第一百零六回 — 三国演义 — 罗贯中

gōng sūn yuān bīng bài sǐ xiāng píng sī mǎ yì zhà bìng zhuàn cáo shuǎng

公孙渊兵败死襄平司马懿诈病赚曹爽

què shuō gōng sūn yuān nǎi liáo dōng gōng sūn dù zhī sūn gōng sūn kāng zhī zǐ yě

却说公孙渊乃辽东公孙度之孙，公孙康之子也。

jiàn ān shí èr nián cáo cāo zhuī yuán shàng wèi dào liáo dōng kāng zhǎn shàng shǒu jí xiàn cāo cāo fēng kāng wèi xiāng píng hóu

建安十二年，曹操追袁尚，未到辽东，康斩尚首级献操，操封康为襄平侯；

hòu kāng sǐ yǒu èr zi zhǎng yuē huang cì yuē yuān jiē yòu

后康死，有二子：长曰晃，次曰渊，皆幼；

kāng dì gōng sūn gōng jì zhí

康弟公孙恭继职。

cáo pī shí fēng gōng wèi chē qí jiāng jūn xiāng píng hóu

曹丕时封恭为车骑将军、襄平侯。

tài hé èr nián yuān cháng dà wén wǔ jiān bèi xìng gāng hǎo dòu duó qí shū gōng sūn gōng zhī wèi cáo ruì fēng yuān wèi yáng liè jiāng jūn liáo dōng tài shǒu

太和二年，渊长大，文武兼备，性刚好斗，夺其叔公孙恭之位，曹睿封渊为扬烈将军、辽东太守。

hòu sūn quán qiǎn zhāng mí xǔ yàn jī jīn zhū zhēn yù fù liáo dōng fēng yuān wèi yàn wáng

后孙权遣张弥、许晏赍金珠珍玉赴辽东，封渊为燕王。

yuān jù zhōng yuán nǎi zhǎn zhāng xǔ èr rén sòng shǒu yǔ cáo ruì

渊惧中原，乃斩张、许二人，送首与曹睿。

ruì fēng yuān wèi dà sī mǎ lè làng gōng

睿封渊为大司马、乐浪公。

yuān xīn bù zú yǔ zhòng shāng yì zì hào wèi yàn wáng gǎi yuán shào hàn yuán nián

渊心不足，与众商议，自号为燕王，改元绍汉元年。

fù jiāng gǔ fàn jiàn yuē zhōng yuán dài zhǔ gōng yǐ shàng gōng zhī jué bù wéi bēi jiàn

副将贾范谏曰：“中原待主公以上公之爵，不为卑贱；

jīn ruò bèi fǎn shí wèi bù shùn

今若背反，实为不顺。

gēng jiān sī mǎ yì shàn néng yòng bīng xī shǔ zhū gě wǔ hòu qiě bù néng qǔ shèng hé kuàng zhǔ gōng hu

更兼司马懿善能用兵，西蜀诸葛武侯且不能取胜，何况主公乎？

yuān dà nù huà zuǒ yòu fù gǔ fàn jiāng zhǎn zhī

”渊大怒，叱左右缚贾范，将斩之。

cān jūn lún zhí jiàn yuē gǔ fàn zhī yán shì yě

参军伦直谏曰：“贾范之言是也。

shèng rén yún guó jiā jiāng wáng bì yǒu yāo niè

圣人云：国家将亡，必有妖孽。

jīn guó zhōng lǚ jiàn guài yì zhī shì jìn yǒu quǎn dài jīn zé shēn pī hóng yī shàng wū zuò rén xíng

今国中屡见怪异之事：近有犬戴巾帻，身披红衣，上屋作人行；

yòu chéng nán xiāng mín zào fàn fàn zèng zhī zhōng hū yǒu yī xiǎo r zhēng sǐ yú nèi

又城南乡民造饭，饭甑之中，忽有一小儿蒸死于内；

xiāng píng běi shì zhōng de hū xiàn yī xué yǒng chū yí kuài ròu zhōu wéi shù chǐ tóu miàn yǎn ěr kǒu bí dōu jù dú wú shǒu zú dāo jiàn bù néng shāng bù zhī hé wù

襄平北市中，地忽陷一穴，涌出一块肉，周围数尺，头面眼耳口鼻都具，独无手足，刀箭不能伤，不知何物。

bǔ zhě zhàn zhī yuē yǒu xíng bù chéng yǒu kǒu wú shēng

卜者占之曰：有形不成，有口无声；

guó jiā wáng miè gù xiàn qí xíng

国家亡灭，故现其形。

yǒu cǐ sān zhě jiē bù xiáng zhī zhào yě

有此三者，皆不祥之兆也。

zhǔ gōng yi bì xiōng jiù jí bù kě qīng jǔ wàng dòng

主公宜避凶就吉，不可轻举妄动。

yuān bó rán dà nù huà wǔ shì bǎng lún zhí bìng gǔ fàn tóng zhǎn yú shì

”渊勃然大怒，叱武士绑伦直并贾范同斩于市。

lìng dà jiàng jūn bēi yǎn wèi yuán shuài yáng zuò wèi xiān fēng qǐ liáo bīng shí wǔ wàn shā bēn zhōng yuán lái

令大将军卑衍为元帅，杨祚为先锋，起辽兵十五万，杀奔中原来。

biān guān bào zhī wèi zhǔ cáo ruì

边官报知魏主曹睿。

ruì dà jīng nǎi zhào sī mǎ yì rù cháo jì yì

睿大惊，乃召司马懿入朝计议。

yì zòu yuē chén bù xià mǎ bù guān jūn sì wàn zú kě pò zéi

懿奏曰：“臣部下马步官军四万，足可破贼。

ruì yuē qīng bīng shǎo lù yuǎn kǒng nán shōu fù

”睿曰：“卿兵少路远，恐难收复。

yì yuē bīng bù zài duō zài néng shè qí yòng zhì ěr

”懿曰：“兵不在多，在能设奇用智耳。

chén tuō bì xià hóng fú bì qín gōng sūn yuān yǐ xiàn bì xià

臣托陛下洪福，必擒公孙渊以献陛下。

ruì yuē qīng liào gōng sūn yuān zuò hé jǔ dòng

”睿曰：“卿料公孙渊作何举动？

yì yuē yuān ruò qì chéng yù zǒu shì shàng jì yě

”懿曰：“渊若弃城预走，是上计也；

shǒu liáo dōng jù dà jūn shì zhòng jì yě

守辽东拒大军，是中计也；

zuò shǒu xiāng píng shì wéi xià jì bì bèi chén suǒ qín yǐ

坐守襄平，是为下计，必被臣所擒矣。

ruì yuē cǐ qù wǎng fù jǐ shí

”睿曰：“此去往复几时？

yì yuē sì qiān lǐ zhī de wǎng bǎi rì gōng bǎi rì hái bǎi rì xiū xī liù shí rì dà yuē yī nián zú yǐ

”懿曰：“四千里之地，往百日，攻百日，还百日，休息六十日，大约一年足矣。

ruì yuē tǎng wú shǔ rù kòu rú zhī nai hé

”睿曰：“倘吴、蜀入寇，如之奈何？

yì yuē chén yǐ dìng xià shǒu yù zhī cè bì xià wù yōu

”懿曰：“臣已定下守御之策，陛下勿忧。

ruì dà xǐ jí mìng sī mǎ yì xīng shī zhēng tǎo gōng sūn yuān

”睿大喜，即命司马懿兴师征讨公孙渊。

yì cí cháo chū chéng lìng hú zūn wèi xiān fēng yǐn qián bù bīng xiān dào liáo dōng xià zhài

懿辞朝出城，令胡遵为先锋，引前部兵先到辽东下寨。

shào mǎ fēi bào gōng sūn yuān

哨马飞报公孙渊。

yuān lìng bēi yǎn yáng zuò fēn bā wàn bīng tún yú liáo suì wéi qiàn èr shí yú lǐ huán rào lù jiǎo shèn shì yán mì

渊令卑衍，杨祚分八万兵屯于辽隧，围堑二十余里，环绕鹿角，甚是严密。

hú zūn lìng rén bào zhī sī mǎ yì

胡遵令人报知司马懿。

yì xiào yuē zéi bù yǔ wǒ zhàn yù lǎo wǒ bīng ěr

懿笑曰：“贼不与我战，欲老我兵耳。

wǒ liào zéi zhòng dà bàn zài cǐ qí cháo xué kōng xū bù ruò qì què cǐ chù jìng bēn xiāng píng

我料贼众大半在此，其巢穴空虚，不若弃却此处，径奔襄平；

zéi bì wǎng jiù què yú zhōng tú jī zhī bì huò quán gōng

贼必往救，却于中途击之，必获全功。

yú shì lè bīng cóng xiǎo lù xiàng xiāng píng jìn fā

”于是勒兵从小路向襄平进发。

què shuō bēi yǎn yǔ yáng zuò shāng yì yuē ruò wèi bīng lái gōng xiū yǔ jiāo zhàn

却说卑衍与杨祚商议曰：“若魏兵来攻，休与交战。

bǐ qiān lǐ ér lái liáng cǎo bù jì nán yǐ chí jiǔ liáng jǐn bì tuì

彼千里而来，粮草不继，难以持久，粮尽必退；

dài tā tuì shí rán hòu chū qí bīng jī zhī sī mǎ yì kě qín yě

待他退时，然后出奇兵击之，司马懿可擒也。

xī sī mǎ yì yǔ shǔ bīng xiāng jù jiān shǒu wèi nán kǒng míng jìng zú yú jūn zhōng jīn rì zhèng yǔ cǐ lǐ xiāng tóng

昔司马懿与蜀兵相拒，坚守渭南，孔明竟卒于军中：今日正与此理相同。

èr rén zhèng shāng yì jiān hū bào wèi bīng wǎng nán qù le

”二人正商议间，忽报：“魏兵往南去了。

bēi yǎn dà jīng yuē bǐ zhī wú xiāng píng jūn shǎo qù xí lǎo yíng yě

”卑衍大惊曰：“彼知吾襄平军少，去袭老营也。

ruò xiāng píng yǒu shī wǒ děng shǒu cǐ chù wú yì yǐ

若襄平有失，我等守此处无益矣。

suì bá zhài suí hòu ér qǐ

”遂拔寨随后而起。

zǎo yǒu tàn mǎ fēi bào sī mǎ yì

早有探马飞报司马懿。

yì xiào yuē zhōng wú jì yǐ

懿笑曰：“中吾计矣！

nǎi lìng xià hóu bà xià hóu wēi gè yǐn yī jūn fú yú liáo shuǐ zhī bīn rú liáo bīng dào liǎng xià qí chū

”乃令夏侯霸、夏侯威，各引一军伏于辽水之滨：“如辽兵到，两下齐出。

èr rén shòu jì ér wǎng

”二人受计而往。

zǎo wàng jiàn bēi yǎn yáng zuò yǐn bīng qián lái

早望见卑衍、杨祚引兵前来。

yī shēng pào xiǎng liǎng biān gǔ zào yáo qí zuǒ yǒu xià hóu bà yòu yǒu xià hóu wēi yī qí shā chū

一声炮响，两边鼓噪摇旗：左有夏侯霸、右有夏侯威，一齐杀出。

bēi yáng èr rén wú xīn liàn zhàn duó lù ér zǒu

卑、杨二人，无心恋战，夺路而走；

bēn zhì shǒu shān zhèng féng gōng sūn yuān bīng dào hé bīng yī chù huí mǎ zài yǔ wèi bīng jiāo zhàn

奔至首山，正逢公孙渊兵到，合兵一处，回马再与魏兵交战。

bēi yǎn chū mǎ mà yuē zéi jiāng xiū shǐ guǐ jì

卑衍出马骂曰：“贼将休使诡计！

rǔ gǎn chū zhàn fǒu

汝敢出战否？

xià hóu bà zòng mǎ huī dāo lái yíng

”夏侯霸纵马挥刀来迎。

zhàn bù shù hé bèi xià hóu bà yī dāo zhǎn bēi yǎn yú mǎ xià liáo bīng dà luàn

战不数合，被夏侯霸一刀斩卑衍于马下，辽兵大乱。

bà qū bīng yǎn shā gōng sūn yuān yǐn bài bīng bēn rù xiāng píng chéng qù bì mén jiān shǒu bù chū

霸驱兵掩杀，公孙渊引败兵奔入襄平城去，闭门坚守不出。

wèi bīng sì miàn wéi hé

魏兵四面围合。

shí zhí qiū yǔ lián mián yī yuè bù zhǐ píng dì shuǐ shēn sān chǐ yùn liáng chuán zì liáo hé kǒu zhí zhì xiāng píng chéng xià

时值秋雨连绵，一月不止，平地水深三尺，运粮船自辽河口直至襄平城下。

wèi bīng jiē zài shuǐ zhōng xíng zuò bù ān

魏兵皆在水中，行坐不安。

zuǒ dū du péi jǐng rù zhàng gào yuē yǔ shuǐ bú zhù yíng zhōng ní nìng jūn bù kě tíng qǐng yí yú qián miàn shān shàng

左都督裴景入帐告曰：“雨水不住，营中泥泞，军不可停，请移于前面山上。

yì nù yuē zhuō gōng sūn yuān zhī zài dàn xī ān kě yí yíng

”懿怒曰：“捉公孙渊只在旦夕，安可移营？

rú yǒu zài yán yí yíng zhě zhǎn

如有再言移营者斩！

péi jǐng nuò nuò ér tuì

裴景喏喏而退。

shǎo qǐng yòu dū du chóu lián yòu lái gào yuē jūn shì kǔ shuǐ qǐ tài wèi yí yíng gāo chù

少顷，右都督仇连又来告曰：“军士苦水，乞太尉移营高处。

yì dà nù yuē wú jūn lìng yǐ fā rǔ hé gǎn gù wéi

”懿大怒曰：“吾军令已发，汝何敢故违！

jí mìng tuī chū zhǎn zhī xuán shǒu yú yuán mén wài

”即命推出斩之，悬首于辕门外。

yú shì jūn xīn zhèn shè

于是军心震慑。

yì lìng nán zhài rén mǎ zàn tuì èr shí lǐ zòng chéng nèi jūn mín chū chéng qiáo cǎi chái xīn mù fàng niú mǎ

懿令南寨人马暂退二十里，纵城内军民出城樵采柴薪，牧放牛马。

sī mǎ chén qún wèn yuē qián tài wèi gōng shàng yōng zhī shí bīng fēn bā lù bā rì gǎn zhì chéng xià suì shēng qín mèng dá ér chéng dà gōng

司马陈群问曰：“前太尉攻上庸之时，兵分八路，八日赶至城下，遂生擒孟达而成大功；

jīn dài jiǎ sì wàn shù qiān lǐ ér lái bù lìng gōng dǎ chéng chí què shǐ jiǔ jū ní nìng zhī zhōng yòu zòng zéi zhòng qiáo mù

今带甲四万，数千里而来，不令攻打城池，却使久居泥泞之中，又纵贼众樵牧。

mǒu shí bù zhī tài wèi shì hé zhǔ yì

某实不知太尉是何主意？

yì xiào yuē gōng bù zhī bīng fǎ yé

”懿笑曰：“公不知兵法耶？

xī mèng dá liáng duō bīng shǎo wǒ liáng shǎo bīng duō gù bù kě bù sù zhàn

昔孟达粮多兵少，我粮少兵多，故不可不速战；

chū qí bù yì tū rán gōng zhī fāng kě qǔ shèng

出其不意，突然攻之，方可取胜。

jīn liáo bīng duō wǒ bīng shǎo zéi jī wǒ bǎo hé bì lì gōng

今辽兵多，我兵少，贼饥我饱，何必力攻？

zhèng dāng rèn bǐ zì zǒu rán hòu chéng jī jī zhī

正当任彼自走，然后乘机击之。

wǒ jīn fàng kāi yī tiáo lù bù jué bǐ zhī qiáo mù shì róng bǐ zì zǒu yě

我今放开一条路，不绝彼之樵牧，是容彼自走也。

chén qún bài fú

”陈群拜服。

yú shì sī mǎ yì qiǎn rén fù luò yáng cuī liáng

于是司马懿遣人赴洛阳催粮。

wèi zhǔ cáo ruì shè cháo qún chén jiē zòu yuē jìn rì qiū yǔ lián mián yī yuè bù zhǐ rén mǎ pí láo kě zhào huí sī mǎ yì quán qiě bà bīng

魏主曹睿设朝，群臣皆奏曰：“近日秋雨连绵，一月不止，人马疲劳，可召回司马懿，权且罢兵。

ruì yuē sī mǎ tài wèi shàn néng yòng bīng lín wēi zhì biàn duō yǒu liáng móu zhuō gōng sūn yuān jì rì ér dài

”睿曰：“司马太尉善能用兵，临危制变，多有良谋，捉公孙渊计日而待。

qīng děng hé bì yōu yě

卿等何必忧也？

suì bù tīng qún chén zhī jiàn shǐ rén yùn liáng jiě zhì sī mǎ yì jūn qián

”遂不听群臣之谏，使人运粮解至司马懿军前。

yì zài zhài zhōng yòu guò shù rì yǔ zhǐ tiān qíng

懿在寨中，又过数日，雨止天晴。

shì yè yì chū zhàng wài yǎng guān tiān wén hū jiàn yī xīng qí dà rú dòu liú guāng shù zhàng zì shǒu shān dōng běi zhuì yú xiāng píng dōng nán

是夜，懿出帐外，仰观天文，忽见一星，其大如斗，流光数丈，自首山东北，坠于襄平东南。

gè yíng jiāng shì wú bù jīng hài

各营将士，无不惊骇。

yì jiàn zhī dà xǐ nǎi wèi zhòng jiāng yuē wǔ rì zhī hòu xīng luò chù bì zhǎn gōng sūn yuān yǐ

懿见之大喜，乃谓众将曰：“五日之后，星落处必斩公孙渊矣。

lái rì kě bìng lì gōng chéng

来日可并力攻城。

zhòng jiāng de lìng cì rì qīn chén yǐn bīng sì miàn wéi hé zhù tǔ shān jué dì dào lì pào jià zhuāng yún tī rì yè gōng dǎ bù xī jiàn rú jí yǔ shè rù chéng qù

”众将得令，次日侵晨，引兵四面围合，筑土山，掘地道，立炮架，装云梯，日夜攻打不息，箭如急雨，射入城去。

gōng sūn yuān zài chéng zhōng liáng jǐn jiē zǎi niú mǎ wèi shí

公孙渊在城中粮尽，皆宰牛马为食。

rén rén yuàn hèn gè wú shǒu xīn yù zhǎn yuān shǒu xiàn chéng guī xiáng

人人怨恨，各无守心，欲斩渊首，献城归降。

yuān wén zhī shèn shì jīng yōu huāng lìng xiàng guó wáng jiàn yù shǐ dài fū liǔ fu wǎng wèi zhài qǐng xiáng

渊闻之，甚是惊忧，慌令相国王建、御史大夫柳甫，往魏寨请降。

èr rén zì chéng shàng xì xià lái gào sī mǎ yì yuē qǐng tài wèi tuì èr shí lǐ wǒ jūn chén zì lái tóu xiáng

二人自城上系下，来告司马懿曰：“请太尉退二十里，我君臣自来投降。

yì dà nù yuē gōng sūn yuān hé bù zì lái

”懿大怒曰：“公孙渊何不自来？

shū wèi wú lǐ

殊为无理！

huà wǔ shì tuī chū zhǎn zhī jiāng shǒu jí fù yǔ cóng rén

”叱武士推出斩之，将首级付与从人。

cóng rén huí bào gōng sūn yuān dà jīng yòu qiǎn shì zhōng wèi yǎn lái dào wèi yíng

从人回报，公孙渊大惊，又遣侍中卫演来到魏营。

sī mǎ yì shēng zhàng jù zhòng jiāng lì yú liǎng biān

司马懿升帐，聚众将立于两边。

yǎn xī xíng ér jìn guì yú zhàng xià gào yuē yuàn tài wèi xi léi tíng wàn j

演膝行而进，跪于帐下，告曰：“愿太尉息雷霆之怒。

kè rì xiān sòng shì zǐ gōng sūn xiū wéi zhì dāng rán hòu jūn chén zì fù lái jiàng

克日先送世子公孙修为质当，然后君臣自缚来降。

yì yuē jūn shì dà yào yǒu wǔ néng zhàn dāng zhàn bù néng zhàn dāng shǒu bù néng shǒu dāng zǒu bù néng zǒu dāng jiàng bù néng jiàng dāng sǐ ěr

”懿曰：“军事大要有五：能战当战，不能战当守，不能守当走，不能走当降，不能降当死耳！

hé bì sòng zi wèi zhì dāng

何必送子为质当？

huà wèi yǎn huí bào gōng sūn yuān yǎn bào tóu shǔ cuàn ér qù

”叱卫演回报公孙渊，演抱头鼠窜而去。

guī gào gōng sūn yuān yuān dà jīng nǎi yǔ zǐ gōng sūn xiū mì yì tíng dāng xuǎn xià yī qiān rén mǎ dàng yè èr gēng shí fēn kāi le nán mén wǎng dōng nán ér zǒu

归告公孙渊，渊大惊，乃与子公孙修密议停当，选下一千人马，当夜二更时分，开了南门，往东南而走。

yuān jiàn wú rén xīn zhōng àn xǐ

渊见无人，心中暗喜。

xíng bú dào shí lǐ hū tīng de shān shàng yī shēng pào xiǎng gǔ jiǎo qí míng yī zhī bīng lán zhù zhōng yāng nǎi sī mǎ yì yě

行不到十里，忽听得山上一声炮响，鼓角齐鸣：一枝兵拦住，中央乃司马懿也；

zuǒ yǒu sī mǎ shī yòu yǒu sī mǎ zhāo èr rén dà jiào yuē fǎn zéi xiū zǒu

左有司马师，右有司马昭，二人大叫曰：“反贼休走！

yuān dà jīng jí bō mǎ xún lù yù zǒu

”渊大惊，急拨马寻路欲走。

zǎo yǒu hú zūn bīng dào

早有胡遵兵到；

zuǒ yǒu xià hóu bà xià hóu wēi yòu yǒu zhāng hǔ lè chēn sì miàn wéi de tiě tǒng xiāng sì

左有夏侯霸、夏侯威，右有张虎、乐綝：四面围得铁桶相似。

左有夏侯霸、夏侯威，右有张虎、乐𬘭：四面围得铁桶相似。

gōng sūn yuān fù zǐ zhǐ de xià mǎ nà xiáng

公孙渊父子，只得下马纳降。

yì zài mǎ shàng gù zhū jiāng yuē wú qián yè bǐng yín rì jiàn dà xīng luò yú cǐ chù jīn yè rén shēn rì yīng yǐ

懿在马上顾诸将曰：“吾前夜丙寅日，见大星落于此处，今夜壬申日应矣。

zhòng jiāng chēng hè yuē tài wèi zhēn shén jī yě

”众将称贺曰：“太尉真神机也！

yì chuán lìng zhǎn zhī

”懿传令斩之。

gōng sūn yuān fù zǐ duì miàn shòu lù

公孙渊父子对面受戮。

sī mǎ yì suì lè bīng lái qǔ xiāng píng

司马懿遂勒兵来取襄平。

wèi jí dào chéng xià shí hú zūn zǎo yǐn bīng rù chéng

未及到城下时，胡遵早引兵入城。

chéng zhōng rén mín fén xiāng bài yíng wèi bīng jìn jiē rù chéng

城中人民焚香拜迎，魏兵尽皆入城。

yì zuò yú yá shàng jiāng gōng sūn yuān zōng zú bìng tóng móu guān liáo rén děng jù shā zhī jì shǒu jí qī shí yú kē

懿坐于衙上，将公孙渊宗族，并同谋官僚人等，俱杀之，计首级七十余颗。

chū bǎng ān mín

出榜安民。

rén gào yì yuē gǔ fàn lún zhí kǔ jiàn yuān bù kě fǎn pàn jù bèi yuān suǒ shā

人告懿曰：贾范、伦直苦谏渊不可反叛，俱被渊所杀。

yì suì fēng qí mù ér róng qí zǐ sūn

懿遂封其墓而荣其子孙。

jiù jiāng kù nèi cái wù shǎng láo sān jūn bān shī huí luò yáng

就将库内财物，赏劳三军，班师回洛阳。

què shuō wèi zhǔ zài gōng zhōng yè zhì sān gēng hū rán yī zhèn yīn fēng chuī miè dēng guāng zhī jiàn máo huáng hòu yǐn shù shí gè gōng rén kū zhì zuò qián suǒ mìng

却说魏主在宫中，夜至三更，忽然一阵阴风，吹灭灯光，只见毛皇后引数十个宫人哭至座前索命。

ruì yīn cǐ dé bìng

睿因此得病。

bìng jiàn chén zhòng mìng shì zhōng guāng lù dài fu liú fàng sūn zī zhǎng shū mì yuàn yī qiè shì wù

病渐沉重，命侍中光禄大夫刘放、孙资，掌枢密院一切事务；

yòu zhào wén dì zǐ yàn wáng cáo yǔ wèi dà jiàng jūn zuǒ tài zǐ cáo fāng shè zhèng

又召文帝子燕王曹宇为大将军，佐太子曹芳摄政。

yǔ wéi rén gōng jiǎn wēn hé wèi kěn dāng cǐ dà rèn jiān cí bù shòu

宇为人恭俭温和，未肯当此大任，坚辞不受。

ruì zhào liú fàng sūn zī wèn yuē zōng zú zhī nèi hé rén kě rèn

睿召刘放、孙资问曰：“宗族之内，何人可任？

èr rén jiǔ de cáo zhēn zhī huì nǎi bǎo zòu yuē wéi cáo zi dān zhī zǐ cáo shuǎng kě yě

”二人久得曹真之惠，乃保奏曰：“惟曹子丹之子曹爽可也。

ruì cóng zhī

”睿从之。

èr rén yòu zòu yuē yù yòng cáo shuǎng dāng qiǎn yàn wáng guī guó

二人又奏曰：“欲用曹爽，当遣燕王归国。

ruì rán qí yán

”睿然其言。

èr rén suì qǐng ruì jiàng zhào jī chū yù yàn wáng yuē yǒu tiān zǐ shǒu zhào mìng yàn wáng guī guó xiàn jí rì jiù xíng

二人遂请睿降诏，赍出谕燕王曰：“有天子手诏，命燕王归国，限即日就行；

ruò wú zhào bù xǔ rù cháo

若无诏不许入朝。

yàn wáng tì qì ér qù

”燕王涕泣而去。

suì fēng cáo shuǎng wèi dà jiàng jūn zǒng shè cháo zhèng

遂封曹爽为大将军，总摄朝政。

ruì bìng jiàn wēi jí lìng shǐ chí jié zhào sī mǎ yì hái cháo

睿病渐危，急令使持节诏司马懿还朝。

yì shòu mìng jìng dào xǔ chāng rù jiàn wèi zhǔ

懿受命，径到许昌，入见魏主。

ruì yuē zhèn wéi kǒng bù dé jiàn qīng

睿曰：“朕惟恐不得见卿；

jīn rì de jiàn sǐ wú hèn yǐ

今日得见，死无恨矣。

yì dùn shǒu zòu yuē chén zài tú zhōng wén bì xià shèng tǐ bù ān hèn bù lèi shēng liǎng yì fēi zhì què xià

”懿顿首奏曰：“臣在途中，闻陛下圣体不安，恨不肋生两翼，飞至阙下。

jīn rì de dǔ lóng yán chén zhī xìng yě

今日得睹龙颜，臣之幸也。

ruì xuān tài zǐ cáo fāng dà jiàng jūn cáo shuǎng shì zhōng liú fàng sūn zī děng jiē zhì yù tà zhī qián

”睿宣太子曹芳，大将军曹爽，侍中刘放、孙资等，皆至御榻之前。

ruì zhí sī mǎ yì zhī shǒu yuē xī liú xuán dé zài bái dì chéng bìng wēi yǐ yòu zǐ liú shàn tuō gū yú zhū gé kǒng míng kǒng míng yīn cǐ jié jìn zhōng chéng zhì sǐ fāng xiū piān bāng shàng rán rú cǐ hé kuàng dà guó hu

睿执司马懿之手曰：“昔刘玄德在白帝城病危，以幼子刘禅托孤于诸葛孔明，孔明因此竭尽忠诚，至死方休：偏邦尚然如此，何况大国乎？

zhèn yòu zǐ cáo fāng nián cái bā suì bù kān zhǎng lǐ shè jì

朕幼子曹芳，年才八岁，不堪掌理社稷。

xìng tài wèi jí zōng xiōng yuán xūn jiù chén jié lì xiāng fǔ wú fù zhèn xīn

幸太尉及宗兄元勋旧臣，竭力相辅，无负朕心！

yòu huàn fāng yuē zhòng dá yǔ zhèn yī tǐ ěr yi jìng lǐ zhī

”又唤芳曰：“仲达与朕一体，尔宜敬礼之。

suì mìng yì xié fāng jìn qián

”遂命懿携芳近前。

fāng bào yì jǐng bù fàng

芳抱懿颈不放。

ruì yuē tài wèi wù wàng yòu zǐ jīn rì xiāng liàn zhī qíng

睿曰：“太尉勿忘幼子今日相恋之情！

yán qì shān rán lèi xià

”言讫，潸然泪下。

yì dùn shǒu liú tì

懿顿首流涕。

wèi zhǔ hūn chén kǒu bù néng yán zhǐ yǐ shǒu zhǐ tài zǐ xū yú ér zú

魏主昏沉，口不能言，只以手指太子，须臾而卒；

zài wèi shí sān nián shòu sān shí liù suì shí wèi jǐng chū sān nián chūn zhēng yuè xià xún yě

在位十三年，寿三十六岁，时魏景初三年春正月下旬也。

dāng xià sī mǎ yì cáo shuǎng fú tài zǐ cáo fāng jí huáng dì wèi

当下司马懿、曹爽，扶太子曹芳即皇帝位。

fāng zì lán qīng nǎi ruì qǐ yǎng zhī zǐ mì zài gōng zhōng rén mò zhī qí suǒ yóu lái

芳字兰卿，乃睿乞养之子，秘在宫中，人莫知其所由来。

yú shì cáo fāng shì ruì wèi míng dì zàng yú gāo píng líng

于是曹芳谥睿为明帝，葬于高平陵；

zūn guō huáng hòu wèi huáng tài hòu

尊郭皇后为皇太后；

gǎi yuán zhèng shǐ yuán nián

改元正始元年。

sī mǎ yì yǔ cáo shuǎng fǔ zhèng

司马懿与曹爽辅政。

shuǎng shì yì shén jǐn yī yīng dà shì bì xiān qǐ zhī

爽事懿甚谨，一应大事，必先启知。

shuǎng zì zhāo bó zì yòu chū rù gōng zhōng míng dì jiàn shuǎng jǐn shèn shèn shì ài jìng

爽字昭伯，自幼出入宫中，明帝见爽谨慎，甚是爱敬。

shuǎng mén xià yǒu kè wǔ bǎi rén nèi yǒu wǔ rén yǐ fú huá xiāng shàng yī shì hé yàn zì píng shū

爽门下有客五百人，内有五人以浮华相尚：一是何晏，字平叔；

yī shì shān yáng zì xuán mào nǎi dèng yǔ zhī hòu

一是邓飏，字玄茂，乃邓禹之后；

yī shì li shèng zì gōng zhāo

一是李胜，字公昭；

yī shì dīng mì zì yàn jìng

一是丁谧，字彦靖；

yī shì bì guǐ zì zhāo xiān

一是毕轨，字昭先。

yòu yǒu dà sī nóng huán fàn zì yuán zé pō yǒu zhì móu rén duō chēng wéi zhì náng

又有大司农桓范字元则，颇有智谋，人多称为“智囊”。

cǐ shù rén jiē shuǎng suǒ xìn rèn

此数人皆爽所信任。

hé yàn gào shuǎng yuē zhǔ gōng dà quán bù kě wěi tuō tā rén kǒng shēng hòu huàn

何晏告爽曰：“主公大权，不可委托他人，恐生后患。

shuǎng yuē sī mǎ gōng yǔ wǒ tóng shòu xiān dì tuō gū zhī mìng ān rěn bèi zhī

爽曰：“司马公与我同受先帝托孤之命，安忍背之？

yàn yuē xī rì xiān gōng yǔ zhòng dá pò shǔ bīng zhī shí lèi shòu cǐ rén zhī qì yīn ér zhì sǐ

”晏曰：“昔日先公与仲达破蜀兵之时，累受此人之气，因而致死。

zhǔ gōng rú hé bù chá yě

主公如何不察也？

shuǎng měng rán xǐng wù suì yǔ duō guān jì yì tíng dāng rù zòu wèi zhǔ cáo fāng yuē sī mǎ yì gōng gāo dé zhòng kě jiā wèi tài fù

”爽猛然省悟，遂与多官计议停当，入奏魏主曹芳曰：“司马懿功高德重，可加为太傅。

fāng cóng zhī zì shì bīng quán jiē guī yú shuǎng

”芳从之，自是兵权皆归于爽。

shuǎng mìng dì cáo xī wèi zhōng lǐng jūn cáo xun wèi wǔ wèi jiāng jūn cáo yàn wèi sàn qí cháng shì gè yǐn sān qiān yù lín jūn rèn qí chū rù jìn gōng

爽命弟曹羲为中领军，曹训为武卫将军，曹彦为散骑常侍，各引三千御林军，任其出入禁宫。

yòu yòng hé yàn shān yáng dīng mì wèi shàng shū bì guǐ wèi sī lì xiào wèi li shèng wèi hé nán yǐn cǐ wǔ rén rì yè yǔ shuǎng yì shì

又用何晏、邓飏、丁谧为尚书，毕轨为司隶校尉，李胜为河南尹：此五人日夜与爽议事。

yú shì cáo shuǎng mén xià bīn kè rì shèng

于是曹爽门下宾客日盛。

sī mǎ yì tuī bìng bù chū èr zi yì jiē tuì zhí xián jū

司马懿推病不出，二子亦皆退职闲居。

shuǎng měi rì yǔ hé yàn děng yǐn jiǔ zuò lè fán yòng yī fú qì mǐn yǔ cháo tíng wú yì

爽每日与何晏等饮酒作乐：凡用衣服器皿，与朝廷无异；

gè chù jìn gòng wán hǎo zhēn qí zhī wù xiān qǔ shàng děng zhě rù jǐ rán hòu jìn gōng jiā rén měi nǚ chōng mǎn fǔ yuàn

各处进贡玩好珍奇之物，先取上等者入己，然后进宫，佳人美女，充满府院。

huáng mén zhāng dāng chǎn shì cáo shuǎng sī xuǎn xiān dì shì qiè qī bā rén sòng rù fǔ zhōng

黄门张当，谄事曹爽，私选先帝侍妾七八人，送入府中；

shuǎng yòu xuǎn shàn gē wǔ liáng jiā zǐ nǚ sān sì shí rén wèi jiā lè

爽又选善歌舞良家子女三四十人，为家乐。

yòu jiàn chóng lóu huà gé zào jīn yín qì mǐn yòng qiǎo jiàng shù bǎi rén zhòu yè gōng zuò

又建重楼画阁，造金银器皿，用巧匠数百人，昼夜工作。

què shuō hé yàn wén píng yuán guǎn lù míng shù shù qǐng yǔ lùn yì

却说何晏闻平原管辂明数术，请与论《易》。

shí shān yáng zài zuò wèn lù yuē jūn zì wèi shàn yì ér yǔ bù jí yì zhōng cí yì hé yě

时邓飏在座，问辂曰：“君自谓善《易》而语不及《易》中词义，何也？

lù yuē fu shàn yì zhě bù yán yì yě

”辂曰：“夫善《易》者，不言《易》也。

yàn xiào ér zàn zhī yuē kě wèi yào yán bù fán

”晏笑而赞之曰：“可谓要言不烦。

yīn wèi lù yuē shì wèi wǒ bo yī guà kě zhì sān gōng fǒu

”因谓辂曰：“试为我卜一卦：可至三公否？

yòu wèn lián mèng qīng yíng shù shí lái jí bí shàng cǐ shì hé zhào

”又问：“连梦青蝇数十，来集鼻上，此是何兆？

lù yuē yuán kǎi fǔ shùn zhōu gōng zuǒ zhōu jiē yǐ hé huì qiān gōng xiǎng yǒu duō fú

”辂曰：“元、恺辅舜，周公佐周，皆以和惠谦恭，享有多福。

jīn jūn hòu wèi zūn shì zhòng ér huái dé zhě xiān wèi wēi zhě zhòng dài fēi xiǎo xīn qiú fù zhī dào

今君侯位尊势重，而怀德者鲜，畏威者众，殆非小心求福之道。

qiě bí zhě shān yě

且鼻者，山也；

shān gāo ér bù wēi suǒ yǐ zhǎng shǒu guì yě

山高而不危，所以长守贵也。

jīn qīng yíng chòu è ér jí yān

今青蝇臭恶而集焉。

wèi jùn zhě diān kě bù jù hu

位峻者颠，可不惧乎？

yuàn jūn hòu póu duō yì guǎ fēi lǐ wù lǚ rán hòu sān gōng kě zhì qīng yíng kě qū yě

愿君侯裒多益寡，非礼勿履：然后三公可至，青蝇可驱也。

shān yáng nù yuē cǐ lǎo shēng zhī cháng tán ěr

”邓飏怒曰：“此老生之常谈耳！

lù yuē lǎo shēng zhě jiàn bù shēng cháng tán zhě jiàn bù tán

”辂曰：“老生者见不生，常谈者见不谈。

suì fú xiù ér qù

”遂拂袖而去。

èr rén dà xiào yuē zhēn kuáng shì yě

二人大笑曰：“真狂士也！

lù dào jiā yǔ jiù yán zhī

”辂到家，与舅言之。

jiù dà jīng yuē hé shān èr rén wēi quán shén zhòng rǔ nài hé fàn zhī

舅大惊曰：“何、邓二人，威权甚重，汝奈何犯之？

lù yuē wú yǔ sǐ rén yǔ hé suǒ wèi yé

”辂曰：“吾与死人语，何所畏耶！

jiù wèn qí gù

”舅问其故。

lù yuē shān yáng xíng bù jīn bù shù gǔ mài bù zhì ròu qǐ lì qīng yǐ ruò wú shǒu zú cǐ wèi guǐ zào zhī xiāng

辂曰：“邓飏行步，筋不束骨，脉不制肉，起立倾倚，若无手足：此为‘鬼躁’之相。

hé yàn shì hòu hún bù shǒu zhái xuè bù huá sè jīng shuǎng yān fú róng ruò gǎo mù cǐ wèi guǐ yōu zhī xiāng

何晏视候，魂不守宅，血不华色，精爽烟浮，容若槁木：此为‘鬼幽’之相。

èr rén zǎo wǎn bì yǒu shā shēn zhī huò hé zú wèi yě

二人早晚必有杀身之祸，何足畏也！

qí jiù dà mà lù wèi kuáng zǐ ér qù

”其舅大骂辂为狂子而去。

què shuō cáo shuǎng cháng yǔ hé yàn shān yáng děng tián liè

却说曹爽尝与何晏、邓飏等畋猎。

qí dì cáo xī jiàn yuē xiōng wēi quán tài shèn ér hǎo chū wài yóu liè tǎng wéi rén suǒ suàn huǐ zhī wú jí

其弟曹羲谏曰：“兄威权太甚，而好出外游猎，倘为人所算，悔之无及。

shuǎng huà yuē bīng quán zài wú shǒu zhōng hé jù zhī yǒu

”爽叱曰：“兵权在吾手中，何惧之有！

sī nóng huán fàn yì jiàn bù tīng

”司农桓范亦谏，不听。

shí wèi zhǔ cáo fāng gǎi zhèng shǐ shí nián wèi jiā píng yuán nián

时魏主曹芳，改正始十年为嘉平元年。

cáo shuǎng yī xiàng zhuān quán bù zhī zhòng dá xū shí shì wèi zhǔ chú li shèng wèi jīng zhōu cì shǐ jí lìng li shèng wǎng cí zhòng dá jiù tàn xiāo xī

曹爽一向专权，不知仲达虚实，适魏主除李胜为荆州刺史，即令李胜往辞仲达，就探消息。

shèng jìng dào tài fù fǔ zhōng zǎo yǒu mén lì bào rù

胜径到太傅府中，早有门吏报入。

sī mǎ yì wèi èr zǐ yuē cǐ nǎi cáo shuǎng shǐ lái tàn wú bìng zhī xū shí yě

司马懿谓二子曰：“此乃曹爽使来探吾病之虚实也。

nǎi qù guān sàn fà shàng chuáng yōng bèi ér zuò yòu lìng èr bì fú cè fāng qǐng li shèng rù fǔ

”乃去冠散发，上床拥被而坐，又令二婢扶策，方请李胜入府。

shèng zhì chuáng qián bài yuē yī xiàng bú jiàn tài fù shuí xiǎng rú cǐ bìng zhòng

胜至床前拜曰：“一向不见太傅，谁想如此病重。

jīn tiān zi mìng mǒu wèi jīng zhōu cì lì tè lái bài cí

今天子命某为荆州刺吏，特来拜辞。

yì yáng dá yuē bīng zhōu jìn shuò fāng hǎo wèi zhī bèi

”懿佯答曰：“并州近朔方，好为之备。

shèng yuē chú jīng zhōu cì shǐ fēi bīng zhōu yě

”胜曰：“除荆州刺史，非‘并州’也。

yì xiào yuē nǐ fāng cóng bīng zhōu lái

”懿笑曰：“你方从并州来？

shèng yuē hàn shàng jīng zhōu ěr

”胜曰：“汉上荆州耳。

yì dà xiào yuē nǐ cóng jīng zhōu lái yě

懿大笑曰：“你从荆州来也！

shèng yuē tài fù rú hé bìng de zhè děng le

”胜曰：“太傅如何病得这等了？

zuǒ yòu yuē tài fù ěr lóng

”左右曰：“太傅耳聋。

shèng yuē qǐ zhǐ bǐ yī yòng

”胜曰：“乞纸笔一用。

zuǒ yòu qǔ zhǐ bǐ yǔ shèng

”左右取纸笔与胜。

shèng xiě bì chéng shàng yì kàn zhī xiào yuē wú bìng de ěr lóng le

胜写毕，呈上，懿看之，笑曰：“吾病的耳聋了。

cǐ qù bǎo zhòng

此去保重。

yán qì yǐ shǒu zhǐ kǒu

”言讫，以手指口。

shì bì jìn tāng yì jiāng kǒu jiù zhī tāng liú mǎn jīn nǎi zuò gěng yē zhī shēng yuē wú jīn shuāi lǎo bìng dǔ sǐ zài dàn xī yǐ

侍婢进汤，懿将口就之，汤流满襟，乃作哽噎之声曰：“吾今衰老病笃，死在旦夕矣。

èr zi bù xiào wàng jūn jiào zhī

二子不肖，望君教之。

jūn ruò jiàn dà jiàng jūn qiān wàn kàn qù èr zi

君若见大将军，千万看觑二子！

yán qì dào zài chuáng shàng shēng sī qì chuǎn

”言讫，倒在床上，声嘶气喘。

li shèng bài cí zhòng dá huí jiàn cáo shuǎng xì yán qí shì

李胜拜辞仲达，回见曹爽，细言其事。

shuǎng dà xǐ yuē cǐ lǎo ruò sǐ wú wú yōu yǐ

爽大喜曰：“此老若死，吾无忧矣！

sī mǎ yì jiàn li shèng qù le suì qǐ shēn wèi èr zǐ yuē li shèng cǐ qù huí bào xiāo xī cáo shuǎng bì bù jì wǒ yǐ

”司马懿见李胜去了，遂起身谓二子曰：“李胜此去，回报消息，曹爽必不忌我矣。

zhǐ dài tā chū chéng tián liè zhī shí fāng kě tú zhī

只待他出城畋猎之时，方可图之。

bù yī rì cáo shuǎng qǐng wèi zhǔ cáo fāng qù yè gāo píng líng jì sì xiān dì

”不一日，曹爽请魏主曹芳去谒高平陵，祭祀先帝。

dà xiǎo guān liáo jiē suí jià chū chéng

大小官僚，皆随驾出城。

shuǎng yǐn sān dì bìng xīn fù rén hé yàn děng jí yù lín jūn hù jià zhèng xíng sī nóng huán fàn kòu mǎ jiàn yuē zhǔ gōng zǒng diǎn jìn bīng bù yí xiōng dì jiē chū

爽引三弟，并心腹人何晏等，及御林军护驾正行，司农桓范叩马谏曰：“主公总典禁兵，不宜兄弟皆出。

tǎng chéng zhōng yǒu biàn rú zhī nai hé

倘城中有变，如之奈何？

shuǎng yǐ biān zhǐ ér huà zhī yuē shuí gǎn wéi biàn

”爽以鞭指而叱之曰：“谁敢为变！

zài wù luàn yán

再勿乱言！

dāng rì sī mǎ yì jiàn shuǎng chū chéng xīn zhōng dà xǐ jí qǐ jiù rì shǒu xià pò dí zhī rén bìng jiā jiāng shù shí yǐn èr zi shàng mǎ jìng lái móu shā cáo shuǎng

”当日，司马懿见爽出城，心中大喜，即起旧日手下破敌之人，并家将数十，引二子上马，径来谋杀曹爽。

zhèng shì bì hù hū rán yǒu qǐ sè qū bīng zì cǐ chěng xióng fēng

正是：闭户忽然有起色，驱兵自此逞雄风。

wèi zhī cáo shuǎng xìng mìng rú hé qiě kàn xià wén fēn jiě

未知曹爽性命如何，且看下文分解。