huò guāng zì zi mèng piào qí jiāng jūn qù bìng dì yě
霍光字子孟，票骑将军去病弟也。
fù zhōng rú hé dōng píng yáng rén yě yǐ xiàn lì jǐ shì píng yáng hòu jiā yǔ shì zhě wèi shǎo mào sī tōng ér shēng qù bìng
父中孺，河东平阳人也，以县吏给事平阳侯家，与侍者卫少皃私通而生去病。
zhōng rú lì bì guī jiā qǔ fù shēng guāng yīn jué bù xiāng wén
中孺吏毕归家，娶妇生光，因绝不相闻。
jiǔ zhī shǎo mào nǚ dì zǐ fu de xìng yú wǔ dì lì wèi huáng hòu qù bìng yǐ huáng hòu zǐ zi guì xìng
久之，少皃女弟子夫得幸于武帝，立为皇后，去病以皇后姊子贵幸。
jì zhuàng dà nǎi zì zhī fù wèi huò zhōng rú wèi jí qiú wèn
既壮大，乃自知父为霍中孺，未及求问。
huì wèi piào qí jiāng jūn jī xiōng nú dào chū hé dōng hé dōng tài shǒu jiāo yíng fù nǔ shǐ xiān qū zhì píng yáng chuán shè qiǎn lì yíng huò zhōng rú
会为票骑将军击匈奴，道出河东，河东太守郊迎，负弩矢先驱，至平阳传舍，遣吏迎霍中孺。
zhōng rú qū rù bài yè jiāng jūn yíng bài yīn guì yuē qù bìng bù zǎo zì zhī wèi dà rén yí tǐ yě
中孺趋入拜谒，将军迎拜，因跪曰：“去病不早自知为大人遗体也。
zhōng rú fú bào kòu tóu yuē lǎo chén de tuō mìng jiāng jūn cǐ tiān lì yě
”中孺扶报叩头，曰：“老臣得托命将军，此天力也。
qù bìng dà wéi zhōng rú mǎi tián zhái nú bì ér qù
”去病大为中孺买田宅、奴婢而去。
hái fù guò yān nǎi jiāng guāng xi zhì cháng ān shí nián shí yú suì rèn guāng wèi láng shāo qiān zhū cáo shì zhōng
还，复过焉，乃将光西至长安，时年十余岁，任光为郎，稍迁诸曹、侍中。
qù bìng sǐ hòu guāng wèi fèng chē dū wèi guāng lù dài fu chū zé fèng chē rù shì zuǒ yòu chū rù jìn tà èr shí yú nián xiǎo xīn jǐn shèn wèi cháng yǒu guò shén jiàn qīn xìn
去病死后，光为奉车都尉、光禄大夫，出则奉车，入侍左右，出入禁闼二十余年，小心谨慎，未尝有过，甚见亲信。
zhēng hé èr nián wèi tài zǐ wèi jiāng chōng suǒ bài ér yàn wáng dàn guǎng líng wáng xū jiē duō guò shī
征和二年，卫太子为江充所败，而燕王旦、广陵王胥皆多过失。
shì shí shàng nián lǎo chǒng jī gōu yì zhào jié yú yǒu nán shàng xīn yù yǐ wèi sì mìng dà chén fǔ zhī
是时，上年老，宠姬钩弋赵婕妤有男，上心欲以为嗣，命大臣辅之。
chá qún chén wéi guāng rèn dà zhòng kě shǔ shè jì
察群臣唯光任大重，可属社稷。
shàng nǎi shǐ huáng mén huà zhě huà zhōu gōng fù chéng wáng cháo zhū hóu yǐ cì guāng
上乃使黄门画者画周公负成王朝诸侯以赐光。
hòu yuán èr nián chūn shàng yóu wǔ zhà gōng bìng dǔ guāng tì qì wèn yuē rú yǒu bù huì shuí dāng sì zhě
后元二年春，上游五柞宫，病笃，光涕泣问曰：“如有不讳，谁当嗣者？
shàng yuē jūn wèi yù qián huà yì yá
”上曰：“君未谕前画意邪？
lì shǎo zǐ jūn xíng zhōu gōng zhī shì
立少子，君行周公之事。
guāng dùn shǒu ràng yuē chén bù rú jīn rì dī
”光顿首让曰：“臣不如金日䃅。
rì dī yì yuē chén wài guó rén bù rú guāng
”日䃅亦曰：“臣外国人，不如光。
shàng yǐ guāng wèi dà sī mǎ dà jiàng jūn rì dī wèi chē qí jiāng jūn jí tài pú shàng guān jié wèi zuǒ jiāng jūn sōu sù dū wèi sāng hóng yáng wèi yù shǐ dài fū jiē bài wò nèi chuáng xià shòu yí zhào fǔ shǎo zhǔ
”上以光为大司马大将军，日䃅为车骑将军，及太仆上官桀为左将军，搜粟都尉桑弘羊为御史大夫，皆拜卧内床下，受遗诏辅少主。
míng rì wǔ dì bēng tài zǐ xí zūn hào shì wèi xiào zhāo huáng dì
明日，武帝崩，太子袭尊号，是为孝昭皇帝。
dì nián bā suì zhèng shì yī jué yú guāng
帝年八岁，政事一决于光。
xiān shì hòu yuán yuán nián shì zhōng pú yè mǎng hé luó yǔ dì chóng hé hóu tōng móu wèi nì shí guāng yǔ jīn rì dī shàng guān jié děng gòng zhū zhī gōng wèi lù
先是，后元元年，侍中仆射莽何罗与弟重合侯通谋为逆，时，光与金日䃅、上官桀等共诛之，功未录。
wǔ dì bìng fēng xǐ shū yuē dì bēng fā shū yǐ cóng shì
武帝病，封玺书曰：“帝崩发书以从事。
yí zhào fēng jīn rì dī wèi dù hóu shàng guān jié wèi ān yáng hóu guāng wèi bó lù hóu jiē yǐ qián bǔ fǎn zhě gōng fēng
”遗诏封金日䃅为秺侯，上官桀为安阳侯，光为博陆侯，皆以前捕反者功封。
shí wèi wèi wáng mǎng zǐ nán hū shì zhōng yáng yǔ yuē dì bēng hū cháng zài zuǒ yòu ān dé yí zhào fēng sān zi shì
时，卫尉王莽子男忽侍中，扬语曰：“帝崩，忽常在左右，安得遗诏封三子事！
qún ér zì xiāng guì ěr
群儿自相贵耳。
guāng wén zhī qiē ràng wáng mǎng mǎng zhèn shā hū
”光闻之，切让王莽，莽鸩杀忽。
guāng wéi rén chén jìng xiáng shěn zhǎng cái qī chǐ sān cùn bái xī shū méi mù měi xū rán
光为人沉静详审，长财七尺三寸，白皙，疏眉目，美须髯。
měi chū rù xià diàn mén zhǐ jìn yǒu cháng chǔ láng pú yè qiè shí shì zhī bù shī chǐ cùn qí zī xìng duān zhèng rú cǐ
每出入下殿门，止进有常处，郎仆射窃识视之，不失尺寸，其资性端正如此。
chū fǔ yòu zhǔ zhèng zì jǐ chū tiān xià xiǎng wén qí fēng cǎi
初辅幼主，政自己出，天下想闻其风采。
diàn zhōng cháng yǒu guài yī yè qún chén xiāng jīng guāng zhào shàng fú xǐ láng láng bù kěn shòu guāng
殿中尝有怪，一夜群臣相惊，光召尚符玺郎，郎不肯授光。
guāng yù duó zhī láng àn jiàn yuē chén tóu kě de xǐ bù kě de yě
光欲夺之，郎按剑曰：“臣头可得，玺不可得也！
guāng shén yì zhī
”光甚谊之。
míng rì zhào zēng cǐ láng zhì èr děng
明日，诏增此郎秩二等。
zhòng shù mò bù duō guāng
众庶莫不多光。
guāng yǔ zuǒ jiāng jūn jié jié hūn xiāng qīn guāng cháng nǚ wèi jié zǐ ān qī
光与左将军桀结婚相亲，光长女为桀子安妻。
yǒu nǚ nián yǔ dì xiāng pèi jié yīn dì zǐ è yì gài zhǔ nèi ān nǚ hòu gōng wèi jié yú shù yuè lì wèi huáng hòu
有女年与帝相配，桀因帝姊鄂邑盖主内安女后宫为婕妤，数月立为皇后。
fù ān wèi piào qí jiāng jūn fēng sāng lè hóu
父安为票骑将军，封桑乐侯。
guāng shí xiū mù chū jié zhé rù dài guāng jué shì
光时休沐出，桀辄入代光决事。
jié fù zǐ jì zūn shèng ér dé cháng gōng zhǔ
桀父子既尊盛，而德长公主。
gōng zhǔ nèi háng bù xiū jìn xìng hé jiān dīng wài rén
长公主没有操行，亲近宠幸河问的丁外人。
jié ān yù wèi wài rén qiú fēng xìng yī guó jiā gù shì yǐ liè hóu shàng gōng zhǔ zhě guāng bù xǔ
桀、安欲为外人求封，幸依国家故事以列侯尚公主者，光不许。
yòu wèi wài rén qiú guāng lù dài fu yù lìng de zhào jiàn yòu bù xǔ
又为外人求光禄大夫，欲令得召见，又不许。
cháng zhǔ dà yǐ shì yuàn guāng
长主大以是怨光。
ér jié ān shù wèi wài rén qiú guān jué fú néng de yì cán
而桀、安数为外人求官爵弗能得，亦惭。
zì xiān dì shí jié yǐ wèi jiǔ qīng wèi zài guāng yòu
自先帝时，桀已为九卿，位在光右。
jí fù zǐ bìng wèi jiāng jūn yǒu jiāo fáng zhōng gōng zhī zhòng huáng hòu qīn ān nǚ guāng nǎi qí wài zǔ ér gù zhuān zhì cháo shì yáo shì yǔ guāng zhēng quán
及父子并为将军，有椒房中宫之重，皇后亲安女，光乃其外祖，而顾专制朝事，繇是与光争权。
yàn wáng dàn zì yǐ zhāo dì xiōng cháng huái yuàn wàng
憨王刘旦自以为是昭帝的哥哥，却没有继承帝位，就常抱有怨恨之心。
jí yù shǐ dài fū sāng hóng yáng jiàn zào jiǔ què yán tiě wèi guó xìng lì fá qí gōng yù wèi zǐ dì de guān yì yuàn hèn guāng
及御史大夫桑弘羊建造酒榷、盐铁，为国兴利，伐其功，欲为子弟得官，亦怨恨光。
yú shì gài zhǔ shàng guān jié ān jí hóng yáng jiē yǔ yàn wáng dàn tōng móu zhà lìng rén wèi yàn wáng shàng shū yán guāng chū dōu yì láng yǔ lín dào shàng chēng bì tài guān xiān zhì
于是盖主、上官桀、安及弘羊皆与燕王旦通谋，诈令人为燕王上书，言：“光出都肄郎羽林，道上称跸，太官先置。
yòu yǐn sū wǔ qián shǐ xiōng nú jū liú èr shí nián bù jiàng hái nǎi wèi diǎn shǔ guó ér dà jiàng jūn zhǎng shǐ chang wáng gōng wèi sōu sù dū wèi yòu shàn diào yì mò fǔ xiào wèi
”又引：“苏武前使匈奴，拘留二十年不降，还乃为典属国，而大将军长史敞亡功为搜粟都尉，又擅调益莫府校尉。
guāng zhuān quán zì zì yí yǒu fēi cháng
光专权自恣，疑有非常。
chén dàn yuàn guī fú xǐ rù sù wèi chá jiān chén biàn
臣旦愿归符玺，入宿卫，察奸臣变。
hòu sī guāng chū mù rì zòu zhī
”候司光出沐日奏之。
jié yù cóng zhōng xià qí shì sāng hóng yáng dāng yǔ zhū dà chén gòng zhí tuì guāng
桀欲从中下其事，桑弘羊当与诸大臣共执退光。
shū zòu dì bù kěn xià
书奏，帝不肯下。
míng dàn guāng wén zhī zhǐ huà shì zhōng bù rù
明旦，光闻之，止画室中不入。
shàng wèn dà jiàng jūn ān zài
上问：“大将军安在？
zuǒ jiāng jūn jié shí yuē yǐ yàn wáng gào qí zuì gù bù gǎn rù
”左将军桀时曰：“以燕王告其罪，故不敢入。
yǒu zhào zhào dà jiàng jūn
”有诏召大将军。
guāng rù miǎn guān dùn shǒu xiè shàng yuē jiāng jūn guān
光入，免冠顿首谢，上曰：“将军冠。
zhèn zhī shì shū zhà yě jiāng jūn wáng zuì
朕知是书诈也，将军亡罪。
guāng yuē bì xià hé yǐ zhī zhī
”光曰：“陛下何以知之？
shàng yuē jiāng jūn zhī guǎng míng dōu láng zhǔ ěr
”上曰：“将军之广明都郎，属耳；
diào xiào wèi yǐ lái wèi néng shí rì yàn wáng hé yǐ dé zhī zhī
调校尉以来未能十日，燕王何以得知之？
qiě jiāng jūn wèi fēi bù xū xiào wèi
且将军为非，不须校尉。
shì shí dì nián shí sì shàng shū zuǒ yòu jiē jīng ér shàng shū zhě guǒ wáng bǔ zhī shén jí jié děng jù bái shàng xiǎo shì bù zú suì shàng bù tīng
”是时，帝年十四，尚书左右皆惊，而上书者果亡，捕之甚急，桀等惧，白上小事不足遂，上不听。
hòu jié dǎng yǒu zèn guāng zhě shàng zhé nù yuē dà jiàng jūn zhōng chén xiān dì suǒ shǔ yǐ fǔ zhèn shēn gǎn yǒu huǐ zhě zuò zhī
后桀党有谮光者，上辄怒曰：“大将军忠臣，先帝所属以辅朕身，敢有毁者坐之。
zì shì jié děng bù gǎn fù yán nǎi móu lìng zhǎng gōng zhǔ zhì jiǔ qǐng guāng fú bīng gé shā zhī yīn fèi dì yíng lì yàn wáng wèi tiān zǐ
”自是桀等不敢复言，乃谋令长公主置酒请光，伏兵格杀之，因废帝，迎立燕王为天子。
shì fā jué guāng jǐn zhū jié ān hóng yáng wài rén zōng zú
事发觉，光尽诛桀、安、弘羊、外人宗族。
yàn wáng gài zhǔ jiē zì shā
燕王、盖主皆自杀。
guāng wēi zhèn hǎi nèi
光威震海内。
zhāo dì jì guān suì wěi rèn guāng qì shí sān nián bǎi xìng chōng shí sì yí bīn fú
昭帝既冠，遂委任光，讫十三年，百姓充实，四夷宾服。
yuán píng yuán nián zhāo dì bēng wáng sì
元平元年，昭帝崩，亡嗣。
wǔ dì liù nán dú yǒu guǎng líng wáng xū zài qún chén yì suǒ lì xián tè guǎng líng wáng
武帝六男独有广陵王胥在，群臣议所立，咸特广陵王。
wáng běn yǐ xíng shī dào xiān dì suǒ bù yòng
王本以行失道，先帝所不用。
guāng nèi bù zì ān
光内不自安。
láng yǒu shàng shū yán zhōu tài wáng fèi tài bó lì wáng jì wén wáng shè bó yì kǎo lì wǔ wáng wéi zài suǒ yi suī fèi cháng lì shǎo kě yě
郎有上书言：“周太王废太伯立王季，文王舍伯邑考立武王，唯在所宜，虽废长立少可也。
guǎng líng wáng bù kě yǐ chéng zōng miào
广陵王不可以承宗庙。
yán hé guāng yì
”言合光意。
guāng yǐ qí shū shì chéng xiàng chang děng zhuó láng wèi jiǔ jiāng tài shǒu jí rì chéng huáng tài hòu zhào qiǎn xíng dà hóng lú shì shào fǔ lè chéng zōng zhèng dé guāng lù dài fu jí zhōng láng jiàng lì hàn yíng chāng yì wáng hè
光以其书视丞相敞等，擢郎为九江太守，即日承皇太后诏，遣行大鸿胪事少府乐成、宗正德、光禄大夫吉、中郎将利汉迎昌邑王贺。
hè zhě wǔ dì sūn chāng yì āi wáng zǐ yě
贺者，武帝孙，昌邑哀王子也。
jì zhì jí wèi xíng yín luàn
既至，即位，行淫乱。
guāng yōu mèn dú yǐ wèn suǒ qīn gù lì dà sī nóng tián yán nián
光忧懑，独以问所亲故吏大司农田延年。
yán nián yuē jiāng jūn wèi guó zhù shí shěn cǐ rén bù kě hé bù jiàn bái tài hòu gēng xuǎn xián ér lì zhī
延年曰：“将军为国柱石，审此人不可，何不建白太后，更选贤而立之？
guāng yuē jīn yù rú shì yú gǔ cháng yǒu cǐ bù
”光曰：“今欲如是，于古尝有此不？
yán nián yuē yī yǐn xiāng yīn fèi tài jiǎ yǐ ān zōng miào hòu shì chēng qí zhōng
”延年曰：“伊尹相殷，废太甲以安宗庙，后世称其忠。
jiāng jūn ruò néng xíng cǐ yì hàn zhī yī yǐn yě
将军若能行此，亦汉之伊尹也。
guāng nǎi yǐn yán nián jǐ shì zhōng yīn yǔ chē qí jiāng jūn zhāng ān shì tú jì suì zhào chéng xiàng yù shǐ jiāng jūn liè hóu zhōng èr qiān dàn dài fū bó shì huì yì wèi yāng gōng
”光乃引延年给事中，阴与车骑将军张安世图计，遂召丞相、御史、将军、列侯、中二千石、大夫、博士会议未央宫。
guāng yuē chāng yì wáng xíng hūn luàn kǒng wēi shè jì rú hé
光曰：“昌邑王行昏乱，恐危社稷，如何？
qún chén jiē jīng è shī sè mò gǎn fā yán dàn wěi wěi ér yǐ
”群臣皆惊鄂失色，莫敢发言，但唯唯而已。
tián yán nián qián lí xí àn jiàn yuē xiān dì shǔ jiāng jūn yǐ yòu gū jì jiāng jūn yǐ tiān xià yǐ jiāng jūn zhōng xián néng ān liú shì yě
田延年前，离席按剑，曰：“先帝属将军以幼孤，寄将军以天下，以将军忠贤能安刘氏也。
jīn qún xià dǐng fèi shè jì jiāng qīng qiě hàn zhī chuán shì cháng wèi xiào zhě yǐ zhǎng yǒu tiān xià lìng zōng miào xuè shí yě
今群下鼎沸，社稷将倾，且汉之传谥常为孝者，以长有天下，令宗庙血食也。
rú lìng hàn jiā jué sì jiāng jūn suī sǐ hé miàn mù jiàn xiān dì yú dì xià hu
如令汉家绝祀，将军虽死，何面目见先帝于地下乎？
jīn rì zhī yì bù dé xuán zhǒng
今日之议，不得旋踵。
qún chén hòu yīng zhě chén qǐng jiàn zhǎn zhī
群臣后应者，臣请剑斩之。
guāng xiè yuē jiǔ qīng zé guāng shì yě
”光谢曰：“九卿责光是也。
tiān xià xiōng xiōng bù ān guāng dāng shòu nàn
天下匈匈不安，光当受难。
yú shì yì zhě jiē kòu tóu yuē wàn xìng zhī mìng zài yú jiāng jūn wéi dà jiàng jūn lìng
”于是议者皆叩头，曰：“万姓之命在于将军，唯大将军令。
guāng jí yǔ qún chén jù jiàn bái tài hòu jù chén chāng yì wáng bù kě yǐ chéng zōng miào zhuàng
光即与群臣俱见白太后，具陈昌邑王不可以承宗庙状。
huáng tài hòu nǎi chē jià xìng wèi yāng chéng míng diàn zhào zhū jìn mén wú nèi chāng yì qún chén
皇太后乃车驾幸未央承明殿，诏诸禁门毋内昌邑群臣。
wáng rù cháo tài hòu hái chéng niǎn yù guī wēn shì zhōng huáng mén huàn zhě gè chí mén shàn wáng rù mén bì chāng yì qún chén bù dé rù
王入朝太后还，乘辇欲归温室，中黄门宦者各持门扇，王入，门闭，昌邑群臣不得入。
wáng yuē hé wéi
王曰：“何为？
dà jiàng jūn guì yuē yǒu huáng tài hòu zhào wú nèi chāng yì qún chén
”大将军跪曰：“有皇太后诏，毋内昌邑群臣。
wáng yuē xú zhī hé nǎi jīng rén rú shì
”王曰：“徐之，何乃惊人如是！
guāng shǐ jìn qū chū chāng yì qún chén zhì jīn mǎ mén wài
”光使尽驱出昌邑群臣，置金马门外。
chē qí jiāng jūn ān shì jiāng yǔ lín qí shōu fù èr bǎi yú rén jiē sòng tíng wèi zhào yù
车骑将军安世将羽林骑收缚二百余人，皆送廷尉诏狱。
lìng gù zhāo dì shì zhōng zhōng chén shì shǒu wáng
令故昭帝侍中中臣侍守王。
guāng chì zuǒ yòu jǐn sù wèi zú yǒu wù gù zì cái lìng wǒ fù tiān xià yǒu shā zhǔ míng
光敕左右：“谨宿卫，卒有物故自裁，令我负天下，有杀主名。
wáng shàng wèi zì zhī dāng fèi wèi zuǒ yòu wǒ gù qún chén cóng guān ān dé zuì ér dà jiàng jūn jǐn xì zhī hu
”王尚未自知当废，谓左右：“我故群臣从官安得罪，而大将军尽系之乎？
qǐng zhī yǒu tài hòu zhào zhào wáng wáng wén zhào yì kǒng nǎi yuē wǒ ān dé zuì ér zhào wǒ zāi
”顷之，有太后诏召王，王闻召，意恐，乃曰：“我安得罪而召我哉！
tài hòu bèi zhū rú shèng fú zuò wǔ zhàng zhōng shì yù shù bǎi rén jiē chí bīng qí mén wǔ shì bì jǐ chén liè diàn xià
”太后被珠襦，盛服坐武帐中，侍御数百人皆持兵，其门武士陛戟，陈列殿下。
qún chén yǐ cì shàng diàn zhào chāng yì wáng fú qián tīng zhào
群臣以次上殿，召昌邑王伏前听诏。
guāng yǔ qún chén lián míng zòu wáng shàng shū lìng dú zòu yuē
光与群臣连名奏王，尚书令读奏曰：
chéng xiàng chén chang dà sī mǎ dà jiàng jūn chén guāng chē qí jiāng jūn chén ān shì dù liáo jiāng jūn chén míng you qián jiāng jūn chén zēng hòu jiāng jūn chén chōng guó yù shǐ dài fū chén yì yí chūn hóu chén tán dāng tú hóu chén shèng suí táo hóu chén chāng lè dù hóu chén tú qí táng tài pú chén yán nián
丞相臣敞、大司马大将军臣光、车骑将军臣安世、度辽将军臣明友、前将军臣增、后将军臣充国、御史大夫臣谊、宜春侯臣谭、当涂侯臣圣、随桃侯臣昌乐、杜侯臣屠耆堂、太仆臣延年，
tài cháng chén chāng dà sī nóng chén yán nián zōng zhèng chén dé shào fǔ chén lè chéng tíng wèi chén guāng
太常臣昌、大司农臣延年、宗正臣德、少府臣乐成、廷尉臣光，
zhí jīn wú chén yán shòu dà hóng lú chén xián zuǒ féng yì chén guǎng míng yòu fú fēng chén dé cháng xìn shào fǔ chén jiā diǎn shǔ guó chén wǔ jīng fǔ dū wèi chén guǎng hàn sī lì xiào wèi chén pì bīng zhū lì wén xué guāng lù dài fu chén qiān chén jī chén jí chén cì chén guǎn chén shèng chén liáng chén zhǎng xìng chén xià hóu shèng tài zhōng dài fū chén dé chén yǎng mèi sǐ yán huáng tài hòu bì xià chén chang děng dùn shǒu sǐ zuì
执金吾臣延寿、大鸿胪臣贤、左冯翊臣广明、右扶风臣德、长信少府臣嘉、典属国臣武、京辅都尉臣广汉、司隶校尉臣辟兵、诸吏文学光禄大夫臣迁、臣畸、臣吉、臣赐、臣管、臣胜、臣梁、臣长幸、臣夏侯胜、太中大夫臣德、臣卬昧死言皇太后陛下：臣敞等顿首死罪。
tiān zǐ suǒ yǐ yǒng bǎo zōng miào zǒng yī hǎi nèi zhě yǐ cí xiào lǐ yì shǎng fá wèi běn
天子所以永保宗庙总一海内者，以慈孝、礼谊、赏罚为本。
xiào zhāo huáng dì zǎo qì tiān xià wáng sì chén chang děng yì lǐ yuē wéi rén hòu zhě wèi zhī zǐ yě chāng yì wáng yi sì hòu qiǎn zōng zhèng dà hóng lú guāng lù dài fu fèng jié shǐ zhēng chāng yì wáng diǎn sàng
孝昭皇帝早弃天下，亡嗣，臣敞等议，礼曰“为人后者为之子也”，昌邑王宜嗣后，遣宗正、大鸿胪、光禄大夫奉节使征昌邑王典丧。
fú zhǎn cuī wáng bēi āi zhī xīn fèi lǐ yì jū dào shàng bù sù shí shǐ cóng guān lüè nǚ zǐ zài yī chē nèi suǒ jū chuán shè
服斩缞，亡悲哀之心，废礼谊，居道上不素食，使从官略女子载衣车，内所居传舍。
shǐ zhì yè jiàn lì wèi huáng tài zǐ cháng sī mǎi jī tún yǐ shí
始至谒见，立为皇太子，常私买鸡豚以食。
shòu huáng dì xìn xǐ xíng xǐ dà xíng qián jiù cì fā xǐ bù fēng
受皇帝信玺、行玺大行前，就次发玺不封。
cóng guān gèng chí jié yǐn nèi chāng yì cóng guān zōu zǎi guān nú èr bǎi yú rén cháng yǔ jū jìn tà nèi áo xì
从官更持节，引内昌邑从官驺宰官奴二百余人，常与居禁闼内敖戏。
zì zhī fú xǐ qǔ jié shí liù zhāo mù lín lìng cóng guān gèng chí jié cóng
自之符玺取节十六，朝暮临，令从官更持节从。
wéi shū yuē huáng dì wèn shì zhōng jūn qīng shǐ zhōng yù fǔ lìng gāo chāng fèng huáng jīn qiān jīn cì jūn qīng qǔ shí qī
为书曰：“皇帝问侍中君卿：使中御府令高昌奉黄金千斤，赐君卿取十妻。
dà xíng zài qián diàn fā yuè fǔ yuè qì yǐn nèi chāng yì lè rén jī gǔ gē chuī zuò pái chàng
”大行在前殿，发乐府乐器，引内昌邑乐人，击鼓歌吹作俳倡。
huì xià hái shàng qián diàn jī zhōng qìng zhào nèi tài yī zōng miào lè rén niǎn dào móu shǒu gǔ chuī gē wǔ xī zòu zhòng lè
会下还，上前殿，击钟磬，召内泰壹宗庙乐人辇道牟首，鼓吹歌舞，悉奏众乐。
fā cháng ān chú sān tài láo jù cí gé shì zhōng sì yǐ yǔ cóng guān yǐn dàn
发长安厨三太牢具祠阁室中，祀已，与从官饮啖。
jià fǎ jià pí xuān luán qí qū chí běi guān guì gōng nòng zhì dòu hǔ
驾法驾，皮轩鸾旗，驱驰北官、桂宫，弄彘斗虎。
zhào huáng tài hòu yù xiǎo mǎ chē shǐ guān nú qí chéng yóu xì yè tíng zhōng
召皇太后御小马车，使官奴骑乘，游戏掖庭中。
yǔ xiào zhāo huáng dì gōng rén méng děng yín luàn zhào yè tíng lìng gǎn xiè yán yào zhǎn
与孝昭皇帝宫人蒙等淫乱，诏掖庭令敢泄言要斩。
tài hòu yuē zhǐ
太后曰：“止！
wéi rén chén zǐ dāng bèi luàn rú shì yá
为人臣子当悖乱如是邪！
wáng lí xí fú
”王离席伏。
shàng shū lìng fù dú yuē
尚书令复读曰：
qǔ zhū hóu wáng liè hóu èr qiān dàn shòu jí mò huǎn huáng shòu yǐ bìng pèi chāng yì láng guān zhě miǎn nú
取诸侯王、列侯、二千石绶及墨缓、黄绶以并佩昌邑郎官者免奴。
biàn yì jié shàng huáng máo yǐ chì
变易节上黄旄以赤。
fā yù fǔ jīn qián dāo jiàn yù qì cǎi zēng shǎng cì suǒ yǔ yóu xì zhě
发御府金钱、刀剑、玉器、采缯、赏赐所与游戏者。
yǔ cóng guān guān nú yè yǐn chén miǎn yú jiǔ
与从官官奴夜饮，湛沔于酒。
zhào tài guān shàng chéng yú shí rú gù
诏太官上乘舆食如故。
sì jiān zòu wèi shì fú wèi kě yù gù shí fù zhào tài guān qù jù wú guān shí yán
食监奏未释服未可御故食，复诏太官趣具，无关食盐。
tài guān bù gǎn jù jí shǐ cóng guān chū mǎi jī tún zhào diàn mén nèi yǐ wéi cháng
太官不敢具，即使从官出买鸡豚，诏殿门内，以为常。
dú yè shè jiǔ bīn wēn shì yán jiàn zǐ fū chāng yì guān nèi hóu
独夜设九宾温室，延见姊夫昌邑关内侯。
zǔ zōng miào cí wèi jǔ wèi xǐ shū shǐ shǐ zhě chí jié yǐ sān tài láo cí chāng yì āi wáng yuán miào chēng sì zi huáng dì
列祖列宗的祭庙还没有举行，就作玺书派使者拿着符节，用三副太牢祭祀昌邑哀王的陵园宗庙，自称为嗣子皇帝。
shòu xǐ yǐ lái èr shí qī rì shǐ zhě bàng wǔ chí jié zhào zhū guān shǔ zhēng fā fán yī qiān yī bǎi èr shí qī shì
受玺以来二十七日，使者旁午，持节诏诸官署征发，凡一千一百二十七事。
wén xué guāng lù dài fu xià hóu shèng děng jí shì zhōng fu jiā shù jìn jiàn yǐ guò shī shǐ rén bù zé shèng fù jiā xì yù
文学、光禄大夫夏侯胜等及侍中傅嘉数进谏以过失，使人簿责胜，缚嘉系狱。
huāng yín mí huò shī dì wáng lǐ yì luàn hàn zhì dù
荒淫迷惑，失帝王礼谊，乱汉制度。
chén chang děng shù jìn jiàn bù biàn gèng rì yǐ yì shén kǒng wēi shè jì tiān xià bù ān
臣敞等数进谏，不变更，日以益甚，恐危社稷，天下不安。
chén chang děng jǐn yǔ bó shì chén bà chén juàn shě chén dé chén yú shě chén shè chén cāng yì jiē yuē gāo huáng dì jiàn gōng yè wèi hàn tài zǔ xiào wén huáng dì cí rén jié jiǎn wèi tài zōng jīn bì xià sì xiào zhāo huáng dì hòu xíng yín pì bù guǐ
臣敞等谨与博士臣霸、臣隽舍、臣德、臣虞舍、臣射、臣仓议，皆曰：“高皇帝建功业为汉太祖，孝文皇帝慈仁节俭为太宗，今陛下嗣孝昭皇帝后，行淫辟不轨。
shī yún jí yuē wèi zhī yì jì bào zǐ
《诗》云：‘籍曰未知，亦既抱子。
wǔ pì zhī shǔ mò dà bù xiào
’五辟之属，莫大不孝。
zhōu xiāng wáng bù néng shì mǔ chūn qiū yuē tiān wáng chū jū yú zhèng yáo bù xiào chū zhī jué zhī yú tiān xià yě
周襄王不能事母，《春秋》曰‘天王出居于郑’，繇不孝出之，绝之于天下也。
zōng miào zhòng yú jūn bì xià wèi jiàn mìng gāo miào bù kě yǐ chéng tiān xù fèng zǔ zōng miào zi wàn xìng dāng fèi
宗庙重于君，陛下未见命高庙，不可以承天序，奉祖宗庙，子万姓，当废。
chén qǐng yǒu sī yù shǐ dài fū chén yì zōng zhèng chén dé tài cháng chén chāng yǔ tài zhù yǐ yī tài láo jù gào cí gāo miào
”臣请有司御史大夫臣谊、宗正臣德、太常臣昌与太祝以一太牢具，告祠高庙。
chén chang děng mèi sǐ yǐ wén
臣敞等昧死以闻。
huáng tài hòu zhào yuē kě
皇太后诏曰：“可。
guāng lìng wáng qǐ bài shòu zhào wáng yuē wén tiān zǐ yǒu zhèng chén qī rén suī wáng dào bù shī tiān xià
”光令王起拜受诏，王曰：“闻天子有争臣七人，虽亡道不失天下。
guāng yuē huáng tài hòu zhào fèi ān dé tiān zǐ
”光曰：“皇太后诏废，安得天子！
nǎi jí chí qí shǒu jiě tuō qí xǐ zǔ fèng shàng tài hòu fú wáng xià diàn chū jīn mǎ mén qún chén suí sòng
”乃即持其手，解脱其玺组，奉上太后，扶王下殿，出金马门，群臣随送。
wáng xī miàn bài yuē yú zhuàng bù rèn hàn shì
王西面拜，曰：“愚戆不任汉事。
qǐ jiù shèng yú fù chē
”起就乘舆副车。
dà jiàng jūn guāng sòng zhì chāng yì dǐ guāng xiè yuē wáng xíng zì jué yú tiān chén děng nú qiè bù néng shā shēn bào dé
大将军光送至昌邑邸，光谢曰：“王行自绝于天，臣等驽怯，不能杀身报德。
chén níng fù wáng bù gǎn fù shè jì
臣宁负王，不敢负社稷。
yuàn wáng zì ài chén zhǎng bù fù jiàn zuǒ yòu
愿王自爱，臣长不复见左右。
guāng tì qì ér qù
”光涕泣而去。
qún chén zòu yán gǔ zhě fèi fàng zhī rén píng yú yuǎn fāng bù jí yǐ zhèng qǐng xǐ wáng hè hàn zhōng fáng líng xiàn
群臣奏言：“古者废放之人屏于远方，不及以政，请徙王贺汉中房陵县。
tài hòu zhào guī hè chāng yì cì tāng mù yì èr qiān hù
”太后诏归贺昌邑，赐汤沐邑二千户。
chāng yì qún chén zuò wáng fǔ dǎo zhī yì xiàn wáng yú è guāng xī zhū shā èr bǎi yú rén
昌邑群臣坐亡辅导之谊，陷王于恶，光悉诛杀二百余人。
chū sǐ hào hū shì zhōng yuē dāng duàn bù duàn fǎn shòu qí luàn
出死，号呼市中曰：“当断不断，反受其乱。
guāng zuò tíng zhōng huì chéng xiàng yǐ xià yì dìng suǒ lì
光坐庭中，会丞相以下议定所立。
guǎng líng wáng yǐ qián bù yòng jí yàn cì wáng fǎn zhū qí zi bù zài yì zhōng
广陵王已前不用，及燕刺王反诛，其子不在议中。
jìn qīn wéi yǒu wèi tài zǐ sūn hào huáng zēng sūn zài mín jiān xián chēng shù yān
近亲唯有卫太子孙号皇曾孙在民间，咸称述焉。
guāng suì fù yǔ chéng xiàng chang děng shàng zòu yuē lǐ yuē rén dào qīn qīn gù zūn zǔ zūn zǔ gù jìng zōng
光遂复与丞相敞等上奏曰：“《礼》曰：‘人道亲亲故尊祖，尊祖故敬宗。
dà zōng wáng sì zé zhī zǐ sūn xián zhě wèi sì
’大宗亡嗣，择支子孙贤者为嗣。
xiào wǔ huáng dì zēng sūn bìng yǐ wǔ dì shí yǒu zhào yè tíng yǎng shì zhì jīn nián shí bā shī shòu shī lún yǔ xiào jīng gōng xíng jié jiǎn cí rén ài rén kě yǐ sì xiào zhāo huáng dì hòu fèng cheng zǔ zōng miào zi wàn xìng
孝武皇帝曾孙病已，武帝时有诏掖庭养视，至今年十八，师受《诗》、《论语》、《孝经》，躬行节俭，慈仁爱人，可以嗣孝昭皇帝后，奉承祖宗庙，子万姓。
chén mèi sǐ yǐ wén
臣昧死以闻。
huáng tài hòu zhào yuē kě
”皇太后诏曰：“可。
guāng qiǎn zōng zhèng liú dé zhì zēng sūn jiā shàng guān lǐ xǐ mù cì yù yī tài pú yǐ líng liè chē yíng zēng sūn jiù zhāi zōng zhèng fǔ rù wèi yāng gōng jiàn huáng tài hòu fēng wèi yáng wǔ hòu
”光遣宗正刘德至曾孙家尚冠里，洗沐赐御衣，太仆以𫐉猎车迎曾孙就斋宗正府，入未央宫见皇太后，封为阳武侯。
yǐ ér guāng fèng shàng huáng dì xǐ shòu yè yú gāo miào shì wèi xiào xuān huáng dì
已而光奉上皇帝玺绶，谒于高庙，是为孝宣皇帝。
míng nián xià zhào yuē fu bāo yǒu dé shǎng yuán gōng gǔ jīn tōng yì yě
明年，下诏曰：“夫褒有德，赏元功，古今通谊也。
dà sī mǎ dà jiàng jūn guāng sù wèi zhōng zhèng xuān dé míng ēn shǒu jié chéng yì yǐ ān zōng miào
大司马、大将军光宿卫忠正，宣德明恩，守节乘谊，以安宗庙。
qí yǐ hé běi dōng wǔ yáng yì fēng guāng wàn qī qiān hù
其以河北、东武阳益封光万七千户。
yǔ gù suǒ shí fán èr wàn hù
”与故所食凡二万户。
shǎng cì qián hòu huáng jīn qī qiān jīn qián liù qiān wàn zá zēng sān wàn pǐ nú bì bǎi qī shí rén mǎ èr qiān pǐ jiǎ dì yī qū
赏赐前后黄金七千斤，钱六千万，杂缯三万匹，奴婢百七十人，马二千匹，甲第一区。
zì zhāo dì shí guāng zǐ yǔ jí xiōng sūn yún jiē zhōng láng jiàng yún dì shān fèng chē dū wèi shì zhōng lín hú yuè bīng
自昭帝时，光子禹及兄孙云皆中郎将，云弟山奉车都尉、侍中，邻胡、越兵。
guāng liǎng nǚ xù wèi dōng xī gōng wèi wèi kūn dì zhū xù wài sūn jiē fèng cháo qǐng wèi zhū cáo dài fū qí dū wèi jǐ shì zhōng
光两女婿为东西宫卫尉，昆弟诸婿外孙皆奉朝请，为诸曹大夫、骑都尉，给事中。
dǎng qīn lián tǐ gēn jù yú cháo tíng
党亲连体，根据于朝廷。
guāng zì hòu yuán bǐng chí wàn jī jí shàng jí wèi nǎi guī zhèng
光自后元秉持万机，及上即位，乃归政。
shàng lián ràng bù shòu zhū shì jiē xiān guān bái guāng rán hòu zòu yù tiān zǐ
上廉让不受，诸事皆先关白光，然后奏御天子。
guāng měi cháo jiàn shàng xū jǐ liǎn róng lǐ xià zhī yǐ shèn
光每朝见，上虚己敛容，礼下之已甚。
guāng bǐng zhèng qián hòu èr shí nián dì jié èr nián chūn bìng dǔ chē jià zì lín wèn guāng bìng shàng wèi zhī tì qì
光秉政前后二十年，地节二年春病笃，车驾自临问光病，上为之涕泣。
guāng shàng shū xiè ēn yuē yuàn fēn guó yì sān qiān hù yǐ fēng xiōng sūn fèng chē dū wèi shān wèi liè hóu fèng xiōng piào qí jiāng jūn qù bìng sì
光上书谢恩曰：“愿分国邑三千户，以封兄孙奉车都尉山为列侯，奉兄票骑将军去病祀。
shì xià chéng xiàng yù shǐ jí rì bài guāng zǐ yǔ wèi yòu jiāng jūn
”事下丞相、御史，即日拜光子禹为右将军。
guāng hōng shàng jí huáng tài hòu qīn lín guāng sàng
光薨，上及皇太后亲临光丧。
tài zhōng dài fū rèn xuān yǔ shì yù shǐ wǔ rén chí jié hù sàng shì
太中大夫任宣与侍御史五人持节护丧事。
zhōng èr qiān dàn zhì mò fǔ zhǒng shàng
中二千石治莫府冢上。
cì jīn qián zēng xù xiù bèi bǎi lǐng yī wǔ shí qiè bì zhū jī yù yī zǐ gōng biàn fáng huáng cháng tí còu gè yī jù cōng mù wài zāng guǒ shí wǔ jù
赐金钱、缯絮、绣被百领，衣五十箧，璧珠玑玉衣，梓宫、便房、黄肠题凑各一具，枞木外臧椁十五具。
dōng yuán wēn míng jiē rú shèng yú zhì dù
柬园制作的温明秘器，全都如同皇帝的规格。
zài guāng shī jiù yǐ wēn liáng chē huáng wū zài dào fā cái guān qīng chē běi jūn wǔ xiào shì jūn chén zhì mào líng yǐ sòng qí zàng
载光尸柩以辒辌车，黄屋在纛，发材官轻车北军五校士军陈至茂陵，以送其葬。
shì yuē xuān chéng hóu
谥曰宣成侯。
fā sān hé zú chuān fù shì qǐ zhǒng cí táng
发三河卒穿复士，起冢祠堂。
zhì yuán yì sān bǎi jiā zhǎng chéng fèng shǒu rú jiù fǎ
置园邑三百家，长丞奉守如旧法。
jì zàng fēng shān wéi lè píng hóu yǐ fèng chē dū wèi lǐng shàng shū shì
既葬，封山为乐平侯，以奉车都尉领尚书事。
tiān zǐ sī guāng gōng dé
天子思光功德，
xià zhào yuē gù dà sī mǎ dà jiàng jūn bó lù hóu sù wèi xiào wǔ huáng dì sān shí yǒu yú nián
下诏曰：“故大司马、大将军、博陆侯宿卫孝武皇帝三十有余年，
fǔ xiào zhāo huáng dì shí yǒu yú nián
辅孝昭皇帝十有余年，
zāo dà nàn
遭大难，
gōng bǐng yì
躬秉谊，
lǜ sān gōng jiǔ qīng dài fū dìng wàn shì cè
率三公、九卿、大夫定万世册，
yǐ ān shè jì
以安社稷，
tiān xià zhēng zhù xián yǐ kāng níng
天下蒸庶咸以康宁。
gōng dé mào shèng zhèn shén jiā zhī
功德茂盛，朕甚嘉之。
fù qí hòu shì chóu qí jué yì shì shì wú yǒu suǒ yǔ gōng rú xiāo xiāng guó
复其后世，畴其爵邑，世世无有所与，功如萧相国。
míng nián xià fēng tài zǐ wài zǔ fù xǔ guǎng hàn wèi píng ēn hóu
”明年夏，封太子外祖父许广汉为平恩侯。
fù xià zhào yuē xuān chéng hóu guāng sù wèi zhōng zhèng qín láo guó jiā shàn shàn jí hòu shì qí fēng guāng xiōng sūn zhōng láng jiàng yún wéi guān yáng hòu
复下诏曰：“宣成侯光宿卫忠正，勤劳国家，善善及后世，其封光兄孙中郎将云为冠阳侯。
yǔ jì sì wèi bó lù hóu tài fū rén xiǎn gǎi guāng shí suǒ zì zào yíng zhì ér chǐ dà zhī
禹既嗣为博陆侯，太夫人显改光时所自造茔制而侈大之。
qǐ sān chū quē zhù shén dào běi lín zhāo líng nán chū chéng ēn shèng shì cí shì niǎn gé tōng shǔ yǒng xiàng ér yōu liáng rén bì qiè shǒu zhī
起三出阙，筑神道，北临昭灵，南出承恩，盛饰祠室，辇阁通属永巷，而幽良人婢妾守之。
guǎng zhì dì shì zuò shèng yú niǎn jiā huà xiù yīn féng huáng jīn tu wéi xù jiàn lún shì bì yǐ wǔ cǎi sī wǎn xiǎn yóu xì dì zhōng
广治第室，作乘舆辇，加画绣茵冯，黄金涂，韦絮荐轮，侍婢以五采丝挽显，游戏第中。
chū guāng ài xìng jiān nú féng zǐ dōu cháng yǔ jì shì jí xiǎn guǎ jū yǔ zǐ dōu luàn
初，光爱幸监奴冯子都，常与计事，及显寡居，与子都乱。
ér yǔ shān yì bìng shàn zhì dì zhái zǒu mǎ chí zhú píng lè guǎn
而禹、山亦并缮治第宅，走马驰逐平乐馆。
yún dāng cháo qǐng shù chēng bìng sī chū duō cóng bīn kè zhāng wéi liè huáng shān yuàn zhōng shǐ cāng tóu nú shàng cháo yè mò gǎn qiǎn zhě
云当朝请，数称病私出，多从宾客，张围猎黄山苑中，使苍头奴上朝谒，莫敢谴者。
ér xiǎn jí zhū nǚ zhòu yè chū rù cháng xìn gōng diàn zhōng wáng qī dù
而显及诸女，昼夜出入长信宫殿中，亡期度。
xuān dì zì zài mín jiān wén zhī huò shì zūn shèng rì jiǔ nèi bù néng shàn
宣帝自在民间闻知霍氏尊盛日久，内不能善。
guāng hōng shàng shǐ gōng qīn cháo zhèng yù shǐ dài fū wèi xiāng jǐ shì zhōng
光薨，上始躬亲朝政，御史大夫魏相给事中。
xiǎn wèi yǔ yún shān nǚ cáo bù wu fèng dà jiàng jūn yú yè jīn dài fū jǐ shì zhōng tā rén yī jiān nǚ néng fù zì jiù yá
显谓禹、云、山：“女曹不务奉大将军余业，今大夫给事中，他人一间，女能复自救邪？
hòu liǎng jiā nú zhēng dào huò shì nú rù yù shǐ fǔ yù tà dài fū mén yù shǐ wèi kòu tóu xiè nǎi qù
”后两家奴争道，霍氏奴入御史府，欲蹋大夫门，御史为叩头谢，乃去。
rén yǐ wèi huò shì xiǎn děng shǐ zhī yōu
人以谓霍氏，显等始知忧。
huì wèi dài fū wèi chéng xiàng shù yàn jiàn yán shì
会魏大夫为丞相，数燕见言事。
píng ēn hóu yǔ shì zhōng jīn ān shàng děng jìng chū rù shěng zhōng
平恩侯与侍中金安上等径出入省中。
shí huò shān zì ruò lǐng shàng shū shàng lìng lì mín de zòu fēng shì bù guān shàng shū qún chén jìn jiàn dú wǎng lái yú shì huò shì shén è zhī
时，霍山自若领尚书，上令吏民得奏封事，不关尚书，群臣进见独往来，于是霍氏甚恶之。
xuān dì shǐ lì lì wēi shí xǔ fēi wèi huáng hòu
宣帝始立，立微时许妃为皇后。
xiǎn ài xiǎo nǚ chéng jūn yù qiǎn zhī sī shǐ rǔ yī chún yú yǎn xíng dú yào shā xǔ hòu yīn quàn guāng nèi chéng jūn dài lì wèi hòu yǔ zài wài qī chuán
显爱小女成君，欲遣之，私使乳医淳于衍行毒药杀许后，因劝光内成君，代立为后，语在《外戚传》。
shǐ xǔ hòu bào bēng lì bǔ zhū yī hé yǎn shì jí wáng zhuàng bù dào xià yù
始，许后暴崩，吏捕诸医，劾衍侍疾亡状不道，下狱。
lì bù wèn jí xiǎn kǒng shì bài jí jù yǐ shí yǔ guāng
吏簿问急，显恐事败，即具以实语光。
guāng dà jīng yù zì fā jǔ bù rěn yóu yǔ
光大惊，欲自发举，不忍，犹与。
huì zòu shàng yīn shǔ yǎn wù lùn
会奏上，因署衍勿论。
guāng hōng hòu yǔ shāo xiè
光薨后，语稍泄。
yú shì shàng shǐ wén zhī ér wèi chá nǎi xǐ guāng nǚ xù dù liáo jiāng jūn wèi yāng wèi wèi píng líng hóu fàn míng you wèi guāng lù xūn cì xù zhū lì zhōng láng jiàng yǔ lín jiān rèn shèng chū wèi ān dìng tài shǒu
于是上始闻之而未察，乃徙光女婿度辽将军、未央卫尉、平陵侯范明友为光禄勋，次婿诸吏中郎将、羽林监任胜出为安定太守。
shù yuè fù chū guāng zǐ xù jǐ shì zhōng guāng lù dài fu zhāng shuò wèi shǔ jùn tài shǒu qún sūn xù zhōng láng jiàng wáng hàn wèi wǔ wēi tài shǒu
数月，复出光姊婿给事中光禄大夫张朔为蜀郡太守，群孙婿中郎将王汉为武威太守。
qǐng zhī fù xǐ guāng cháng nǚ xù cháng lè wèi wèi shān guǎng hàn wèi shào fǔ
顷之，复徙光长女婿长乐卫尉邓广汉为少府。
gèng yǐ yǔ wèi dà sī mǎ guān xiǎo guān wáng yìn shòu ba qí yòu jiāng jūn tún bīng guān shǔ tè shǐ yǔ guān míng yǔ guāng jù dà sī mǎ zhě
更以禹为大司马，冠小冠，亡印绶，罢其右将军屯兵官属，特使禹官名与光俱大司马者。
yòu shōu fàn míng you dù liáo jiāng jūn yìn shòu dàn wèi guāng lù xūn
又收范明友度辽将军印绶，但为光禄勋。
jí guāng zhōng nǚ xù zhào píng wèi sàn qí qí dū wèi guāng lù dài fu jiāng tún bīng yòu shōu píng qí dū wèi yìn shòu
及光中女婿赵平为散骑、骑都尉、光禄大夫将屯兵，又收平骑都尉印绶。
zhū lǐng hú yuè qí yǔ lín jí liǎng gōng wèi jiāng tún bīng xī yì yǐ suǒ qīn xìn xǔ shǐ zǐ dì dài zhī
诸领胡越骑、羽林及两宫卫将屯兵，悉易以所亲信许、史子弟代之。
yǔ wèi dà sī mǎ chēng bìng
禹为大司马，称病。
yǔ gù zhǎng shǐ rèn xuān hòu wèn yǔ yuē wǒ hé bìng
禹故长史任宣候问，禹曰：“我何病？
xiàn guān fēi wǒ jiā jiāng jūn bù dé zhì shì jīn jiāng jūn fén mù wèi gàn jǐn wài wǒ jiā fǎn rèn xǔ shǐ duó wǒ yìn shòu lìng rén bù xǐng sǐ
县官非我家将军不得至是，今将军坟墓未干，尽外我家，反任许、史，夺我印绶，令人不省死。
xuān jiàn yǔ hèn wàng shēn nǎi wèi yuē dà jiàng jūn shí hé kě fù xíng
”宣见禹恨望深，乃谓曰：“大将军时何可复行！
chí guó quán bǐng shā shēng zài shǒu zhōng
持国权柄，杀生在手中。
tíng wèi li zhǒng wáng píng zuǒ féng yì gǔ shèng hú jí chē chéng xiàng nǚ xù shào fǔ xú rén jiē zuò nì jiāng jūn yì xià yù sǐ
廷尉李种、王平、左冯翊贾胜胡及车丞相女婿少府徐仁皆坐逆将军意下狱死。
shǐ lè chéng xiǎo jiā zǐ de xìng jiāng jūn zhì jiǔ qīng fēng hóu
使乐成小家子得幸将军，至九卿封侯。
bǎi guān yǐ xià dàn shì féng zǐ dōu wáng zǐ fāng děng shì chéng xiàng wáng rú yě
百官以下但事冯子都、王子方等，视丞相亡如也。
gè zì yǒu shí jīn xǔ shǐ zì tiān zǐ gǔ ròu guì zhèng yi ěr
各自有时，今许、史自天子骨肉，贵正宜耳。
dà sī mǎ yù yòng shì yuàn hèn yú yǐ wéi bù kě
大司马欲用是怨恨，愚以为不可。
yǔ mò rán
”禹默然。
shù rì qǐ shì shì
数日，起视事。
xiǎn jí yǔ shān yún zì xiàn rì qīn xuē shù xiāng duì tí qì zì yuàn
显及禹、山、云自见日侵削，数相对啼泣，自怨。
shān yuē jīn chéng xiàng yòng shì
山曰：“今丞相用事。
xiàn guān xìn zhī jǐn biàn yì dà jiàng jūn shí fǎ lìng yǐ gōng tián fù yǔ pín mín fā yáng dà jiàng jūn guò shī
县官信之，尽变易大将军时法令，以公田赋与贫民，发扬大将军过失。
yòu zhū rú shēng duō jù rén zǐ yuǎn kè jī hán xǐ wàng shuō kuáng yán bù bì jì huì dà jiàng jūn cháng chóu zhī jīn bì xià hǎo yǔ zhū rú shēng yǔ rén rén zì shǐ shū duì shì duō yán wǒ jiā zhě
又诸儒生多窭人子，远客饥寒，喜妄说狂言，不避忌讳，大将军常仇之，今陛下好与诸儒生语，人人自使书对事，多言我家者。
cháng yǒu shàng shū yán dà jiàng jūn shí zhǔ ruò chén qiáng zhuān zhì shàn quán jīn qí zǐ sūn yòng shì kūn dì yì jiāo zì kǒng wēi zōng miào zāi yì shù jiàn jǐn wéi shì yě
尝有上书言大将军时主弱臣强，专制擅权，今其子孙用事，昆弟益骄恣，恐危宗庙，灾异数见，尽为是也。
qí yán jué tòng shān píng bù zòu qí shū
其言绝痛，山屏不奏其书。
hòu shàng shū zhě yì xiá jǐn zòu fēng shì zhé xià zhōng shū lìng chū qǔ zhī bù guān shàng shū yì bù xìn rén
后上书者益黠，尽奏封事，辄下中书令出取之，不关尚书，益不信人。
xiǎn yuē chéng xiàng shù yán wǒ jiā dú wú zuì hu
”显曰：“丞相数言我家，独无罪乎？
shān yuē chéng xiàng lián zhèng ān dé zuì
”山曰：“丞相廉正，安得罪？
wǒ jiā kūn dì zhū xù duō bù jǐn
我家昆弟诸婿多不谨。
yòu wén mín jiān yán guàn yán huò shì dú shā xǔ huáng hòu níng yǒu shì yá
又闻民间讠雚言霍氏毒杀许皇后，宁有是邪？
xiǎn kǒng jí jí jù yǐ shí gào shān yún yǔ
”显恐急，即具以实告山、云、禹。
shān yún yǔ jīng yuē rú shì hé bù zǎo gào yǔ děng
山、云、禹惊曰：“如是，何不早告禹等！
xiàn guān lí sàn chì zhú zhū xù yòng shì gù yě
县官离散斥逐诸婿，用是故也。
cǐ dà shì zhū fá bù xiǎo nài hé
此大事，诛罚不小，奈何？
yú shì shǐ yǒu xié móu yǐ
”于是始有邪谋矣。
chū zhào píng kè shí xià shàn wèi tiān guān yǔ píng yuē yíng huò shǒu yù xīng yù xīng tài pú fèng chē dū wèi yě bù chù zé sǐ
初，赵平客石夏善为天官，语平曰：“荧惑守御星，御星，太仆奉车都尉也，不黜则死。
píng nèi yōu shān děng
”平内忧山等。
yún jiù li jìng suǒ shàn zhāng shè jiàn yún jiā cù cù wèi jìng yuē jīn chéng xiàng yǔ píng ēn hóu yòng shì kě lìng tài fū rén yán tài hòu xiān zhū cǐ liǎng rén
云舅李竟所善张赦见云家卒卒，谓竟曰：“今丞相与平恩侯用事，可令太夫人言太后，先诛此两人。
yí xǐ bì xià zài tài hòu ěr
移徙陛下，在太后耳。
cháng ān nán zǐ zhāng zhāng gào zhī shì xià tíng wèi
”长安男子张章告之，事下廷尉。
zhí jīn wú bǔ zhāng shè shí xià děng hòu yǒu zhào zhǐ wù bǔ
执金吾捕张赦、石夏等，后有诏止勿捕。
shān děng yù kǒng xiāng wèi yuē cǐ xiàn guān zhòng tài hòu gù bù jìng yě
山等愈恐，相谓曰：“此县官重太后，故不竟也。
rán è duān yǐ jiàn yòu yǒu shì xǔ hòu shì bì xià suī kuān rén kǒng zuǒ yòu bù tīng jiǔ zhī yóu fā fā jí zú yǐ bù rú xiān yě
然恶端已见，又有弑许后事，陛下虽宽仁，恐左右不听，久之犹发，发即族矣，不如先也。
suì lìng zhū nǚ gè guī bào qí fu jiē yuē ān suǒ xiāng bì
”遂令诸女各归报其夫，皆曰：“安所相避？
huì li jìng zuò yǔ zhū hóu wáng jiāo tōng cí yǔ jí huò shì yǒu zhào yún shān bù yí sù wèi miǎn jiù dì
会李竟坐与诸侯王交通，辞语及霍氏，有诏云、山不宜宿卫，免，就第。
guāng zhū nǚ yù tài hòu wú lǐ féng zǐ dōu shù fàn fǎ shàng bìng yǐ wéi ràng shān yǔ děng shén kǒng xiǎn mèng dì zhōng jǐng shuǐ yì liú tíng xià zào jū shù shàng yòu mèng dà jiàng jūn wèi xiǎn yuē zhī bǔ r bù
光诸女遇太后无礼，冯子都数犯法，上并以为让，山、禹等甚恐，显梦第中井水溢流庭下，灶居树上，又梦大将军谓显曰：“知捕儿不？
jí xià bǔ zhī
亟下捕之。
dì zhōng shǔ bào duō yú rén xiāng chù yǐ wěi huà dì
”第中鼠暴多，与人相触，以尾画地。
xiāo shù míng diàn qián shù shàng
鸮数鸣殿前树上。
dì mén zì huài
第门自坏。
yún shàng guān lǐ zhái zhōng mén yì huài
云尚冠里宅中门亦坏。
xiàng duān rén gòng jiàn yǒu rén jū yún wū shàng chè wǎ tóu dì jiù shì wáng yǒu dà guài zhī
巷端人共见有人居云屋上，彻瓦投地，就视，亡有，大怪之。
yǔ mèng chē qí shēng zhèng yán guàn lái bǔ yǔ jǔ jiā yōu chóu
禹梦车骑声正讠雚来捕禹，举家忧愁。
shān yuē chéng xiàng shàn jiǎn zōng miào gāo tù wā kě yǐ cǐ zuì yě
山曰：“丞相擅减宗庙羔、菟、蛙，可以此罪也。
móu lìng tài hòu wèi bó píng jūn zhì jiǔ zhào chéng xiàng píng ēn hóu yǐ xià shǐ fàn míng you shān guǎng hàn chéng tài hòu zhì yǐn zhǎn zhī yīn fèi tiān zǐ ér lì yǔ
”谋令太后为博平君置酒，召丞相、平恩侯以下，使范明友、邓广汉承太后制引斩之，因废天子而立禹。
yuē dìng wèi fā yún bài wèi xuán tú tài shǒu tài zhōng dài fū rèn xuān wèi dài jùn tài shǒu
约定未发，云拜为玄菟太守，太中大夫任宣为代郡太守。
shān yòu zuò xiě mì shū xiǎn wéi shàng shū xiàn chéng xi dì bā mǎ qiān pǐ yǐ shú shān zuì
山又坐写秘书，显为上书献城西第，八马千匹，以赎山罪。
shū bào wén huì shì fā jué yún shān míng you zì shā xiǎn yǔ guǎng hàn děng bǔ de
书报闻，会事发觉，云、山、明友自杀，显、禹、广汉等捕得。
yǔ yào zhǎn xiǎn jí zhū nǚ kūn dì jiē qì shì
禹要斩，显及诸女昆弟皆弃市。
wéi dú huò hòu fèi chù zhāo tái gōng yǔ huò shì xiāng lián zuò zhū miè zhě shù qiān jiā
唯独霍后废处昭台宫，与霍氏相连坐诛灭者数千家。
shàng nǎi xià zhào yuē nǎi zhě dōng zhī shì lìng shǐ zhāng shè shǐ wèi jùn háo li jìng bào guān yáng hòu yún móu wèi dà nì zhèn yǐ dà jiàng jūn gù yì ér bù yáng jì qí zì xīn
上乃下诏曰：“乃者东织室令史张赦使魏郡豪李竟报冠阳侯云谋为大逆，朕以大将军故，抑而不扬，冀其自新。
jīn dà sī mǎ bó lù hóu yǔ yǔ mǔ xuān chéng hóu fū rén xiǎn jí cóng kūn dì zi guān yáng hòu yún lè píng hóu shān zhū zǐ mèi xù móu wèi dà nì yù guà wù bǎi xìng
今大司马博陆侯禹与母宣成侯夫人显及从昆弟子冠阳侯云、乐平侯山诸姊妹婿谋为大逆，欲诖误百姓。
lài zōng miào shén líng xiān fā de xián fú qí gū zhèn shén dào zhī
赖宗庙神灵，先发得，咸伏其辜，朕甚悼之。
zhū wèi huò shì suǒ guà wù shì zài bǐng shēn qián wèi fā jué zài lì zhě jiē shè chú zhī
诸为霍氏所诖误，事在丙申前，未发觉在吏者，皆赦除之。
nán zǐ zhāng zhāng xiān fā jué yǐ yǔ qī mén dǒng zhōng zhōng gào zài cáo yáng yùn yùn gào shì zhōng jīn ān shàng
男子张章先发觉，以语期门董忠，忠告在曹杨恽，恽告侍中金安上。
yùn zhào jiàn duì zhuàng hòu zhāng shàng shū yǐ wén
恽召见对状，后章上书以闻。
shì zhōng shǐ gāo yǔ jīn ān shàng jiàn fā qí shì yán wú rù huò shì jìn tà zú bù dé suì qí móu jiē chóu yǒu gōng
侍中史高与金安上建发其事，言无入霍氏禁闼，卒不得遂其谋，皆雠有功。
fēng zhāng wèi bó chéng hóu zhōng gāo chāng hòu yùn píng tōng hóu ān shàng dōu chéng hóu gāo lè líng hóu
封章为博成侯，忠高昌侯，恽平通侯，安上都成侯，高乐陵侯。
chū huò shì shē chǐ mào líng xú shēng yuē huò shì bì wáng
初，霍氏奢侈，茂陵徐生曰：“霍氏必亡。
fu shē zé bù xùn bù xùn bì wǔ shàng
夫奢则不逊，不逊必侮上。
wǔ shàng zhě nì dào yě
侮上者，逆道也。
zài rén zhī yòu zhòng bì hài zhī
在人之右，众必害之。
huò shì bǐng quán rì jiǔ hài zhī zhě duō yǐ
霍氏秉权日久，害之者多矣。
tiān xià hài zhī ér yòu xíng yǐ nì dào bù wáng hé dài
天下害之，而又行以逆道，不亡何待！
nǎi shàng shū yán huò shì tài shèng bì xià jí ài hòu zhī yi yǐ shí yì zhì wú shǐ zhì wáng
”乃上疏言：“霍氏泰盛，陛下即爱厚之，宜以时抑制，无使至亡。
shū sān shàng zhé bào wén
”书三上，辄报闻。
qí hòu huò shì zhū miè ér gào huò shì zhě jiē fēng
其后霍氏诛灭，而告霍氏者皆封。
rén wéi xú shēng shàng shū yuē chén wén kè yǒu guò zhǔ rén zhě jiàn qí zào zhí tū bàng yǒu jī xīn kè wèi zhǔ rén gèng wéi qǔ tū yuǎn xǐ qí xīn bù zhě qiě yǒu huǒ huàn
人为徐生上书曰：“臣闻客有过主人者，见其灶直突，傍有积薪，客谓主人，更为曲突，远徙其薪，不者且有火患。
zhǔ rén hēi rán bù yīng
主人嘿然不应。
é ér jiā guǒ shī huǒ lín lǐ gòng jiù zhī xìng ér de xi
俄而家果失火，邻里共救之，幸而得息。
yú shì shā niú zhì jiǔ xiè qí lín rén zhuó làn zhě zài yú shàng xíng yú gè yǐ gōng cì zuò ér bù lù yán qǔ tū zhě
于是杀牛置酒，谢其邻人，灼烂者在于上行，余各以功次坐，而不录言曲突者。
rén wèi zhǔ rén yuē xiāng shǐ tīng kè zhī yán bù fèi niú jiǔ zhōng wáng huǒ huàn
人谓主人曰：‘乡使听客之言，不费牛、酒，终亡火患。
jīn lùn gōng ér qǐng bīn qū tū xǐ xīn wáng ēn zé jiāo tóu làn é wéi shàng kè yé
今论功而请宾，曲突徙薪亡恩泽，焦头烂额为上客耶？
zhǔ rén nǎi wù ér qǐng zhī jīn mào líng xú fú shù shàng shū yán huò shì qiě yǒu biàn yi fáng jué zhī
’主人乃寤而请之，今茂陵徐福数上书言霍氏且有变，宜防绝之。
xiāng shǐ fú shuō de xíng zé guó wáng liè tǔ chū jué zhī fèi chén wáng nì luàn zhū miè zhī bài
乡使福说得行，则国亡裂土出爵之费，臣亡逆乱诛灭之败。
wǎng shì jì yǐ ér fú dú bù méng qí gōng wéi bì xià chá zhī guì xǐ xīn qū tū zhī cè shǐ jū jiāo fā zhuó làn zhī yòu
往事既已，而福独不蒙其功，唯陛下察之，贵徙薪曲突之策，使居焦发灼烂之右。
shàng nǎi cì fú bó shí pǐ hòu yǐ wéi láng
”上乃赐福帛十匹，后以为郎。
xuān dì shǐ lì yè jiàn gāo miào dà jiàng jūn guāng cóng cān chéng shàng nèi yán dàn zhī ruò yǒu máng cì zài bèi
宣帝始立，谒见高庙，大将军光从骖乘，上内严惮之，若有芒刺在背。
hòu chē qí jiāng jūn zhāng ān shì dài guāng cān chéng tiān zǐ cóng róng sì tǐ shén ān jìn yān
后车骑将军张安世代光骖乘，天子从容肆体，甚安近焉。
jí guāng shēn sǐ ér zōng zú jìng zhū gù sú chuán zhī yuē wēi zhèn zhǔ zhě bù chù huò shì zhī huò méng yú cān chéng
及光身死而宗族竟诛，故俗传之曰：“威震主者不畜，霍氏之祸萌于骖乘。
zhì chéng dì shí wèi guāng zhì shǒu zhǒng bǎi jiā lì zú fèng cí yān
至成帝时，为光置守冢百家，吏卒奉词焉。
yuán shǐ èr nián fēng guāng cóng fù kūn dì zēng sūn yáng wèi bó lù hóu qiān hù
元始二年，封光从父昆弟曾孙阳为博陆侯，千户。
jīn rì dī zì wēng shū běn xiōng nú xiū tú wáng tài zǐ yě
金日䃅字翁叔，本匈奴休屠王太子也。
wǔ dì yuán shòu zhōng piào qí jiāng jūn huò qù bìng jiàng bīng jī xiōng nú yòu dì duō zhǎn shǒu lǔ huò xiū tú wáng jì tiān jīn rén
武帝元狩中，票骑将军霍去病将兵击匈奴右地，多斩首，虏获休屠王祭天金人。
qí xià piào qí fù xi guò jū yán gōng qí lián shān dà kè huò
其夏，票骑复西过居延，攻祁连山，大克获。
yú shì chán yú yuàn kūn yá xiū tú jū xī fāng duō wèi hàn suǒ pò zhào qí wáng yù zhū zhī
于是单于怨昆邪、休屠居西方多为汉所破，召其王欲诛之。
kūn yá xiū tú kǒng móu jiàng hàn
昆邪、休屠恐，谋降汉。
xiū tú wáng hòu huǐ kūn yá wáng shā zhī bìng jiāng qí zhòng jiàng hàn
休屠王后悔，昆邪王杀之，并将其众降汉。
fēng kūn yá wáng wèi liè hóu
封昆邪王为列侯。
rì dī yǐ fù bù jiàng jiàn shā yǔ mǔ yān zhī dì lún jù mò rù guān shū huáng mén yǎng mǎ shí nián shí sì yǐ
日䃅以父不降见杀，与母阏氏、弟伦俱没入官，输黄门养马，时年十四矣。
jiǔ zhī wǔ dì yóu yàn jiàn mǎ hòu gōng mǎn cè
久之，武帝游宴见马，后宫满侧。
rì dī děng shù shí rén qiān mǎ guò diàn xià mò bù qiè shì zhì rì dī dú bù gǎn
日䃅等数十人牵马过殿下，莫不窃视，至日䃅独不敢。
rì dī zhǎng bā chǐ èr cùn róng mào shén yán mǎ yòu féi hǎo shàng yì ér wèn zhī jù yǐ běn zhuàng duì
日䃅长八尺二寸，容貌甚严，马又肥好，上异而问之，具以本状对。
shàng qí yān jí rì cì tāng mù yì guān bài wèi mǎ jiān qiān shì zhōng fù mǎ dū wèi guāng lù dài fu
上奇焉，即日赐汤沐衣冠，拜为马监，迁侍中、驸马都尉、光禄大夫。
rì dī jì qīn jìn wèi cháng yǒu guò shī shàng shén xìn ài zhī shǎng cì lèi qiān jīn chū zé cān chéng rù shì zuǒ yòu
日䃅既亲近，未尝有过失，上甚信爱之，赏赐累千金，出则骖乘，入侍左右。
guì qī duō qiè yuàn yuē bì xià wàng dé yī hú ér fǎn guì zhòng zhī
贵戚多窃怨，曰：“陛下妄得一胡儿，反贵重之！
shàng wén yù hòu yān
”上闻，愈厚焉。
rì dī mǔ jiào huì liǎng zi shén yǒu fǎ dù shàng wén ér jiā zhī
日䃅母教诲两子，甚有法度，上闻而嘉之。
bìng sǐ zhào tú huà yú gān quán gōng shǔ yuē xiū tú wáng yān zhī
病死，诏图画于甘泉宫，署曰“休屠王阏氏”。
rì dī měi jiàn huà cháng bài xiāng zhī tì qì rán hòu nǎi qù
日䃅每见画常拜，乡之涕泣，然后乃去。
rì dī zi èr rén jiē ài wèi dì nòng ér cháng zài páng cè
日䃅子二人皆爱，为帝弄儿，常在旁侧。
nòng ér huò zì hòu yōng shàng xiàng rì dī zài qián jiàn ér mù zhī
弄儿或自后拥上项，日䃅在前，见而目之。
nòng ér zǒu qiě tí yuē wēng nù
弄儿走且啼曰：“翁怒。
shàng wèi rì dī hé nù wú r wèi
”上谓日䃅“何怒吾儿为？
qí hòu nòng ér zhuàng dà bù jǐn zì diàn xià yǔ gōng rén xì rì dī shì jiàn zhī è qí yín luàn suì shā nòng ér
”其后弄儿壮大，不谨，自殿下与宫人戏，日䃅适见之，恶其淫乱，遂杀弄儿。
nòng ér jí rì dī zhǎng zǐ yě
弄儿即日䃅长子也。
shàng wén zhī dà nù rì dī dùn shǒu xiè jù yán suǒ yǐ shā nòng ér zhuàng
上闻之大怒，日䃅顿首谢，具言所以杀弄儿状。
shàng shén āi wèi zhī qì yǐ ér xīn jìng rì dī
上甚哀，为之泣，已而心敬日䃅。
chū mǎng hé luó yǔ jiāng chōng xiāng shàn jí chōng bài wèi tài zǐ hé luó dì tōng yòng zhū tài zǐ shí lì zhàn de fēng
初，莽何罗与江充相善，及充败卫太子，何罗弟通用诛太子时力战得封。
hòu shàng zhī tài zǐ yuān nǎi yí miè chōng zōng zú dǎng yǔ
后上知太子冤，乃夷灭充宗族党与。
hé luó xiōng dì jù jí suì móu wèi nì
何罗兄弟惧及，遂谋为逆。
rì dī shì qí zhì yì yǒu fēi cháng xīn yí zhī yīn dú chá qí dòng jìng yǔ jù shàng xià
日䃅视其志意有非常，心疑之，阴独察其动静，与俱上下。
hé luó yì jué rì dī yì yǐ gù jiǔ bù dé fā
何罗亦觉日䃅意，以故久不得发。
shì shí shàng xíng xìng lín guāng gōng rì dī xiǎo jí wò lú
是时，上行幸林光宫，日䃅小疾卧庐。
hé luó yǔ tōng jí xiǎo dì ān chéng jiǎo zhì yè chū gòng shā shǐ zhě fā bīng
何罗与通及小弟安成矫制夜出，共杀使者，发兵。
míng dàn shàng wèi qǐ hé luó wáng hé cóng wài rù
明旦，上未起，何罗亡何从外入。
rì dī zòu cè xīn dòng lì rù zuò nèi hù xià
日䃅奏厕心动，立入坐内户下。
xū yú hé luó xiù bái rèn cóng dōng xiāng shàng jiàn rì dī sè biàn zǒu qū wò nèi yù rù xíng chù bǎo sè jiāng
须臾，何罗袖白刃从东箱上，见日䃅，色变，走趋卧内欲入，行触宝瑟，僵。
rì dī de bào hé luó yīn chuán yuē mǎng hé luó fǎn
日䃅得抱何罗，因传曰：“莽何罗反！
shàng jīng qǐ zuǒ yòu bá rèn yù gé zhī shàng kǒng bìng zhōng rì dī zhǐ wù gé
”上惊起，左右拔刃欲格之，上恐并中日䃅，止勿格。
rì dī zuó hú tóu hé luó diàn xià de qín fù zhī qióng zhì jiē fú gū
日䃅捽胡投何罗殿下，得禽缚之，穷治，皆伏辜。
yóu shì zhe zhōng xiào jié
由是著忠孝节。
rì dī zì zài zuǒ yòu mù bù wǔ shì zhě shù shí nián
日䃅自在左右，目不忤视者数十年。
cì chū gōng nǚ bù gǎn jìn
赐出宫女，不敢近。
shàng yù nèi qí nǚ hòu gōng bù kěn
上欲内其女后宫，不肯。
qí dǔ shèn rú cǐ shàng yóu qí yì zhī
其笃慎如此，上尤奇异之。
jí shàng bìng shǔ huò guāng yǐ fǔ shǎo zhǔ guāng ràng rì dī
及上病，属霍光以辅少主，光让日䃅。
rì dī yuē chén wài guó rén qiě shǐ xiōng nú qīng hàn
日䃅曰：“臣外国人，且使匈奴轻汉。
yú shì suì wèi guāng fù
”于是遂为光副。
guāng yǐ nǚ qī rì dī sì zi shǎng
光以女妻日䃅嗣子赏。
chū wǔ dì yí zhào yǐ tǎo mǎng hé luó gōng fēng rì dī wèi dù hóu rì dī yǐ dì shǎo bù shòu fēng
初，武帝遗诏以讨莽何罗功封日䃅为秺侯，日䃅以帝少不受封。
fǔ zhèng suì yú bìng kùn dà jiàng jūn guāng bái fēng rì dī wò shòu yìn shòu
辅政岁余，病困，大将军光白封日䃅，卧授印绶。
yī rì hōng cì zàng jù zhǒng dì sòng yǐ qīng chē jiè shì jūn chén zhì mào líng shì yuē jìng hóu
一日，薨，赐葬具冢地，送以轻车介士，军陈至茂陵，谥曰敬侯。
rì dī liǎng zi shǎng jiàn jù shì zhōng yǔ zhāo dì lüè tóng nián gòng wò qǐ
日䃅两子，赏、建，俱侍中，与昭帝略同年，共卧起。
shǎng wèi fèng chē jiàn fù mǎ dū wèi
赏为奉车，建驸马都尉。
jí shǎng sì hóu pèi liǎng shòu
及赏嗣侯，佩两绶。
shàng wèi huò jiāng jūn yuē jīn shì xiōng dì liǎng rén bù kě shǐ jù liǎng shòu yá
上谓霍将军曰：“金氏兄弟两人不可使俱两绶邪？
huò guāng duì yuē shǎng zì sì fù wèi hóu ěr
”霍光对曰：“赏自嗣父为侯耳。
shàng xiào yuē hòu bù zài wǒ yǔ jiāng jūn hu
”上笑曰：“侯不在我与将军乎？
guāng yuē xiān dì zhī yuē yǒu gōng nǎi de fēng hóu
”光曰：“先帝之约，有功乃得封侯。
shí nián jù bā jiǔ suì
”时年俱八九岁。
xuān dì jí wèi shǎng wèi tài pú huò shì yǒu shì méng yá shàng shū qù qī
宣帝即位，赏为太仆，霍氏有事萌牙，上书去妻。
shàng yì zì āi zhī dú de bù zuò
上亦自哀之，独得不坐。
yuán dì shí wéi guāng lù xūn hōng wáng zǐ guó chú
元帝时为光禄勋，薨，亡子，国除。
yuán shǐ zhōng jì jué shì fēng jiàn sūn dāng wèi dù hóu fèng rì dī hòu
元始中继绝世，封建孙当为秺侯，奉日䃅后。
chū rì dī suǒ jiāng jù jiàng dì lún zì shǎo qīng wèi huáng mén láng zǎo zú
初，日䃅所将俱降弟伦，字少卿，为黄门郎，早卒。
rì dī liǎng zi guì jí sūn zé shuāi yǐ
日䃅两子贵，及孙则衰矣。
ér lún hòu sì suì shèng zǐ ān shàng shǐ guì xiǎn fēng hóu
而伦后嗣遂盛，子安上始贵显封侯。
ān shàng zì zi hóu shǎo wèi shì zhōng dūn dǔ yǒu zhì xuān dì yuán zhī
安上字子侯，少为侍中，惇笃有智，宣帝爰之。
pō yǔ fā jǔ chǔ wáng tíng shòu fǎn móu cì jué guān nèi hóu shí yì sān bǎi hù
颇与发举楚王廷寿反谋，赐爵关内侯，食邑三百户。
hòu huò shì fǎn ān shàng chuán jìn mén tà wú nèi huò shì qīn shǔ fēng wèi dōu chéng hóu zhì jiàn zhāng wèi wèi
后霍氏反，安上传禁门闼，无内霍氏亲属，封为都成侯，至建章卫尉。
hōng cì zhǒng yíng dù líng shì yuē jìng hóu
薨，赐冢茔杜陵，谥曰敬侯。
sì zǐ cháng chang cén míng
四子，常、敞、岑、明。
cén míng jiē wèi zhū cáo zhōng láng jiàng cháng guāng lù dài fu
岑、明皆为诸曹、中郎将，常光禄大夫。
yuán dì wèi tài zǐ shí chang wèi zhōng shù zǐ xìng yǒu chǒng dì jí wèi wèi qí dū wèi guāng lù dài fu zhōng láng jiàng shì zhōng
元帝为太子时，敞为中庶子，幸有宠，帝即位，为骑都尉光禄大夫、中郎将侍中。
yuán dì bēng gù shì jìn chén jiē suí líng wèi yuán láng chang yǐ shì míng zhōng xiào tài hòu zhào liú shì chéng dì wèi fèng chē shuǐ héng dū wèi zhì wèi wèi
元帝崩，故事，近臣皆随陵为园郎，敞以世名忠孝，太后诏留侍成帝，为奉车水衡都尉，至卫尉。
chang wéi rén zhèng zhí gǎn fàn yán sè zuǒ yòu dàn zhī wéi shàng yì nán yān
敞为人正直，敢犯颜色，左右惮之，唯上亦难焉。
bìng shén shàng shǐ shǐ zhě wèn suǒ yù yǐ dì cén wèi tuō
病甚，上使使者问所欲，以弟岑为托。
shàng zhào cén bài wèi shǐ zhǔ kè
上召岑，拜为使主客。
chang zi shè běn wèi zuǒ cáo shàng bài shè wèi shì zhōng shǐ dài xìng lǜ chē zài sòng wèi wèi shě
敞子涉本为左曹，上拜涉为侍中，使待幸绿车载送卫尉舍。
xū yú zú
须臾卒。
chang sān zi shè cān ráo
敞三子，涉、参、饶。
shè míng jīng jiǎn jié zhū rú chēng zhī
涉明经俭节，诸儒称之。
chéng dì shí wéi shì zhōng qí dū wèi lǐng sān fǔ hú yuè qí
成帝时为侍中、骑都尉，领三辅胡、越骑。
āi dì jí wèi wèi fèng chē dū wèi zhì cháng xìn shào fǔ
哀帝即位，为奉车都尉，至长信少府。
ér cān shǐ xiōng nú xiōng nú zhōng láng jiàng yuè qí xiào wèi guān nèi dū wèi ān dìng dōng hǎi tài shǒu
而参使匈奴，匈奴中郎将、越骑校尉、关内都尉，安定、东海太守。
ráo wèi xū qí xiào wèi
饶为墟骑校尉。
shè liǎng zi tāng róng jiē shì zhōng zhū cáo jiāng dài fū
涉两子，汤、融，皆侍中、诸曹、将、大夫。
ér shè zhī cóng fù dì qīn jǔ míng jīng wèi tài zǐ mén dài fū āi dì jí wèi wèi tài zhōng dài fū jǐ shì zhōng qīn cóng fù dì qiān wèi shàng shū lìng xiōng dì yòng shì
而涉之从父弟钦举明经，为太子门大夫，哀帝即位，为太中大夫给事中，钦从父弟迁为尚书令，兄弟用事。
dì zǔ mǔ fu tài hòu bēng qīn shǐ hù zuò zhí bàn zhuó wèi tài shān hóng nóng tài shǒu zhe wēi míng
帝祖母傅太后崩，钦使护作，职办，擢为泰山、弘农太守，著威名。
píng dì jí wèi zhēng wèi dà sī mǎ sī zhí jīng zhào yǐn
平帝即位，征为大司马司直、京兆尹。
dì nián yòu xuǎn zhì shī yǒu dà sī tú kǒng guāng yǐ míng jīng gāo xíng wèi kǒng shì shī jīng zhào yǐn jīn qīn yǐ jiā shì zhōng xiào wèi jīn shì you
帝年幼，选置师友，大司徒孔光以明经高行为孔氏师，京兆尹金钦以家世忠孝为金氏友。
xǐ guāng lù dài fu shì zhōng zhì zhōng èr qiān dàn fēng dōu chéng hóu
徙光禄大夫、侍中，秩中二千石，封都成侯。
shí wáng mǎng xīn zhū píng dì wài jiā wèi shì zhào míng lǐ shào fǔ zōng bó fèng rù shuō wéi rén hòu zhī yi bái lìng gōng qīng jiāng jūn shì zhōng cháo chén bìng tīng yù yǐ nèi lì píng dì ér wài sāi bǎi xìng zhī yì
时，王莽新诛平帝外家卫氏，召明礼少府宗伯凤入说为人后之宜，白令公卿、将军、侍中、朝臣并听，欲以内厉平帝而外塞百姓之议。
qīn yǔ zú kūn dì dù hóu dāng jù fēng
钦与族昆弟秺侯当俱封。
chū dāng zēng zǔ fù rì dī chuán zi jié hóu shǎng ér qīn zǔ fù ān shàng chuán zi yí hóu cháng jiē wáng zǐ guó jué gù mǎng fēng qīn dāng fèng qí hòu
初，当曾祖父日䃅传子节侯赏，而钦祖父安上传子夷侯常，皆亡子，国绝，故莽封钦、当奉其后。
dāng mǔ nán jí mǎng mǔ gōng xiǎn jūn tóng chǎn dì yě
金当的母亲南也就是王莽的母亲功显君的妹妹。
dāng shàng nán dà xíng wéi tài fū rén
当上南大行为太夫人。
qīn yīn yuán wèi dāng zhào shū chén rì dī gōng wáng yǒu shǎng yǔ
钦因缘谓当：“诏书陈日䃅功，亡有赏语。
dāng míng wèi yǐ sūn jì zǔ yě zì dāng wèi fù zǔ fù lì miào
当名为以孙继祖也，自当为父、祖父立庙。
shǎng gù guó jūn shǐ dài fū zhǔ qí jì
赏故国君，使大夫主其祭。
shí zhēn hán zài páng tíng huà qīn yīn hé zòu yuē qīn xìng dé yǐ tōng jīng shù chāo zhuó shì wéi wò zhòng méng hòu ēn fēng xí jué hào zhī shèng cháo yǐ shì yǒu wéi rén hòu zhī yì
”时，甄邯在旁，庭叱钦，因劾奏曰：“钦幸得以通经术，超擢侍帷幄，重蒙厚恩，封袭爵号，知圣朝以世有为人后之谊。
qián zāo gù dìng táo tài hòu bèi běn nì tiān xiào āi bù huò jué fú nǎi zhě lǚ kuān wèi bǎo fù zào jiān móu zhì yú fǎn nì xián fú jué gū
前遭故定陶太后背本逆天，孝哀不获厥福，乃者吕宽、卫宝复造奸谋，至于返逆，咸伏厥辜。
tài huáng tài hòu chéng yì dào jù nì tiān zhī jiù fēi shèng wū fǎ dà luàn zhī yāng chéng yù fèng cheng tiān xīn zūn míng shèng zhì zhuān yī wèi hòu zhī yì yǐ ān tiān xià zhī mìng shù lín zhèng diàn yán jiàn qún chén jiǎng xí lǐ jīng
太皇太后惩艾悼惧，逆天之咎，非圣诬法，大乱之殃，诚欲奉承天心，遵明圣制，专一为后之谊，以安天下之命，数临正殿，延见群臣，讲习《礼经》。
sūn jì zǔ zhě wèi wáng zhèng tǒng chí zhòng zhě yě
孙继祖者，谓亡正统持重者也。
shǎng jiàn sì rì dī hòu chéng wèi jūn chí dà zōng zhòng zé lǐ suǒ wèi zūn zǔ gù jìng zōng dà zōng bù kě yǐ jué zhě yě
赏见嗣日䃅，后成为君，持大宗重，则《礼》所谓‘尊祖故敬宗’，大宗不可以绝者也。
qīn zì zhī yǔ dāng jù bài tóng yì jí shù yáng yán diàn shěng zhōng jiào dāng yún yún
钦自知与当俱拜同谊，即数扬言殿省中，教当云云。
dāng jí rú qí yán zé qīn yì yù wèi fù míng lì miào ér bù rù yí hóu cháng miào yǐ
当即如其言，则钦亦欲为父明立庙而不入夷侯常庙矣。
jìn tuì yì yán pō huò zhòng xīn luàn guó dà gāng kāi huò luàn yuán wū zǔ bù xiào zuì mò dà yān
进退异言，颇惑众心，乱国大纲，开祸乱原，诬祖不孝，罪莫大焉。
yóu fēi dà chén suǒ yí dà bù jìng
尤非大臣所宜，大不敬。
dù hóu dāng shàng mǔ nán wéi tài fū rén shī lǐ bù jìng
秺侯当上母南为太夫人，失礼不敬。
mǎng bái tài hòu xià sì fǔ gōng qīng dài fū bó shì yì láng jiē yuē qīn yi yǐ shí jí zuì
”莽白太后，下四辅、公卿、大夫、博士、议郎，皆曰：“钦宜以时即罪。
yè zhě zhào qīn yì zhào yù qīn zì shā
”谒者召钦诣诏狱，钦自杀。
hán yǐ gāng jì guó tǐ wáng suǒ ā sī zhōng xiào yóu zhe yì fēng qiān hù
邯以纲纪国体，亡所阿私，忠孝尤著，益封千户。
gèng fēng cháng xìn shào fǔ shè zi yòu cáo tāng wèi dōu chéng hóu
更封长信少府涉子右曹汤为都成侯。
tāng shòu fēng rì bù gǎn hái guī jiā yǐ míng wéi rén hòu zhī yì
汤受封日，不敢还归家，以明为人后之谊。
yì fēng wèi hòu mǎng fù yòng qīn dì zūn fēng hóu lì jiǔ qīng wèi
益封为后，莽复用钦弟遵，封侯，历九卿位。
zàn yuē huò guāng yǐ jié fà nèi shì qǐ yú jiē tà zhī jiān què rán bǐng zhì yì xíng yú zhǔ
赞曰：霍光以结发内侍，起于阶闼之间，确然秉志，谊形于主。
shòu qiǎng bǎo zhī tuō rèn hàn shì zhī jì dāng miào táng yōng yòu jūn cuī yàn wáng pū shàng guān yīn quán zhì dí yǐ chéng qí zhōng
受襁褓之托，任汉室之寄，当庙堂，拥幼君，摧燕王，仆上官，因权制敌，以成其忠。
chù fèi zhì zhī jì lín dà jié ér bù kě duó suì kuāng guó jiā ān shè jì
处废置之际，临大节而不可夺，遂匡国家，安社稷。
yōng zhāo lì xuān guāng wèi shī bǎo suī zhōu gōng ā héng hé yǐ jiā cǐ
拥昭立宣，光为师保，虽周公、阿衡，何以加此！
rán guāng bù xué wáng shù àn yú dà lǐ yīn qī xié móu lì nǚ wèi hòu chén ruò yín yì zhī yù yǐ zēng diān fù zhī huò sǐ cái sān nián zōng zú zhū yí āi zāi
然光不学亡术，暗于大理，阴妻邪谋，立女为后，湛溺淫溢之欲，以增颠覆之祸，死财三年，宗族诛夷，哀哉！
xī huò shū fēng yú jìn jìn jí hé dōng guāng qǐ qí miáo yì hu
昔霍叔封于晋，晋即河东，光岂其苗裔乎！
jīn rì dī yí dí wáng guó jī lǔ hàn tíng ér yǐ dǔ jìng wù zhǔ zhōng xìn zì zhe lè gōng shàng jiàng chuán guó hòu sì shì míng zhōng xiào qī shì nèi shì hé qí shèng yě
金日䃅夷狄亡国，羁虏汉庭，而以笃敬寤主，忠信自著，勒功上将，传国后嗣，世名忠孝，七世内侍，何其盛也！
běn yǐ xiū tú zuò jīn rén wèi jì tiān zhǔ gù yīn cì xìng jīn shì yún
本以休屠作金人为祭天主，故因赐姓金氏云。