第一百一十回 — 三国演义 — 罗贯中

wén yāng dān qí tuì xióng bīng jiāng wéi bèi shuǐ pò dà dí

文鸯单骑退雄兵姜维背水破大敌

què shuō wèi zhèng yuán èr nián zhēng yuè yáng zhōu dū du zhèn dōng jiāng jūn lǐng huái nán jūn mǎ wú qiū jiǎn zì zhòng gōng hé dōng wén xǐ rén yě

却说魏正元二年正月，扬州都督、镇东将军、领淮南军马毋丘俭，字仲恭，河东闻喜人也。

wén sī mǎ shī shàn xíng fèi lì zhī shì xīn zhōng dà nù

闻司马师擅行废立之事，心中大怒。

zhǎng zǐ wú qiū diàn yuē fù qīn guān jū fāng miàn sī mǎ shī zhuān quán fèi zhǔ guó jiā yǒu lěi luǎn zhī wēi ān kě yàn rán zì shǒu

长子毋丘甸曰：“父亲官居方面，司马师专权废主，国家有累卵之危，安可宴然自守？

jiǎn yuē wú r zhī yán shì yě

”俭曰：“吾儿之言是也。

suì qǐng cì shǐ wén qīn shāng yì

”遂请刺史文钦商议。

qīn nǎi cáo shuǎng mén xià kè dāng rì wén jiǎn xiāng qǐng jí lái bài yè

钦乃曹爽门下客，当日闻俭相请，即来拜谒。

jiǎn yāo rù hòu táng lǐ bì shuō huà jiān jiǎn liú lèi bù zhǐ

俭邀入后堂，礼毕，说话间，俭流泪不止。

qīn wèn qí gù jiǎn yuē sī mǎ shī zhuān quán fèi zhǔ tiān dì fǎn fù ān dé bù shāng xīn hu

钦问其故，俭曰：“司马师专权废主，天地反覆，安得不伤心乎！

钦问其故，俭曰：“司马师专权废主，天地反复，安得不伤心乎！

qīn yuē dū du zhèn shǒu fāng miàn ruò kěn zhàng yì tǎo zéi qīn yuàn shě sǐ xiāng zhù

”钦曰：“都督镇守方面，若肯仗义讨贼，钦愿舍死相助。

qīn zhōng zǐ wén shū xiǎo zì ā yāng yǒu wàn fū bù dāng zhī yǒng cháng yù shā sī mǎ shī xīng dì yǔ cáo shuǎng bào chóu jīn kě lìng wèi xiān fēng

钦中子文淑，小字阿鸯，有万夫不当之勇，常欲杀司马师兄弟，与曹爽报仇，今可令为先锋。

jiǎn dà xǐ jí shí lèi jiǔ wèi shì

”俭大喜，即时酹酒为誓。

èr rén zhà chēng tài hòu yǒu mì zhào lìng huái nán dà xiǎo guān bīng jiàng shì jiē rù shòu chūn chéng lì yī tán yú xi zǎi bái mǎ shà xuè wéi méng xuān yán sī mǎ shī dà nì bù dào jīn fèng tài hòu mì zhào lìng jǐn qǐ huái nán jūn mǎ zhàng yì tǎo zéi

二人诈称太后有密诏，令淮南大小官兵将士，皆入寿春城，立一坛于西，宰白马歃血为盟，宣言司马师大逆不道，今奉太后密诏，令尽起淮南军马，仗义讨贼。

zhòng jiē yuè fú

众皆悦服。

jiǎn tí liù wàn bīng zhūn yú xiàng chéng

俭提六万兵，屯于项城。

wén qīn lǐng bīng èr wàn zài wài wèi yóu bīng wǎng lái jiē yìng

文钦领兵二万在外为游兵，往来接应。

jiǎn yí xí zhū jùn lìng gè qǐ bīng xiāng zhù

俭移檄诸郡，令各起兵相助。

què shuō sī mǎ shī zuǒ yǎn ròu liú bù shí tòng yǎng nǎi mìng yī guān gē zhī yǐ yào fēng bì lián rì zài fǔ yǎng bìng

却说司马师左眼肉瘤，不时痛痒，乃命医官割之，以药封闭，连日在府养病；

hū wén huái nán gào jí nǎi qǐng tài wèi wáng sù shāng yì

忽闻淮南告急，乃请太尉王肃商议。

sù yuē xī guān yún cháng wēi zhèn huá xià sūn quán lìng lǚ méng xí qǔ jīng zhōu fǔ xù jiàng shì jiā shǔ yīn cǐ guān gōng jūn shì wǎ jiě jīn huái nán jiàng shì jiā shǔ jiē zài zhōng yuán kě jí fǔ xù gèng yǐ bīng duàn qí guī lù bì yǒu tǔ bēng zhī shì yǐ

肃曰：“昔关云长威震华夏，孙权令吕蒙袭取荆州，抚恤将士家属，因此关公军势瓦解，今淮南将士家属，皆在中原，可急抚恤，更以兵断其归路：必有土崩之势矣。

shī yuē gōng yán jí shàn

”师曰：“公言极善。

dàn wú xīn gē mù liú bù néng zì wǎng

但吾新割目瘤，不能自往。

ruò shǐ tā rén xīn yòu bù wěn

若使他人，心又不稳。

shí zhōng shū shì láng zhōng huì zài cè jìn yán yuē huái chu bīng qiáng qí fēng shén ruì

”时中书侍郎钟会在侧，进言曰：“淮楚兵强，其锋甚锐；

ruò qiǎn rén lǐng bīng qù tuì duō shì bù lì

若遣人领兵去退，多是不利。

tǎng yǒu shū yú zé dà shì fèi yǐ

倘有疏虞，则大事废矣。

shī juě rán qǐ yuē fēi wú zì zài bù kě pò zéi

”师蹶然起曰：“非吾自在，不可破贼！

suì liú dì sī mǎ zhāo shǒu luò yáng zǒng shè cháo zhèng

”遂留弟司马昭守洛阳，总摄朝政。

shī chéng ruǎn yú dài bìng dōng xíng

师乘软舆，带病东行。

lìng zhèn dōng jiāng jūn zhū gě dàn zǒng dū yù zhōu zhū jūn cóng ān fēng jīn qǔ shòu chūn

令镇东将军诸葛诞，总督豫州诸军，从安风津取寿春；

yòu lìng zhēng dōng jiāng jūn hú zūn lǐng qīng zhōu zhū jūn chū qiáo sòng zhī de jué qí guī lù

又令征东将军胡遵，领青州诸军，出谯、宋之地，绝其归路；

yòu qiǎn jīng zhōu cì shǐ jiān jūn wáng jī lǐng qián bù bīng xiān qǔ zhèn nán zhī de

又遣荆州刺史、监军王基，领前部兵，先取镇南之地。

shī lǐng dà jūn zhūn yú xiāng yáng jù wén wǔ yú zhàng xià shāng yì

师领大军屯于襄阳，聚文武于帐下商议。

guāng lù xūn zhèng mào yuē wú qiū jiǎn hǎo móu ér wú duàn wén qīn yǒu yǒng ér wú zhì

光禄勋郑袤曰：“毋丘俭好谋而无断，文钦有勇而无智。

jīn dà jūn chū qí bù yì jiāng huái zhī zú ruì qì zhèng shèng bù kě qīng dí

今大军出其不意，江、淮之卒锐气正盛，不可轻敌；

zhǐ yi shēn gōu gāo lěi yǐ cuò qí ruì

只宜深沟高垒，以挫其锐。

cǐ yà fu zhī cháng cè yě

此亚夫之长策也。

jiān jūn wáng jī yuē bù kě

”监军王基曰：“不可。

huái nán zhī fǎn fēi jūn mín sī luàn yě

淮南之反，非军民思乱也；

jiē yīn wú qiū jiǎn shì lì suǒ bī bù dé yǐ ér cóng zhī

皆因毋丘俭势力所逼，不得已而从之。

ruò dà jūn yī lín bì rán wǎ jiě

若大军一临，必然瓦解。

shī yuē cǐ yán shén miào

”师曰：“此言甚妙。

suì jìn bīng yú shui yǐn shuǐ zhī shàng zhōng jūn zhūn yú shui yǐn qiáo

”遂进兵于〈氵隱〉水之上，中军屯于〈氵隱〉桥。

”遂进兵于〈氵隐〉水之上，中军屯于〈氵隐〉桥。

jī yuē nán dùn jí hǎo tún bīng kě tí bīng xīng yè qǔ zhī

基曰：“南顿极好屯兵，可提兵星夜取之。

ruò chí zé wú qiū jiǎn bì xiān zhì yǐ

若迟则毋丘俭必先至矣。

shī suì lìng wáng jī qián bù bīng lái nán dùn chéng xià zhài

”师遂令王基前部兵来南顿城下寨。

què shuō wú qiū jiǎn zài xiàng chéng wén zhī sī mǎ shī zì lái nǎi jù zhòng shāng yì

却说毋丘俭在项城，闻知司马师自来，乃聚众商议。

xiān fēng gé yōng yuē nán dùn zhī de yī shān bàng shuǐ jí hǎo tún bīng

先锋葛雍曰：“南顿之地，依山傍水，极好屯兵；

ruò wèi bīng xiān zhàn nán yǐ qū qiǎn kě sù qǔ zhī

若魏兵先占，难以驱遣，可速取之。

jiǎn rán qí yán qǐ bīng tóu nán dùn lái

”俭然其言，起兵投南顿来。

zhèng xíng zhī jiān qián miàn liú xīng mǎ bào shuō nán dùn yǐ yǒu rén mǎ xià zhài

正行之间，前面流星马报说，南顿已有人马下寨。

jiǎn bù xìn zì dào jūn qián shì zhī guǒ rán jīng qí biàn yě yíng zhài qí zhěng

俭不信，自到军前视之，果然旌旗遍野，营寨齐整。

jiǎn huí dào jūn zhōng wú jì kě shī

俭回到军中，无计可施。

hū shào mǎ fēi bào dōng wú sūn jùn tí bīng dù jiāng xí shòu chūn lái le

忽哨马飞报：“东吴孙峻提兵渡江袭寿春来了。

jiǎn dà jīng yuē shòu chūn ruò shī wú guī hé chǔ

”俭大惊曰：“寿春若失，吾归何处！

shì yè tuì bīng yú xiàng chéng

”是夜退兵于项城。

sī mǎ shī jiàn wú qiū jiǎn jūn tuì jù duō guān shāng yì

司马师见毋丘俭军退，聚多官商议。

shàng shū fu gǔ yuē jīn jiǎn bīng tuì zhě yōu wú rén xí shòu chūn yě

尚书傅嘏曰：“今俭兵退者，忧吴人袭寿春也。

bì huí xiàng chéng fēn bīng jù shǒu

必回项城分兵拒守。

jiāng jūn kě lìng yī jūn qǔ lè jiā chéng yī jūn qǔ xiàng chéng yī jūn qǔ shòu chūn zé huái nán zhī zú bì tuì yǐ

将军可令一军取乐嘉城，一军取项城，一军取寿春，则淮南之卒必退矣。

yǎn zhōu cì shǐ shān ài zú zhì duō móu

兖州刺史邓艾，足智多谋；

ruò lǐng bīng jìng qǔ lè jiā gèng yǐ zhòng bīng yīng zhī pò zéi bù nán yě

若领兵径取乐嘉，更以重兵应之，破贼不难也。

shī cóng zhī jí qiǎn shǐ chí xí wén jiào shān ài qǐ yǎn zhōu zhī bīng pò lè jiā chéng

”师从之，急遣使持檄文，教邓艾起兖州之兵破乐嘉城。

shī suí hòu yǐn bīng dào bǐ huì hé

师随后引兵到彼会合。

què shuō wú qiū jiǎn zài xiàng chéng bù shí chāi rén qù lè jiā chéng shào tàn zhǐ kǒng yǒu bīng lái

却说毋丘俭在项城，不时差人去乐嘉城哨探，只恐有兵来。

qǐng wén qīn dào yíng gòng yì qīn yuē dū du wù yōu

请文钦到营共议，钦曰：“都督勿忧。

wǒ yǔ zhuō zi wén yāng zhǐ xiāo wǔ qiān bīng qǔ bǎo lè jiā chéng

我与拙子文鸯，只消五千兵，取保乐嘉城。

jiǎn dà xǐ

”俭大喜。

qīn fù zǐ yǐn wǔ qiān bīng tóu lè jiā lái

钦父子引五千兵投乐嘉来。

qián jūn bào shuō lè jiā chéng xi jiē shì wèi bīng yuē yǒu wàn yú

前军报说：“乐嘉城西，皆是魏兵，约有万余。

yáo wàng zhōng jūn bái máo huáng yuè zào gài zhū fān cù yōng hǔ zhàng nèi shù yī miàn jǐn xiù shuài zì qí bì shì sī mǎ shī yě ān lì yíng zhài shàng wèi wán bèi

遥望中军，白旄黄钺，皂盖朱幡，簇拥虎帐，内竖一面锦绣帅字旗，必是司马师也，安立营寨，尚未完备。

shí wén yāng xuán biān lì yú fù cè wén zhī cǐ yǔ nǎi gào fù yuē chèn bǐ yíng zhài wèi chéng kě fēn bīng liǎng lù zuǒ yòu jī zhī kě quán shèng yě

”时文鸯悬鞭立于父侧，闻知此语，乃告父曰：“趁彼营寨未成，可分兵两路，左右击之，可全胜也。

qīn yuē hé shí kě qù

”钦曰：“何时可去？

yāng yuē jīn yè huáng hūn fù yǐn èr qiān wǔ bǎi bīng cóng chéng nán shā lái

”鸯曰：“今夜黄昏，父引二千五百兵，从城南杀来；

r yǐn èr qiān wǔ bǎi bīng cóng chéng běi shā lái sān gēng shí fēn yào zài wèi zhài huì hé

儿引二千五百兵，从城北杀来：三更时分，要在魏寨会合。

qīn cóng zhī dàng wǎn fēn bīng liǎng lù

”钦从之，当晚分兵两路。

qiě shuō wén yāng nián fāng shí bā suì shēn cháng bā chǐ quán zhuāng guàn jiǎ yāo xuán gāng biān chāo qiāng shàng mǎ yáo wàng wèi zhài ér jìn

且说文鸯年方十八岁，身长八尺，全装惯甲，腰悬钢鞭，绰枪上马，遥望魏寨而进。

shì yè sī mǎ shī bīng dào lè jiā lì xià yíng zhài děng shān ài wèi zhì

是夜，司马师兵到乐嘉，立下营寨，等邓艾未至。

shī wèi yǎn xià xīn gē ròu liú chuāng kǒu téng tòng wò yú zhàng zhōng lìng shù bǎi jiá shì huán lì hù wèi

师为眼下新割肉瘤，疮口疼痛，卧于帐中，令数百甲士环立护卫。

sān gēng shí fēn hū rán zhài nèi hǎn shēng dà zhèn rén mǎ dà luàn

三更时分，忽然寨内喊声大震，人马大乱。

shī jí wèn zhī rén bào yuē yī jūn cóng zhài běi zhǎn wéi zhí rù wéi shǒu yī jiāng yǒng bù kě dāng

师急问之，人报曰：“一军从寨北斩围直入，为首一将，勇不可当！

shī dà jīng xīn rú huǒ liè yǎn zhū cóng ròu liú chuāng kǒu nèi bèng chū xuè liú biàn dì téng tòng nán dāng

”师大惊，心如火烈，眼珠从肉瘤疮口内迸出，血流遍地，疼痛难当；

yòu kǒng yǒu luàn jūn xīn zhǐ yǎo bèi tóu ér rěn bèi jiē yǎo làn

又恐有乱军心，只咬被头而忍，被皆咬烂。

yuán lái wén yāng jūn mǎ xiān dào yī yōng ér jìn zài zhài zhōng zuǒ chōng yòu tū

原来文鸯军马先到，一拥而进，在寨中左冲右突；

suǒ dào zhī chù rén bù gǎn dāng yǒu xiāng jù zhě qiāng shuò biān dǎ wú bù bèi shā

所到之处，人不敢当，有相拒者，枪搠鞭打，无不被杀。

yāng zhǐ wàng fù dào yǐ wéi wài yìng bìng bù jiàn lái

鸯只望父到，以为外应，并不见来。

shù fān shā dào zhōng jūn jiē bèi gōng nǔ shè huí

数番杀到中军，皆被弓弩射回。

yāng zhí shā dào tiān míng zhǐ tīng de běi biān gǔ jiǎo xuān tiān

鸯直杀到天明，只听得北边鼓角喧天。

yāng huí gù cóng zhě yuē fù qīn bù zài nán miàn wèi yīng què cóng běi zhì hé yě

鸯回顾从者曰：“父亲不在南面为应，却从北至，何也？

yāng zòng mǎ kàn shí zhī jiàn yī jūn xíng rú měng fēng wéi shǒu yī jiāng nǎi shān ài yě yuè mǎ héng dāo dà hū yuē fǎn zéi xiū zǒu

”鸯纵马看时，只见一军行如猛风，为首一将，乃邓艾也，跃马横刀，大呼曰：“反贼休走！

yāng dà nù tǐng qiāng yíng zhī

”鸯大怒，挺枪迎之。

zhàn yǒu wǔ shí hé bù fēn shèng bài

战有五十合，不分胜败。

zhèng dòu jiān wèi bīng dà jìn qián hòu jiā gōng yāng bù xià bīng nǎi gè zì táo sàn zhǐ wén yāng dān rén dú mǎ chōng kāi wèi bīng wàng nán ér zǒu

正斗间，魏兵大进，前后夹攻，鸯部下兵乃各自逃散，只文鸯单人独马，冲开魏兵，望南而走。

bèi hòu shù bǎi yuán wèi jiāng dǒu sǒu jīng shén zhòu mǎ zhuī lái

背后数百员魏将，抖擞精神，骤马追来；

jiāng zhì lè jiā qiáo biān kàn kàn gǎn shàng

将至乐嘉桥边，看看赶上。

yāng hū rán lēi huí mǎ dà hē yī shēng zhí chōng rù wèi jiāng zhèn zhōng lái

鸯忽然勒回马大喝一声，直冲入魏将阵中来；

gāng biān qǐ chǔ fēn fēn luò mǎ gè gè dào tuì

钢鞭起处，纷纷落马，各各倒退。

yāng fù huǎn huǎn ér xíng

鸯复缓缓而行。

wèi jiāng jù zài yī chù jīng yà yuē cǐ rén shàng gǎn tuì wǒ děng zhī zhòng yé

魏将聚在一处，惊讶曰：“此人尚敢退我等之众耶！

kě bìng lì zhuī zhī

可并力追之！

yú shì wèi jiāng bǎi yuán fù lái zhuī gǎn

”于是魏将百员，复来追赶。

yāng bó rán dà nù yuē shǔ bèi hé bù xī mìng yě

鸯勃然大怒曰：“鼠辈何不惜命也！

tí biān bō mǎ shā rù wèi jiāng cóng zhōng yòng biān dǎ sǐ shù rén fù huí mǎ huǎn pèi ér xíng

”提鞭拨马，杀入魏将丛中，用鞭打死数人，复回马缓辔而行。

wèi jiāng lián zhuī sì wǔ fān jiē bèi wén yāng yī rén shā tuì

魏将连追四五番，皆被文鸯一人杀退。

hòu rén yǒu shī yuē cháng bǎn dāng nián dú jù cáo zi lóng cóng cǐ xiǎn yīng háo

后人有诗曰：“长坂当年独拒曹，子龙从此显英豪。

lè jiā chéng nèi zhēng fēng chù yòu jiàn wén yāng dǎn qì gāo

乐嘉城内争锋处，又见文鸯胆气高。

yuán lái wén qīn bèi shān lù qí qū mí rù gǔ zhōng xíng le bàn yè bǐ jí xún lù ér chū tiān sè yǐ xiǎo wén yāng rén mǎ bù zhī suǒ xiàng zhī jiàn wèi bīng dà shèng

”原来文钦被山路崎岖，迷入谷中，行了半夜，比及寻路而出，天色已晓，文鸯人马不知所向，只见魏兵大胜。

qīn bù zhàn ér tuì

钦不战而退。

wèi bīng chéng shì zhuī shā qīn yǐn bīng wàng shòu chūn ér zǒu

魏兵乘势追杀，钦引兵望寿春而走。

què shuō wèi diàn zhōng xiào wèi yǐn dà mù nǎi cáo shuǎng xīn fù zhī rén yīn shuǎng bèi sī mǎ yì móu shā gù shì sī mǎ shī cháng yǒu shā shī bào shuǎng zhī xīn

却说魏殿中校尉尹大目，乃曹爽心腹之人，因爽被司马懿谋杀，故事司马师，常有杀师报爽之心；

yòu sù yǔ wén qīn jiāo hòu

又素与文钦交厚。

jīn jiàn shī yǎn liú tū chū bù néng dòng zhǐ nǎi rù zhàng gào yuē wén qīn běn wú fǎn xīn jīn bèi wú qiū jiǎn bī pò yǐ zhì rú cǐ

今见师眼瘤突出，不能动止，乃入帐告曰：“文钦本无反心，今被毋丘俭逼迫，以致如此。

mǒu qù shuō zhī bì rán lái jiàng

某去说之，必然来降。

shī cóng zhī

”师从之。

dà mù dǐng kuī guàn jiǎ chéng mǎ lái gǎn wén qīn

大目顶盔惯甲，乘马来赶文钦；

kàn kàn gǎn shàng nǎi gāo shēng dà jiào yuē wén cì shǐ jiàn yǐn dà mù me

看看赶上，乃高声大叫曰：“文刺史见尹大目么？

qīn huí tóu shì zhī dà mù chú kuī fàng yú ān qiáo zhī qián yǐ biān zhǐ yuē wén cì shǐ hé bù rěn nài shù rì yě

”钦回头视之，大目除盔放于鞍鞒之前，以鞭指曰：“文刺史何不忍耐数日也？

cǐ shì dà mù zhī shī jiāng wáng gù lái liú qīn

”此是大目知师将亡，故来留钦。

qīn bù jiě qí yì lì shēng dà mà biàn yù kāi gōng shè zhī

钦不解其意，厉声大骂，便欲开弓射之。

dà mù dà kū ér huí

大目大哭而回。

qīn shōu jù rén mǎ bēn shòu chūn shí yǐ bèi zhū gě dàn yǐn bīng qǔ le

钦收聚人马奔寿春时，已被诸葛诞引兵取了；

yù fù huí xiàng chéng shí hú zūn wáng jī shān ài sān lù bīng jiē dào

欲复回项城时，胡遵、王基、邓艾三路兵皆到。

qīn jiàn shì wēi suì tóu dōng wú sūn jùn qù le

钦见势危，遂投东吴孙峻去了。

què shuō wú qiū jiǎn zài xiàng chéng nèi tīng zhī shòu chūn yǐ shī wén qīn shì bài chéng wài sān lù bīng dào jiǎn suì jǐn chè chéng zhōng zhī bīng chū zhàn

却说毋丘俭在项城内，听知寿春已失，文钦势败，城外三路兵到，俭遂尽撤城中之兵出战。

zhèng yǔ shān ài xiāng yù jiǎn lìng gé yōng chū mǎ yǔ ài jiāo fēng bù yī hé bèi ài yī dāo zhǎn zhī yǐn bīng shā guò zhèn lái

正与邓艾相遇，俭令葛雍出马，与艾交锋，不一合，被艾一刀斩之，引兵杀过阵来。

wú qiū jiǎn sǐ zhàn xiāng jù

毋丘俭死战相拒。

jiāng huái bīng dà luàn

江淮兵大乱。

hú zūn wáng jī yǐn bīng sì miàn jiā gōng

胡遵、王基引兵四面夹攻。

wú qiū jiǎn dí bú zhù yǐn shí yú qí duó lù ér zǒu

毋丘俭敌不住，引十余骑夺路而走。

qián zhì shèn xiàn chéng xià xiàn lìng sòng bái kāi mén jiē rù shè xí dài zhī

前至慎县城下，县令宋白开门接入，设席待之。

jiǎn dà zuì bèi sòng bái lìng rén shā le jiāng tóu xiàn yǔ wèi bīng

俭大醉，被宋白令人杀了，将头献与魏兵。

yú shì huái nán píng dìng

于是淮南平定。

sī mǎ shī wò bìng bù qǐ huàn zhū gě dàn rù zhàng cì yǐ yìn shòu jiā wèi zhèn dōng dà jiàng jūn dū du yáng zhōu zhū lù jūn mǎ

司马师卧病不起，唤诸葛诞入帐，赐以印绶，加为镇东大将军，都督扬州诸路军马；

yī miàn bān shī huí xǔ chāng

一面班师回许昌。

shī mù tòng bù zhǐ měi yè zhī jiàn li fēng zhāng jī xià hóu xuán sān rén lì yú tà qián

师目痛不止，每夜只见李丰、张缉、夏侯玄三人立于榻前。

shī xīn shén huǎng hū zì liào nán bǎo suì lìng rén wǎng luò yáng qǔ sī mǎ zhāo dào

师心神恍惚，自料难保，遂令人往洛阳取司马昭到。

zhāo kū bài yú chuáng xià

昭哭拜于床下。

shī yí yán yuē wú jīn quán zhòng suī yù xiè jiān bù kě de yě

师遗言曰：“吾今权重，虽欲卸肩，不可得也。

rǔ jì wǒ wèi zhī dà shì qiè bù kě qīng tuō tā rén zì qǔ miè zú zhī huò

汝继我为之，大事切不可轻托他人，自取灭族之祸。

yán qì yǐ yìn shòu fù zhī lèi liú mǎn miàn

”言讫，以印绶付之，泪流满面。

zhāo jí yù wèn shí shī dà jiào yī shēng yǎn jīng bèng chū ér sǐ

昭急欲问时，师大叫一声，眼睛迸出而死。

shí zhèng yuán èr nián èr yuè yě

时正元二年二月也。

yú shì sī mǎ zhāo fā sāng shēn zòu wèi zhǔ cáo máo

于是司马昭发丧，申奏魏主曹髦。

máo qiǎn shǐ chí zhào dào xǔ chāng jí mìng zàn liú sī mǎ zhāo tún jūn xǔ chāng yǐ fáng dōng wú

髦遣使持诏到许昌，即命暂留司马昭屯军许昌，以防东吴。

zhāo xīn zhōng yóu yù wèi jué

昭心中犹豫未决。

zhōng huì yuē dà jiàng jūn xīn wáng rén xīn wèi dìng jiāng jūn ruò liú shǒu yú cǐ

钟会曰：“大将军新亡，人心未定，将军若留守于此。

wàn yī cháo tíng yǒu biàn huǐ zhī hé jí

万一朝廷有变，悔之何及？

zhāo cóng zhī jí qǐ bīng hái zhūn luò shuǐ zhī nán

”昭从之，即起兵还屯洛水之南。

máo wén zhī dà jīng

髦闻之大惊。

tài wèi wáng sù zòu yuē zhāo jì jì qí xiōng zhǎng dà quán bì xià kě fēng jué yǐ ān zhī

太尉王肃奏曰：“昭既继其兄掌大权，陛下可封爵以安之。

máo suì mìng wáng sù chí zhào fēng sī mǎ zhāo wèi dà jiàng jūn lù shàng shū shì

”髦遂命王肃持诏，封司马昭为大将军、录尚书事。

zhāo rù cháo xiè ēn bì

昭入朝谢恩毕。

zì cǐ zhōng wài dà xiǎo shì qíng jiē guī yú zhāo

自此，中外大小事情，皆归于昭。

què shuō xī shǔ xì zuò shào zhī cǐ shì bào rù chéng dū

却说西蜀细作哨知此事，报入成都。

jiāng wéi zòu hòu zhǔ yuē sī mǎ shī xīn wáng sī mǎ zhāo chū wò zhòng quán bì bù gǎn shàn lí luò yáng

姜维奏后主曰：“司马师新亡，司马昭初握重权，必不敢擅离洛阳。

chén qǐng chéng jiàn fá wèi yǐ fù zhōng yuán

臣请乘间伐魏，以复中原。

hòu zhǔ cóng zhī suì mìng jiāng wéi xīng shī fá wèi

”后主从之，遂命姜维兴师伐魏。

wéi dào hàn zhōng zhěng dùn rén mǎ

维到汉中，整顿人马。

zhēng xi dà jiàng jūn zhāng yì yuē shǔ de qiǎn xiá qián liáng xiān báo bù yí yuǎn zhēng

征西大将军张翼曰：“蜀地浅狭，钱粮鲜薄，不宜远征；

bù rú jù xiǎn shǒu fèn xù jūn ài mín cǐ nǎi bǎo guó zhī jì yě

不如据险守分，恤军爱民：此乃保国之计也。

wéi yuē bù rán

”维曰：“不然。

xī chéng xiàng wèi chū máo lú yǐ dìng sān fēn tiān xià rán qiě liù chū qí shān yǐ tú zhōng yuán

昔丞相未出茅庐，已定三分天下，然且六出祁山以图中原；

bù xìng bàn tú ér sàng yǐ zhì gōng yè wèi chéng

不幸半途而丧，以致功业未成。

jīn wú jì shòu chéng xiàng yí mìng dāng jìn zhōng bào guó yǐ jì qí zhì suī sǐ ér wú hèn yě

今吾既受丞相遗命，当尽忠报国以继其志，虽死而无恨也。

jīn wèi yǒu xì kě chèng bù jiù cǐ shí fá zhī gèng dài hé shí

今魏有隙可乘，不就此时伐之，更待何时？

xià hóu bà yuē jiāng jūn zhī yán shì yě

”夏侯霸曰：“将军之言是也。

kě jiāng qīng jì xiān chū fú hǎn

可将轻骑先出枹罕。

ruò de táo xī nán ān zé zhū jùn kě dìng

若得洮西南安，则诸郡可定。

zhāng yì yuē xiàng zhě bù kè ér hái jiē yīn jūn chū shén chí yě

”张翼曰：“向者不克而还，皆因军出甚迟也。

bīng fǎ yún gōng qí wú bèi chū qí bù yì

兵法云：攻其无备，出其不意。

jīn ruò huǒ sù jìn bīng shǐ wèi rén bù néng dī fáng bì rán quán shèng yǐ

今若火速进兵，使魏人不能提防，必然全胜矣。

yú shì jiāng wéi yǐn bīng wǔ wàn wàng fú hǎn jìn fā

于是姜维引兵五万，望枹罕进发。

bīng zhì táo shuǐ shǒu biān jūn shì bào zhī yōng zhōu cì shǐ wáng jīng zhēng xi jiāng jūn chén tài

兵至洮水，守边军士报知雍州刺史王经、征西将军陈泰。

wáng jīng xiān qǐ mǎ bù bīng qī wàn lái yíng

王经先起马步兵七万来迎。

jiāng wéi fēn fù zhāng yì rú cǐ rú cǐ yòu fēn fù xià hóu bà rú cǐ rú cǐ èr rén lǐng jì qù le

姜维分付张翼如此如此，又分付夏侯霸如此如此：二人领计去了；

wéi nǎi zì yǐn dà jūn bèi táo shuǐ liè zhèn

维乃自引大军背洮水列阵。

wáng jīng yǐn shù yuán yá jiāng chū ér wèn yuē wèi yǔ wú shǔ yǐ chéng dǐng zú zhī shì

王经引数员牙将出而问曰：“魏与吴、蜀，已成鼎足之势；

rǔ lěi cì rù kòu hé yě

汝累次入寇，何也？

wéi yuē sī mǎ shī wú gù fèi zhǔ lín bāng lǐ yi wèn zuì hé kuàng chóu dí zhī guó hu

”维曰：“司马师无故废主，邻邦理宜问罪，何况仇敌之国乎？

jīng huí gù zhāng míng huā yǒng liú dá zhū fāng sì jiāng yuē shǔ bīng bèi shuǐ wèi zhèn

”经回顾张明、花永、刘达、朱芳四将曰：“蜀兵背水为阵。

bài zé jiē méi yú shuǐ yǐ

败则皆没于水矣。

jiāng wéi xiāo yǒng rǔ sì jiāng kě zhàn zhī

姜维骁勇，汝四将可战之。

bǐ ruò tuì dòng biàn kě zhuī jī

彼若退动，便可追击。

sì jiāng fēn zuǒ yòu ér chū lái zhàn jiāng wéi

”四将分左右而出，来战姜维。

wéi lüè zhàn shù hé bō huí mǎ wàng běn zhèn zhōng biàn zǒu

维略战数合，拨回马望本阵中便走。

wáng jīng dà qū shì mǎ yī qí gǎn lái

王经大驱士马，一齐赶来。

wéi yǐn bīng wàng zhe táo shuǐ ér zǒu

维引兵望着洮水而走；

jiāng cì jìn shuǐ dà hū jiàng shì yuē shì jí yǐ

将次近水，大呼将士曰：“事急矣！

zhū jiāng hé bù nǔ lì

诸将何不努力！

zhòng jiāng yī qí fèn lì shā huí wèi bīng dà bài

”众将一齐奋力杀回，魏兵大败。

zhāng yì xià hóu bà chāo zài wèi bīng zhī hòu fēn liǎng lù shā lái bǎ wèi bīng kùn zài gāi xīn

张翼、夏侯霸抄在魏兵之后，分两路杀来，把魏兵困在垓心。

wéi fèn wǔ yáng wēi shā rù wèi jūn zhī zhōng zuǒ chōng yòu tū wèi bīng dà luàn zì xiāng jiàn tà sǐ zhě dà bàn bī rù táo shuǐ zhě wú shù zhǎn shǒu wàn yú lěi shī shù lǐ

维奋武扬威，杀入魏军之中，左冲右突，魏兵大乱，自相践踏，死者大半，逼入洮水者无数，斩首万余，垒尸数里。

wáng jīng yǐn bài bīng bǎi qí fèn lì shā chū jìng wǎng dí dào chéng ér zǒu

王经引败兵百骑，奋力杀出，径往狄道城而走；

bēn rù chéng zhōng bì mén bǎo shǒu

奔入城中，闭门保守。

jiāng wéi dà huò quán gōng kào jūn yǐ bì biàn yù jìn bīng gōng dǎ dí dào chéng

姜维大获全功，犒军已毕，便欲进兵攻打狄道城。

zhāng yì jiàn yuē jiāng jūn gōng jì yǐ chéng wēi shēng dà zhèn kě yǐ zhǐ yǐ

张翼谏曰：“将军功绩已成，威声大震，可以止矣。

jīn ruò qián jìn tǎng bù rú yì zhèng rú huà shé tiān zú yě

今若前进，倘不如意，正如‘画蛇添足’也。

wéi yuē bù rán

”维曰：“不然。

xiàng zhě bīng bài shàng yù jìn qǔ zòng héng zhōng yuán

向者兵败，尚欲进取，纵横中原；

jīn rì táo shuǐ yī zhàn wèi rén dǎn liè wú liào dí dào tuò shǒu kě dé

今日洮水一战，魏人胆裂，吾料狄道唾手可得。

rǔ wù zì duò qí zhì yě

汝勿自堕其志也。

zhāng yì zài sān quàn jiàn wéi bù cóng suì lè bīng lái qǔ dí dào chéng

”张翼再三劝谏，维不从，遂勒兵来取狄道城。

què shuō yōng zhōu zhēng xi jiāng jūn chén tài zhèng yù qǐ bīng yǔ wáng jīng bào bīng bài zhī chóu hū yǎn zhōu cì shǐ shān ài yǐn bīng dào

却说雍州征西将军陈泰，正欲起兵与王经报兵败之仇，忽兖州刺史邓艾引兵到。

tài jiē zhe lǐ bì ài yuē jīn fèng dà jiàng jūn zhī mìng tè lái zhù jiāng jūn pò dí

泰接着，礼毕，艾曰：“今奉大将军之命，特来助将军破敌。

tài wèn jì yú shān ài ài yuē táo shuǐ dé shèng ruò zhāo qiāng rén zhī zhòng dōng zhēng guān lǒng chuán xí sì jùn cǐ wú bīng zhī dà huàn yě

”泰问计于邓艾，艾曰：“洮水得胜，若招羌人之众，东争关陇，传檄四郡：此吾兵之大患也。

jīn bǐ bù sī rú cǐ què tú dí dào chéng

今彼不思如此，却图狄道城；

qí chéng yuán jiān gù jí qiè nán gōng kōng láo bīng fèi lì ěr

其城垣坚固，急切难攻，空劳兵费力耳。

wú jīn chén bīng yú xiàng lǐng rán hòu jìn bīng jī zhī shǔ bīng bì bài yǐ

吾今陈兵于项岭，然后进兵击之，蜀兵必败矣。

chén tài yuē zhēn miào lùn yě

”陈泰曰：“真妙论也！

suì xiān bō èr shí duì bīng měi duì wǔ shí rén jǐn dài jīng qí gǔ jiǎo fēng huǒ zhī lèi rì fú yè xíng qù dí dào chéng dōng nán gāo shān shēn gǔ zhī zhōng mái fú

”遂先拨二十队兵，每队五十人，尽带旌旗、鼓角、烽火之类，日伏夜行，去狄道城东南高山深谷之中埋伏；

zhǐ dài bīng lái yī qí míng gǔ chuī jiǎo wèi yīng yè zé jǔ huǒ fàng pào yǐ jīng zhī

只待兵来，一齐鸣鼓吹角为应，夜则举火放炮以惊之。

diào dù yǐ bì zhuān hou shǔ bīng dào lái

调度已毕，专候蜀兵到来。

yú shì chén tài shān ài gè yǐn èr wàn bīng xiāng jì ér jìn

于是陈泰、邓艾，各引二万兵相继而进。

què shuō jiāng wéi wéi zhù dí dào chéng lìng bīng bā miàn gōng zhī lián gōng shù rì bù xià xīn zhōng yù mèn wú jì kě shī

却说姜维围住狄道城，令兵八面攻之，连攻数日不下，心中郁闷，无计可施。

shì rì huáng hūn shí fēn hū sān wǔ cì liú xīng mǎ bào shuō yǒu liǎng lù bīng lái qí shàng míng shū dà zì yí lù shì zhēng xi jiāng jūn chén tài yí lù shì yǎn zhōu cì shǐ shān ài

是日黄昏时分，忽三五次流星马报说：“有两路兵来，旗上明书大字：一路是征西将军陈泰，一路是兖州刺史邓艾。

wéi dà jīng suì qǐng xià hóu bà shāng yì

”维大惊，遂请夏侯霸商议。

bà yuē wú xiàng cháng wèi jiāng jūn yán shān ài zì yòu shēn míng bīng fǎ shàn xiǎo dì lǐ

霸曰：“吾向尝为将军言：邓艾自幼深明兵法，善晓地理。

jīn lǐng bīng dào pō wéi jìng dí

今领兵到，颇为劲敌。

wéi yuē bǐ jūn yuǎn lái wǒ xiū róng tā zhù jiǎo biàn kě jī zhī

”维曰：“彼军远来，我休容他住脚，便可击之。

nǎi liú zhāng yì gōng chéng mìng xià hóu bà yǐn bīng yíng chén tài

”乃留张翼攻城，命夏侯霸引兵迎陈泰。

wéi zì yǐn bīng lái yíng shān ài

维自引兵来迎邓艾。

xíng bú dào wǔ lǐ hū rán dōng nán yī shēng pào xiǎng gǔ jiǎo zhèn de huǒ guāng chōng tiān

行不到五里，忽然东南一声炮响，鼓角震地，火光冲天。

wéi zòng mǎ kàn shí zhī jiàn zhōu wéi jiē shì wèi bīng qí hào

维纵马看时，只见周围皆是魏兵旗号。

wéi dà jīng yuē zhōng shān ài zhī jì yǐ

维大惊曰：“中邓艾之计矣！

suì chuán lìng jiào xià hóu bà zhāng yì gè qì dí dào ér tuì

”遂传令教夏侯霸、张翼各弃狄道而退。

yú shì shǔ bīng jiē tuì yú hàn zhōng

于是蜀兵皆退于汉中。

wéi zì duàn hòu zhǐ tīng de bèi hòu gǔ shēng bù jué wéi tuì rù jiàn gé zhī shí fāng zhī huǒ gǔ èr shí yú chǔ jiē xū shè yě

维自断后，只听得背后鼓声不绝，维退入剑阁之时，方知火鼓二十余处，皆虚设也。

wéi shōu bīng tuì tún yú zhōng tí

维收兵退屯于钟提。

qiě shuō hòu zhǔ yīn jiāng wéi yǒu táo xi zhī gōng jiàng zhào fēng wéi wèi dà jiàng jūn

且说后主因姜维有洮西之功，降诏封维为大将军。

wéi shòu le zhí shàng biǎo xiè ēn bì zài yì chū shī fá wèi zhī cè

维受了职，上表谢恩毕，再议出师伐魏之策。

zhèng shì chéng gōng bù bì tiān shé zú tǎo zéi yóu sī fèn hǔ wēi

正是：成功不必添蛇足，讨贼犹思奋虎威。

bù zhī cǐ fān běi fá rú hé qiě kàn xià wén fēn jiě

不知此番北伐如何，且看下文分解。