xiào wǔ huáng dì jǐng dì zhōng zǐ yě mǔ yuē wáng měi rén
孝武皇帝,景帝中子也,母曰王美人。
nián sì suì lì wèi jiāo dōng wáng
年四岁立为胶东王。
qī suì wèi huáng tài zǐ mǔ wèi huáng hòu
七岁为皇太子,母为皇后。
shí liù suì hòu sān nián zhēng yuè jǐng dì bēng
十六岁,后三年正月,景帝崩。
jiǎ zǐ tài zǐ jí huáng dì wèi zūn huáng tài hòu dòu shì yuē tài huáng tài hòu huáng hòu yuē huáng tài hòu
甲子,太子即皇帝位,尊皇太后窦氏曰太皇太后,皇后曰皇太后。
sān yuè fēng huáng tài hòu tóng mǔ dì tián fén shèng jiē wèi liè hóu
三月,封皇太后同母弟田蚡、胜皆为列侯。
jiàn yuán yuán nián dōng shí yuè zhào chéng xiàng yù shǐ liè hóu zhōng èr qiān dàn èr qiān dàn zhū hóu xiāng jǔ xián liáng fāng zhèng zhí yán jí jiàn zhī shì
建元元年冬十月,诏丞相、御史、列侯、中二千石、二千石、诸侯相举贤良方正直言极谏之士。
chéng xiàng wǎn zòu suǒ jǔ xián liáng huò zhì shēn shāng hán fēi sū qín zhāng yí zhī yán luàn guó zhèng qǐng jiē ba
丞相绾奏:“所举贤良,或治申、商、韩非、苏秦、张仪之言,乱国政,请皆罢。
zòu kě
”奏请得到批准。
chūn èr yuè shè tiān xià
春二月,赦天下。
cì mín jué yī jí
赐民爵一级。
nián bā shí fù èr suàn jiǔ shí fù jiǎ zú
对年满八十岁的免除全家二口人的赋税,年满九十的免除全家甲卒革车之赋。
xíng sān zhū qián
发行三铢钱。
xià sì yuè jǐ sì zhào yuē gǔ zhī lì xiào xiāng lǐ yǐ chǐ cháo tíng yǐ jué fú shì dǎo mín mò shàn yú dé
夏四月己巳,诏曰:“古之立孝,乡里以齿,朝廷以爵,扶世导民,莫善于德。
rán jí yú xiāng lǐ xiān qí ài fèng gāo nián gǔ zhī dào yě
可以说在乡里中尊重长者,奉养高年,是古之遗教。
jīn tiān xià xiào zǐ shùn sūn yuàn zì jié jìn yǐ chéng qí qīn wài pò gōng shì nèi fá zī cái shì yǐ xiào xīn quē yān zhèn shén āi zhī
今天下孝子、顺孙愿自竭尽以承其亲,外迫公事,内乏资财,是以孝心阙焉,朕甚哀之。
mín nián jiǔ shí yǐ shàng yǐ yǒu shòu zhōu fǎ wéi fù zi ruò sūn lìng de shēn shuài qī qiè suì qí gōng yǎng zhī shì
民年九十以上,已有受鬻法,为复子若孙,令得身帅妻妾遂其供养之事。
wǔ yuè zhào yuē hé hǎi rùn qiān lǐ
五月,诏曰:“河海润千里。
qí lìng cí guān xiū shān chuān zhī cí wèi suì shì qū jiā lǐ
其令祠官修山川之祠,为岁事,曲加礼。
shè wú chu qī guó tǎng shū zài guān zhě
赦吴、楚七国帑输在官者。
qiū qī yuè zhào yuē wèi shì zhuǎn zhì sòng yíng èr wàn rén qí shěng wàn rén
秋七月,诏曰:“卫士转置送迎二万人,其省万人。
ba yuàn mǎ yǐ cì pín mín
罢苑马,以赐贫民。
yì lì míng táng
议立明堂。
qiǎn shǐ zhě ān chē pú lún shù bó jiā bì zhēng lǔ shēn gōng
遣使者安车蒲轮,束帛加璧,征鲁申公。
èr nián dōng shí yuè yù shǐ dài fū zhào wǎn zuò qǐng wú zòu shì tài huáng tài hòu jí láng zhōng lìng wáng zāng jiē xià yù zì shā
二年冬十月,御史大夫赵绾坐请毋奏事太皇太后,及郎中令王臧皆下狱,自杀。
chéng xiàng yīng tài wèi fén miǎn
丞相婴、太尉蚡免。
chūn èr yuè bǐng xū shuò rì yǒu shí zhī
春二月丙戌朔,日有蚀之。
xià sì yuè wù shēn yǒu rú rì yè chū
夏四月戊申,有如日夜出。
chū zhì mào líng yì
开始设置茂陵邑。
sān nián chūn hé shuǐ yì yú píng yuán dà jī rén xiāng shí
三年春,河水溢于平原,大饥,人相食。
cì xǐ mào líng zhě hù qián èr shí wàn tián èr qǐng
赐徙茂陵者户钱二十万,田二顷。
chū zuò biàn mén qiáo
初作便门桥。
qiū qī yuè yǒu xīng bèi yú xī běi
秋七月,有星孛于西北。
jì chuān wáng míng zuò shā tài fù zhōng fu fèi qiān fáng líng
济川王明坐杀太傅、中傅废迁防陵。
mǐn yuè wéi dōng ōu dōng ōu gào jí
闽越围东瓯,东瓯告急。
qiǎn zhōng dài fū yán zhù chí jié fā kuài jī bīng fú hǎi jiù zhī
遣中大夫严助持节发会稽兵,浮海救之。
wèi zhì mǐn yuè zǒu bīng hái
未至,闽越走,兵还。
jiǔ yuè bǐng zǐ huì rì yǒu shí zhī
九月丙子晦,日有蚀之。
sì nián xià yǒu fēng chì rú xuè
四年夏,有风赤如血。
liù yuè hàn
六月,出现旱灾。
qiū jiǔ yuè yǒu xīng bèi yú dōng běi
秋九月,有星孛于东北。
wǔ nián chūn ba sān zhū qián xíng bàn liǎng qián
五年春,罢三铢钱,行半两钱。
zhì wǔ jīng bó shì
置《五经》博士。
xià sì yuè píng yuán jūn hōng
夏四月,平原君薨。
wǔ yuè dà huáng
五月,大蝗。
qiū bā yuè guǎng chuān wáng yuè qīng hé wáng chéng jiē hōng
秋八月,广川王越、清河王乘皆薨。
liù nián chūn èr yuè yǐ wèi liáo dōng gāo miào zāi
六年春二月乙未,辽东高庙灾。
xià sì yuè rén zǐ gāo yuán biàn diàn huǒ
夏四月壬子,高园便殿火。
shàng sù fú wǔ rì
皇帝穿着素服五天。
wǔ yuè dīng hài tài huáng tài hòu bēng
五月丁亥,太皇太后崩。
qiū bā yuè yǒu xīng bèi yú dōng fāng zhǎng jìng tiān
秋八月,有星孛于东方,长竟天。
mǐn yuè wáng yǐng gōng nán yuè
闽越王郢攻南越。
qiǎn dà xíng wáng huī jiàng bīng chū yù zhāng dà sī nóng hán ān guó chū huì jī jī zhī wèi zhì yuè rén shā yǐng jiàng bīng hái
遣大行王恢将兵出豫章、大司农韩安国出会稽击之,未至,越人杀郢降,兵还。
yuán guāng yuán nián dōng shí yī yuè chū lìng jùn guó jǔ xiào lián gè yī rén
元光元年冬十一月,初令郡国举孝廉各一人。
wèi wèi lǐ guǎng wèi xiāo qí jiāng jūn tún yún zhōng zhōng wèi chéng bù shí wèi chē qí jiāng jūn zhūn yàn mén liù yuè ba
卫尉李广为骁骑将军屯云中,中尉程不识为车骑将军屯雁门,六月罢。
xià sì yuè shè tiān xià cì mín cháng zǐ jué yī jí
夏四月,赦天下,赐民长子爵一级。
fù qī guó zōng shì qián jué zhǔ zhě
复七国宗室前绝属者。
wǔ yuè zhào xián liáng yuē zhèn wén xī zài táng yú huà xiàng ér mín bù fàn rì yuè suǒ zhú mò bù lǜ bǐ
五月,诏贤良曰:“朕闻昔在唐、虞,画像而民不犯,日月所烛,莫不率俾。
zhōu zhī chéng kāng xíng cuò bù yòng dé jí niǎo shòu jiào tōng sì hǎi hǎi wài sù shèn běi fā qú sōu dī qiāng lái fú
周之成、康,刑错不用,德及鸟兽,教通四海,海外肃慎,北发渠搜,氐羌徕服;
xīng chén bù bèi rì yuè bù shí shān líng bù bēng chuān gǔ bù sāi
星辰不孛,日月不蚀,山陵不崩,川谷不塞;
lín fèng zài jiāo sǒu hé luò chū tú shū
麟、凤在郊薮,河、洛出图书。
wū hū hé shī ér zhēn cǐ yǔ
呜乎,何施而臻此与!
jīn zhèn huò fèng zōng miào sù xīng yǐ qiú yè mèi yǐ sī ruò shè yuān shuǐ wèi zhī suǒ jì
今朕获奉宗庙,夙兴以求,夜寐以思,若涉渊水,未知所济。
yī yǔ wěi yǔ
猗与伟与!
hé xíng ér kě yǐ zhāng xiān dì zhī hóng yè xiū dé shàng cān yáo shùn xià pèi sān wáng
何行而可以章先帝之洪业休德,上参尧、舜,下配三王!
zhèn zhī bù mǐn bù néng yuǎn dé cǐ zǐ dài fū zhī suǒ dǔ wén yě xián liáng míng yú gǔ jīn wáng shì zhī tǐ shòu cè chá wèn xián yǐ shū duì zhe zhī yú piān zhèn qīn lǎn yān
朕之不敏,不能远德,此子大夫之所睹闻也,贤良明于古今王事之体,受策察问,咸以书对,著之于篇,朕亲览焉。
yú shì dǒng zhòng shū gōng sūn hóng děng chū yān
”于是董仲舒、公孙弘等出焉。
qiū qī yuè guǐ wèi rì yǒu shí zhī
秋七月癸未,日有蚀之。
èr nián dōng shí yuè xíng xìng yōng cí wǔ zhì
二年冬十月,行幸雍,祠五畤。
chūn zhào wèn gōng qīng yuē zhèn shì zǐ nǚ yǐ pèi chán yú jīn bì wén xiù lù zhī shén hòu chán yú dài mìng jiā màn qīn dào wáng yǐ
春,诏问公卿曰:“朕饰子女以配单于,金币文绣赂之甚厚,单于待命加曼,侵盗亡已。
biān jìng bèi hài zhèn shén mǐn zhī
边境被害,朕甚闵之。
jīn yù jǔ bīng gōng zhī hé rú
今欲举兵攻之,何如?
dà xíng wáng huī jiàn yì yi jī
”大行王恢建议宜击。
xià liù yuè
夏六月,
yù shǐ dài fū hán ān guó wèi hù jūn jiāng jūn
御史大夫韩安国为护军将军,
wèi wèi lǐ guǎng wèi xiāo qí jiāng jūn
卫尉李广为骁骑将军,
tài pú gōng sūn hè wèi qīng chē jiāng jūn
太仆公孙贺为轻车将军,
dà xíng wáng huī wèi jiāng zhūn jiāng jūn
大行王恢为将屯将军,
tài zhōng dài fū li xi wèi cái guān jiāng jūn
太中大夫李息为材官将军,
jiāng sān shí wàn zhòng zhūn mǎ yì gǔ zhōng
将三十万众屯马邑谷中,
yòu zhì chán yú
诱致单于,
yù xí jī zhī
欲袭击之。
chán yú rù sāi jué zhī zǒu chū
单于入塞,觉之,走出。
liù yuè jūn ba
六月,军罢。
jiāng jūn wáng huī zuò shǒu móu bù jìn xià yù sǐ
将军王恢坐首谋不进,下狱死。
qiū jiǔ yuè lìng mín dà pú wǔ rì
秋九月,令民大酺五日。
sān nián chūn hé shuǐ xǐ cóng dùn qiū dōng nán liú rù bó hǎi
三年春,河水徙,从顿丘东南流入勃海。
xià wǔ yuè fēng gāo zǔ gōng chén wǔ rén hòu wèi liè hóu
夏五月,封高祖功臣五人后为列侯。
hé shuǐ jué pú yáng fàn jùn shí liù
河水决濮阳,泛郡十六。
fā zú shí wàn jiù jué hé
发卒十万救决河。
qǐ lóng yuān gōng
起龙渊宫。
sì nián dōng wèi qí hóu dòu yīng yǒu zuì qì shì
四年冬,魏其侯窦婴有罪,被诛悬首示众。
chūn sān yuè yǐ mǎo chéng xiàng fén hōng
春三月乙卯,丞相蚡薨。
xià sì yuè yǔn shuāng shā cǎo
夏四月,陨霜杀草。
wǔ yuè dì zhèn
五月,地震。
shè tiān xià
大赦天下。
wǔ nián chūn zhēng yuè hé jiān wáng dé hōng
五年春正月,河间王德薨。
xià fā ba shǔ zhì nán yí dào
夏,发巴、蜀治南夷道。
yòu fā zú wàn rén zhì yàn mén zǔ xiǎn
又发卒万人治雁门阻险。
qiū qī yuè dà fēng bá mù
秋七月,大风拔木。
yǐ sì huáng hòu chén shì fèi
乙巳,皇后陈氏废。
bǔ wèi wū gǔ zhě jiē xiāo shǒu
捕为巫蛊者,皆枭首。
bā yuè míng
八月,螟。
zhēng lì mín yǒu míng dāng shì zhī wu xí xiān shèng zhī shù zhě xiàn cì xù shí lìng yǔ jì xié
征吏民有明当世之务、习先圣之术者,县次续食,令与计偕。
liù nián dōng chū suàn shāng chē
六年冬,初算商车。
chūn chuān cáo qú tōng wèi
春,穿漕渠通渭。
xiōng nú rù shàng gǔ shā lüè lì mín
匈奴入上谷,杀略吏民。
qiǎn chē qí jiāng jūn wèi qīng chū shàng gǔ qí jiāng jūn gōng sūn áo chū dài qīng chē jiāng jūn gōng sūn hè chū yún zhōng xiāo qí jiāng jūn lǐ guǎng chū yàn mén
遣车骑将军卫青出上谷,骑将军公孙敖出代,轻车将军公孙贺出云中,骁骑将军李广出雁门。
qīng zhì lóng chéng huò shǒu lǔ qī bǎi jí
青至龙城,获首虏七百级。
guǎng áo shī shī ér hái
广、敖失师而还。
zhào yuē yí dí wú yì suǒ cóng lái jiǔ
诏曰:“夷狄无义,所从来久。
jiān zhě xiōng nú shù kòu biān jìng gù qiǎn jiàng fǔ shī
间者匈奴数寇边境,故遣将抚师。
gǔ zhě zhì bīng zhèn lǚ yīn zāo lǔ zhī fāng rù jiāng lì xīn huì shàng xià wèi ji
古者治兵振旅,因遭虏之方入,将吏新会,上下未辑。
dài jùn jiāng jūn áo yàn mén jiāng jūn guǎng suǒ rèn bù xiào xiào wèi yòu bèi yì wàng xíng qì jūn ér běi shǎo lì fàn jìn
代郡将军敖、雁门将军广所任不肖,校尉又背义妄行,弃军而北,少吏犯禁。
yòng bīng zhī fǎ bù qín bù jiào jiāng lǜ zhī guò yě
用兵之法:不勤不教,将率之过也;
jiào lìng xuān míng bù néng jìn lì shì zú zhī zuì yě
教令宣明,不能尽力,士卒之罪也。
jiāng jūn yǐ xià tíng wèi shǐ lǐ zhèng zhī ér yòu jiā fǎ yú shì zú èr zhě bìng xíng fēi rén shèng zhī xīn
将军已下廷尉,使理正之,而又加法于士卒,二者并行,非仁圣之心。
zhèn mǐn zhòng shù xiàn hài yù shuā chǐ gǎi háng fù fèng zhèng yì jué lù wáng yóu
朕闵众庶陷害,欲刷耻改行,复奉正义,厥路亡由。
qí shè yàn mén dài jùn jūn shì bù xún fǎ zhě
其赦雁门、代郡军士不循法者。
xià dà hàn huáng
夏,大旱,蝗。
liù yuè xíng xìng yōng
六月,行幸雍。
qiū xiōng nú dào biān
秋,匈奴盗边。
qiǎn jiàng jūn hán ān guó zhūn yú yáng
遣将军韩安国屯渔阳。
yuán shuò yuán nián dōng shí yī yuè zhào yuē gōng qīng dài fū suǒ shǐ zǒng fāng lüè yī tǒng lèi guǎng jiào huà měi fēng sú yě
元朔元年冬十一月,诏曰:“公卿大夫,所使总方略,壹统类,广教化,美风俗也。
fu běn rén zǔ yì bāo dé lù xián quàn shàn xíng bào wǔ dì sān wáng suǒ yóu chāng yě
夫本仁祖义,褒德禄贤,劝善刑暴,五帝、三王所由昌也。
zhèn sù xīng yè mèi jiā yǔ yǔ nèi zhī shì zhēn yú sī lù
朕夙兴夜寐,嘉与宇内之士臻于斯路。
gù lǚ qí lǎo fù xiào jìng xuǎn háo jùn jiǎng wén xué jī cān zhèng shì qí jìn mín xīn shēn zhào zhí shì xīng lián jǔ xiào shù jī chéng fēng shào xiū shèng xù
故旅耆老,复孝敬,选豪俊,讲文学,稽参政事,祈进民心,深诏执事,兴廉举孝,庶几成风,绍休圣绪。
fu shí shì zhī yì bì yǒu zhōng xìn
夫十室之邑,必有忠信;
sān rén bìng xíng jué yǒu wǒ shī
三人并行,厥有我师。
jīn huò zhì hé jùn ér bù jiàn yī rén shì huà bù xià jiū ér jī xíng zhī jūn zǐ yōng yú shàng wén yě
今或至阖郡而不荐一人,是化不下究,而积行之君子雍于上闻也。
èr qiān dàn guān zhǎng jì gāng rén lún jiāng hé yǐ zuǒ zhèn zhú yōu yǐn quàn yuán yuán lì zhēng zhù chóng xiāng dǎng zhī xun zāi
二千石官长纪纲人伦,将何以佐朕烛幽隐,劝元元,厉蒸庶,崇乡党之训哉?
qiě jìn xián shòu shàng shǎng bì xián méng xiǎn lù gǔ zhī dào yě
且进贤受上赏,蔽贤蒙显戮,古之道也。
qí yǔ zhōng èr qiān dàn lǐ guān bó shì yì bù jǔ zhě zuì
其与中二千石、礼官、博士议不举者罪。
yǒu sī zòu yì yuē gǔ zhě zhū hou gòng shì yī shì wèi zhī hǎo dé zài shì wèi zhī xián xián sān shì wèi zhī yǒu gōng nǎi jiā jiǔ cì
”有司奏议曰:“古者,诸候贡士,壹适谓之好德,再适谓之贤贤,三适谓之有功,乃加九锡;
bù gòng shì yī zé chù jué zài zé chù de sān ér chù jué de bì yǐ
不贡士,壹则黜爵,再则黜地,三而黜,爵、地毕矣。
fu fù xià wǎng shàng zhě sǐ fù shàng wǎng xià zhě xíng
夫附下罔上者死,附上罔下者刑;
yù wén guó zhèng ér wú yì yú mín zhě chì
与闻国政而无益于民者斥;
zài shàng wèi ér bù néng jìn xián zhě tuì cǐ suǒ yǐ quàn shàn chù è yě
在上位而不能进贤者退,此所以劝善黜恶也。
jīn zhào shū zhāo xiān dì shèng xù lìng èr qiān dàn jǔ xiào lián suǒ yǐ huà yuán yuán yí fēng yì sú yě
今诏书昭先帝圣绪,令二千石举孝廉,所以化元元,移风易俗也。
bù jǔ xiào bù fèng zhào dāng yǐ bù jìng lùn
不举孝,不奉诏,当以不敬论。
bù chá lián bù shèng rèn yě dāng miǎn
不察廉,不胜任也,当免。
zòu kě
”奏请得到批准。
shí èr yuè jiāng dū wáng fēi hōng
十二月,江都王非薨。
chūn sān yuè jiǎ zǐ lì huáng hòu wèi shì
春三月甲子,立皇后卫氏。
zhào yuē zhèn wén tiān dì bù biàn bù chéng shī huà
诏曰:“朕闻天地不变,不成施化;
yīn yáng bù biàn wù bù chàng mào
阴阳不变,物不畅茂。
yì yuē tōng qí biàn shǐ mín bù juàn
《易》曰‘通其变,使民不倦’。
shī yún jiǔ biàn fù guàn zhī yán zhī xuǎn
《诗》云‘九变复贯,知言之选’。
zhèn jiā táng yú ér lè yīn zhōu jù jiù yǐ jiàn xīn
朕嘉唐、虞而乐殷、周,据旧以鉴新。
qí shè tiān xià yǔ rén gēng shǐ
其赦天下,与民更始。
zhū bū dài jí cí sòng zài xiào jǐng hòu sān nián yǐ qián jiē wù tīng zhì
诸逋贷及辞讼在孝景后三年以前,皆勿听治。
qiū xiōng nú rù liáo xī shā tài shǒu
秋,匈奴入辽西,杀太守;
rù yú yáng yàn mén bài dū wèi shā lüè sān qiān yú rén
入渔阳、雁门,败都尉,杀略三千余人。
qiǎn jiàng jūn wèi qīng chū yàn mén jiāng jūn li xi chū dài huò shǒu lǔ shù qiān jí
遣将军卫青出雁门,将军李息出代,获首虏数千级。
dōng yí huì jūn nán lǘ děng kǒu èr shí bā wàn rén jiàng wèi cāng hǎi jùn
东夷薉君南闾等口二十八万人降,为苍海郡。
lǔ wáng yú cháng shā wáng fā jiē hōng
鲁王馀、长沙王发皆薨。
èr nián dōng cì huái nán wáng zī chuān wáng jǐ zhàng wú cháo
二年冬,赐淮南王、菑川王几杖,毋朝。
chūn zhèng yuè zhào yuē liáng wáng chéng yáng wáng qīn cí tóng shēng yuàn yǐ yì fēn dì qí xǔ zhī zhū hóu wáng qǐng yǔ zǐ dì yì zhě zhèn jiāng qīn lǎn shǐ yǒu liè wèi yān
春正月,诏曰:“梁王、城阳王亲慈同生,愿以邑分弟,其许之,诸侯王请与子弟邑者,朕将亲览,使有列位焉。
yú shì fān guó shǐ fēn ér zǐ dì bì hóu yǐ
”于是籓国始分,而子弟毕侯矣。
xiōng nú rù shàng gǔ yú yáng shā lüè lì mín qiān yú rén
匈奴入上谷、渔阳、杀略吏民千余人。
qiǎn jiàng jūn wèi qīng li xi chū yún zhōng zhì gāo quē suì xi zhì fú lí huò shǒu lǔ shù qiān jí
遣将军卫青、李息出云中,至高阙,遂西至符离,获首虏数千级。
shōu hé nán de zhì shuò fāng wǔ yuán jùn
收河南地,置朔方、五原郡。
sān yuè yǐ hài huì rì yǒu shí zhī
三月乙亥晦,日有蚀之。
xià mù mín xǐ shuò fāng shí wàn kǒu
夏,募民徙朔方十万口。
yòu xǐ jùn guó háo jié jí zǐ sān bǎi wàn yǐ shàng yú mào líng
又徙郡国豪杰及訾三百万以上于茂陵。
qiū yàn wáng dìng guó yǒu zuì zì shā
秋,燕王定国有罪,自杀。
sān nián chūn ba cāng hǎi jùn
三年春,罢苍海郡。
sān yuè zhào yuē fu xíng fá suǒ yǐ fáng jiān yě nèi zhǎng wén suǒ yǐ jiàn ài yě
三月,诏曰:“夫刑罚所以防奸也,内长文所以见爱也。
yǐ bǎi xìng zhī wèi qià yú jiào huà zhèn jiā yǔ shì dà fū rì xīn jué yè zhī ér bù jiě
以百姓之未洽于教化,朕嘉与士大夫日新厥业,祗而不解。
qí shè tiān xià
其赦天下。
xià xiōng nú rù dài shā tài shǒu
夏,匈奴入代,杀太守;
rù yàn mén shā lüè qiān yú rén
入雁门,杀略千余人。
liù yuè gēng wǔ huáng tài hòu bēng
六月庚午,皇太后崩。
qiū ba xī nán yí chéng shuò fāng chéng
秋,罢西南夷,城朔方城。
lìng mín dà pú wǔ rì
令民大酺五日。
sì nián dōng xíng xìng gān quán
四年冬,行幸甘泉。
xià xiōng nú rù dài dìng xiāng shàng jùn shā lüè shù qiān rén
夏,匈奴入代、定襄、上郡,杀略数千人。
wǔ nián chūn dà hàn
五年春,大旱。
dà jiàng jūn wèi qīng jiāng liù jiàng jūn bīng shí yú wàn rén chū shuò fāng gāo quē huò shǒu lǔ wàn wǔ qiān jí
大将军卫青将六将军兵十余万人出朔方、高阙,获首虏万五千级。
xià liù yuè zhào yuē gài wén dǎo mín yǐ lǐ fēng zhī yǐ lè
夏六月,诏曰:“盖闻导民以礼,风之以乐。
jīn lǐ huài yuè bēng zhèn shén mǐn yān
今礼坏乐崩,朕甚闵焉。
gù xiáng yán tiān xià fāng wén zhī shì xián jiàn zhū cháo
故详延天下方闻之士,咸荐诸朝。
qí lìng lǐ guān quàn xué jiǎng yì qià wén jǔ yí jǔ lǐ yǐ wéi tiān xià xiān
其令礼官劝学,讲议洽闻,举遗举礼,以为天下先。
tài cháng qí yì yǔ bó shì dì zǐ chóng xiāng dǎng zhī huà yǐ lì xián cái yān
太常其议予博士弟子,崇乡党之化,以厉贤材焉。
chéng xiàng hóng qǐng wèi bó shì zhì dì zǐ yuán xué zhě yì guǎng
”丞相弘请为博士置弟子员,学者益广。
qiū xiōng nú rù dài shā dū wèi
秋,匈奴入代,杀都尉。
liù nián chūn èr yuè dà jiàng jūn wèi qīng jiāng liù jiàng jūn bīng shí yú wàn qí chū dìng xiāng zhǎn shǒu sān qiān yú jí
六年春二月,大将军卫青将六将军兵十余万骑出定襄,斩首三千余级。
hái xiū shì mǎ yú dìng xiāng yún zhōng yàn mén
还,休士马于定襄、云中、雁门。
shè tiān xià
大赦天下。
xià sì yuè wèi qīng fù jiāng liù jiàng jūn jué mù dà kè huò
夏四月,卫青复将六将军绝幕,大克获。
qián jiāng jūn zhào xìn jūn bài jiàng xiōng nú
前将军赵信军败,降匈奴。
yòu jiāng jūn sū jiàn wáng jūn dú zì tuō hái shú wèi shù rén
右将军苏建亡军,独自脱还,赎为庶人。
liù yuè zhào yuē zhèn wén wǔ dì bù xiāng fù lǐ sān dài bù tóng fǎ suǒ yóu shū lù ér jiàn dé yī yě
六月,诏曰:“朕闻五帝不相复礼,三代不同法,所由殊路而建德一也。
gài kǒng zǐ duì dìng gōng yǐ lái yuǎn āi gōng yǐ lùn chén jǐng gōng yǐ jié yòng fēi qī bù tóng suǒ jí yì wù yě
盖孔子对定公以徕远,哀公以论臣,景公以节用,非期不同,所急异务也。
jīn zhōng guó yī tǒng ér běi biān wèi ān zhèn shén dào zhī
今中国一统而北边未安,朕甚悼之。
rì zhě dà jiàng jūn xún shuò fāng zhēng xiōng nú zhǎn shǒu lǔ wàn bā qiān jí zhū jìn gù jí yǒu guò zhě xián méng hòu shǎng de miǎn jiǎn zuì
日者大将军巡朔方,征匈奴,斩首虏万八千级,诸禁锢及有过者,咸蒙厚赏,得免、减罪。
jīn dà jiàng jūn réng fù kè huò zhǎn shǒu lǔ wàn jiǔ qiān jí shòu jué shǎng ér yù yí mài zhě wú suǒ liú yí
今大将军仍复克获,斩首虏万九千级,受爵赏而欲移卖者,无所流貤。
qí yì wèi lìng
其议为令。
yǒu sī zòu qǐng zhì wǔ gōng shǎng guān yǐ chǒng zhàn shì
”有司奏请置武功赏官,以宠战士。
yuán shòu yuán nián dōng shí yuè xíng xìng yōng cí wǔ zhì
元狩元年冬十月,行幸雍,祠五畤。
huò bái lín zuò bái lín zhī gē
获白麟,作《白麟之歌》。
shí yī yuè huái nán wáng ān héng shān wáng cì móu fǎn zhū
十一月,淮南王安、衡山王赐谋反,诛。
dǎng yǔ sǐ zhě shù wàn rén
党与死者数万人。
shí èr yuè dà yǔ xuě mín dòng sǐ
十二月,大雨雪,民冻死。
xià sì yuè shè tiān xià
夏四月,赦天下。
dīng mǎo lì huáng tài zǐ
丁卯,立皇太子。
cì zhōng èr qiān dàn jué yòu shù cháng mín wèi fù hòu zhě yī jí
赐中二千石爵右庶长,民为父后者一级。
zhào yuē zhèn wén jiù yáo duì yǔ yuē zài zhī rén zhī rén zé zhé wéi dì nán zhī
诏曰:“朕闻咎繇对禹,曰在知人,知人则哲,惟帝难之。
gài jūn zhě xīn yě mín yóu zhī tǐ zhī tǐ shāng zé xīn cǎn dá
盖君者,心也,民犹支体,支体伤则心憯怛。
rì zhě huái nán héng shān xiū wén xué liú huò lù liǎng guó jiē rǎng chù yú xié shuō ér zào cuàn shì cǐ zhèn zhī bù dé
日者淮南、衡山修文学,流货赂,两国接壤,怵于邪说,而造篡弑,此朕之不德。
shī yún yōu xīn cǎn cǎn niàn guó zhī wèi nüè
《诗》云:‘忧心惨惨,念国之为虐。
yǐ shè tiān xià dí chú yǔ zhī gēng shǐ
’已赦天下,涤除与之更始。
zhèn jiā xiào dì lì tián āi fu lǎo mào gū guǎ guān dú huò kuì yú yī shí shén lián mǐn yān
朕嘉孝弟、力田,哀夫老眊、孤、寡、鳏、独或匮于衣食,甚怜愍焉。
qí qiǎn yè zhě xún xíng tiān xià cún wèn zhì cì
其遣谒者巡行天下,存问致赐。
yuē huáng dì shǐ yè zhě cì xiàn sān lǎo xiào zhě bó rén wǔ pǐ
曰:‘皇帝使谒者赐县三老、孝者帛,人五匹;
xiāng sān lǎo dì zhě lì tián bó rén sān pǐ
乡三老、弟者、力田帛,人三匹;
nián jiǔ shí yǐ shàng jí guān guǎ gū dú bó rén èr pǐ xù sān jīn
年九十以上及鳏、寡、孤、独帛,人二匹,絮三斤;
bā shí yǐ shàng mǐ rén sān shí
八十以上米,人三石。
yǒu yuān shī zhí shǐ zhě yǐ wén
有冤失职,使者以闻。
xiàn xiāng jí cì wú zhuì jù
县、乡即赐,毋赘聚。
wǔ yuè yǐ sì huì rì yǒu shí zhī
五月乙巳晦,日有蚀之。
xiōng nú rù shàng gǔ shā shù bǎi rén
匈奴入上谷,杀数百人。
èr nián dōng shí yuè xíng xìng yōng cí wǔ zhì
二年冬十月,行幸雍,祠五畤。
chūn sān yuè wù yín chéng xiàng hóng hōng
春三月戊寅,丞相弘薨。
qiǎn piào qí jiāng jūn huò qù bìng chū lǒng xī zhì gāo lán zhǎn shǒu bā qiān yú jí
遣骠骑将军霍去病出陇西,至皋兰,斩首八千余级。
xià mǎ shēng yú wú shuǐ zhōng
夏,马生余吾水中。
nán yuè xiàn xùn xiàng néng yán niǎo
南越献驯象、能言鸟。
jiāng jūn qù bìng gōng sūn áo chū běi dì èr qiān yú lǐ guò jū yán zhǎn shǒu lǔ sān wàn yú jí
将军去病、公孙敖出北地二千余里,过居延,斩首虏三万余级。
xiōng nú rù yàn mén shā lüè shù bǎi rén
匈奴入雁门,杀略数百人。
qiǎn wèi wèi zhāng qiān láng zhōng lìng lǐ guǎng jiē chū yòu běi píng
遣卫尉张骞、郎中令李广皆出右北平。
guǎng shā xiōng nú sān qiān yú rén jǐn wáng qí jūn sì qiān rén dú shēn tuō hái jí gōng sūn áo zhāng qiān jiē hòu qī dāng zhǎn shú wèi shù rén
广杀匈奴三千余人,尽亡其军四千人,独身脱还,及公孙敖、张骞皆后期,当斩,赎为庶人。
jiāng dū wáng jiàn yǒu zuì zì shā
江都王建有罪,自杀。
jiāo dōng wáng jì hōng
胶东王寄薨。
qiū xiōng nú kūn yá wáng shā xiū tú wáng bìng jiāng qí zhòng hé sì wàn yú rén lái jiàng zhì wǔ shǔ guó yǐ chù zhī
秋,匈奴昆邪王杀休屠王,并将其众合四万余人来降,置五属国以处之。
yǐ qí de wèi wǔ wēi jiǔ quán jùn
以其地为武威、酒泉郡。
sān nián chūn yǒu xīng bèi yú dōng fāng
三年春,有星孛于东方。
xià wǔ yuè shè tiān xià
夏五月,赦天下。
lì jiāo dōng kāng wáng shǎo zǐ qìng wèi lù ān wáng
立胶东康王少子庆为六安王。
fēng gù xiāng hā xiāo hé zēng sūn qìng wèi liè hóu
封故相哈萧何曾孙庆为列侯。
qiū xiōng nú rù yòu běi píng dìng xiāng shā lüè qiān yú rén
秋,匈奴入右北平、定襄,杀略千余人。
qiǎn yè zhě quàn yǒu shuǐ zāi jùn zhǒng sù mài
遣谒者劝有水灾郡种宿麦。
jǔ lì mín néng jiǎ dài pín mín zhě yǐ míng wén
举吏民能假贷贫民者以名闻。
jiǎn lǒng xī běi dì shàng jùn shù zú bàn
减陇西、北地、上郡戍卒半。
fā zhé lì chuān kūn míng chí
发谪吏穿昆明池。
sì nián dōng yǒu sī yán guān dōng pín mín xǐ lǒng xī běi dì xī hé shàng jùn kuài jī fán qī shí èr wàn wǔ qiān kǒu xiàn guān yī shí zhèn yè yòng dù bù zú qǐng shōu yín xī zào bái jīn jí pí bì yǐ zú yòng
四年冬,有司言关东贫民徙陇西、北地、西河、上郡、会稽凡七十二万五千口,县官衣食振业,用度不足,请收银、锡造白金及皮币以足用。
chū suàn mín qián
初算缗钱。
chūn yǒu xīng bèi yú dōng běi
春,有星孛于东北。
xià yǒu cháng xīng chū yú xī běi
夏,有长星出于西北。
dà jiàng jūn wèi qīng jiāng sì jiāng jūn chū dìng xiāng jiāng jūn qù bìng chū dài gè jiāng wǔ wàn qí
大将军卫青将四将军出定襄,将军去病出代,各将五万骑。
bù bīng zhǒng jūn hòu shù shí wàn rén
步兵踵军后数十万人。
qīng zhì mù běi wéi chán yú zhǎn shǒu wàn jiǔ qiān jí zhì tián yán shān nǎi hái
青至幕北围单于,斩首万九千级,至阗颜山乃还。
qù bìng yǔ zuǒ xián wáng zhàn zhǎn huò shǒu lǔ qī wàn yú jí fēng láng jū xū shān nǎi hái
去病与左贤王战,斩获首虏七万余级,封狼居胥山乃还。
liǎng jūn shì sǐ zhě shù wàn rén
两军士死者数万人。
qián jiāng jūn guǎng hòu jiāng jūn shí qí jiē hòu qī
前将军广、后将军食其皆后期。
guǎng zì shā shí qí shú sǐ
广自杀,食其赎死。
wǔ nián chūn sān yuè jiǎ wǔ chéng xiàng li cài yǒu zuì zì shā
五年春三月甲午,丞相李蔡有罪,自杀。
tiān xià mǎ shǎo píng mǔ mǎ pǐ èr shí wàn
天下马少,平牡马,匹二十万。
ba bàn liǎng qián xíng wǔ zhū qián
罢半两钱,行五铢钱。
xǐ tiān xià jiān huá lì mín yú biān
徙天下奸猾吏民于边。
liù nián dōng shí yuè cì chéng xiàng yǐ xià zhì lì èr qiān dàn jīn qiān dàn yǐ xià zhì chéng cóng zhě bó mán yí jǐn gè yǒu chà
六年冬十月,赐丞相以下至吏二千石金,千石以下至乘从者帛,蛮夷锦各有差。
yǔ shuǐ wáng bīng
雨水亡冰。
xià sì yuè yǐ sì miào lì huáng zǐ hóng wèi qí wáng dàn wèi yàn wáng xū wèi guǎng líng wáng
夏四月乙巳,庙立皇子闳为齐王,旦为燕王,胥为广陵王。
chū zuò gào
初作诰。
liù yuè zhào yuē rì zhě yǒu sī yǐ bì qīng duō jiān nóng shāng ér wèi zhòng yòu jìn jiān bìng zhī tu gù gǎi bì yǐ yuē zhī
六月,诏曰:“日者有司以币轻多奸,农伤而未众,又禁兼并之涂,故改币以约之。
jī zhū wǎng gǔ zhì yí yú jīn
稽诸往古,制宜于今。
fèi qī yǒu yuè ér shān zé zhī mín wèi yù
废期有月,而山泽之民未谕。
fu rén xíng ér cóng shàn yì lì zé sú yì yì fèng xiàn zhě suǒ yǐ dǎo zhī wèi míng yǔ
夫仁行而从善,义立则俗易,意奉宪者所以导之未明与?
jiāng bǎi xìng suǒ ān shū lù ér jiǎo qián lì yīn chéng shì yǐ qīn zhēng zhù yá
将百姓所安殊路,而挢虔吏因乘势以侵蒸庶邪?
hé fēn rán qí rǎo yě
何纷然其扰也!
jīn qiǎn bó shì dà děng liù rén fēn xún háng tiān xià cún wèn guān guǎ fèi jí wú yǐ zì zhèn yè zhě dài yǔ zhī
今遣博士大等六人分循行天下,存问鳏、寡、废、疾,无以自振业者贷与之。
yù sān lǎo xiào dì yǐ wéi mín shī jǔ dú xíng zhī jūn zǐ zhēng yì xíng zài suǒ
谕三老、孝弟以为民师,举独行之君子,征诣行在所。
zhèn jiā xián zhě lè zhī qí rén
朕嘉贤者,乐知其人。
guǎng xuān jué dào shì yǒu tè zhāo shǐ zhě zhī rèn yě
广宣厥道,士有特招,使者之任也。
xiáng wèn yǐn chǔ wáng wèi jí yuān shī zhí jiān huá wéi hài yě huāng zhì kē zhě jǔ zòu
详问隐处亡位及冤失职、奸猾为害、野荒治苛者,举奏。
jùn guó yǒu suǒ yǐ wéi biàn zhě shàng chéng xiàng yù shǐ yǐ wén
郡国有所以为便者,上丞相、御史以闻。
qiū jiǔ yuè dà sī mǎ piào qí jiāng jūn qù bìng hōng
秋九月,大司马骠骑将军去病薨。
yuán dǐng yuán nián xià wǔ yuè shè tiān xià dà pú wǔ rì
元鼎元年夏五月,赦天下,大酺五日。
de dǐng fén shuǐ shàng
得鼎汾水上。
jì dōng wáng péng lí yǒu zuì fèi xǐ shàng yōng
济东王彭离有罪,废徙上庸。
èr nián dōng shí yī yuè yù shǐ dài fū zhāng tāng yǒu zuì zì shā
二年冬十一月,御史大夫张汤有罪,自杀。
shí èr yuè chéng xiàng qīng dí xià yù sǐ
十二月,丞相青翟下狱死。
chūn qǐ bǎi liáng tái
春,起柏梁台。
sān yuè dà yǔ xuě
三月,大雨雪。
xià dà shuǐ guān dōng è sǐ zhě yǐ qiān shù
夏,大水,关东饿死者以千数。
qiū jiǔ yuè zhào yuē rén bù yì yuǎn yì bù cí nán jīn jīng shī suī wèi wèi fēng nián shān lín chí zé zhī ráo yǔ mín gòng zhī
秋九月,诏曰:“仁不异远,义不辞难,今京师虽未为丰年,山林、池泽之饶与民共之。
jīn shuǐ lǎo yí yú jiāng nán pò lóng dōng zhì zhèn jù qí jī hán bù huó
今水潦移于江南,迫隆冬至,朕惧其饥寒不活。
jiāng nán zhī de huǒ gēng shuǐ nòu fāng xià bā shǔ zhī sù zhì zhī jiāng líng qiǎn bó shì zhōng děng fēn xún háng yù gào suǒ dǐ wú lìng zhòng kùn
江南之地,火耕水耨,方下巴、蜀之粟致之江陵,遣博士中等分循行,谕告所抵,无令重困。
lì mín yǒu zhèn jiù jī mín miǎn qí ě zhě jù jǔ yǐ wén
吏民有振救饥民免其厄者,具举以闻。
sān nián dōng xǐ hán gǔ guān yú xīn ān
三年冬,徙函谷关于新安。
yǐ gù guān wèi hóng nóng jù
以故关为弘农具。
shí yī yuè lìng mín gào mín zhě yǐ qí bàn yǔ zhī
十一月,令民告缗者以其半与之。
zhēng yuè wù zǐ yáng líng yuán huǒ
正月戊子,阳陵园火。
xià sì yuè yǔ báo guān dōng jùn guó shí yú jī rén xiāng shí
夏四月,雨雹,关东郡国十余饥,人相食。
cháng shān wáng shùn hōng
常山王舜薨。
zi sì lì yǒu zuì fèi xǐ fáng líng
子嗣立,有罪,废徙房陵。
sì nián dōng shí yuè xíng xìng yōng cí wǔ zhì
四年冬十月,行幸雍,祠五畤。
cì mín jué yī jí nǚ zǐ bǎi hù niú jiǔ
赐民爵一级,女子百户牛、酒。
xíng zì xià yáng dōng xìng fén yīn
行自夏阳,东幸汾阴。
shí yī yuè jiǎ zǐ lì hòu tǔ cí yú fén yīn shuí shàng
十一月甲子,立后土祠于汾阴脽上。
lǐ bì xíng xìng xíng yáng
礼毕,行幸荥阳。
hái zhì luò yáng zhào yuē jì dì yì zhōu zhān wàng hé luò xún shěng yù zhōu guān yú zhōu shì miǎo ér wú sì
还至洛阳,诏曰:“祭地翼州,瞻望河、洛,巡省豫州,观于周室,邈而无祀。
xún wèn qí lǎo nǎi de niè zǐ jiā
询问耆老,乃得孽子嘉。
qí fēng jiā wèi zhōu zi nán jūn yǐ fèng zhōu sì
其封嘉为周子南君,以奉周祀。
chūn èr yuè zhōng shān wáng shèng hōng
春二月,中山王胜薨。
xià fēng fāng shì luán dà wéi lè tōng hóu wèi shàng jiàng jūn
夏,封方士栾大为乐通侯,位上将军。
liù yuè de bǎo dǐng hòu tǔ cí páng
六月,得宝鼎后土祠旁。
qiū mǎ shēng wò wā shuǐ zhōng
秋,马生渥洼水中。
zuò bǎo dǐng tiān mǎ zhī gē
作《宝鼎》、《天马》之歌。
lì cháng shān xiàn wáng zǐ shāng wèi sǎ shuǐ wáng
立常山宪王子商为洒水王。
wǔ nián dōng shí yuè xíng xìng yōng cí wǔ zhì
五年冬十月,行幸雍,祠五畤。
suì yú lǒng dēng kōng tóng xi lín zǔ lì hé ér hái
遂逾陇,登空同,西临祖厉河而还。
shí yī yuè xīn sì shuò dàn dōng zhì
十一月辛巳朔旦,冬至。
lì tài zhì yú gān quán
立泰畤于甘泉。
tiān zǐ qīn jiāo jiàn cháo rì xī yuè
天子亲郊见,朝日夕月。
zhào yuē zhèn yǐ miǎo shēn tuō yú wáng hóu zhī shàng dé wèi néng suí mín mín huò jī hán gù xún jì hòu tǔ yǐ qí fēng nián
诏曰:“朕以眇身托于王侯之上,德未能绥民,民或饥寒,故巡祭后土以祈丰年。
jì zhōu zhuī rǎng nǎi xiǎn wén dǐng huò jiàn yú miào
冀州隹壤乃显文鼎,获荐于庙。
wò wā shuǐ chū mǎ zhèn qí yù yān
渥洼水出马,朕其御焉。
zhàn zhàn jīng jīng jù bù kè rèn sī zhāo tiān dì nèi wéi zì xīn
战战兢兢,惧不克任,思昭天地,内惟自新。
shī yún sì mǔ yì yì yǐ zhēng bù fú
《诗》云:‘四牡翼翼,以征不服。
qīn shěng biān chuí yòng shì suǒ jí
’亲省边垂,用事所极。
wàng jiàn qín yī xiū tiān wén chán
望见秦一,修天文禅。
xīn mǎo yè ruò jǐng guāng shí yǒu èr míng
辛卯夜,若景光十有二明。
yì yuē xiān jiǎ sān rì hòu jiǎ sān rì
《易》曰:‘先甲三日,后甲三日。
zhèn shén niàn nián suì wèi xián dēng chì gōng zhāi jiè dīng yǒu bài kuàng yú jiāo
’朕甚念年岁未咸登,饬躬斋戒,丁酉,拜况于郊。
xià sì yuè nán yuè wáng xiāng lǚ jiā fǎn shā hàn shǐ zhě jí qí wáng wáng tài hòu
夏四月,南越王相吕嘉反,杀汉使者及其王、王太后。
shè tiān xià
大赦天下。
dīng chǒu huì rì yǒu shí zhī
丁丑晦,日有蚀之。
qiū wā há má dòu
秋,蛙、虾蟆斗。
qiǎn fú bō jiāng jūn lù bó dé chū guì yáng xià huáng shuǐ
遣伏波将军路博德出桂阳,下湟水;
lóu chuán jiāng jūn yáng pū chū yù zhāng xià zhēn shuǐ
楼船将军杨仆出豫章,下浈水;
guī yì yuè hóu yán wèi gē chuán jiāng jūn chū líng líng xià lí shuǐ
归义越侯严为戈船将军,出零陵,下离水;
jiǎ wéi xià lài jiāng jūn xià cāng wú
甲为下濑将军,下苍梧。
jiē jiāng zuì rén jiāng huái yǐ nán lóu chuán shí wàn rén yuè chí yì hóu yí bié jiāng ba shǔ zuì rén fā yè láng bīng xià zāng kē jiāng xián huì pān yú
皆将罪人,江、淮以南楼船十万人,越驰义侯遗别将巴、蜀罪人,发夜郎兵,下牂柯江,咸会番禺。
jiǔ yuè liè hóu zuò xiàn huáng jīn zhòu jì zōng miào bù rú fǎ duó jué zhě bǎi liù rén chéng xiàng zhào zhōu xià yù sǐ
九月,列侯坐献黄金酎祭宗庙不如法夺爵者百六人,丞相赵周下狱死。
lè tōng hóu luán dà zuò wū wǎng yào zhǎn
乐通侯栾大坐诬罔要斩。
xī qiāng zhòng shí wàn rén fǎn yǔ xiōng nú tōng shǐ gōng gù ān wéi fú hǎn
西羌众十万人反,与匈奴通使,攻故安,围枹罕。
xiōng nú rù wǔ yuán shā tài shǒu
匈奴入五原,杀太守。
liù nián dōng shí yuè fā lǒng xī tiān shuǐ ān dìng qí shì jí zhōng wèi hé nán hé nèi zú shí wàn rén qiǎn jiàng jūn li xi láng zhōng lìng xú zì wèi zhēng xī qiāng píng zhī
六年冬十月,发陇西、天水、安定骑士及中尉、河南、河内卒十万人,遣将军李息、郎中令徐自为征西羌,平之。
xíng dōng jiāng xìng gōu shì zhì zuǒ yì tóng xiāng wén nán yuè pò yǐ wéi wén xǐ xiàn
行东,将幸缑氏,至左邑桐乡,闻南越破,以为闻喜县。
chūn zhì jí xīn zhōng xiāng de lǚ jiā shǒu yǐ wéi huò jiā xiàn
春,至汲新中乡,得吕嘉首,以为获嘉县。
chí yì hóu yí bīng wèi jí xià shàng biàn lìng zhēng xī nán yí píng zhī
驰义侯遗兵未及下,上便令征西南夷,平之。
suì dìng yuè de yǐ wéi nán hǎi cāng wú yù lín hé pǔ jiāo zhǐ jiǔ zhēn rì nán zhū yá dān ěr jùn
遂定越地,以为南海、苍梧、郁林、合浦、交阯、九真、日南、珠厓、儋耳郡。
dìng xī nán yí yǐ wéi wǔ dū zāng kē yuè guī chén lí wén shān jùn
定西南夷,以为武都、牂柯、越巂、沈黎、文山郡。
qiū dōng yuè wáng yú shàn fǎn gōng shā hàn jiāng lì
秋,东越王馀善反,攻杀汉将、吏。
qiǎn héng hǎi jiāng jūn hán shuō zhōng wèi wáng wēn shū chū huì jī lóu chuán jiāng jūn yáng pū chū yù zhāng jī zhī
遣横海将军韩说、中尉王温舒出会稽,楼船将军杨仆出豫章击之。
yòu qiǎn fú jū jiāng jūn gōng sūn hè chū jiǔ yuán xiōng hé jiāng jūn zhào pò nú chū lìng jū jiē èr qiān yú lǐ bú jiàn lǔ ér hái
又遣浮沮将军公孙贺出九原,匈河将军赵破奴出令居,皆二千余里,不见虏而还。
nǎi fēn wǔ wēi jiǔ quán de zhì zhāng yè dūn huáng jùn xǐ mín yǐ shí zhī
乃分武威、酒泉地置张掖、敦煌郡,徙民以实之。
yuán fēng yuán nián dōng shí yuè zhào yuē nán yuè dōng ōu xián fú qí gū xi mán běi yí pō wèi jí mù
元封元年冬十月,诏曰:“南越、东瓯咸伏其辜,西蛮、北夷颇未辑睦。
zhèn jiāng xún biān chuí zé bīng zhèn lǚ gōng bǐng wǔ jié zhì shí èr bù jiàng jūn qīn shuài shī yān
朕将巡边垂,择兵振旅,躬秉武节,置十二部将军,亲帅师焉。
xíng zì yún yáng běi lì shàng jùn xī hé wǔ yuán chū cháng chéng běi dēng chán yú tái zhì shuò fāng lín běi hé
”行自云阳,北历上郡、西河、五原,出长城,北登单于台,至朔方,临北河。
lè bīng shí bā wàn qí jīng qí jìng qiān yú lǐ wēi zhèn xiōng nú
勒兵十八万骑,旌旗径千余里,威震匈奴。
qiǎn shǐ zhě gào chán yú yuē nán yuè wáng tóu yǐ xiàn yú hàn běi què yǐ
遣使者告单于曰:“南越王头已县于汉北阙矣。
chán yú néng zhàn tiān zǐ zì jiāng dài biān
单于能战,天子自将待边;
bù néng jí lái chén fú
不能,亟来臣服。
hé dàn wáng nì mù běi hán kǔ zhī de wèi
何但亡匿幕北寒苦之地为!
xiōng nú zhé yān
”匈奴詟焉。
hái cí huáng dì yú qiáo shān nǎi guī gān quán
还,祠黄帝于桥山,乃归甘泉。
dōng yuè shā wáng yú shàn jiàng
东越杀王馀善降。
zhào yuē dōng yuè xiǎn zǔ fǎn fù wèi hòu shì huàn qiān qí mín yú jiāng huái jiān
诏曰:“东越险阻反复,为后世患,迁其民于江、淮间。
suì xū qí de
”遂虚其地。
chūn zhèng xíng xìng gōu shì
春正,行幸缑氏。
zhào yuē zhèn yòng shì huà shān zhì yú zhōng yuè huò bó páo jiàn xià hòu qǐ mǔ shí
诏曰:“朕用事华山,至于中岳,”获駮麃,见夏后启母石。
yì rì qīn dēng sōng gāo yù shǐ chéng shǔ zài miào páng lì zú xián wén hū wàn suì zhě sān
翌日,亲登嵩高,御史乘属,在庙旁吏卒咸闻呼万岁者三。
dēng lǐ wǎng bù dá
登礼罔不答。
qí lìng cí guān jiā zēng tài shì cí jìn wú fá qí cǎo mù
其令祠官加增太室祠,禁无伐其草木。
yǐ shān xià hù sān bǎi wèi zhī fèng yì míng yuē chóng gāo dú gěi cí fù wáng suǒ yǔ
以山下户三百为之奉邑,名曰崇高,独给祠,复亡所与。
xíng suì dōng xún hǎi shàng
”行,遂东巡海上。
xià sì yuè guǐ mǎo shàng hái dēng fēng tài shān jiàng zuò míng táng
夏四月癸卯,上还,登封泰山,降坐明堂。
zhào yuē zhèn yǐ miǎo shēn chéng zhì zūn jīng jīng yān wéi dé fěi bó bù míng yú lǐ yuè gù yòng shì bā shén zāo tiān dì kuàng shī zhe jiàn jǐng xiàng xiè rán rú yǒu wén
诏曰:“朕以眇身承至尊,兢兢焉惟德菲薄,不明于礼乐,故用事八神,遭天地况施,著见景象,屑然如有闻。
zhèn yú guài wù yù zhǐ bù gǎn suì dēng fēng tài shān zhì yú liáng fù rán hòu shēng chán sù rán
震于怪物,欲止不敢,遂登封泰山,至于梁父,然后升禅肃然。
zì xīn jiā yǔ shì dà fū gēng shǐ qí yǐ shí yuè wèi yuán fēng yuán nián
自新,嘉与士大夫更始,其以十月为元封元年。
xíng suǒ xún zhì bó fèng gāo shé qiū lì chéng liáng fù mín tián zū bū fù dài yǐ chú
行所巡至,博、奉高、蛇丘、历城、梁父,民田租逋赋、贷,已除。
jiā nián qī shí yǐ shàng gū guǎ bó rén èr pǐ
加年七十以上孤、寡帛,人二匹。
sì xiàn wú chū jīn nián suàn
四县无出今年算。
cì tiān xià mín jué yī jí nǚ zǐ bǎi hù niú jiǔ
赐天下民爵一级,女子百户牛、酒。
xíng zì tài shān fù dōng xún hǎi shàng zhì jié shí
行自泰山,复东巡海上,至碣石。
zì liáo xī lì běi biān jiǔ yuán guī yú gān quán
自辽西历北边九原,归于甘泉。
qiū yǒu xīng bèi yú dōng jǐng yòu bèi yú sān tái
秋,有星孛于东井,又孛于三台。
qí wáng hóng hōng
齐王闳薨。
èr nián dōng shí yuè xíng xìng yōng cí wǔ zhì
二年冬十月,行幸雍,祠五畤。
chūn xìng gōu shì suì zhì dōng lái
春,幸缑氏,遂至东莱。
xià sì yuè hái cí tài shān
夏四月,还祠泰山。
zhì hù zǐ lín jué hé mìng cóng chén jiāng jūn yǐ xià jiē fù xīn sāi hé dī zuò hù zǐ zhī gē
至瓠子,临决河,命从臣将军以下皆负薪塞河堤,作《瓠子之歌》。
shè suǒ guò xǐ cì gū dú gāo nián mǐ rén sì shí
赦所过徙,赐孤、独、高年米,人四石。
hái zuò gān quán tōng tiān tāi cháng ān fēi lián guǎn
还,作甘泉通天台、长安飞廉馆。
cháo xiǎn wáng gōng shā liáo dōng dū wèi nǎi mù tiān xià sǐ zuì jī cháo xiǎn
朝鲜王攻杀辽东都尉,乃募天下死罪击朝鲜。
liù yuè zhào yuē gān quán gōng nèi zhōng chǎn zhī jiǔ jīng lián yè
六月,诏曰:“甘泉宫内中产芝,九茎连叶。
shàng dì bó lín bù yì xià fáng cì zhèn hóng xiū
上帝博临,不异下房,赐朕弘休。
qí shè tiān xià cì yún yáng dōu bǎi hù niú jiǔ
其赦天下,赐云阳都百户牛、酒。
zuò zhī fáng zhī gē
”作《芝房之歌》。
qiū zuò míng táng yú tài shān xià
秋,作明堂于泰山下。
qiǎn lóu chuán jiāng jūn yáng pū zuǒ jiāng jūn xún zhì jiāng yìng mù zuì rén jī cháo xiǎn
遣楼船将军杨仆、左将军荀彘将应募罪人击朝鲜。
yòu qiǎn jiàng jūn guō chāng zhōng láng jiàng wèi guǎng fā ba shǔ bīng píng xī nán yí wèi fú zhě yǐ wéi yì zhōu jùn
又遣将军郭昌、中郎将卫广发巴、蜀兵平西南夷未服者,以为益州郡。
sān nián zài zuò jué dǐ xì sān bǎi lǐ nèi jiē guān
三年在,作角抵戏,三百里内皆观。
xià cháo xiǎn zhǎn qí wáng yòu qú jiàng yǐ qí de wéi lè làng lín zhūn xuán tú zhēn pān jùn
夏,朝鲜斩其王右渠降,以其地为乐浪、临屯、玄菟、真番郡。
lóu chuán jiāng jūn yáng pū zuò shī wáng duō miǎn wèi shù mín zuǒ jiāng jūn xún zhì zuò zhēng gōng qì shì
楼船将军杨仆坐失亡多免为庶民,左将军荀彘坐争功弃市。
qiū qī yuè jiāo xī wáng duān hōng
秋七月,胶西王端薨。
wǔ dū dī rén fǎn fēn xǐ jiǔ quán jùn
武都氐人反,分徙酒泉郡。
sì nián dōng shí yuè xíng xìng yōng cí wǔ zhì
四年冬十月,行幸雍,祠五畤。
tōng huí zhōng dào suì běi chū xiāo guān lì dú lù míng zé zì dài ér hái xìng hé dōng
通回中道,遂北出萧关,历独鹿,鸣泽,自代而还,幸河东。
chūn sān yuè cí hòu tǔ
春三月,祠后土。
zhào yuē zhèn gōng jì hòu tǔ dì qí jiàn guāng jí yú líng tán yī yè sān zhú
诏曰:“朕躬祭后土地祇,见光集于灵坛,一夜三烛。
xìng zhōng dōu gōng diàn shàng jiàn guāng
幸中都宫,殿上见光。
qí shè fén yīn xià yáng zhōng dōu sǐ zuì yǐ xià cì sān xiàn jí yáng shì jiē wú chū jīn nián zū fù
其赦汾阴、夏阳、中都死罪以下,赐三县及杨氏皆无出今年租赋。
xià dà hàn mín duō hé sǐ
夏,大旱,民多曷死。
qiū yǐ xiōng nú ruò kě suì chén fú nǎi qiǎn shǐ shuō zhī
秋,以匈奴弱,可遂臣服,乃遣使说之。
chán yú shǐ lái sǐ jīng shī
单于使来,死京师。
xiōng nú kòu biān qiǎn bá hú jiāng jūn guō chāng zhūn shuò fāng
匈奴寇边,遣拔胡将军郭昌屯朔方。
wǔ nián dōng xíng nán xún shòu zhì yú shèng táng wàng sì yú shùn yú jiǔ yí
五年冬,行南巡狩,至于盛唐,望祀虞舜于九嶷。
dēng qián tiān zhù shān zì xún yáng fú jiāng qīn shè jiāo jiāng zhōng huò zhī
登灊天柱山,自寻阳浮江,亲射蛟江中,获之。
zhú lú qiān lǐ báo zōng yáng ér chū zuò shèng táng zōng yáng zhī gē
舳舻千里,薄枞阳而出,作《盛唐枞阳之歌》。
suì běi zhì láng yá bìng hǎi suǒ guò lǐ cí qí míng shān dà chuān
遂北至琅邪,并海,所过,礼祠其名山大川。
chūn sān yuè hái zhì tài shān zēng fēng
春三月,还至泰山,增封。
jiǎ zǐ cí gāo zǔ yú míng táng yǐ pèi shàng dì yīn cháo zhū hóu wáng liè hóu shòu jùn guó jì
甲子,祠高祖于明堂,以配上帝,因朝诸侯王、列侯,受郡国计。
xià sì yuè zhào yuē zhèn xún jīng yáng ji jiāng huái wù huì dà hǎi qì yǐ hé tài shān
夏四月,诏曰:“朕巡荆、扬、辑江、淮物,会大海气,以合泰山。
shàng tiān jiàn xiàng zēng xiū fēng shàn
上天见象,增修封禅。
qí shè tiān xià
其赦天下。
suǒ xìng xiàn wú chū jīn nián zū fù cì guān guǎ gū dú bó pín qióng zhě sù
所幸县毋出今年租赋,赐鳏、寡、孤、独帛,贫穷者粟。
hái xìng gān quán jiāo tài zhì
”还幸甘泉,郊泰畤。
dà sī mǎ dà jiàng jūn qīng hōng
大司马大将军青薨。
chū zhì cì shǐ bù shí sān zhōu
初置刺史部十三州。
míng chén wén wǔ yù jǐn zhào yuē gài yǒu fēi cháng zhī gōng bì dài fēi cháng zhī rén gù mǎ huò bēn dì ér zhì qiān lǐ shì huò yǒu fù sú zhī lèi ér lì gōng míng
名臣文武欲尽,诏曰:“盖有非常之功,必待非常之人,故马或奔踶而致千里,士或有负俗之累而立功名。
fu fěng jià zhī mǎ tuò chí zhī shì yì zài yù zhī ér yǐ
夫泛驾之马,跅驰之士,亦在御之而已。
qí lìng zhōu jùn chá lì mín yǒu mào cái yì děng kě wèi jiāng xiāng jí shǐ jué guó zhě
其令州、郡察吏、民有茂材、异等可为将、相及使绝国者。
liù nián dōng xíng xìng huí zhōng
六年冬,行幸回中。
chūn zuò shǒu shān gōng
春,作首山宫。
sān yuè xíng xìng hé dōng cí hòu tǔ
三月,行幸河东,祠后土。
zhào yuē zhèn lǐ shǒu shān kūn tián chū zhēn wù huà huò wèi huáng jīn
诏曰:“朕礼首山,昆田出珍物,化或为黄金。
jì hòu tǔ shén guāng sān zhú
祭后土,神光三烛。
qí shè fén yīn shū sǐ yǐ xià cì tiān xià pín mín bù bó rén yì pǐ
其赦汾阴殊死以下,赐天下贫民布、帛,人一匹。
yì zhōu kūn míng fǎn shè jīng shī wáng mìng lìng cóng jūn qiǎn bá hú jiāng jūn guō chāng jiāng yǐ jī zhī
益州、昆明反,赦京师亡命令从军,遣拔胡将军郭昌将以击之。
xià jīng shī mín guān jué dǐ yú shàng lín píng lè guǎn
夏,京师民观角抵于上林平乐馆。
qiū dà hàn huáng
秋,大旱,蝗。
tài chū yuán nián dōng shí yuè xíng xìng tài shān
太初元年冬十月,行幸泰山。
shí yī yuè jiǎ zǐ shuò dàn dōng zhì sì shàng dì yú míng táng
十一月甲子朔旦,冬至,祀上帝于明堂。
yǐ yǒu bǎi liáng tái zāi
乙酉,柏梁台灾。
shí èr yuè chán gāo lǐ cí hòu tǔ
十二月,禅高里,祠后土。
dōng lín bó hǎi wàng cí péng lái
东临勃海,望祠蓬莱。
chūn hái shòu jì yú gān quán
春,还,受计于甘泉。
èr yuè qǐ jiàn zhāng gōng
二月,起建章宫。
xià wǔ yuè zhèng lì yǐ zhēng yuè wèi suì shǒu
夏五月,正历,以正月为岁首。
sè shàng huáng shù yòng wǔ dìng guān míng xié yīn lǜ
色上黄,数用五,定官名,协音律。
qiǎn yīn yú jiāng jūn gōng sūn áo zhù sài wài shòu xiáng chéng
遣因杅将军公孙敖筑塞外受降城。
qiū bā yuè xíng xìng ān dìng
秋八月,行幸安定。
qiǎn èr shī jiāng jūn lǐ guǎng lì fā tiān xià zhé mín xī zhēng dà yuān
遣贰师将军李广利发天下谪民西征大宛。
huáng cóng dōng fāng fēi zhì dūn huáng
蝗从东方飞至敦煌。
èr nián chūn zhēng yuè wù shēn chéng xiàng qìng hōng
二年春正月戊申,丞相庆薨。
sān yuè xíng xìng hé dōng cí hòu tǔ
三月,行幸河东,祠后土。
lìng tiān xià dà pú wǔ rì lǘ wǔ rì cí mén hù bǐ xī
令天下大酺五日,𦝼五日,祠门户,比腊。
xià sì yuè zhào yuē zhèn yòng shì jiè shān jì hòu tǔ jiē yǒu guāng yìng
夏四月,诏曰:“朕用事介山,祭后土,皆有光应。
qí shè fén yīn ān yì shū sǐ yǐ xià
其赦汾阴、安邑殊死以下。
wǔ yuè jí lì mín mǎ bǔ chē qí mǎ
五月,籍吏民马补车骑马。
qiū huáng
秋,蝗。
qiǎn jùn jī jiāng jūn zhào pò nú èr wàn qí chū shuò fāng jī xiōng nú bù hái
遣浚稽将军赵破奴二万骑出朔方击匈奴,不还。
dōng shí èr yuè yù shǐ dài fū r kuān zú
冬十二月,御史大夫儿宽卒。
sān nián chūn zhēng yuè xíng dōng xún hǎi shàng
三年春正月,行东巡海上。
xià sì yuè hái xiū fēng tài shān chán shí lǘ
夏四月,还,修封泰山,禅石闾。
qiǎn guāng lù xūn xú zì wèi zhù wǔ yuán sài wài liè chéng xī běi zhì lú qú yóu jī jiāng jūn hán shuō jiàng bīng zhūn zhī
遣光禄勋徐自为筑五原塞外列城,西北至卢朐,游击将军韩说将兵屯之。
qiáng nǔ dū wèi lù bó dé zhù jū yán
强弩都尉路博德筑居延。
qiū xiōng nú rén dìng xiāng yún zhōng shā lüè shù qiān rén xíng huài guāng lù zhū tíng zhàng
秋,匈奴人定襄、云中,杀略数千人,行坏光禄诸亭、障;
yòu rù zhāng yè jiǔ quán shā dū wèi
又入张掖、酒泉,杀都尉。
sì nián chūn èr shī jiāng jūn guǎng lì zhǎn dà yuān wáng shǒu huò hàn xuè mǎ lái
四年春,贰师将军广利斩大宛王首,获汗血马来。
zuò xī jí tiān mǎ zhī gē
作《西极天马之歌》。
qiū qǐ míng guāng gōng
秋,起明光宫。
dōng xíng xìng huí zhōng
冬,行幸回中。
xǐ hóng nóng dū wèi zhì wǔ guān shuì chū rù zhě yǐ gěi guān lì zú shí
徙弘农都尉治武关,税出入者以给关吏、卒食。
tiān hàn yuán nián chūn zhèng yuè xíng xìng gān quán jiāo tài zhì
天汉元年春正月,行幸甘泉,郊泰畤。
sān yuè xíng xìng hé dōng cí hòu tǔ
三月,行幸河东,祠后土。
xiōng nú guī hàn shǐ zhě shǐ shǐ lái xiàn
匈奴归汉使者,使使来献。
xià wǔ yuè shè tiān xià
夏五月,赦天下。
qiū bì chéng mén dà sōu
秋,闭城门大搜。
fā zhé shù zhūn wǔ yuán
发谪戍屯五原。
èr nián chūn xíng xìng dōng hǎi
二年春,行幸东海。
hái xìng huí zhōng
还幸回中。
xià wǔ yuè èr shī jiāng jūn sān wàn qí chū jiǔ quán yǔ yòu xián wáng zhàn yú tiān shān zhǎn shǒu lǔ wàn yú jí
夏五月,贰师将军三万骑出酒泉,与右贤王战于天山,斩首虏万余级。
yòu qiǎn yīn yú jiāng jūn chū xī hé qí dū wèi lǐ líng jiāng bù bīng wǔ qiān rén chū jū yán běi yǔ chán yú zhàn zhǎn shǒu lǔ wàn yú jí
又遣因杅将军出西河,骑都尉李陵将步兵五千人出居延北,与单于战,斩首虏万余级。
líng bīng bài jiàng xiōng nú
陵兵败,降匈奴。
qiū zhǐ jìn wū cí dào zhōng zhě
秋,止禁巫祠道中者。
dà sōu
大搜。
qú lí liù guó shǐ shǐ lái xiàn
渠黎六国使使来献。
tài shān láng yá qún dào xú bó děng zǔ shān gōng chéng dào lù bù tōng
泰山、琅邪群盗徐勃等阻山攻城,道路不通。
qiǎn zhí zhǐ shǐ zhě bào shèng zhī děng yī xiù yī zhàng fǔ fēn bù zhú bǔ
遣直指使者暴胜之等衣绣衣、杖斧分部逐捕。
cì shǐ jùn shǒu yǐ xià jiē fú zhū
刺史、郡守以下皆伏诛。
dōng shí yī yuè zhào guān dōu wèi yuē jīn háo jié duō yuǎn jiāo yī dōng fāng qún dào
冬十一月,诏关都尉曰:“今豪杰多远交,依东方群盗。
qí jǐn chá chū rù zhě
其谨察出入者。
sān nián chūn èr yuè yù shǐ dài fū wáng qīng yǒu zuì zì shā
三年春二月,御史大夫王卿有罪,自杀。
chū què jiǔ gū
初榷酒酤。
sān yuè xíng xìng tài shān xiū fēng sì míng táng yīn shòu jì
三月,行幸泰山,修封,祀明堂,因受计。
hái xìng běi dì cí cháng shān yì xuán yù
还幸北地,祠常山,瘗玄玉。
xià sì yuè shè tiān xià
夏四月,赦天下。
xíng suǒ guò wú chū tián zū
行所过毋出田租。
qiū xiōng nú rù yàn mén tài shǒu zuò wèi nuò qì shì
秋,匈奴入雁门,太守坐畏愞弃市。
sì nián chūn zhēng yuè cháo zhū hóu wáng yú gān quán gōng
四年春正月,朝诸侯王于甘泉宫。
fā tiān xià qī kē zhé jí yǒng gǎn shì
发天下七科谪及勇敢士,
qiǎn èr shī jiāng jūn lǐ guǎng lì jiāng liù wàn qí bù bīng qī wàn rén chū shuò fāng
遣贰师将军李广利将六万骑、步兵七万人出朔方,
yīn yú jiāng jūn gōng sūn áo wàn qí bù bīng sān wàn rén chū yàn mén
因杅将军公孙敖万骑、步兵三万人出雁门,
yóu jī jiāng jūn hán shuō bù bīng sān wàn rén chū wǔ yuán
游击将军韩说步兵三万人出五原,
qiáng nǔ dū wèi lù bó dé bù bīng wàn yú rén yǔ èr shī huì
强弩都尉路博德步兵万余人与贰师会。
guǎng lì yǔ chán yú zhàn yú wú shuǐ shàng lián rì áo yǔ zuǒ xián wáng zhàn bù lì jiē yǐn hái
广利与单于战余吾水上连日,敖与左贤王战不利,皆引还。
xià sì yuè lì huáng zǐ bó wèi chāng yì wáng
夏四月,立皇子髆为昌邑王。
qiū jiǔ yuè lìng sǐ zuì rù shú qián wǔ shí wàn jiǎn sǐ yī děng
秋九月,令死罪入赎钱五十万减死一等。
tài shǐ yuán nián chūn zhèng yuè yīn yú jiāng jūn áo yǒu zuì yào zhǎn
太始元年春正月,因杅将军敖有罪,要斩。
xǐ jùn guó lì mín háo jié yú mào líng yún líng
徙郡、国吏民豪桀于茂陵、云陵。
xià liù yuè shè tiān xià
夏六月,赦天下。
èr nián chūn zhēng yuè xíng xìng huí zhōng
二年春正月,行幸回中。
sān yuè zhào yuē yǒu sī yì yuē wǎng zhě zhèn jiāo jiàn shàng dì xi dēng lǒng shǒu huò bái lín yǐ kuì zōng miào wò wā shuǐ chū tiān mǎ tài shān jiàn huáng jīn yi gǎi gù míng
三月,诏曰:“有司议曰,往者朕郊见上帝,西登陇首,获白麟以馈宗庙,渥洼水出天马,泰山见黄金,宜改故名。
jīn gèng huáng jīn wèi lín zhǐ niǎo dì yǐ xié ruì yān
今更黄金为麟趾褭蹏以协瑞焉。
yīn yǐ bān cì zhū hóu wáng
”因以班赐诸侯王。
qiū hàn
秋,旱。
jiǔ yuè mù sǐ zuì rén shú qián wǔ shí wàn jiǎn sǐ yī děng
九月,募死罪人赎钱五十万减死一等。
yù shǐ dài fū dù zhōu zú
御史大夫杜周卒。
sān nián chūn zhēng yuè xíng xìng gān quán gōng xiǎng wài guó kè
三年春正月,行幸甘泉宫,飨外国客。
èr yuè lìng tiān xià dà pú wǔ rì
二月,令天下大酺五日。
xíng xìng dōng hǎi huò chì yàn zuò zhū yàn zhī gē
行幸东海,获赤雁,作《朱雁之歌》。
xìng láng yá lǐ rì chéng shān
幸琅邪,礼日成山。
dēng zhī fú fú dà hǎi
登之罘,浮大海。
shān chēng wàn suì
山称万岁。
dōng cì xíng suǒ guò hù wǔ qiān qián guān guǎ gū dú bó rén yì pǐ
冬,赐行所过户五千钱,鳏、寡、孤、独帛,人一匹。
sì nián chūn sān yuè xíng xìng tài shān
四年春三月,行幸泰山。
rén wǔ sì gāo zǔ yú míng táng yǐ pèi shàng dì yīn shòu jì
壬午,祀高祖于明堂,以配上帝,因受计。
guǐ wèi sì xiào jǐng huáng dì yú míng táng
癸未,祀孝景皇帝于明堂。
jiǎ shēn xiū fēng
甲申,修封。
bǐng xū chán shí lǘ
丙戌,禅石闾。
xià sì yuè xìng bù qí cí shén rén yú jiāo mén gōng ruò yǒu xiāng zuò bài zhě
夏四月,幸不其,祠神人于交门宫,若有乡坐拜者。
zuò jiāo mén zhī gē
作《交门之歌》。
xià wǔ yuè hái xìng jiàn zhāng gōng dà zhì jiǔ shè tiān xià
夏五月,还幸建章宫,大置酒,赦天下。
qiū qī yuè zhào yǒu shé cóng guō wài rù yì yǔ yì zhōng shé qún dòu xiào wén miào xià yì zhōng shé sǐ
秋七月,赵有蛇从郭外入邑,与邑中蛇群斗孝文庙下,邑中蛇死。
dōng shí yuè jiǎ yín huì rì yǒu shí zhī
冬十月甲寅晦,日有蚀之。
shí èr yuè xíng xìng yōng cí wǔ zhì xi zhì ān dìng běi dì
十二月,行幸雍,祠五畤,西至安定、北地。
zhēng hé yuán nián chūn zhèng yuè hái xíng xìng jiàn zhāng gōng
征和元年春正月,还,行幸建章宫。
sān yuè zhào wáng péng zǔ hōng
三月,赵王彭祖薨。
dōng shí yī yuè fā sān fǔ qí shì dà sōu shàng lín bì cháng ān chéng mén suǒ shí yī rì nǎi jiě
冬十一月,发三辅骑士大搜上林,闭长安城门索,十一日乃解。
wū gǔ qǐ
巫蛊起。
èr nián chūn zhēng yuè chéng xiàng hè xià yù sǐ
二年春正月,丞相贺下狱死。
xià sì yuè dà fēng fà wū zhé mù
夏四月,大风发屋、折木。
rùn yuè zhū yì gōng zhǔ yáng shí gōng zhǔ jiē zuò wū gǔ sǐ
闰月,诸邑公主、阳石公主皆坐巫蛊死。
xià xíng xìng gān quán
夏,行幸甘泉。
qiū qī yuè àn dào hóu hán shuō shǐ zhě jiāng chōng děng jué gǔ tài zǐ gōng
秋七月,按道侯韩说、使者江充等掘蛊太子宫。
rén wǔ tài zǐ yǔ huáng hòu móu zhǎn chōng yǐ jié fā bīng yǔ chéng xiàng liú qū máo dà zhàn cháng ān sǐ zhě shù wàn rén
壬午,太子与皇后谋斩充,以节发兵与丞相刘屈牦大战长安,死者数万人。
gēng yín tài zǐ wáng huáng hòu zì shā
庚寅,太子亡,皇后自杀。
chū zhì chéng mén tún bīng
初置城门屯兵。
gèng jié jiā huáng máo
更节加黄旄。
yù shǐ dài fū bào shèng zhī sī zhí tián rén zuò shī zòng shèng zhī zì shā rén yào zhǎn
御史大夫暴胜之、司直田仁坐失纵,胜之自杀,仁要斩。
bā yuè xīn hài tài zǐ zì shā yú hú
八月辛亥,太子自杀于湖。
guǐ hài dì zhèn
癸亥,地震。
jiǔ yuè lì zhào jìng sù wáng zǐ yǎn wèi píng gàn wáng
九月,立赵敬肃王子偃为平干王。
xiōng nú rù shàng gǔ wǔ yuán shā lüè lì mín
匈奴入上谷、五原,杀略吏民。
sān nián chūn zhēng yuè xíng xìng yōng zhì ān dìng běi dì
三年春正月,行幸雍,至安定、北地。
xiōng nú rù wǔ yuán jiǔ quán shā liǎng dū wèi
匈奴入五原、酒泉,杀两都尉。
sān yuè qiǎn èr shī jiāng jūn guǎng lì jiāng qī wàn rén chū wǔ yuán yù shǐ dài fū shāng qiū chéng èr wàn rén chū xī hé chóng hé hóu mǎ tōng sì wàn qí chū jiǔ quán
三月,遣贰师将军广利将七万人出五原,御史大夫商丘成二万人出西河,重合侯马通四万骑出酒泉。
chéng zhì jùn jī shān yǔ lǔ zhàn duō zhǎn shǒu
成至浚稽山与虏战,多斩首。
tōng zhì tiān shān lǔ yǐn qù yīn jiàng chē shī
通至天山,虏引去,因降车师。
jiē yǐn bīng hái
皆引兵还。
guǎng lì bài jiàng xiōng nú
广利败,降匈奴。
xià wǔ yuè shè tiān xià
夏五月,赦天下。
liù yuè chéng xiàng qū máo xià yù yào zhǎn qī xiāo shǒu
六月,丞相屈牦下狱要斩,妻枭首。
qiū huáng
秋,蝗。
jiǔ yuè fǎn zhě gōng sūn yǒng hú qiàn fā jué jiē fú gū
九月,反者公孙勇、胡倩发觉,皆伏辜。
sì nián chūn zhēng yuè xíng xìng dōng lái lín dà hǎi
四年春正月,行幸东莱,临大海。
èr yuè dīng yǒu yǔn shí yú yōng èr shēng wén sì bǎi lǐ
二月丁酉,陨石于雍,二,声闻四百里。
sān yuè shàng gēng yú jù dìng
三月,上耕于巨定。
hái xìng tài shān xiū fēng
还幸泰山,修封。
gēng yín sì yú míng táng
庚寅,祀于明堂。
guǐ sì chán shí lǘ
癸巳,禅石闾。
xià liù yuè hái xìng gān quán
夏六月,还幸甘泉。
qiū bā yuè xīn yǒu huì rì yǒu shí zhī
秋八月辛酉晦,日有蚀之。
hòu yuán yuán nián chūn zhēng yuè xíng xìng gān quán jiāo tài zhì suì xìng ān dìng
后元元年春正月,行幸甘泉,郊泰畤,遂幸安定。
chāng yì wáng bó hōng
昌邑王髆薨。
èr yuè zhào yuē zhèn jiāo jiàn shàng dì xún yú běi biān jiàn qún hè liú zhǐ yǐ bù luó wǎng mǐ suǒ huò xiàn
二月,诏曰:“朕郊见上帝,巡于北边,见群鹤留止,以不罗罔,靡所获献。
jiàn yú tài zhì guāng jǐng bìng jiàn
荐于泰畤,光景并见。
qí shè tiān xià
其赦天下。
xià liù yuè yù shǐ dài fū shāng qiū chéng yǒu zuì zì shā
夏六月,御史大夫商丘成有罪,自杀。
shì zhōng pú yè mǎng hé luō yǔ dì chóng hé hóu tōng móu fǎn shì zhōng fù mǎ dū wèi jīn rì dī fèng chē dū wèi huò guāng qí dū wèi shàng guān jié tǎo zhī
侍中仆射莽河罗与弟重合侯通谋反,侍中驸马都尉金日䃅、奉车都尉霍光、骑都尉上官桀讨之。
qiū qī yuè dì zhèn wǎng wǎng yǒng quán chū
秋七月,地震,往往涌泉出。
èr nián chūn zhēng yuè cháo zhū hóu wáng yú gān quán gōng cì zōng shì
二年春正月,朝诸侯王于甘泉宫,赐宗室。
èr yuè xíng xìng zhōu zhì wǔ zhà gōng
二月,行幸盩厔五柞宫。
yǐ chǒu lì huáng zǐ fú líng wèi huáng tài zǐ
乙丑,立皇子弗陵为皇太子。
dīng mǎo dì bēng yú wǔ zhà gōng rù bìn yú wèi yāng gōng qián diàn
丁卯,帝崩于五柞宫,入殡于未央宫前殿。
sān yuè jiǎ shēn zàng mào líng
三月甲申,葬茂陵。
zàn yuē hàn chéng bǎi wáng zhī bì gāo zǔ bō luàn fǎn zhèng wén jǐng wu zài yǎng mín zhì yú jī gǔ lǐ wén zhī shì yóu duō quē yān
赞曰:汉承百王之弊,高祖拨乱反正,文、景务在养民,至于稽古礼文之事,犹多阙焉。
xiào wǔ chū lì zhuó rán bā chù bǎi jiā biǎo zhāng liù jīng
孝武初立,卓然罢黜百家,表章《六经》。
suì zhì zī hǎi nèi jǔ qí jùn mào yǔ zhī lì gōng
遂畤咨海内,举其俊茂,与之立功。
xìng tài xué xiū jiāo sì gǎi zhèng shuò dìng lì shǔ xié yīn lǜ zuò shī lè jiàn fēng shàn lǐ bǎi shén shào zhōu hòu hào lìng wén zhāng huàn yān kě shù
兴太学,修郊祀,改正朔,定历数,协音律,作诗乐,建封禅,礼百神,绍周后,号令文章,焕焉可述。
hòu sì de zūn hóng yè ér yǒu sān dài zhī fēng
后嗣得遵洪业,而有三代之风。
rú wǔ dì zhī xióng cái dà lüè bù gǎi wén jǐng zhī gōng jiǎn yǐ jì sī mín suī shī shū suǒ chēng hé yǒu jiā yān
如武帝之雄材大略,不改文、景之恭俭以济斯民,虽《诗》、《书》所称,何有加焉!