
liáng nǎi gēng míng xìng wáng nì xià pī
张良于是改名换姓,逃亡躲藏在下邳。
liáng cháng jiān cóng róng bù yóu xià pī yí shàng yǒu yī lǎo fù yì hè zhì liáng suǒ zhí duò qí lǚ yí xià gù wèi liáng yuē rú zǐ xià qǔ lǚ
良尝间从容步游下邳圯上,有一老父,衣褐,至良所,直堕其履圯下,顾谓良曰:“孺子下取履!
liáng è rán yù ōu zhī
”良愕然,欲欧之。
wèi qí lǎo nǎi qiáng rěn xià qǔ lǚ yīn guì jìn
为其老,乃强忍,下取履,因跪进。
fù yǐ zú shòu zhī xiào qù
父以足受之,笑去。
liáng shū dà jīng
良殊大惊。
fù qù lǐ suǒ fù huán yuē rú zǐ kě jiào yǐ
老人走了一里左右,又返回来,说:“你这孩子可以教导。
hòu wǔ rì píng míng yǔ wǒ qī cǐ
后五日平明,与我期此。
liáng yīn guài guì yuē nuò
”良因怪,跪曰:“诺。
wǔ rì píng míng liáng wǎng
五天后天刚亮,张良去了。
fù yǐ xiān zài nù yuē yǔ lǎo rén qī hòu hé yě
父已先在,怒曰:“与老人期,后,何也?
qù hòu wǔ rì zǎo huì
去,后五日蚤会。
wǔ rì jī míng wǎng
”五日,鸡鸣往。
fù yòu xiān zài fù nù yuē hòu hé yě
父又先在,复怒曰:“后,何也?
qù hòu wǔ rì fù zǎo lái
去,后五日复蚤来。
wǔ rì liáng yè bàn wǎng
”五日,良夜半往。
yǒu qǐng fù yì lái xǐ yuē dāng rú shì
过了一会儿,老人也来了,高兴地说:“就应该这样。”
chū yī biān shū yuē dú shì zé wèi wáng zhě shī
”出一编书,曰:“读是则为王者师。
hòu shí nián xìng
后十年兴。
shí sān nián rú zǐ jiàn wǒ jì běi gǔ chéng shān xià huáng shí jí wǒ yǐ
十三年,孺子见我,济北谷城山下黄石即我已。
suì qù bú jiàn
”遂去不见。
dàn rì shì qí shū nǎi tài gōng bīng fǎ
旦日视其书,乃《太公兵法》。
liáng yīn yì zhī cháng xí dú sòng
良因异之,常习读诵。
jū xià pī wèi rèn xiá
他住在下邳,行侠仗义。
xiàng bó cháng shā rén cóng liáng nì
项伯尝杀人,从良匿。
hòu shí nián chén shè děng qǐ liáng yì jù shào nián bǎi yú rén
后十年,陈涉等起,良亦聚少年百余人。
jǐng jū zì lì wèi chu jiǎ wáng zài liú
景驹自立为代理楚王,驻在留地。
liáng yù wǎng cóng zhī háng dào yù pèi gōng
良欲往从之,行道遇沛公。
pèi gōng jiāng shù qiān rén lüè dì xià pī suì shǔ yān
沛公将数千人略地下邳,遂属焉。
pèi gōng bài liáng wèi jiù jiāng
沛公任命张良为管理马厩的将领。
liáng shù yǐ tài gōng bīng fǎ shuō pèi gōng pèi gōng xǐ cháng yòng qí cè
良数以《太公兵法》说沛公,沛公喜,常用其策。
liáng wèi tā rén yán jiē bù xǐng
良为它人言,皆不省。
liáng yuē pèi gōng dài tiān shòu
张良说:“沛公大概是上天授予的。”
gù suì cóng bù qù
所以就跟从他不离开。
pèi gōng zhī xuē jiàn xiàng liáng gòng lì chǔ huái wáng
沛公之薛,见项梁,共立楚怀王。
liáng nǎi shuì xiàng liáng yuē jūn yǐ lì chu hòu hán zhū gōng zi héng yáng jūn chéng xián kě lì wèi wáng yì shù dǎng
良乃说项梁曰:“君已立楚后,韩诸公子横阳君成贤,可立为王,益树党。
xiàng liáng shǐ liáng qiú hán chéng lì wèi hán wáng
”项梁使良求韩成,立为韩王。
yǐ liáng wèi hán sī tú yǔ hán wáng jiāng qiān yú rén xi lüè hán de de shù chéng qín zhé fù qǔ zhī wǎng lái wèi yóu bīng yǐng chuān
以良为韩司徒,与韩王将千余人西略韩地,得数城,秦辄复取之,往来为游兵颖川。
pèi gōng zhī cóng luò yáng nán chū huán yuán liáng yǐn bīng cóng pèi gōng xià hán shí yú chéng jī yáng xióng jūn
沛公之从雒阳南出轘辕,良引兵从沛公,下韩十余城,击杨熊军。
pèi gōng nǎi lìng hán wáng chéng liú shǒu yáng dí yǔ liáng jù nán gōng xià wǎn xi rù wǔ guān
沛公于是命令韩王成留守阳翟,自己与张良一同南下,攻下宛城,向西进入武关。
pèi gōng yù yǐ èr wàn rén jī qín yáo guān xià jūn liáng yuē qín bīng shàng qiáng wèi kě qīng
沛公欲以二万人击秦峣关下军,良曰:“秦兵尚强,未可轻。
chén wén qí jiāng tú zhě zi jiǎ shù yì dòng yǐ lì
我听说他们的将领是屠夫的儿子,这种商人出身的人容易用利益打动。
yuàn pèi gōng qiě liú bì shǐ rén xiān xíng wèi wǔ wàn rén jù shí yì zhāng qí zhì zhū shān shàng wèi yí bīng lìng lì yì jī chí zhòng bǎo dàn qín jiāng
愿沛公且留壁,使人先行,为五万人具食,益张旗帜诸山上,为疑兵,令郦食其持重宝啖秦将。
qín jiāng guǒ yù lián hé jù xi xí xián yáng pèi gōng yù tīng zhī
”秦将果欲连和俱西袭咸阳,沛公欲听之。
liáng yuē cǐ dú qí jiāng yù pàn shì zú kǒng bù cóng
良曰:“此独其将欲叛,士卒恐不从。
bù cóng bì wēi bù rú yīn qí jiě jī zhī
士兵不服从必然危险,不如趁他们松懈时发动攻击。”
pèi gōng nǎi yǐn bīng jī qín jūn dà pò zhī
沛公于是率军攻击秦军,大败敌军。
zhú běi zhì lán tián zài zhàn qín bīng jìng bài
逐北至蓝田,再战,秦兵竟败。
suì zhì xián yáng qín wáng zǐ yīng jiàng pèi gōng
于是到达咸阳,秦王子婴向沛公投降。
pèi gōng rù qín gōng shì wéi zhàng gǒu mǎ zhòng bǎo fù nǚ yǐ qiān shù yì yù liú jū zhī
沛公入秦,宫室帷帐狗马重宝妇女以千数,意欲留居之。
fán kuài jiàn pèi gōng bù tīng
樊哙谏,沛公不听。
liáng yuē fu qín wèi wú dào gù pèi gōng de zhì cǐ
张良说:“正因为秦朝暴虐无道,所以沛公才能来到这里。
wèi tiān xià chú cán qù zéi yi gǎo sù wèi zī
为天下除残去贼,宜缟素为资。
jīn shǐ rù qín jí ān qí lè cǐ suǒ wèi zhù jié wéi nüè
如今刚进入秦宫,就安享这里的享乐,这就是所谓的‘帮助夏桀作恶’。
qiě zhōng yán nì ěr lì yú xíng dú yào kǔ kǒu lì yú bìng yuàn pèi gōng tīng fán kuài yán
且‘忠言逆耳利于行,毒药苦口利于病’,愿沛公听樊哙言。
pèi gōng nǎi hái jūn bà shàng
沛公于是率军返回霸上驻扎。
xiàng yǔ zhì hóng mén yù jī pèi gōng xiàng bó yè chí zhì pèi gōng jūn sī jiàn liáng yù yǔ jù qù
项羽至鸿门,欲击沛公,项伯夜驰至沛公军,私见良,欲与俱去。
liáng yuē chén wèi hán wáng sòng pèi gōng jīn shì yǒu jí wáng qù bú yì
张良说:“我本是替韩王护送沛公的,如今情况紧急,独自逃走是不义之举。”
nǎi jù yǔ pèi gōng
”乃具语沛公。
pèi gōng dà jīng yuē wèi zhī nài hé
沛公大惊,曰:“为之奈何?
liáng yuē pèi gōng chéng yù bèi xiàng wáng yá
”良曰:“沛公诚欲背项王邪?
pèi gōng yuē zōu shēng shuō wǒ jù guān wú nèi zhū hóu qín dì kě wáng yě gù tīng zhī
”沛公曰:“鲰生说我距关毋内诸侯,秦地可王也,故听之。
liáng tián pèi gōng zì dù néng què xiàng wáng hu
”良田:“沛公自度能却项王乎?
pèi gōng mò rán yuē jīn wèi nài hé
”沛公默然,曰:“今为奈何?
liáng yīn yào xiàng bó jiàn pèi gōng
”良因要项伯见沛公。
pèi gōng yǔ bó yǐn wéi shòu jié hūn lìng bó jù yán pèi gōng bù gǎn bèi xiàng wáng suǒ yǐ jù guān zhě bèi tā dào yě
沛公与伯饮,为寿,结婚,令伯具言沛公不敢背项王,所以距关者,备它盗也。
xiàng yǔ hòu jiě yǔ zài yǔ chuán
项羽后解,语在《羽传》。
hàn yuán nián pèi gōng wèi hàn wáng wáng ba shǔ cì liáng jīn bǎi yì zhū èr dòu liáng jù yǐ xiàn xiàng bó
汉元年,沛公为汉王,王巴、蜀,赐良金百溢,珠二斗,良具以献项伯。
hàn wáng yì yīn lìng liáng hòu yí xiàng bó shǐ qǐng hàn zhōng de
汉王也趁机让张良厚赠项伯,请他帮忙请求汉中之地。
xiàng wáng xǔ zhī
项王许之。
hàn wáng zhī guó liáng sòng zhì bāo zhōng qiǎn liáng guī hán
汉王之国,良送至褒中,遣良归韩。
liáng yīn shuō hàn wáng shāo jué zhàn dào shì tiān xià wú hái xīn yǐ gù xiàng wáng yì
良因说汉王烧绝栈道,示天下无还心,以固项王意。
nǎi shǐ liáng hái
乃使良还。
xíng shāo jué zhàn dào
张良走后,烧毁了栈道。
liáng guī zhì hán wén xiàng yǔ yǐ liáng cóng hàn wáng gù bù qiǎn hán wáng chéng zhī guó yǔ jù dōng zhì péng chéng shā zhī
良归至韩,闻项羽以良从汉王故,不遣韩王成之国,与俱东,至彭城杀之。
shí hàn wáng hái dìng sān qín liáng nǎi yí xiàng yǔ shū yuē hàn wáng shī zhí yù de guān zhōng rú yuē jí zhǐ bù gǎn fù dōng
时汉王还定三秦,良乃遗项羽书曰:“汉王失职,欲得关中,如约即止,不敢复东。
yòu yǐ qí fǎn shū yí yǔ yuē qí yǔ zhào yù bìng miè chu
”又以齐反书遗羽,曰:“齐与赵欲并灭楚。
xiàng yǔ yǐ gù běi jī qí
”项羽以故北击齐。
liáng nǎi jiān xíng guī hàn
良乃间行归汉。
hàn wáng yǐ liáng wèi chéng xìn hóu cóng dōng jī chu
汉王以良为成信侯,从东击楚。
zhì péng chéng hàn wáng bīng bài ér hái
至彭城,汉王兵败而还。
zhì xià yì hàn wáng xià mǎ jù ān ér wèn yuē wú yù juān guān yǐ dōng děng qì zhī shuí kě yǔ gòng gōng zhě
至下邑,汉王下马踞鞍而问曰:“吾欲捐关已东等弃之,谁可与共功者?
liáng yuē jiǔ jiāng wáng bù chu xiāo jiāng yǔ xiàng wáng yǒu xì péng yuè yǔ qí wáng tián róng fǎn liáng de cǐ liǎng rén kě jí shǐ
”良曰:“九江王布,楚枭将,与项王有隙,彭越与齐王田荣反梁地,此两人可急使。
ér hàn wáng zhī jiāng dú hán xìn kě shǔ dà shì dāng yī miàn
而汉王您的将领中只有韩信可以托付大事,独当一面。
jí yù juān zhī juān zhī cǐ sān rén chu kě pò yě
即欲捐之,捐之此三人,楚可破也。
hàn wáng nǎi qiǎn suí hé shuō jiǔ jiāng wáng bù ér shǐ rén lián péng yuè
”刘邦于是派随何去游说九江王英布,又派人联络彭越。
jí wèi wáng bào fǎn shǐ hán xìn tè jiāng běi jī zhī yīn jǔ yàn dài qí zhào
及魏王豹反,使韩信特将北击之,因举燕、代、齐、赵。
rán zú pò chu zhě cǐ sān rén lì yě
但最终击败楚国的,正是这三个人的力量。
liáng duō bìng wèi cháng tè jiāng bīng cháng wèi huà cè chén shí shí cóng
良多病,未尝特将兵,常为画策臣,时时从。
hàn sān nián xiàng yǔ jí wéi hàn wáng yú xíng yáng hàn wáng yōu kǒng yǔ lì yì jī móu ráo chu quán
汉三年,项羽急围汉王于荥阳,汉王忧恐,与郦食其谋桡楚权。
lì shēng yuē xī tāng fá jié fēng qí hòu qǐ
郦生曰:“昔汤伐桀,封其后杞;
wǔ wáng zhū zhòu fēng qí hòu sòng
武王诛纣,封其后宋。
jīn qín wú dé fá miè liù guó wú lì zhuī zhī dì
今秦无德,伐灭六国,无立锥之地。
bì xià chéng fù lì liù guó hòu cǐ jiē zhēng dài bì xià dé yì yuàn wéi chén qiè
陛下诚复立六国后,此皆争戴陛下德义,愿为臣妾。
dé yì yǐ xíng nán miàn chēng bó chu bì liǎn rèn ér cháo
德义已行,南面称伯,楚必敛衽而朝。
hàn wáng yuē shàn
汉王说:“好。”
qù kè yìn xiān shēng yīn xíng pèi zhī
趣刻印,先生因行佩之。
lì shēng wèi xíng liáng cóng wài lái yè hàn wáng
郦生未行,良从外来谒汉王。
hàn wáng fāng shí yuē kè yǒu wéi wǒ jì ráo chu quán zhě
汉王方食,曰:“客有为我计桡楚权者。
jù yǐ lì shēng jì gào liáng yuē yú zǐ fáng hé rú
”具以郦生计告良曰:“于子房何如?
liáng yuē shuí wèi bì xià huà cǐ jì zhě
张良说:“是谁给陛下出的这个主意?
bì xià shì qù yǐ
陛下的大事要完了。”
hàn wáng yuē hé zāi
汉王问:“为什么这么说?”
liáng yuē chén qǐng jiè qián zhù yǐ chóu zhī
”良曰:“臣请借前箸以筹之。
xī tāng wǔ fá jié zhòu fēng qí hòu zhě dù néng zhì qí sǐ mìng yě
昔汤、武伐桀、纣封其后者,度能制其死命也。
jīn bì xià néng zhì xiàng jí sǐ mìng hu
今陛下能制项籍死命乎?
qí bù kě yī yǐ
其不可一矣。
wǔ wáng rù yīn biǎo shāng róng lǘ shì jī zǐ mén fēng bǐ gàn mù jīn bì xià néng hu
武王入殷,表商容闾,式箕子门,封比干墓,今陛下能乎?
qí bù kě èr yǐ
其不可二矣。
fā jù qiáo zhī sù sàn lù tái zhī cái tóng cì pín qióng jīn bì xià néng hu
发巨桥之粟,散鹿台之财,同赐贫穷,今陛下能乎?
qí bù kě sān yǐ
其不可三矣。
yīn shì yǐ bì yǎn gé wéi xuān dào zài gān gē shì bù fù yòng jīn bì xià néng hu
殷事以毕,偃革为轩,倒载干戈,示不复用,今陛下能乎?
qí bù kě sì yǐ
其不可四矣。
xiū mǎ huà shān zhī yáng shì wú suǒ wèi jīn bì xià néng hu
休马华山之阳,示无所为,今陛下能乎?
qí bù kě wǔ yǐ
其不可五矣。
xi niú táo lín zhī yě tiān xià bù fù shū jī jīn bì xià néng hu
息牛桃林之野,天下不复输积,今陛下能乎?
qí bù kě liù yǐ
其不可六矣。
qiě fú tiān xià yóu shì lí qīn qi qì fén mù qù gù jiù cóng bì xià zhě dàn rì yè wàng zhǐ chǐ zhī de
且夫天下游士,离亲戚,弃坟墓,去故旧,从陛下者,但日夜望咫尺之地。
jīn nǎi lì liù guó hòu wéi wú fù lì zhě yóu shì gè guī shì qí zhǔ cóng qīn qi fǎn gù jiù bì xià shuí yǔ qǔ tiān xià hu
今乃立六国后,唯无复立者,游士各归事其主,从亲戚,反故旧,陛下谁与取天下乎?
qí bù kě qī yǐ
其不可七矣。
qiě chu wéi wú qiáng liù guó fù ráo ér cóng zhī bì xià yān de ér chén zhī
且楚唯毋强,六国复桡而从之,陛下焉得而臣之?
qí bù kě bā yǐ
这是第八个不可行的理由。
chéng yòng cǐ móu bì xià shì qù yǐ
诚用此谋,陛下事去矣。
hàn wáng hōng shí tǔ bǔ mà yuē shù rú jǐ bài nǎi gōng shì
”汉王轰食吐哺,骂曰:“竖儒,几败乃公事!
lìng qù xiāo yìn
”下令赶快销毁那些印信。
hòu hán xìn pò qí yù zì lì wèi qí wáng hàn wáng nù
后韩信破齐欲自立为齐王,汉王怒。
liáng shuō hàn wáng hàn wáng shǐ liáng shòu qí wáng xìn yìn
良说汉王,汉王使良授齐王信印。
yǔ zài xìn chuán
语在《信传》。
wǔ nián dōng hàn wáng zhuī chu zhì yáng xià nán zhàn bù lì bì gù líng zhū hóu qī bù zhì
五年冬,汉王追楚至阳夏南,战不利,壁固陵,诸侯期不至。
liáng shuō hàn wáng hàn wáng yòng qí jì zhū hóu jiē zhì
张良劝说汉王,汉王采用他的计策,诸侯们就都来了。
yǔ zài gāo jì
语在《高纪》。
hàn liù nián fēng gōng chén
汉六年,封功臣。
liáng wèi cháng yǒu zhàn dòu gōng gāo dì yuē yùn chóu cè wéi wò zhōng jué shèng qiān lǐ wài zǐ fáng gōng yě
良未尝有战斗功,高帝曰:“运筹策帷幄中,决胜千里外,子房功也。
zì zé qí sān wàn hù
你自己在齐国挑选三万户作为封地吧。
liáng yuē shǐ chén qǐ xià pī yǔ shàng huì liú cǐ tiān yǐ chén shòu bì xià
”张良说:“当初我在下邳起事,与皇上在留县相会,这是上天把我交给陛下。
bì xià yòng chén jì xìng ér shí zhōng chén yuàn fēng liú zú yǐ bù gǎn dāng sān wàn hù
陛下用臣计,幸而时中,臣愿封留足矣,不敢当三万户。
nǎi fēng liáng wèi liú hòu yǔ xiāo hé děng jù fēng
”乃封良为留侯,与萧何等俱封。
shàng yǐ fēng dà gōng chén èr shí yú rén qí yú rì yè zhēng gōng ér bù jué wèi de xíng fēng
上已封大功臣二十余人,其余日夜争功而不决,未得行封。
shàng jū luò yáng nán gōng cóng fù dào wàng jiàn zhū jiāng wǎng wǎng shù rén ǒu yǔ
上居雒阳南宫,从复道望见诸将往往数人偶语。
shàng yuē cǐ hé yǔ
皇上问:“他们在说什么?
liáng yuē bì xià bù zhī hu
”良曰:“陛下不知乎?
cǐ móu fǎn ěr
这是要谋反啊。
shàng yuē tiān xià shǔ ān dìng hé gù ér fǎn
”上曰:“天下属安定,何故而反?
liáng yuē bì xià qǐ bù yī yǔ cǐ shǔ qǔ tiān xià jīn bì xià yǐ wèi tiān zǐ ér suǒ fēng jiē xiāo cáo gù rén suǒ qīn ài ér suǒ zhū zhě jiē píng shēng chóu yuàn
”良曰:“陛下起布衣,与此属取天下,今陛下已为天子,而所封皆萧、曹故人所亲爱,而所诛者皆平生仇怨。
jīn jūn lì jì gōng tiān xià bù zú yǐ biàn fēng cǐ shǔ wèi bì xià bù néng jǐn fēng yòu kǒng jiàn yí guò shī jí zhū gù xiāng jù ér móu fǎn ěr
今军吏计功,天下不足以遍封,此属畏陛下不能尽封,又恐见疑过失及诛,故相聚而谋反耳。
shàng nǎi yōu yuē wèi jiāng nài hé
”上乃忧曰:“为将奈何?
liáng yuē shàng píng shēng suǒ zēng qún chén suǒ gòng zhī shuí zuì shèn zhě
”良曰:“上平生所憎,群臣所共知,谁最甚者?
shàng yuē yōng chǐ yǔ wǒ yǒu gù yuàn shù jiǒng rǔ wǒ wǒ yù shā zhī wèi gōng duō bù rěn
”上曰:“雍齿与我有故怨,数窘辱我,我欲杀之,为功多,不忍。
liáng yuē jīn jí xiān fēng yōng chǐ yǐ shì qún chén qún chén jiàn yōng chǐ xiān fēng zé rén rén zì jiān yǐ
”良曰:“今急先封雍齿,以示群臣,群臣见雍齿先封,则人人自坚矣。
yú shì shàng zhì jiǔ fēng yōng chǐ wèi shí fāng hòu ér jí qù chéng xiàng yù shǐ dìng gōng xíng fēng
”于是上置酒,封雍齿为什方侯,而急趣丞相、御史定功行封。
qún chén ba jiǔ jiē xǐ yuē yōng chǐ qiě hóu wǒ shǔ wú huàn yǐ
群臣罢酒,皆喜曰:“雍齿且侯,我属无患矣。
liú jìng shuō shàng zhě guān zhōng shàng yí zhī
刘敬说上者关中,上疑之。
zuǒ yòu dà chén jiē shān dōng rén duō quàn shàng dōu luò yáng luò yáng dōng yǒu chéng gāo xi yǒu xiáo miǎn bèi hé xiāng luò qí gù yì zú shì
左右大臣皆山东人,多劝上都雒阳:“雒阳东有成皋,西有殽、黾,背河乡雒,其固亦足恃。
liáng yuē luò yáng suī yǒu cǐ gù qí zhōng xiǎo bù guò shù bǎi lǐ tián dì báo sì miàn shòu dí cǐ fēi yòng wǔ zhī guó
”良曰:“雒阳虽有此固,其中小,不过数百里,田地薄,四面受敌,此非用武之国。
fu guān zhōng zuǒ xiáo hán yòu lǒng shǔ wò yě qiān lǐ nán yǒu ba shǔ zhī ráo běi yǒu hú yuàn zhī lì zǔ sān miàn ér gù shǒu dú yǐ yī miàn dōng zhì zhū hóu
夫关中左殽、函,右陇、蜀,沃野千里,南有巴、蜀之饶,北有胡苑之利,阻三面而固守,独以一面东制诸侯。
zhū hóu ān dìng hé wèi cáo wǎn tiān xià xi gěi jīng shī
诸侯安定,河、渭漕挽天下,西给京师;
zhū hóu yǒu biàn shùn liú ér xià zú yǐ wěi shū
诸侯有变乱,可以顺流而下,足以运送军队和物资。
cǐ suǒ wèi jīn chéng qiān lǐ tiān fǔ zhī guó
此所谓金城千里,天府之国。
liú jìng shuō shì yě
刘敬说是也。
yú shì shàng jí rì jià xī dōu guān zhōng
”于是上即日驾,西都关中。
liáng cóng rù guān
良从入关。
xìng duō jí jí dào yǐn bù shí gǔ bì mén bù chū suì yú
性多疾,即道引不食谷,闭门不出岁余。
shàng yù fèi tài zǐ lì qi fū rén zi zhào wáng rú yì
皇上想废掉太子,改立戚夫人的儿子赵王如意。
dà chén duō zhēng wèi néng de jiān jué yě
大臣多争,未能得坚决也。
lǚ hòu kǒng bù zhī suǒ wéi
吕后很害怕,不知道该怎么办。
huò wèi lǚ hòu yuē liú hòu shàn huà jì shàng xìn yòng zhī
或谓吕后曰:“留侯善画计,上信用之。
lǚ hòu nǎi shǐ jiàn chéng hóu lǚ zé jié liáng yuē jūn cháng wéi shàng móu chén jīn shàng rì yù yì tài zǐ jūn ān dé gāo zhěn ér wò
”吕后乃使建成侯吕泽劫良,曰:“君常为上谋臣,今上日欲易太子,君安得高枕而卧?
liáng yuē shǐ shàng shù zài jí kùn zhī zhōng xìng yòng chén cè
”良曰:“始上数在急困之中,幸用臣策;
jīn tiān xià ān dìng yǐ ài yù yì tài zǐ gǔ ròu zhī jiān suī chén děng bǎi rén hé yì
今天下安定,以爱欲易太子,骨肉之间,虽臣等百人何益!
lǚ zé qiáng yào yuē wèi wǒ huà jì
”吕泽强要曰:“为我画计。
liáng yuē cǐ nán yǐ kǒu shé zhēng yě
”良曰:“此难以口舌争也。
gù shàng yǒu suǒ bù néng zhì zhě sì rén
顾上有所不能致者四人。
sì rén nián lǎo yǐ jiē yǐ shàng màn wǔ shì gù táo nì shān zhōng yì bù wéi hàn chén
四人年老矣,皆以上嫚娒士,故逃匿山中,义不为汉臣。
rán shàng gāo cǐ sì rén
但皇上很看重这四个人。
jīn gōng chéng néng wú ài jīn yù bì bó jīn tài zǐ wéi shū bēi cí ān chē yīn shǐ biàn shì gù qǐng yi lái
今公诚能毋爱金玉璧帛,今太子为书,卑辞安车,因使辩士固请,宜来。
lái yǐ wéi kè shí cóng rù cháo lìng shàng jiàn zhī zé yī zhù yě
来,以为客,时从入朝,令上见之,则一助也。
yú shì lǚ hòu lìng lǚ zé shǐ rén fèng tài zǐ shū bēi cí hòu lǐ yíng cǐ sì rén
”于是吕后令吕泽使人奉太子书,卑辞厚礼,迎此四人。
sì rén zhì kè jiàn chéng hóu suǒ
四人到了,住在建成侯府里。
hàn shí yī nián qíng bù fǎn shàng jí yù shǐ tài zǐ wǎng jī zhī
汉十一年,黥布反,上疾,欲使太子往击之。
sì rén xiāng wèi yuē fán lái zhě jiāng yǐ cún tài zǐ
四人商量说:“我们来的目的,是为了保全太子。
tài zǐ jiàng bīng shì wēi yǐ
太子带兵出征,事情就危险了。
nǎi shuō jiàn chéng hóu yuē tài zǐ jiàng bīng yǒu gōng jí wèi bù yì wú gōng zé cóng cǐ shòu huò
”乃说建成侯曰:“太子将兵,有功即位不益,无功则从此受祸。
qiě tài zǐ suǒ yǔ jù zhū jiāng jiē yǔ shàng dìng tiān xià xiāo jiāng yě jīn nǎi shǐ tài zǐ jiāng zhī cǐ wú yì shǐ yáng jiàng láng jiē bù kěn wèi yòng qí wú gōng bì yǐ
且太子所与俱诸将,皆与上定天下枭将也,今乃使太子将之,此无异使羊将狼,皆不肯为用,其无功必矣。
chén wén mǔ ài zhě zi bào jīn qi fū rén rì yè shì yù zhào wáng cháng jū qián shàng yuē zhōng bù shǐ bú xiào zǐ jū ài zǐ shàng míng qí dài tài zǐ wèi bì yǐ
臣闻‘母爱者子抱’,今戚夫人日夜侍御,赵王常居前,上曰‘终不使不肖子居爱子上’,明其代太子位必矣。
jūn hé bù jí qǐng lǚ hòu chéng jiān wéi shàng qì yán qíng bù tiān xià měng jiàng shàn yòng bīng jīn zhū jiāng jiē bì xià gù děng yí nǎi lìng tài zǐ jiāng cǐ shǔ mò kěn wèi yòng qiě bù wén zhī gǔ xíng ér xi ěr
君何不急请吕后承间为上泣言:‘黥布,天下猛将,善用兵,今诸将皆陛下故等夷,乃令太子将,此属莫肯为用,且布闻之,鼓行而西耳。
shàng suī jí qiáng zài zī chē wò ér hù zhī zhū jiāng bù gǎn bù jìn lì
上虽疾,强载辎车,卧而护之,诸将不敢不尽力。
shàng suī kǔ qiáng wèi qī zǐ jì
上虽苦,强为妻子计。
yú shì lǚ zé yè jiàn lǚ hòu
’”于是吕泽夜见吕后。
lǚ hòu chéng jiān wéi shàng qì ér yán rú sì rén yì
吕后承间为上泣而言,如四人意。
shàng yuē wú wéi zhī shù zǐ gù bù zú qiǎn nǎi gōng zì xíng ěr
上曰:“吾惟之,竖子固不足遣,乃公自行耳。
yú shì shàng zì jiāng ér dōng qún chén jū shǒu jiē sòng zhì bà shàng
”于是上自将而东,群臣居守,皆送至霸上。
liáng jí qiáng qǐ zhì qū yóu jiàn shàng yuē chén yi cóng jí shèn
良疾,强起至曲邮,见上曰:“臣宜从,疾甚。
chu rén piāo jí yuàn shàng shèn wú yǔ chu zhēng fēng
楚人剽疾,愿上慎毋与楚争锋。
yīn shuō shàng lìng tài zǐ wèi jiāng jūn jiān guān zhōng bīng
”因说上令太子为将军监关中兵。
shàng wèi zǐ fáng suī jí qiáng wò fu tài zǐ
上谓“子房虽疾,强卧傅太子”。
shì shí shū sūn tōng yǐ wèi tài fù liáng xíng shǎo fù shì
是时,叔孙通已为太傅,良行少傅事。
hàn shí èr nián shàng cóng pò bù guī jí yì shén yù yù yì tài zǐ
汉十二年,上从破布归,疾益甚,愈欲易太子。
liáng jiàn bù tīng yīn jí bù shì shì
良谏不听,因疾不视事。
shū sūn tài fù chēng shuō yǐn gǔ yǐ sǐ zhēng tài zǐ
叔孙太傅称说引古,以死争太子。
shàng yáng xǔ zhī yóu yù yì zhī
上阳许之,犹欲易之。
jí yàn zhì jiǔ tài zǐ shì
及晏,置酒,太子侍。
sì rén zhě cóng tài zǐ nián jiē bā shí yǒu yú xū méi hào bái yì guān shén wěi
四人者从太子,年皆八十有余,须眉皓白,衣冠甚伟。
shàng guài wèn yuē hé wéi zhě
上怪,问曰:“何为者?
sì rén qián duì gè yán qí xìng míng
”四人前对,各言其姓名。
shàng nǎi jīng yuē wú qiú gōng bì táo wǒ jīn gōng hé zì cóng wú r yóu hu
上乃惊曰:“吾求公,避逃我,今公何自从吾儿游乎?
sì rén yuē bì xià qīng shì shàn mà chén děng yì bù rǔ gù kǒng ér wáng nì
”四人曰:“陛下轻士善骂,臣等义不辱,故恐而亡匿。
jīn wén tài zǐ rén xiào gōng jìng ài shì tiān xià mò bù yán jǐng yuàn wèi tài zǐ sǐ zhě gù chén děng lái
今闻太子仁孝,恭敬爱士,天下莫不延颈愿为太子死者,故臣等来。
shàng yuē fán gōng xìng zú tiáo hù tài zǐ
皇上说:“麻烦各位好好辅佐保护太子。”
sì rén wéi shòu yǐ bì qū qù
四人敬酒完毕,快步离开。
shàng mù sòng zhī zhào qi fū rén zhǐ shì yuē wǒ yù yì zhī bǐ sì rén wèi zhī fǔ yǔ yì yǐ chéng nán dòng yǐ
上目送之,召戚夫人指视曰:“我欲易之,彼四人为之辅,羽翼已成,难动矣。
lǚ shì zhēn nǎi zhǔ yǐ
吕氏真乃主矣。
qi fū rén qì tì shàng yuē wèi wǒ chu wǔ wú wèi ruò chu gē
”戚夫人泣涕,上曰:“为我楚舞,吾为若楚歌。
gē yuē hóng hú gāo fēi yī jǔ qiān lǐ
歌中唱道:“天鹅高飞,一飞千里。
yǔ yì yǐ jiù héng jué sì hǎi
羽翼以就,横绝四海。
héng jué sì hǎi yòu kě nài hé
横绝四海,又可奈何!
suī yǒu zēng jiǎo shàng ān suǒ shī
即使有弓箭,又能往哪里射!
gē shù què qi fū rén xū xī liú tì
”歌数阕,戚夫人歔欷流涕。
shàng qǐ qù ba jiǔ
上起去,罢酒。
jìng bù yì tài zǐ zhě liáng běn zhāo cǐ sì rén zhī lì yě
竟不易太子者,良本招此四人之力也。
liáng cóng shàng jī dài chū qí jì xià mǎ yì jí lì xiāo xiāng guó suǒ yǔ cóng róng yán tiān xià shì shén zhòng fēi tiān xià suǒ yǐ cún wáng gù bù zhe
良从上击代,出奇计下马邑,及立萧相国,所与从容言天下事甚众,非天下所以存亡,故不著。
liáng nǎi chēng yuē jiā shì xiāng hán jí hán miè bù ài wàn jīn zhī zī wèi hán bào chóu qiáng qín tiān xià zhèn dòng
良乃称曰:“家世相韩,及韩灭,不爱万金之资,为韩报仇强秦,天下震动。
jīn yǐ sān cùn shé wèi dì zhě shī fēng wàn hù wèi liè hóu cǐ bù yī zhī jí yú liáng zú yǐ
今以三寸舌为帝者师,封万户,位列侯,此布衣之极,于良足矣。
yuàn qì rén jiān shì yù cóng chì sōng zǐ yóu ěr
希望抛弃人间的事务,想跟随赤松子去遨游。
nǎi xué dào yù qīng jǔ
”乃学道,欲轻举。
gāo dì bēng lǚ hòu dé liáng nǎi qiáng shí zhī yuē rén shēng yī shì jiān rú bái jū zhī guò xì hé zì kǔ rú cǐ
高帝崩,吕后德良,乃强食之,曰:“人生一世间,如白驹之过隙,何自苦如此!
liáng bù dé yǐ qiáng tīng shí
”良不得已,强听食。
hòu liù suì hōng
后六岁薨。
shì yuē wén chéng hóu
谥曰文成侯。
liáng shǐ suǒ jiàn xià pī yí shàng lǎo fù yǔ shū zhě hòu shí sān suì cóng gāo dì guò jì běi guǒ de gǔ chéng shān xià huáng shí qǔ ér bǎo cí zhī
良始所见下邳圯上老父与书者,后十三岁从高帝过济北,果得谷城山下黄石,取而宝祠之。
jí liáng sǐ bìng zàng huáng shí
及良死,并葬黄石。
měi shàng zhǒng fú là cí huáng shí
每上冢伏腊祠黄石。
zi bù yí sì hóu
子不疑嗣侯。
xiào wén sān nián zuò bù jìng guó chú
孝文三年坐不敬,国除。
chén píng yáng wǔ hù yǒu xiāng rén yě
陈平,阳武户牖乡人也。
shǎo shí jiā pín hào dú shū zhì huáng dì lǎo zi zhī shù
少时家贫,好读书,治黄帝、老子之术。
yǒu tián sān shí mǔ yǔ xiōng bó jū
有田三十亩,与兄伯居。
bó cháng gēng tián zòng píng shǐ yóu xué
哥哥经常下地耕种,让陈平外出求学。
píng wéi rén zhǎng dà měi sè rén huò wèi píng pín hé shí ér féi ruò shì
平为人长大美色,人或谓平:“贫何食而肥若是?
qí sǎo jí píng zhī bù qīn jiā shēng chǎn yuē yì shí kāng hé ěr
”其嫂疾平之不亲家生产,曰:“亦食糠核耳。
yǒu shū rú cǐ bù rú wú yǒu
有叔如此,不如无有!
bó wén zhī zhú qí fù qì zhī
”伯闻之,逐其妇弃之。
jí píng zhǎng kě qǔ fù fù rén mò yǔ zhě pín zhě píng yì kuì zhī
及平长,可取妇,富人莫与者,贫者平亦愧之。
jiǔ zhī hù yǒu fù rén zhāng fù yǒu nǚ sūn wǔ jià fu zhé sǐ rén mò gǎn qǔ píng yù de zhī
久之,户牖富人张负有女孙,五嫁夫辄死,人莫敢取,平欲得之。
yì zhōng yǒu dà sàng píng jiā pín shì sàng yǐ xiān wǎng hòu ba wèi zhù
邑中有大丧,平家贫侍丧,以先往后罢为助。
zhāng fù jì jiàn zhī sàng suǒ dú shì wěi píng píng yì yǐ gù hòu qù
张负既见之丧所,独视伟平,平亦以故后去。
fù suí píng zhì qí jiā jiā nǎi fù guō qióng xiàng yǐ xí wèi mén rán mén wài duō zhǎng zhě chē zhé
负随平至其家,家乃负郭穷巷,以席为门,然门外多长者车辙。
zhāng fù guī wèi qí zi zhòng yuē wú yù yǐ nǚ sūn yǔ chén píng
张负回家后,对儿子张仲说:“我想把孙女嫁给陈平。”
zhòng yuē píng pín bù shì shì yī xiàn zhōng jǐn xiào qí suǒ wèi dú nài hé yǔ zhī nǚ
”仲曰:“平贫不事事,一县中尽笑其所为,独奈何予之女?
fù yuē gù yǒu měi rú chén píng zhǎng pín zhě hu
”负曰:“固有美如陈平长贫者乎?
zú yǔ nǚ
最终把孙女嫁给了陈平。
wèi píng pín nǎi jiǎ dài bì yǐ pìn yǔ jiǔ ròu zhī zī yǐ nèi fù
因为陈平穷,张负就借钱给他做聘礼,还给他酒肉钱让他娶妻。
fù jiè qí sūn yuē wú yǐ pín gù shì rén bù jǐn
负戒其孙曰:“毋以贫故,事人不谨。
shì xiōng bó rú shì nǎi fù shì sǎo rú shì nǎi mǔ
事兄伯如事乃父,事嫂如事乃母。
píng jì qǔ zhāng shì nǚ zī yòng yì ráo yóu dào rì guǎng
”平既取张氏女,资用益饶,游道日广。
lǐ zhōng shè píng wèi zǎi fēn ròu shén jūn
里中社,平为宰,分肉甚均。
lǐ fù lǎo yuē shàn chén rú zǐ zhī wèi zǎi
里父老曰:“善,陈孺子之为宰!
píng yuē jiē hū shǐ píng de zǎi tiān xià yì rú cǐ ròu yǐ
”平曰:“嗟乎,使平得宰天下,亦如此肉矣!
chén shè qǐ wáng shǐ zhōu shì lüè dì lì wèi jiù wèi wèi wáng yǔ qín jūn xiāng gōng yú lín jì
陈涉起王,使周市略地,立魏咎为魏王,与秦军相攻于临济。
píng yǐ qián xiè xiōng bó cóng shào nián wǎng shì wèi wáng jiù wèi tài pú
平已前谢兄伯,从少年往事魏王咎,为太仆。
shuō wèi wáng wáng bù tīng
说魏王,王不听。
rén huò chán zhī píng wáng qù
有人进谗言,陈平逃离。
xiàng yǔ lüè dì zhì hé shàng píng wǎng guī zhī cóng rù pò qín cì jué qīng
项羽略地至河上,平往归之,从入破秦,赐爵卿。
xiàng yǔ zhī dōng wáng péng chéng yě hàn wáng hái dìng sān qín ér dōng
项羽之东王彭城也,汉王还定三秦而东。
yīn wáng fǎn chu xiàng yǔ nǎi yǐ píng wèi xìn wǔ jūn jiāng wèi wáng kè zài chu zhě wǎng jī yīn jiàng ér hái
殷王反楚,项羽乃以平为信武君,将魏王客在楚者往击,殷降而还。
xiàng wáng shǐ xiàng hàn bài píng wèi dū wèi cì jīn èr shí yì
项王派项悍任命陈平为都尉,赏赐黄金二十镒。
jū wú hé hàn gōng xià yīn
居无何,汉攻下殷。
xiàng wáng nù jiāng zhū dìng yīn zhě
项王怒,将诛定殷者。
píng jù zhū nǎi fēng qí jīn yǔ yìn shǐ shǐ guī xiàng wáng ér píng shēn jiān xíng zhàng jiàn wáng
平惧诛,乃封其金与印,使使归项王,而平身间行杖剑亡。
dù hé chuán rén jiàn qí měi zhàng fū dú xíng yí qí wáng jiāng yào xià dāng yǒu bǎo qì jīn yù mù zhī yù shā píng
度河,船人见其美丈夫,独行,疑其亡将,要下当有宝器金玉,目之,欲杀平。
píng xīn kǒng nǎi jiě yī luǒ ér zuǒ cì chuán
平心恐,乃解衣裸而佐刺船。
chuán rén zhī qí wú yǒu nǎi zhǐ
船夫知道他身上没有财物,这才作罢。
píng suì zhì xiū wǔ jiàng hàn yīn wèi wú zhī qiú jiàn hàn wáng hàn wáng zhào rù
陈平于是到修武投降了汉军,通过魏无知求见汉王,汉王召他进去。
shì shí wàn dàn jūn shí fèn wèi zhōng juān shòu píng yè
是时,万石君石奋为中涓,受平谒。
píng děng shí rén jù jìn cì shí
平等十人俱进,赐食。
wáng yuē ba jiù shě yǐ
汉王说:“吃完后,就去馆舍休息吧。”
píng yuē chén wéi shì lái suǒ yán bù kě yǐ guò jīn rì
陈平说:“我是为要事而来,要说的话不能拖过今天。”
yú shì hàn wáng yǔ yǔ ér shuō zhī wèn yuē zi jū chu hé guān
”于是汉王与语而说之,问曰:“子居楚何官?
píng yuē wèi dū wèi
”平曰:“为都尉。
shì rì bài píng wèi dū wèi shǐ cān chéng diǎn hù jūn
”是日拜平为都尉,使参乘,典护军。
zhū jiāng jǐn huān yuē dài wáng yī rì de chu zhī wáng zú wèi zhī gāo xià ér jí yǔ gòng zài shǐ jiān hù zhǎng zhě
诸将尽讙,曰:“大王一日得楚之亡卒,未知高下,而即与共载,使监护长者!
hàn wáng wén zhī yù yì xìng píng suì yǔ dōng fá xiàng wáng
”汉王闻之,愈益幸平,遂与东伐项王。
zhì péng chéng wèi chu suǒ bài yǐn shī ér hái
至彭城,为楚所败,引师而还。
shōu sǎn bīng zhì xíng yáng yǐ píng wèi yà jiāng shǔ hán wáng xìn jūn guǎng wǔ
收散兵至荥阳,以平为亚将,属韩王信,军广武。
jiàng guàn děng huò chán píng yuē píng suī měi zhàng fū rú guān yù ěr qí zhōng wèi bì yǒu yě
绛、灌等或谗平曰:“平虽美丈夫,如冠玉耳,其中未必有也。
wén píng jū jiā shí dào qí sǎo
闻平居家时盗其嫂;
shì wèi wáng bù róng wáng ér guī chu
事魏王不容,亡而归楚;
guī chu bù zhōng yòu wáng guī hàn
归附楚国不得志,又逃亡归顺汉王。
jīn dài wáng zūn guān zhī lìng hù jūn
今大王尊官之,令护军。
chén wén píng shǐ zhū jiāng jīn duō zhě de shàn chǔ jīn shǎo zhě de è chǔ
臣闻平使诸将,金多者得善处,金少者得恶处。
píng fǎn fù luàn chén yě yuàn wáng chá zhī
平,反复乱臣也,愿王察之。
hàn wáng yí zhī yǐ ràng wú zhī wèn yuē yǒu zhī hu
”汉王疑之,以让无知,问曰:“有之乎?
wú zhī yuē yǒu
”无知曰:“有。
hàn wáng yuē gōng yán qí xián rén hé yě
”汉王曰:“公言其贤人何也?
duì yuē chén zhī suǒ yán zhě néng yě
”对曰:“臣之所言者,能也;
bì xià suǒ wèn zhě xíng yě
陛下问的是他的品行。
jīn yǒu wěi shēng xiào yǐ zhī xíng ér wú yì yú shèng bài zhī shù bì xià hé xiá yòng zhī hu
今有尾生、孝已之行,而无益于胜败之数,陛下何暇用之乎?
lìng chu hàn xiāng jù chén jìn qí móu zhī shì gù qí jì chéng zú yǐ lì guó jiā ěr
令楚、汉相距,臣进奇谋之士,顾其计诚足以利国家耳。
dào sǎo shòu jīn yòu ān zú yí hu
盗嫂、受金又安足疑乎?
hàn wáng zhào píng ér wèn yuē wú wén xiān shēng shì wèi bù suí shì chu ér qù jīn yòu cóng wú yóu xìn zhě gù duō xīn hu
”汉王召平而问曰:“吾闻先生事魏不遂,事楚而去,今又从吾游,信者固多心乎?
píng yuē chén shì wèi wáng wèi wáng bù néng yòng chén shuō gù qù shì xiàng wáng
”陈平说:“我侍奉魏王,魏王不采纳我的建议,所以离开去侍奉项王。
xiàng wáng bù xìn rén qí suǒ rèn ài fēi zhū xiàng jí qī zhī kūn dì suī yǒu jī shì bù néng yòng
项王不信人,其所任爱,非诸项即妻之昆弟,虽有奇士不能用。
chén jū chu wén hàn wáng zhī néng yòng rén gù guī dài wáng
臣居楚闻汉王之能用人,故归大王。
luǒ shēn lái bù shòu jīn wú yǐ wéi zī
裸身来,不受金无以为资。
chéng chén jì huà yǒu kě cǎi zhě yuàn dài wáng yòng zhī
诚臣计画有可采者,愿大王用之;
shǐ wú kě yòng zhě dài wáng suǒ cì jīn jù zài qǐng fēng shū guān de qǐng hái gǔ
使无可用者,大王所赐金具在,请封输官,得请骸骨。
hàn wáng nǎi xiè hòu cì bài yǐ wéi hù jūn zhōng wèi jǐn hù zhū jiāng
”汉王乃谢,厚赐,拜以为护军中尉,尽护诸将。
zhū jiāng nǎi bù gǎn fù yán
将领们于是不敢再提意见。
qí hòu chu jí jī jué hàn yǒng dào wéi hàn wáng yú xíng yáng chéng
其后,楚急击,绝汉甬道,围汉王于荥阳城。
hàn wáng huàn zhī qǐng gē xíng yáng yǐ xī hé
汉王患之,请割荥阳以西和。
xiàng wáng fú tīng
项王弗听。
hàn wáng wèi píng yuē tiān xià fēn fēn hé shí dìng hu
汉王谓平曰:“天下纷纷,何时定乎?
píng yuē xiàng wáng wéi rén gōng jìng ài rén shì zhī lián jié hǎo lǐ zhě duō guī zhī
”平曰:“项王为人,恭敬爱人,士之廉节好礼者多归之。
zhì yú xíng gōng shǎng jué yì zhòng zhī shì yì yǐ cǐ bù fù
至于行功赏爵邑,重之,士亦以此不附。
jīn dài wáng màn ér shǎo lǐ shì zhī lián jié zhě bù lái
今大王嫚而少礼,士之廉节者不来;
rán dài wáng néng ráo rén yǐ jué yì shì zhī wán dùn qí lì wú chǐ zhě yì duō guī hàn
然大王能饶人以爵邑,士之顽顿耆利无耻者亦多归汉。
chéng gè qù liǎng duǎn jí liǎng zhǎng tiān xià zhǐ huī jí dìng yǐ
诚各去两短,集两长,天下指麾即定矣。
rán dài wáng zī wǔ rén bù néng de lián jié zhī shì
然大王资侮人,不能得廉节之士。
gù chu yǒu kě luàn zhě bǐ xiàng wáng gǔ gěng zhī chén yà fù zhōng lí mù mò lóng qiě zhōu yīn zhī shǔ bù guò shù rén ěr
顾楚有可乱者,彼项王骨鲠之臣亚父、钟离<目末>、龙且、周殷之属,不过数人耳。
dài wáng néng chū juān shù wàn jīn jīn xíng fǎn jiàn jiān qí jūn chén yǐ yí qí xīn xiàng wáng wéi rén yì jì xìn chán bì nèi xiāng zhū
大王能出捐数万斤金,行反间,间其君臣,以疑其心,项王为人意忌信谗,必内相诛。
hàn yīn jǔ bīng ér gōng zhī pò chu bì yǐ
汉军趁机发兵进攻,一定能打败楚军。
hàn wáng yǐ wéi rán nǎi chū huáng jīn sì wàn jīn yǔ píng zì suǒ wéi bù wèn chū rù
”汉王以为然,乃出黄金四万斤予平,恣所为,不问出入。
píng jì duō yǐ jīn zòng fǎn jiàn yú chu jūn xuān yán zhū jiāng zhōng lí mù mò děng wéi xiàng wáng jiāng gōng duō yǐ rán zhōng bù dé liè dì ér wáng yù yǔ hàn wèi yī yǐ miè xiàng shì fēn wáng qí de
平既多以金纵反间于楚军,宣言诸将钟离<目末>等为项王将,功多矣,然终不得列地而王,欲与汉为一,以灭项氏,分王其地。
xiàng wáng guǒ yí zhī shǐ shǐ zhì hàn
项王果疑之,使使至汉。
hàn wèi tài láo zhī jù jǔ jìn jiàn chu shǐ jí yáng jīng yuē yǐ wéi yà fù shǐ nǎi xiàng wáng shǐ yě
汉为太牢之具,举进,见楚使,即阳惊曰:“以为亚父使,乃项王使也!
fù chí qù yǐ è cǎo jù jìn chu shǐ
”复持去,以恶草具进楚使。
shǐ guī jù yǐ bào xiàng wáng guǒ dà yí yà fù
使归,具以报项王,果大疑亚父。
yà fù yù jí jī xià xíng yáng chéng xiàng wáng bù xìn bù kěn tīng yà fù
亚父欲急击下荥阳城,项王不信,不肯听亚父。
yà fù wén xiàng wáng yí zhī nǎi dà nù yuē tiān xià shì dà dìng yǐ jūn wáng zì wèi zhī
亚父闻项王疑之,乃大怒曰:“天下事大定矣,君王自为之!
yuàn qǐ hái gǔ guī
愿乞骸骨归!
guī wèi zhì péng chéng jū fā bèi ér sǐ
”还没回到彭城,背上毒疮发作而死。
píng nǎi yè chū nǚ zi èr qiān rén xíng yáng dōng mén chu yīn jī zhī
平乃夜出女子二千人荥阳东门,楚因击之。
píng nǎi yǔ hàn wáng cóng chéng xī mén chū qù
平乃与汉王从城西门出去。
suì rù guān shōu jù bīng ér fù dōng
遂入关,收聚兵而复东。
míng nián huái yīn hóu xìn pò qí zì lì wèi jiǎ qí wáng shǐ shǐ yán zhī hàn wáng
明年,淮阴侯信破齐,自立为假齐王,使使言之汉王。
hàn wáng nù ér mà píng niè hàn wáng
汉王怒而骂,平蹑汉王。
hàn wáng wù nǎi hòu yù qí shǐ shǐ zhāng liáng wǎng lì xìn wèi qí wáng
汉王寤,乃厚遇齐使,使张良往立信为齐王。
yú shì fēng píng yǐ hù yǒu xiāng
于是封平以户牖乡。
yòng qí jì cè zú miè chu
用其计策,卒灭楚。
hàn liù nián rén yǒu shàng shū gào chǔ wáng hán xìn fǎn
汉六年,有人上书告发楚王韩信谋反。
gāo dì wèn zhū jiāng zhū jiāng yuē jí fā bīng kēng shù zǐ ěr
高帝问诸将,诸将曰:“亟发兵坑竖子耳。
gāo dì mò rán
”高帝沉默不语。
yǐ wèn píng píng gù cí xiè yuē zhū jiāng yún hé
以问平,平固辞谢,曰:’诸将云何?
shàng jù gào zhī
”皇上详细告诉了他。
píng yuē rén zhī shàng shū yán xìn fǎn rén yǒu wén zhī zhě hu
平曰:“人之上书言信反,人有闻知者乎?
yuē wèi yǒu
”皇上说:“没有。
yuē xìn zhī zhī hu
”陈平说:“韩信知道吗?
yuē fú zhī
”曰:“弗知。
píng yuē bì xià bīng jīng shú yǔ chu
”平曰:“陛下兵精孰与楚?
shàng yuē bù néng guò yě
”上曰:“不能过也。
píng yuē bì xià jiāng yòng bīng yǒu néng dí hán xìn zhě hu
”平曰:“陛下将用兵有能敌韩信者乎?
shàng yuē mò jí yě
”皇上说:“没人比得上。
píng yuē jīn bīng bù rú chu jīng jiāng fú jí ér jǔ bīng jī zhī shì qù zhī zhàn yě qiè wèi bì xià wēi zhī
”平曰:“今兵不如楚精,将弗及,而举兵击之,是趣之战也,窃为陛下危之。
shàng yuē wèi zhī nài hé
皇上问:“那该怎么办呢?”
píng yuē gǔ zhě tiān zǐ xún shòu huì zhū hóu
陈平回答:“古时候天子会巡视四方,会见诸侯。
nán fāng yǒu yún mèng bì xià dì chū wěi yóu yún mèng huì zhū hóu yú chén
南方有云梦,陛下第出伪游云梦,会诸侯于陈。
chén chu zhī xi jiè xìn wén tiān zǐ yǐ hǎo chū yóu qí shì bì jiāo yíng yè
陈,楚之西界,信闻天子以好出游,其势必郊迎谒。
ér bì xià yīn qín zhī tè yī lì shì zhī shì ěr
而陛下因禽之,特一力士之事耳。
gāo dì yǐ wéi rán nǎi fā shǐ gào zhū hóu huì chén wú jiāng nán yóu yún mèng
高帝觉得有道理,于是派使者通知诸侯到陈地会面,说:“我将南巡云梦。”
shàng yīn suí yǐ xíng
皇上随即出发前往。
xíng zhì chén chǔ wáng xìn guǒ jiāo yíng dào zhōng
行至陈,楚王信果郊迎道中。
gāo dì yù jù wǔ shì jiàn xìn jí zhí fù zhī
高帝豫具武士,见信,即执缚之。
yǔ zài xìn chuán
语在《信传》。
suì huì zhū hóu yú chén
遂会诸侯于陈。
hái zhì luò yáng yǔ gōng chén pōu fú dìng fēng fēng píng wèi hù yǒu hóu shì shì wù jué
还至雒阳,与功臣剖符定封,封平为户牖侯,世世勿绝。
píng cí yuē cǐ fēi chén zhī gōng yě
陈平推辞说:“这不是我的功劳。”
shàng yuē wú yòng xiān shēng jì móu zhàn shèng kè dí fēi gōng ér hé
”上曰:“吾用先生计谋,战胜克敌,非功而何?
píng yuē fēi wèi wú zhī chén ān dé jìn
陈平说:“没有魏无知,我怎么能得到进用?”
shàng yuē ruò zi kě wèi bù bèi běn yǐ
”上曰:“若子可谓不背本矣!
nǎi fù shǎng wèi wú zhī
于是又赏赐了魏无知。
qí míng nián píng cóng jī hán wáng xìn yú dài
其明年,平从击韩王信于代。
zhì píng chéng wèi xiōng nú wéi qī rì bù dé shí
至平城,为匈奴围,七日不得食。
gāo dì yòng píng qí jì shǐ chán yú yān zhī jiě wéi yǐ de kāi
高帝用平奇计,使单于阏氏解,围以得开。
gāo dì jì chū qí jì mì shì mò de wén
高帝既出,其计秘,世莫得闻。
gāo dì nán guò qǔ nì shàng qí chéng wàng shì wū shén dà yuē zhuàng zāi xiàn
高帝南过曲逆,上其城,望室屋甚大,曰:“壮哉县!
wú xíng tiān xià dú jiàn luò yáng yǔ shì ěr
吾行天下,独见雒阳与是耳。
gù wèn yù shǐ qǔ nì hù kǒu jǐ hé
”顾问御史:“曲逆户口几何?
duì yuē shǐ qín shí sān wàn yú hù jiān zhě bīng shù qǐ duō wáng nì jīn jiàn wǔ qiān yú hù
”对曰:“始秦时三万余户,间者兵数起,多亡匿,今见五千余户。
yú shì zhào yù shǐ gèng fēng píng wèi qǔ nì hóu jǐn shí zhī chú qián suǒ shí hù yǒu
”于是诏御史,更封平为曲逆侯,尽食之,除前所食户牖。
píng zì chū cóng zhì tiān xià dìng hòu cháng yǐ hù jūn zhōng wèi cóng jī zāng tú chén xī qíng bù
平自初从,至天下定后,常以护军中尉从击臧荼、陈豨、黥布。
fán liù chū qí jì zhé yì yì fēng
凡六出奇计,辄益邑封。
qí jì huò pō mì shì mò de wén yě
奇计或颇秘,世莫得闻也。
gāo dì cóng jī bù jūn hái bìng chuàng xú xíng zhì cháng ān
高帝从击布军还,病创,徐行至长安。
yàn wáng lú wǎn fǎn shàng shǐ fán kuài yǐ xiàng guó jiàng bīng jī zhī
燕王卢绾反,上使樊哙以相国将兵击之。
jì xíng rén yǒu duǎn è kuài zhě
樊哙出发后,有人向高祖说樊哙坏话。
gāo dì nù yuē kuài jiàn wú bìng nǎi jǐ wǒ sǐ yě
高帝怒曰:“哙见吾病,乃几我死也!
yòng píng jì zhào jiàng hòu zhōu bó shòu zhào chuáng xià yuē chén píng chéng chí chuán zài bó dài kuài jiāng píng zhì jūn zhōng jí zhǎn kuài tóu
”用平计,召绛侯周勃受诏床下,曰:“陈平乘驰传载勃代哙将,平至军中即斩哙头!
èr rén jì shòu zhào chí chuán wèi zhì jūn xíng jì yuē fán kuài dì zhī gù rén gōng duō yòu lǚ hòu nǚ dì lǚ xū fu yǒu qīn qiě guì dì yǐ fèn nù gù yù zhǎn zhī jí kǒng hòu huǐ
”二人既受诏,驰传未至军,行计曰:“樊哙,帝之故人,功多,又吕后女弟吕须夫,有亲且贵,帝以忿怒故欲斩之,即恐后悔。
níng qiú ér zhì shàng lìng shàng zì zhū zhī
宁囚而致上,令上自诛之。
wèi zhì jūn wèi tán yǐ jié zhào fán kuài
”还没到军营,筑起高台,用符节召见樊哙。
kuài shòu zhào jí fǎn jiē zài jiàn chē yì cháng ān ér lìng zhōu bó dài jiàng bīng dìng yàn
哙受诏,即反接,载槛车诣长安,而令周勃代将兵定燕。
píng xíng wén gāo dì bēng píng kǒng lǚ hòu jí lǚ xū nù nǎi chí chuán xiān qù
平行闻高帝崩,平恐吕后及吕须怒,乃驰传先去。
féng shǐ zhě zhào píng yǔ guàn yīng zhūn yú xíng yáng
逢使者诏平与灌婴屯于荥阳。
píng shòu zhào lì fù chí zhì guān kū shū bēi yīn zòu shì sàng qián lǚ hòu āi zhī yuē jūn chū xiū yǐ
平受诏,立复驰至官,哭殊悲,因奏事丧前,吕后哀之,曰:“君出休矣!
píng wèi chán zhī jiù yīn gù qǐng zhī de sù wèi zhōng
”平畏谗之就,因固请之得宿卫中。
tài hòu nǎi yǐ wéi láng zhōng lìng rì fu jiào dì
太后乃以为郎中令,日傅教帝。
shì hòu lǚ xū chán nǎi bù dé xíng
是后,吕须谗乃不得行。
fán kuài zhì jí shè fù jué yì
樊哙至,即赦复爵邑。
huì dì wǔ nián xiàng guó cáo cān hōng ān guó hòu wáng líng wèi yòu chéng xiàng píng wèi zuǒ chéng xiàng
惠帝五年,相国曹参薨,安国侯王陵为右丞相,平为左丞相。
wáng líng pèi rén yě
王陵,沛人也。
shǐ wèi xiàn háo gāo zǔ wēi shí xiōng shì líng
始为县豪,高祖微时兄事陵。
jí gāo zǔ qǐ pèi rén xián yáng líng yì jù dǎng shù qiān rén jū nán yáng bù kěn cóng pèi gōng
及高祖起沛,人咸阳,陵亦聚党数千人,居南阳,不肯从沛公。
jí hàn wáng zhī huán jī xiàng jí líng nǎi yǐ bīng shǔ hàn
及汉王之还击项籍,陵乃以兵属汉。
xiàng yǔ qǔ líng mǔ zhì jūn zhōng líng shǐ zhì zé dōng xiāng zuò líng mǔ yù yǐ zhāo líng
项羽把王陵的母亲安置在军营中,王陵的使者到来时,就让王陵母亲朝东坐着,想以此招降王陵。
líng mǔ jì sī sòng shǐ zhě qì yuē yuàn wèi lǎo qiè yǔ líng shàn shì hàn wáng
陵母既私送使者,泣曰:“愿为老妾语陵,善事汉王。
hàn wáng zhǎng zhě mǔ yǐ lǎo qiè gù chí èr xīn
汉王长者,母以老妾故持二心。
qiè yǐ sǐ sòng shǐ zhě
我愿以死来为你送行。”
suì fú jiàn ér sǐ
”于是拔剑自刎而死。
xiàng wáng nù hēng líng mǔ
项王怒,亨陵母。
líng zú cóng hàn wáng dìng tiān xià
王陵最终跟随汉王平定了天下。
yǐ shàn yōng chǐ yōng chǐ gāo zǔ zhī chóu
以善雍齿,雍齿,高祖之仇。
líng yòu běn wú cóng hàn zhī yì yǐ gù hòu fēng líng wèi ān guó hóu
陵又本无从汉之意,以故后封陵,为安国侯。
líng wéi rén shǎo wén rèn qì hǎo zhí yán wèi yòu chéng xiàng èr suì huì dì bēng
陵为人少文任气,好直言,为右丞相二岁,惠帝崩。
gāo hòu yù lì zhū lǚ wèi wáng wèn líng
高后欲立诸吕为王,问陵。
líng yuē gāo huáng dì xíng bái mǎ ér méng yuē fēi liú shì ér wáng zhě tiān xià gòng jī zhī
陵曰:“高皇帝刑白马而盟曰:‘非刘氏而王者,天下共击之’。
jīn wáng lǚ shì fēi yuē yě
现在立吕氏做王,不合规定。
tài hòu bù shuō
太后不高兴。
wèn zuǒ chéng xiàng píng jí jiàng hòu zhōu bó děng jiē yuē gāo dì dìng tiān xià wáng zǐ dì
问左丞相平及绛侯周勃等,皆曰:“高帝定天下,王子弟;
jīn tài hòu chēng zhì yù wáng kūn dì zhū lǚ wú suǒ bù kě
今太后称制,欲王昆弟诸吕,无所不可。
tài hòu xǐ
”太后喜。
bà cháo líng ràng píng bó yuē shǐ yǔ gāo dì shà xuè ér méng zhū jūn bù zài yá
罢朝,陵让平、勃曰:“始与高帝唼血而盟,诸君不在邪?
jīn gāo dì bēng tài hòu nǚ zhǔ yù wáng lǚ shì zhū jūn zòng yù ē yì bèi yuē hé miàn mù jiàn gāo dì yú dì xià hu
今高帝崩,太后女主,欲王吕氏,诸君纵欲阿意背约,何面目见高帝于地下乎!
píng yuē yú miàn zhé tíng zhēng chén bù rú jūn
”平曰:“于面折廷争,臣不如君;
quán shè jì dìng liú shì hòu jūn yì bù rú chén
全社稷,定刘氏后,君亦不如臣。
líng wú yǐ yīng zhī
王陵无话可答。
yú shì lǚ tài hòu yù fèi líng nǎi yáng qiān líng wèi dì tài fù shí duó zhī xiāng quán
于是吕太后欲废陵,乃阳迁陵为帝太傅,实夺之相权。
líng nù xiè bìng miǎn dù mén jìng bù cháo qǐng shí nián ér hōng
陵怒,谢病免,杜门竟不朝请,十年而薨。
líng zhī miǎn lǚ tài hòu xǐ píng wèi yòu chéng xiàng yǐ pì yáng hòu shěn shí qí wèi zuǒ chéng xiàng
陵之免,吕太后徙平为右丞相,以辟阳侯审食其为左丞相。
shí qí yì pèi rén yě
食其亦沛人也。
hàn wáng zhī bài péng chéng xi chu qǔ tài shàng huáng lǚ hòu wèi zhì shí qí yǐ shè rén shì lǚ hòu
汉王在彭城西边战败时,楚军俘获了太上皇和吕后作为人质,审食其以舍人身份侍奉吕后。
qí hòu cóng pò xiàng jí wèi hóu xìng yú lǚ tài hòu
其后从破项籍为侯,幸于吕太后。
jí wèi xiāng bù zhì jiān gōng zhōng rú láng zhōng lìng gōng qīng bǎi guān jiē yīn jué shì
及为相,不治,监宫中,如郎中令,公卿百官皆因决事。
lǚ xū cháng yǐ píng qián wèi gāo dì móu zhí fán kuài shù chán píng yuē wèi chéng xiàng bù zhì shì rì yǐn chún jiǔ xì fù rén
吕须常以平前为高帝谋执樊哙,数谗平曰:“为丞相不治事,日饮醇酒,戏妇人。
píng wén rì yì shén
”平闻,日益甚。
lǚ tài hòu wén zhī sī xǐ
吕太后闻之,私喜。
miàn zhì lǚ xū yú píng qián yuē bǐ yǔ yuē ér fù rén kǒu bù kě yòng gù jūn yǔ wǒ hé rú ěr wú wèi lǚ xū zhī zèn
面质吕须于平前,曰:“鄙语曰‘儿妇人口不可用’,顾君与我何如耳,无畏吕须之谮。
lǚ tài hòu duō lì zhū lǚ wèi wáng píng wěi tīng zhī
吕太后多立诸吕为王,平伪听之。
jí lǚ tài hòu bēng píng yǔ tài wèi bó hé móu zú zhū zhū lǚ lì wén dì píng běn móu yě
及吕太后崩,平与太尉勃合谋,卒诛诸吕,立文帝,平本谋也。
shěn shí qí miǎn xiāng wén dì lì jǔ yǐ wéi xiāng
审食其免相,文帝立,举以为相。
tài wèi bó qīn yǐ bīng zhū lǚ shì gōng duō
太尉勃亲以兵诛吕氏,功多;
píng yù ràng bó wèi nǎi xiè bìng
平欲让勃位,乃谢病。
wén dì chū lì guài píng bìng wèn zhī
文帝初立,怪平病,问之。
píng yuē gāo dì shí bó gōng bù rú chén
平曰:“高帝时,勃功不如臣;
jí zhū zhū lǚ chén gōng yì bù rú bó
但诛灭吕氏时,我的功劳也不如周勃。
yuàn yǐ xiāng ràng bó
愿以相让勃。
yú shì nǎi yǐ tài wèi bó wèi yòu chéng xiàng wèi dì yī
”于是乃以太尉勃为右丞相,位第一;
píng xǐ wèi zuǒ chéng xiàng wèi dì èr
平徙为左丞相,位第二。
cì píng jīn qiān jīn yì fēng sān qiān hù
赏赐陈平黄金一千斤,增加封邑三千户。
jū qǐng zhī shàng yì míng xí guó jiā shì cháo ér wèn yòu chéng xiàng bó yuē tiān xià yī suì jué yù jǐ hé
居顷之,上益明习国家事,朝而问右丞相勃曰:“天下一岁决狱几何?
bó xiè bù zhī
”周勃谢罪说不知道。
wèn tiān xià qián gǔ yī suì chū rù jǐ hé
问:“天下钱谷一岁出入几何?
bó yòu xiè bù zhī
”勃又谢不知。
hàn chū qià bèi kuì bù néng duì
汗出洽背,愧不能对。
shàng yì wèn zuǒ chéng xiàng píng
上亦问左丞相平。
píng yuē gè yǒu zhǔ zhě
平曰:“各有主者。
shàng yuē zhǔ zhě wèi shuí hu
”上曰:“主者为谁乎?
píng yuē bì xià jí wèn jué yù zé tíng wèi
陈平回答:“陛下如果问审判案件,应该责问廷尉;”
wèn qián gǔ zé zhì sù nèi shǐ
问钱粮收支的情况,可询问治粟内史。
shàng yuē gǒu gè yǒu zhǔ zhě ér jūn suǒ zhǔ hé shì yě
”上曰:“苟各有主者,而君所主何事也?
píng xiè yuē zhǔ chén
陈平谢罪说:“惶恐!
bì xià bù zhī qí nǔ xià shǐ dài zuì zǎi xiàng
陛下不知其弩下,使待罪宰相。
zǎi xiàng zhě shàng zuǒ tiān zǐ lǐ yīn yáng shùn sì shí xià suì wàn wù zhī yi wài tián fǔ sì yí zhū hóu nèi qīn fù bǎi xìng shǐ qīng dài fū gè de rèn qí zhí yě
宰相者,上佐天子理阴阳,顺四时,下遂万物之宜,外填抚四夷诸侯,内亲附百姓,使卿大夫各得任其职也。
shàng chēng shàn
”上称善。
bó dà cán chū ér ràng píng yuē jūn dú bù sù jiào wǒ hu
勃大惭,出而让平曰:“君独不素教我乎!
píng xiào yuē jūn jū qí wèi dú bù zhī qí rèn yá
”平笑曰:“君居其位,独不知其任邪?
qiě bì xià jí wèn cháng ān dào zéi shù yòu yù qiáng duì yá
且陛下即问长安盗贼数,又欲强对邪?
yú shì jiàng hòu zì zhī qí néng fú rú píng yuǎn yǐ
”于是绛侯自知其能弗如平远矣。
jū qǐng zhī bó xiè miǎn xiāng ér píng zhuān wèi chéng xiàng
居顷之,勃谢免相,而平颛为丞相。
xiào wén èr nián píng hōng shì yuē xiàn hóu
孝文二年,平薨,谥曰献侯。
chuán zi zhì zēng sūn hé zuò lüè rén qī qì shì
传子至曾孙何,坐略人妻弃市。
wáng líng yì zhì xuán sūn zuò zhòu jīn guó chú
王陵亦至玄孙,坐酎金国除。
pì yáng hòu shí qí miǎn hòu sān suì ér wèi huái nán wáng suǒ shā wén dì lìng qí zǐ píng sì hóu
辟阳侯食其免后三岁而为淮南王所杀,文帝令其子平嗣侯。
zī chuān wáng fǎn pì yáng jìn zī chuān píng jiàng zhī guó chú
淄川王反,辟阳近淄川,平降之,国除。
shǐ píng yuē wǒ duō yīn móu dào jiā zhī suǒ jìn
始,平曰:“我多阴谋,道家之所禁。
wú shì jí fèi yì yǐ yǐ zhōng bù néng fù qǐ yǐ wú duō yīn huò yě
我的后代如果衰败,也就罢了,终究不能再兴起,因为我积累了很多阴损的祸患。”
qí hòu zēng sūn chén zhǎng yǐ wèi shì qīn qī guì yuàn de xù fēng rán zhōng bù dé yě
”其后曾孙陈掌以卫氏亲戚贵,愿得续封,然终不得也。
zhōu bó pèi rén
周勃,沛人。
qí xiān juǎn rén yě xǐ pèi
其先卷人也,徙沛。
bó yǐ zhī báo qū wéi shēng cháng yǐ chuī xiāo gěi sāng shì cái guān yǐn qiáng
勃以织薄曲为生,常以吹箫给丧事,材官引强。
gāo zǔ wèi pèi gōng chū qǐ bó yǐ zhōng juān cóng gōng hú líng xià fāng yǔ
高祖为沛公初起,勃以中涓从攻胡陵,下方与。
fāng yǔ fǎn yǔ zhàn què dí
方与反,与战,却敌。
gōng fēng
攻打丰邑。
jī qín jūn dàng dōng
在砀县以东攻击秦军。
hái jūn liú jí xiāo
回军驻扎在留县和萧县。
fù gōng dàng pò zhī
再次攻打砀县,将其攻破。
xià xià yì xiān dēng cì jué wǔ dài fū
下下邑,先登,赐爵五大夫。
gōng méng yú qǔ zhī
攻打蒙县、虞县,将其占领。
jī zhāng hán chē qí diàn
攻打章邯车骑的殿后军队。
lüè dìng wèi de
略定魏地。
gōng yuán qi dōng sī hūn yǐ wǎng zhì lì qǔ zhī
攻辕戚、东纟昬,以往至栗,取之。
gōng niè sāng xiān dēng
攻打啮桑,率先登上城墙。
jī qín jūn ē xià pò zhī
在阿城一带攻击秦军,将其击败。
zhuī zhì pú yáng xià qí chéng
追至濮阳,下蕲城。
gōng dōu guān dìng táo xí qǔ wǎn qú de shàn fù lìng
攻打都关、定陶,突袭夺取宛朐,俘获单父县令。
yè xí qǔ lín jì gōng shòu zhāng yǐ qián zhì juǎn pò li yóu yōng qiū xià
夜袭取临济,攻寿张,以前至卷,破李由雍丘下。
gōng kāi fēng xiān zhì chéng xià wèi duō
攻打开封,率先到达城下,功劳很大。
hòu zhāng hán pò xiàng liáng pèi gōng yǔ xiàng yǔ yǐn bīng dōng rú dàng
后章邯破项梁,沛公与项羽引兵东如砀。
zì chū qǐ pèi hái zhì dàng yī suì èr yuè
从最初在沛县起兵到返回砀县,总共一年零两个月。
chǔ huái wáng fēng pèi gōng hào wǔ ān hóu wèi dàng jùn zhǎng
楚怀王封沛公号武安侯,为砀郡长。
pèi gōng bài bó wèi xiāng bēn lìng
沛公拜勃为襄贲令。
cóng pèi gōng dìng wèi de gōng dōng jùn wèi yú chéng wǔ pò zhī
从沛公定魏地,攻东郡尉于成武,破之。
gōng zhǎng shè xiān dēng
攻打长社,率先登上城墙。
gōng yǐng yáng gōu shì jué hé jīn
攻打颍阳、缑氏,切断了黄河渡口。
jī zhào fèn jūn shī běi
在尸北攻击赵贲的军队。
nán gōng nán yáng shǒu yǐ pò wǔ guān yáo guān
向南攻打南阳郡守𬺈,攻破武关和峣关。
gōng qín jūn yú lán tián
攻秦军于蓝田。
zhì xián yáng miè qín
至咸阳,灭秦。
xiàng yǔ zhì yǐ pèi gōng wèi hàn wáng
项羽到来后,封沛公为汉王。
hàn wáng cì bó jué wèi wēi wǔ hóu
汉王刘邦赐予周勃威武侯的爵位。
cóng rù hàn zhōng bài wèi jiāng jūn
跟随刘邦进入汉中,被任命为将军。
hái dìng sān qín cì shí yì huái dé
还定三秦,赐食邑怀德。
gōng huái lǐ hǎo zhì zuì
攻打槐里、好畤,战功最为卓著。
běi jī zhào bēn nèi shǐ bǎo yú xián yáng zuì
北击赵贲、内史保于咸阳,最。
běi jiù qī
北救漆。
jī zhāng píng yáo yǎng jūn
攻击章平、姚卬的军队。
xī dìng qiān
向西平定汧地。
hái xià méi fù pín yáng
还下眉阝、频阳。
wéi zhāng hán fèi qiū pò zhī
围章邯废丘,破之。
xi jī yì yǐ jūn pò zhī
西击益已军,破之。
gōng shàng guī
攻打上邦。
dōng shǒu yáo guān
向东守卫峣关。
jī xiàng jí
击项籍。
gōng qū yù zuì
攻曲遇,最。
hái shǒu áo cāng zhuī jí
还守敖仓,追籍。
jí yǐ sǐ yīn dōng dìng chu de sì shuǐ dōng hǎi jùn fán dé èr shí èr xiàn
籍已死,因东定楚地泗水、东海郡,凡得二十二县。
hái shǒu luò yáng yuè yáng cì yǔ yǐng yīn hóu gòng shí zhōng lí
还守雒阳、栎阳,赐与颍阴侯共食钟离。
yǐ jiāng jūn cóng gāo zǔ jī yàn wáng zāng tú pò zhī yì xià
以将军从高祖击燕王臧荼,破之易下。
suǒ jiāng zú dāng chí dào wèi duō
他率领的士兵在驰道上作战最为勇猛。
cì jué liè hóu pōu fú shì shì bù jué
赐爵列侯,剖符世世不绝。
shí jiàng bā qiān èr bǎi bā shí hù
食绛八千二百八十户。
yǐ jiāng jūn cóng gāo dì jī hán wáng xìn yú dài jiàng xià huò rén
作为将军跟着高帝在代攻打韩王信,攻取霍人。
yǐ qián zhì wǔ quán jī hú jì pò zhī wǔ quán běi
先前进军到武泉,攻击匈奴骑兵,在武泉以北将其击败。
zhuǎn gōng hán xìn jūn tóng dī pò zhī
转而攻打韩信的军队于铜鞮,将其击溃。
hái jiàng tài yuán liù chéng
回师途中,降服了太原的六座城池。
jī hán xìn hú jì jìn yáng xià pò zhī xià jìn yáng
在晋阳城下攻击韩信的匈奴骑兵,将其打败,攻下了晋阳。
hòu jī hán xìn jūn yú shā shí pò zhī zhuī běi bā shí lǐ
后击韩信军于硰石,破之,追北八十里。
hái gōng lóu fán sān chéng yīn jī hú jì píng chéng xià suǒ jiāng zú dāng chí dào wèi duō
回师攻打楼烦的三座城池,接着在平城下攻击匈奴骑兵,他率领的士兵在驰道上作战最为勇猛。
bó qiān wèi tài wèi
周勃升任为太尉。
jī chén xī tú mǎ yì
攻打陈豨,屠戮了马邑城。
suǒ jiāng zú zhǎn xī jiāng jūn chéng mǎ jiàng
所将卒斩豨将军乘马降。
zhuǎn chū hán xìn chén xī zhào lì jūn yú lóu fán pò zhī
转出韩信、陈豨、赵利军于楼烦,破之。
de xī jiāng sòng zuì yàn mén shǒu hùn
得豨将宋最、雁门守圂。
yīn zhuǎn gōng de yún zhōng shǒu sù chéng xiàng jī yì jiāng jūn bó
因转攻得云中守遬、丞相箕肄、将军博。
dìng yàn mén jùn shí qī xiàn yún zhōng jùn shí èr xiàn
平定雁门郡十七个县,云中郡十二个县。
yīn fù jī xī líng qiū pò zhī zhǎn xī chéng xiàng chéng zòng jiāng jūn chén wǔ dū wèi gāo yì
因复击豨灵丘,破之,斩豨丞相程纵、将军陈武、都尉高肄。
dìng dài jùn jiǔ xiàn
平定了代郡的九个县。
yàn wáng lú wǎn fǎn bó yǐ xiàng guó dài fán kuài jiāng jī xià jì de wǎn dà jiàng dǐ chéng xiàng yǎn duó xíng tài wèi ruò yù shǐ dài fū shī tú hún dōu
燕王卢绾反,勃以相国代樊哙将,击下蓟,得绾大将抵,丞相偃、夺陉,太尉弱、御史大夫施屠浑都。
pò wǎn jūn shàng lán hòu jī wǎn jūn jū yáng
破绾军上兰,后击绾军沮阳。
zhuī zhì cháng chéng dìng shàng gǔ shí èr xiàn yòu běi píng shí liù xiàn liáo dōng èr shí jiǔ xiàn yú yáng èr shí èr xiàn
追至长城,定上谷十二县、右北平十六县、辽东二十九县、渔阳二十二县。
zuì cóng gāo dì de xiàng guó yī rén chéng xiàng èr rén jiāng jūn èr qiān dàn gè sān rén
最从高帝得相国一人,丞相二人,将军,二千石各三人;
bié pò jūn èr xià chéng sān dìng jùn wǔ xiàn qī shí jiǔ de chéng xiàng dà jiàng gè yī rén
别破军二,下城三,定郡五、县七十九,得丞相、大将各一人。
bó wéi rén mù jiàng dūn hòu gāo dì yǐ wéi kě shǔ dà shì
勃为人木强敦厚,高帝以为可属大事。
bó bù hǎo wén xué měi zhào zhū shēng shuō shì dōng xiāng zuò zé zhī qù wèi wǒ yǔ
勃不好文学,每召诸生说士,东乡坐责之:“趣为我语。
qí chuí shǎo wén rú cǐ
”他就是这样质朴而缺少文采。
bó jì dìng yàn ér guī gāo dì yǐ bēng yǐ yǐ liè hóu shì huì dì huì dì liù nián zhì tài wèi guān yǐ bó wèi tài wèi
勃既定燕而归,高帝已崩矣,以列侯事惠帝,惠帝六年,置太尉官,以勃为太尉。
shí nián gāo hòu bēng
十年,高后崩。
lǚ lù yǐ zhào wáng wèi hàn shàng jiàng jūn lǚ chǎn yǐ lǚ wáng wèi xiàng guó bǐng quán yù wēi liú shì
吕禄以赵王为汉上将军,吕产以吕王为相国,秉权,欲危刘氏。
bó yǔ chéng xiàng píng zhū xū hóu zhāng gòng zhū zhū lǚ
勃与丞相平、朱虚侯章共诛诸吕。
yǔ zài gāo hòu jì
语在《高后纪》。
yú shì yīn móu yǐ wéi shǎo dì jí jì chuān huái yáng héng shān wáng jiē fēi huì dì zǐ lǚ tài hòu yǐ jì zhà míng tā rén zi shā qí mǔ yǎng zhī hòu gōng lìng xiào huì zi zhī lì yǐ wéi hòu yòng qiáng lǚ shì
于是阴谋以为“少帝及济川、淮阳、恒山王皆非惠帝子,吕太后以计诈名它人子,杀其母,养之后宫,令孝惠子之,立以为后,用强吕氏。
jīn yǐ miè zhū lǚ shǎo dì jí zhǎng yòng shì wú shǔ wú lèi yǐ bù rú shì zhū hóu xián zhě lì zhī
今已灭诸吕,少帝即长用事,吾属无类矣,不如视诸侯贤者立之。
suì yíng lì dài wáng shì wèi xiào wén huáng dì
”遂迎立代王,是为孝文皇帝。
dōng móu hóu xīng jū zhū xū hóu zhāng dì yě yuē zhū zhū lǚ chén wú gōng qǐng de chú gōng
东牟侯兴居,朱虚侯章弟也,曰:“诛诸吕,臣无功,请得除宫。
nǎi yǔ tài pú rǔ yīn hóu téng gōng rù gōng
”乃与太仆汝阴侯滕公入宫。
téng gōng qián wèi shǎo dì yuē zú xià fēi liú shì bù dàng lì
滕公前谓少帝曰:“足下非刘氏,不当立。
nǎi gù huī zuǒ yòu zhí jǐ jiē pū bīng ba
”乃顾麾左右执戟,皆仆兵罢。
yǒu shù rén bù kěn qù huàn zhě lìng zhāng shì yù gào yì qù
有数人不肯去,宦者令张释谕告,亦去。
téng gōng zhào shèng yú chē zài shǎo dì chū
滕公召乘舆车载少帝出。
shǎo dì yuē yù chí wǒ ān zhī hu
少帝曰:“欲持我安之乎?
téng gōng yuē jiù shě shào fǔ
”滕公曰:“就舍少府。
nǎi fèng tiān zi fǎ jià yíng huáng dì dài dǐ bào yuē gōng jǐn chú
”乃奉天子法驾,迎皇帝代邸,报曰:“宫谨除。
huáng dì rù wèi yāng gōng yǒu yè zhě shí rén chí yuè wèi duān mén yuē tiān zǐ zài dì zú xià hé wéi zhě
”皇帝入未央宫,有谒者十人持越卫端门,曰:“天子在地,足下何为者?
bù dé rù
”不得入。
tài wèi wǎng yù nǎi yǐn bīng qù huáng dì suì rù
太尉往喻,乃引兵去,皇帝遂入。
shì yè yǒu sī fēn bù zhū jì chuān huái yáng cháng shān wáng jí shǎo dì yú dǐ
是夜,有司分部诛济川、淮阳、常山王及少帝于邸。
wén dì jí wèi yǐ bó wèi yòu chéng xiàng cì jīn wǔ qiān jīn yì wàn hù
文帝即位,以勃为右丞相,赐金五千斤,邑万户。
jū shí yú yuè rén huò shuō bó yuē jūn jì zhū zhū lǚ lì dài wáng wēi zhèn tiān xià ér jūn shòu hòu shǎng chù zūn wèi yǐ yàn zhī zé huò jí shēn yǐ
居十余月,人或说勃曰:“君既诛诸吕,立代王,威震天下,而君受厚赏、处尊位以厌之,则祸及身矣!
bó jù yì zì wēi nǎi xiè qǐng guī xiāng yìn
”周勃感到害怕,自己也觉得处境危险,于是请求归还相印。
shàng xǔ zhī
皇上答应了他。
suì yú chén chéng xiàng píng zú shàng fù yòng bó wèi xiāng
岁余,陈丞相平卒,上复用勃为相。
shí yú yuè shàng yuē qián rì wú zhào liè hóu jiù guó huò pō wèi néng xíng chéng xiàng zhèn suǒ zhòng qí wèi zhèn lǜ liè hóu zhī guó
十余月,上曰:“前日吾召列侯就国,或颇未能行,丞相朕所重,其为朕率列侯之国。
nǎi miǎn xiāng jiù guó
”于是免去了周勃的丞相职务,让他回到封国。
suì yú měi hé dōng shǒu wèi xíng xiàn zhì jiàng jiàng hòu bó zì wèi kǒng zhū cháng bèi jiǎ lìng jiā rén chí bīng yǐ jiàn
岁余,每河东守尉行县至绛,绛侯勃自畏恐诛,常被甲,令家人持兵以见。
qí hòu rén yǒu shàng shū gào bó yù fǎn xià tíng wèi dài bǔ bó zhì zhī
其后人有上书告勃欲反,下廷尉,逮捕勃治之。
bó kǒng bù zhī zhì cí
周勃感到恐惧,不知如何辩解。
lì shāo qīn rǔ zhī
狱吏逐渐对他进行欺凌侮辱。
bó yǐ qiān jīn yǔ yù lì yù lì nǎi shū dú bèi shì zhī yuē yǐ gōng zhǔ wèi zhèng
周勃用千金贿赂狱吏,狱吏便在木简背面写字提示他,说“请公主作证”。
gōng zhǔ zhě xiào wén dì nǚ yě bó tài zǐ shèng zhī shàng zhī gù yù lì jiào yǐn wèi zhèng
公主是孝文帝的女儿,周勃的儿子周胜之娶了她,所以狱吏教他引公主为证。
chū bó zhī yì fēng jǐn yǐ yǔ báo zhāo
初,勃之益封,尽以予薄昭。
jí xì jí báo zhāo wéi yán báo tài hòu tài hòu yì yǐ wéi wú fǎn shì
等到案情紧急时,薄昭向薄太后进言,太后也认为没有谋反之事。
wén dì cháo tài hòu yǐ mào xù tí wén dì yuē jiàng hòu wǎn huáng dì xǐ jiàng bīng yú běi jūn bù yǐ cǐ shí fǎn jīn jū yī xiǎo xiàn gù yù fǎn yá
文帝朝,太后以冒絮提文帝,曰:“绛侯绾皇帝玺,将兵于北军,不以此时反,今居一小县,顾欲反邪!
wén dì jì jiàn bó yù cí nǎi xiè yuē lì fāng liǎn ér chū zhī
”文帝既见勃狱辞,乃谢曰:“吏方脸而出之。
yú shì shǐ shǐ chí jié shè bó fù jué yì
”于是使使持节赦勃,复爵邑。
bó jì chū yuē wú cháng jiāng bǎi wàn jūn ān zhī yù lì zhī guì yě
勃既出,曰:“吾尝将百万军,安知狱吏之贵也!
bó fù jiù guó xiào wén shí yī nián hōng shì yuē wǔ hòu
勃复就国,孝文十一年薨,谥曰武侯。
zi shèng zhī sì shàng gōng zhǔ bù xiāng zhòng zuò shā rén sǐ guó jué
子胜之嗣,尚公主不相中,坐杀人,死,国绝。
yī nián wén dì nǎi zé bó zi xián zhě hé nèi tài shǒu yà fu fù wèi hóu
一年,文帝乃择勃子贤者河内太守亚夫复为侯。
yà fu wèi hé nèi shǒu shí xǔ fù xiāng zhī jūn hòu sān suì ér hóu
亚夫为河内守时,许负相之:“君后三岁而侯。
hóu bā suì wèi jiàng xiàng chí guó bǐng guì zhòng yǐ yú rén chén wú èr
侯八岁,为将相,持国秉,贵重矣,于人臣无二。
hòu jiǔ nián ér è sǐ
后九年而饿死。
yà fu xiào yuē chén zhī xiōng yǐ dài fù hóu yǐ yǒu rú zú zi dāng dài wǒ hé shuō hóu hu
”亚夫笑曰:“臣之兄以代父侯矣,有如卒,子当代,我何说侯乎?
rán jì yǐ guì rú fù yán yòu hé shuō è sǐ
但如果真像您说的那样尊贵,又怎么会饿死?
zhǐ shì wǒ
指视我。
fù zhǐ qí kǒu yuē cóng lǐ rù kǒu cǐ è sǐ fǎ yě
”负指其口曰:“从理入口,此饿死法也。
jū sān suì xiōng jiàng hòu shèng zhī yǒu zuì wén dì zé bó zi xián zhě jiē tuī yà fu nǎi fēng wèi tiáo hòu
”居三岁,兄绛侯胜之有罪,文帝择勃子贤者,皆推亚夫,乃封为条侯。
wén dì hòu liù nián xiōng nú dà rù biān
文帝后六年,匈奴大入边。
yǐ zōng zhèng liú lǐ wèi jiāng jūn jūn bà shàng zhù cí hóu xú lì wèi jiāng jūn jūn jí mén yǐ hé nèi shǒu yà fu wèi jiāng jūn jūn xì liǔ yǐ bèi hú
以宗正刘礼为将军军霸上,祝兹侯徐厉为将军军棘门,以河内守亚夫为将军军细柳,以备胡。
shàng zì láo jūn zhì bà shàng jí jí mén jūn zhí chí rù jiāng yǐ xià qí chū rù sòng yíng
上自劳军,至霸上及棘门军,直驰入,将以下骑出入送迎。
yǐ ér zhī xì liǔ jūn jūn shì lì pī jiǎ ruì bīng rèn gòu gōng nǔ chí mǎn
已而之细柳军,军士吏披甲,锐兵刃,彀弓弩持满。
tiān zǐ xiān qū zhì bù dé rù
皇帝的先行卫队到达,不能进入军营。
xiān qū yuē tiān zǐ qiě zhì
先行官说:“天子即将驾到!”
jūn mén dū wèi yuē jūn zhōng wén jiāng jūn zhī lìng bù wén tiān zǐ zhī zhào
”军门都尉曰:“军中闻将军之令,不闻天子之诏。
yǒu qǐng shàng zhì yòu bù dé rù
”有顷,上至,又不得入。
yú shì shàng shǐ shǐ chí jié zhào jiāng jūn yuē wú yù láo jūn
于是上使使持节诏将军曰:“吾欲劳军。
yà fu nǎi chuán yán kāi bì mén
周亚夫这才传令打开营门。
bì mén shì qǐng chē qí yuē jiāng jūn yuē jūn zhōng bù dé qū chí
壁门士请车骑曰:“将军约,军中不得驱驰。
yú shì tiān zǐ nǎi àn pèi xú xíng
于是皇帝就控制缰绳慢慢前行。
zhì zhōng yíng jiāng jūn yà fu yī yuē jiè zhòu zhī shì bù bài qǐng yǐ jūn lǐ jiàn
至中营,将军亚夫揖,曰:“介胄之士不拜,请以军礼见。
tiān zǐ wèi dòng gǎi róng shì chē shǐ rén chēng xiè huáng dì jìng láo jiāng jūn
”天子为动,改容式车,使人称谢:“皇帝敬劳将军。
chéng lǐ ér qù
完成礼节后离去。
jì chū jūn mén qún chén jiē jīng
出了军营大门,群臣都感到惊讶。
wén dì yuē jiē hū cǐ zhēn jiāng jūn yǐ
文帝说:“啊,这才是真正的将军啊!
xiāng zhě bà shàng jí mén rú ér xì ěr qí jiāng gù kě xí ér lǔ yě
乡者霸上、棘门如儿戏耳,其将固可袭而虏也。
zhì yú yà fu kě de ér fàn yá
至于亚夫,可得而犯邪!
chēng shàn zhě jiǔ zhī
称赞了很久。
yuè yú sān jūn jiē ba
月余,三军皆罢。
nǎi bài yà fu wèi zhōng wèi
于是任命周亚夫为中尉。
wén dì qiě bēng shí jiè tài zǐ yuē jí yǒu huǎn jí zhōu yà fu zhēn kě rèn jiàng bīng
文帝且崩时,戒太子曰:“即有缓急,周亚夫真可任将兵。
wén dì bēng yà fu wèi chē qí jiāng jūn
”文帝崩,亚夫为车骑将军。
xiào jǐng dì sān nián wú chu fǎn
孝景帝三年,吴、楚反。
yà fu yǐ zhōng wèi wèi tài wèi dōng jī wú chu
亚夫以中尉为太尉,东击吴、楚。
yīn zì qǐng shàng yuē chu bīng piāo qīng nán yǔ zhēng fēng
他主动向皇帝建议说:“楚军勇猛迅捷,难以正面交锋。
yuàn yǐ liáng wěi zhī jué qí shí dào nǎi kě zhì yě
愿以梁委之,绝其食道,乃可制也。
shàng xǔ zhī
”皇帝批准了。
yà fu jì fā zhì bà shàng zhào shè zhē shuō yà fu yuē jiāng jūn dōng zhū wú chu shèng zé zōng miào ān bù shèng zé tiān xià wēi néng yòng chén zhī yán hu
亚夫既发,至霸上,赵涉遮说亚夫曰:“将军东诛吴、楚,胜则宗庙安,不胜则天下危,能用臣之言乎?
yà fu xià chē lǐ ér wèn zhī
”亚夫下车,礼而问之。
shè yuē wú wáng sù fù huái jí sǐ shì jiǔ yǐ
涉曰:“吴王素富,怀辑死士久矣。
cǐ zhī jiāng jūn qiě xíng bì zhì jiān rén yú xiáo miǎn ě xiá zhī jiān
此知将军且行,必置间人于殽、黾厄陿之间。
qiě bīng shì shàng shén mì jiāng jūn hé bù cóng cǐ yòu qù zǒu lán tián chū wǔ guān dǐ luò yáng jiān bù guò chà yī èr rì zhí rù wǔ kù jī míng gǔ
且兵事上神密,将军何不从此右去,走蓝田,出武关,抵雒阳,间不过差一二日,直入武库,击鸣鼓。
zhū hóu wén zhī yǐ wéi jiāng jūn cóng tiān ér xià yě
诸侯听到消息,会以为将军是从天而降的。”
tài wèi rú qí jì
”太尉如其计。
zhì luò yáng shǐ lì sōu xiáo miǎn jiān guǒ de wú dài bīng
至雒阳,使吏搜殽、黾间,果得吴代兵。
nǎi qǐng shè wèi hù jūn
乃请涉为护军。
yà fu zhì huì bīng xíng yáng
亚夫至,会兵荥阳。
wú fāng gōng liáng liáng jí qǐng jiù
吴方攻梁,梁急,请救。
yà fu yǐn bīng dōng běi zǒu chāng yì shēn bì ér shǒu
亚夫引兵东北走昌邑,深壁而守。
liáng wáng shǐ shǐ qǐng yà fu yà fu shǒu pián yí bù wǎng
梁王使使请亚夫,亚夫守便宜,不往。
liáng shàng shū yán jǐng dì jǐng dì zhào shǐ jiù liáng
梁上书言景帝,景帝诏使救梁。
yà fū bù fèng zhào jiān bì bù chū ér shǐ qīng qí bīng gōng gāo hóu děng jué wú chu bīng hòu shí dào
亚夫不奉诏,坚壁不出,而使轻骑兵弓高侯等绝吴、楚兵后食道。
wú chu bīng fá liáng jī yù tuì shù tiǎo zhàn zhōng bù chū
吴、楚兵乏粮,饥,欲退,数挑战,终不出。
yè jūn zhōng jīng nèi xiāng gōng jī rǎo luàn zhì yú zhàng xià
夜,军中惊,内相攻击扰乱,至于帐下。
yà fu jiān wò bù qǐ
亚夫坚卧不起。
qǐng zhī fù dìng
过了一会儿,军营重新安定下来。
wú bēn bì dōng nán zōu yà fu shǐ bèi xī běi
吴奔壁东南陬,亚夫使备西北。
yǐ ér qí jīng bīng guǒ bēn xī běi bù dé rù
不久吴军的精锐果然进攻西北角,无法攻入。
wú chu jì è nǎi yǐn ér qù
吴、楚既饿,乃引而去。
yà fu chū jīng bīng zhuī jī dà pò wú wáng pì
亚夫出精兵追击,大破吴王濞。
wú wáng pì qì qí jūn yǔ zhuàng shì shù qiān rén wáng zǒu bǎo yú jiāng nán dān tú
吴王濞丢弃军队,和几千壮士逃走,在江南丹徒保身。
hàn bīng yīn chéng shèng suì jǐn lǔ zhī jiàng qí xiàn gòu wú wáng qiān jīn
汉兵因乘胜,遂尽虏之,降其县,购吴王千金。
yuè yú yuè rén zhǎn wú wáng tóu yǐ gào
月余,越人斩吴王头以告。
fán xiāng shǒu gōng sān yuè ér wú chu pò píng
凡相守攻三月,而吴、楚破平。
yú shì zhū jiāng nǎi yǐ tài wèi jì móu wéi shì
于是诸将乃以太尉计谋为是。
yóu cǐ liáng xiào wáng yǔ yà fu yǒu xì
由此梁孝王与亚夫有隙。
guī fù zhì tài wèi guān
回来后,重新设置了太尉的官职。
wǔ suì qiān wèi chéng xiàng jǐng dì shén zhòng zhī
五年后,升任为丞相,景帝非常器重他。
shàng fèi lì tài zǐ yà fu gù zhēng zhī bù dé
上废栗太子,亚夫固争之,不得。
shàng yóu cǐ shū zhī
皇上因此疏远了他。
ér liáng xiào wáng měi cháo cháng yǔ tài hòu yán yà fu zhī duǎn
而梁孝王每朝,常与太后言亚夫之短。
dòu tài hòu yuē huáng hòu xiōng wáng xìn kě hóu yě
窦太后说:“皇后的哥哥王信可以封侯。”
shàng ràng yuē shǐ nán pí jí zhāng wǔ xiān dì bù hóu jí chén jí wèi nǎi hóu zhī xìn wèi de fēng yě
”上让曰:“始南皮及章武先帝不侯,及臣即位,乃侯之,信未得封也。
dòu tài hòu yuē rén shēng gè yǐ shí xíng ěr
”窦太后说:“人生在世,各自按时机行事罢了。
dòu zhǎng jūn zài shí jìng bù dé hóu sǐ hòu nǎi qí zi péng zǔ gù de hóu
窦长君在时,竟不得侯,死后,乃其子彭祖顾得侯。
wú shén hèn zhī
我对此非常遗憾。
dì qù hóu xìn yě
陛下赶快封王信为侯吧!”
shàng yuē qǐng de yǔ chéng xiàng jì zhī
”上曰:“请得与丞相计之。
yà fu yuē gāo dì yuē fēi liú shì bù dé wáng fēi yǒu gōng bù dé hóu
”亚夫曰:“高帝约‘非刘氏不得王,非有功不得侯。
bù rú yuē tiān xià gòng jī zhī
不遵守约定,天下人共同讨伐他’。
jīn xìn suī huáng hòu xiōng wú gōng hóu zhī fēi yuē yě
如今王信虽是皇后的哥哥,但没有功劳,封他为侯,不符合约定。”
shàng mò rán ér jū
”上默然而沮。
qí hòu xiōng nú wáng xú lú děng wǔ rén jiàng hàn shàng yù hóu zhī yǐ quàn hòu
其后匈奴王徐卢等五人降汉,上欲侯之以劝后。
yà fu yuē bǐ bèi qí zhǔ jiàng bì xià bì xià hóu zhī jí hé yǐ zé rén chén bù shǒu jié zhě hu
亚夫曰:“彼背其主降陛下,陛下侯之,即何以责人臣不守节者乎?
shàng yuē chéng xiàng yì bù kě yòng
”上曰:“丞相议不可用。
nǎi xī fēng xú lú děng wéi liè hóu
于是将徐卢等人全部封为列侯。
yà fu yīn xiè bìng miǎn xiāng
亚夫因谢病免相。
qǐng zhī shàng jū jìn zhōng zhào yà fu cì shí
顷之,上居禁中,召亚夫赐食。
dú zhì dà zì wú qiè ròu yòu bù zhì guǎn
独置大胾,无切肉,又不置管。
yà fu xīn bù píng gù wèi shàng xí qǔ zhù
周亚夫心中不满,回头吩咐管宴席的人取筷子来。
shàng shì ér xiào yuē cǐ fēi bù zú jūn suǒ hu
上视而笑曰:“此非不足君所乎?
yà fu miǎn guān xiè shàng
”亚夫免冠谢上。
shàng yuē qǐ
上曰:“起。
yà fu yīn qū chū
”周亚夫于是快步退了出去。
shàng mù sòng zhī yuē cǐ yāng yāng fēi shǎo zhǔ chén yě
上目送之,曰:“此鞅鞅,非少主臣也!
jū wú hé yà fū zǐ wèi fù mǎi gōng guān shàng fāng jiǎ dùn wǔ bǎi bèi kě yǐ zàng zhě
居无何,亚夫子为父买工官尚方甲楯五百被可以葬者。
qǔ yōng kǔ zhī bù yǔ qián
雇佣的工人干活辛苦,却不给工钱。
yōng zhī qí dào mǎi xiàn guān qì yuàn ér shàng biàn gào zi shì lián wū yà fu
庸知其盗买县官器,怨而上变告子,事连污亚夫。
shū jì wén shàng xià lì
告发信呈报上去后,皇上将案子交给司法官吏处理。
lì bù zé yà fu yà fū bù duì
吏簿责亚夫,亚夫不对。
shàng mà zhī yuē wú bù yòng yě
上骂之曰:“吾不用也。
zhào yì tíng wèi
”下令把他交给廷尉。
tíng wèi zé wèn yuē jūn hòu yù fǎn hé
廷尉责问道:“君侯你想造反吗?
yà fu yuē chén suǒ mǎi qì nǎi zàng qì yě hé wèi fǎn hu
”周亚夫说:“我买的器物,都是陪葬用的,怎么能说是造反呢?
lì yuē jūn zòng bù yù fǎn dì shàng jí yù fǎn dì xià ěr
”吏曰:“君纵不欲反地上,即欲反地下耳。
lì qīn zhī yì jí
”官吏逼迫得更紧了。
chū lì bǔ yà fu yà fu yù zì shā qí fū rén zhǐ zhī yǐ gù bù dé sǐ suì rù tíng wèi yīn bù shí wǔ rì ǒu xuè ér sǐ
初,吏捕亚夫,亚夫欲自杀,其夫人止之,以故不得死,遂入廷尉,因不食五日,呕血而死。
guó jué
国绝。
yī suì shàng nǎi gèng fēng jiàng hòu bó tā zi jiān wèi píng qǔ hóu xù jiàng hóu hòu
一岁,上乃更封绛侯勃它子坚为平曲侯,续降侯后。
chuán zi jiàn dé wèi tài zǐ tài fù zuò zhòu jīn miǎn guān
传子建德,为太子太傅,坐酎金免官。
hòu yǒu zuì guó chú
后有罪,国除。
yà fu guǒ è sǐ
亚夫果饿死。
sǐ hòu shàng nǎi fēng wáng xìn wèi gài hóu
死后,上乃封王信为盖侯。
zhì píng dì yuán shǐ èr nián jì jué shì fù fēng bó xuán sūn zhī zǐ gōng wèi jiàng hòu qiān hù
至平帝元始二年,继绝世,复封勃玄孙之子恭为绛侯,千户。
zàn yuē wén zhāng liáng zhī zhì yǒng yǐ wéi qí mào kuí wǔ qí wěi fǎn ruò fù rén nǚ zǐ
赞曰:闻张良之智勇,以为其貌魁梧奇伟,反若妇人女子。
gù kǒng zǐ chēng yǐ mào qǔ rén shī zhī zǐ yǔ
故孔子称“以貌取人,失之子羽。
xué zhě duō yí yú guǐ shén rú liáng shòu shū lǎo fù yì yì yǐ
”学者多疑于鬼神,如良受书老父,亦异矣。
gāo zǔ shù lí kùn è liáng cháng yǒu lì qǐ kě wèi fēi tiān hu
高祖数离困厄,良常有力,岂可谓非天乎!
chén píng zhī zhì jiàn yú shè xià qīng cè rǎo rǎng chu wèi zhī jiān zú guī yú hàn ér wèi móu chén
陈平之志,见于社下,倾侧扰攘楚、魏之间,卒归于汉,而为谋臣。
jí lǚ hòu shí shì duō gù yǐ píng jìng zì miǎn yǐ zhì zhōng
及吕后时,事多故矣,平竟自免,以智终。
wáng líng tíng zhēng dù mén zì jué yì gè qí zhì yě
王陵廷争,杜门自绝,亦各其志也。
zhōu bó wèi bù yī shí bǐ piáo yōng rén zhì dēng fǔ zuǒ kuāng guó jiā nán zhū zhū lǚ lì xiào wén wèi hàn yī zhōu hé qí shèng yě
周勃为布衣时,鄙朴庸人,至登辅佐,匡国家难,诛诸吕,立孝文,为汉伊、周,何其盛也!
shǐ lǚ hòu wèn zǎi xiàng gāo zǔ yuē chén píng zhì yǒu yú wáng líng shǎo hān kě yǐ zuǒ zhī
始吕后问宰相,高祖曰:“陈平智有余,王陵少憨,可以佐之;
ān liú shì zhě bì bó yě
安刘氏者必勃也。
yòu wèn qí cì yún guò cǐ yǐ hòu fēi nǎi suǒ jí
”又问其次,云“过此以后,非乃所及”。
zhōng jiē rú yán shèng yǐ fu
终皆如言,圣矣夫!