第一百一十九回 — 三国演义 — 罗贯中

jiǎ tóu xiáng qiǎo jì chéng xū huà zài shòu shàn yī yàng huà hú lú

假投降巧计成虚话再受禅依样画葫芦

què shuō zhōng huì qǐng jiāng wéi jì yì shōu shān ài zhī cè

却说钟会请姜维计议收邓艾之策。

wéi yuē kě xiān lìng jiān jūn wèi guàn shōu ài

维曰：“可先令监军卫瓘收艾。

ài ruò shā guàn fǎn qíng shí yǐ

艾若杀瓘，反情实矣。

jiāng jūn què qǐ bīng tǎo zhī kě yě

将军却起兵讨之，可也。

huì dà xǐ suì lìng wèi guàn yǐn shù shí rén rù chéng dū shōu shān ài fù zǐ

”会大喜，遂令卫瓘引数十人入成都，收邓艾父子。

guàn shǒu xià rén zhǐ zhī yuē cǐ shì zhōng sī tú lìng shān zhēng xi shā jiāng jūn yǐ zhèng fǎn qíng yě

瓘手下人止之曰：“此是钟司徒令邓征西杀将军，以正反情也。

qiè bù kě xíng

切不可行。

guàn yuē wú zì yǒu jì

”瓘曰：“吾自有计。

suì xiān fā xí wén èr sān shí dào

”遂先发檄文二三十道。

qí xí yuē fèng zhào shōu ài qí yú gè wú suǒ wèn

其檄曰：“奉诏收艾，其余各无所问。

ruò zǎo lái guī jué shǎng rú xiān gǎn yǒu bù chū zhě miè sān zú

若早来归，爵赏如先，敢有不出者，灭三族。

suí bèi jiàn chē liǎng chéng xīng yè wàng chéng dū ér lái

”随备槛车两乘，星夜望成都而来。

bǐ jí jī míng ài bù jiàng jiàn xí wén zhě jiē lái tóu bài yú wèi guàn mǎ qián

比及鸡鸣，艾部将见檄文者，皆来投拜于卫瓘马前。

shí shān ài zài fǔ zhōng wèi qǐ

时邓艾在府中未起。

guàn yǐn shù shí rén tū rù dà hū yuē fèng zhào shōu shān ài fù zǐ

瓘引数十人突入大呼曰：“奉诏收邓艾父子！

ài dà jīng gǔn xià chuáng lái

”艾大惊，滚下床来。

guàn huà wǔ shì fù yú chē shàng

瓘叱武士缚于车上。

qí zi shān zhōng chū wèn yì bèi zhuō xià fù yú chē shàng

其子邓忠出问，亦被捉下，缚于车上。

fǔ zhōng jiàng lì dà jīng yù dài dòng shǒu qiǎng duó zǎo wàng jiàn chén tóu dà qǐ shào mǎ bào shuō zhōng sī tú dà bīng dào le

府中将吏大惊，欲待动手抢夺，早望见尘头大起，哨马报说钟司徒大兵到了。

zhòng gè sì sàn bēn zǒu

众各四散奔走。

zhōng huì yǔ jiāng wéi xià mǎ rù fǔ jiàn shān ài fù zǐ yǐ bèi fù huì yǐ biān tà shān ài zhī shǒu ér mà yuē yǎng dú xiǎo ér hé gǎn rú cǐ

钟会与姜维下马入府，见邓艾父子已被缚，会以鞭挞邓艾之首而骂曰：“养犊小儿，何敢如此！

jiāng wéi yì mà yuē pǐ fū xíng xiǎn jiǎo xìng yì yǒu jīn rì yé

”姜维亦骂曰：“匹夫行险徼幸，亦有今日耶！

ài yì dà mà

”艾亦大骂。

huì jiāng ài fù zǐ sòng fù luò yáng

会将艾父子送赴洛阳。

huì rù chéng dū jǐn de shān ài jūn mǎ wēi shēng dà zhèn

会入成都，尽得邓艾军马，威声大震。

nǎi wèi jiāng wéi yuē wú jīn rì fāng chèn píng shēng zhī yuàn yǐ

乃谓姜维曰：“吾今日方趁平生之愿矣！

wéi yuē xī hán xìn bù tīng kuǎi tōng zhī shuō ér yǒu wèi yāng gōng zhī huò

”维曰：“昔韩信不听蒯通之说，而有未央宫之祸；

dài fū zhǒng bù cóng fàn lǐ yú wǔ hú zú fú jiàn ér sǐ sī èr zi zhě qí gōng míng qǐ bù hè rán zāi tú yǐ lì hài wèi míng ér jiàn jǐ zhī bù zǎo yě

大夫种不从范蠡于五湖，卒伏剑而死：斯二子者，其功名岂不赫然哉，徒以利害未明，而见几之不早也。

jīn gōng dà xūn yǐ jiù wēi zhèn qí zhǔ hé bù fàn zhōu jué jì dēng é méi zhī lǐng ér cóng chì sōng zǐ yóu hu

今公大勋已就，威震其主，何不泛舟绝迹，登峨嵋之岭，而从赤松子游乎？

huì xiào yuē jūn yán chà yǐ

”会笑曰：“君言差矣。

wú nián wèi sì xún fāng sī jìn qǔ qǐ néng biàn xiào cǐ tuì xián zhī shì

吾年未四旬，方思进取，岂能便效此退闲之事？

wéi yuē ruò bù tuì xián dāng zǎo tú liáng cè

”维曰：“若不退闲，当早图良策。

cǐ zé míng gōng zhì lì suǒ néng wú fán lǎo fū zhī yán yǐ

此则明公智力所能，无烦老夫之言矣。

huì fǔ zhǎng dà xiào yuē bó yuē zhī wú xīn yě

”会抚掌大笑曰：“伯约知吾心也。

èr rén zì cǐ měi rì shāng yì dà shì

”二人自此每日商议大事。

wéi mì yǔ hòu zhǔ shū yuē wàng bì xià rěn shù rì zhī rǔ wéi jiāng shǐ shè jì wēi ér fù ān rì yuè yōu ér fù míng

维密与后主书曰：“望陛下忍数日之辱，维将使社稷危而复安，日月幽而复明。

bì bù shǐ hàn shì zhōng miè yě

必不使汉室终灭也。

què shuō zhōng huì zhèng yǔ jiāng wéi móu fǎn hū bào sī mǎ zhāo yǒu shū dào

却说钟会正与姜维谋反，忽报司马昭有书到。

huì jiē shū

会接书。

shū zhōng yán wú kǒng sī tú shōu ài bù xià zì tún bīng yú cháng ān

书中言：“吾恐司徒收艾不下，自屯兵于长安；

xiāng jiàn zài jìn yǐ cǐ xiān bào

相见在近，以此先报。

huì dà jīng yuē wú bīng duō ài shù bèi ruò dàn yào wǒ qín ài jìn gōng zhī wú dú néng bàn zhī

”会大惊曰：“吾兵多艾数倍，若但要我擒艾，晋公知吾独能办之。

jīn rì zì yǐn bīng lái shì yí wǒ yě

今日自引兵来，是疑我也！

suì yǔ jiāng wéi jì yì

”遂与姜维计议。

wéi yuē jūn yí chén zé chén bì sǐ qǐ bù jiàn shān ài hu

维曰：“君疑臣则臣必死，岂不见邓艾乎？

huì yuē wú yì jué yǐ

”会曰：“吾意决矣！

shì chéng zé dé tiān xià bù chéng zé tuì xī shǔ yì bù shī zuò liú bèi yě

事成则得天下，不成则退西蜀，亦不失作刘备也。

wéi yuē jìn wén guō tài hòu xīn wáng kě zhà chēng tài hòu yǒu yí zhào jiào tǎo sī mǎ zhāo yǐ zhèng shì jūn zhī zuì

”维曰：“近闻郭太后新亡，可诈称太后有遗诏，教讨司马昭，以正弑君之罪。

jù míng gōng zhī cái zhōng yuán kě xí juǎn ér dìng

据明公之才，中原可席卷而定。

huì yuē bó yuē dàng zuò xiān fēng

”会曰：“伯约当作先锋。

chéng shì zhī hòu tóng xiǎng fù guì

成事之后，同享富贵。

wéi yuē yuàn xiào quǎn mǎ wēi láo dàn kǒng zhū jiāng bù fú ěr

”维曰：“愿效犬马微劳，但恐诸将不服耳。

huì yuē lái rì yuán xiāo jiā jié yú gù gōng dà zhāng dēng huǒ qǐng zhū jiāng yǐn yàn

”会曰：“来日元宵佳节，于故宫大张灯火，请诸将饮宴。

rú bù cóng zhě jǐn shā zhī

如不从者尽杀之。

wéi àn xǐ

”维暗喜。

cì rì huì wéi èr rén qǐng zhū jiāng yǐn yàn

次日，会、维二人请诸将饮宴。

shù xún hòu huì zhí bēi dà kū

数巡后，会执杯大哭。

zhū jiāng jīng wèn qí gù huì yuē guō tài hòu lín bēng yǒu yí zhào zài cǐ wèi sī mǎ zhāo nán quē shì jūn dà nì wú dào zǎo wǎn jiāng cuàn wèi mìng wú tǎo zhī

诸将惊问其故，会曰：“郭太后临崩有遗诏在此，为司马昭南阙弑君，大逆无道，早晚将篡魏，命吾讨之。

rǔ děng gè zì qiān míng gòng chéng cǐ shì

汝等各自佥名，共成此事。

zhòng jiē dà jīng miàn miàn xiāng qù

”众皆大惊，面面相觑。

huì bá jiàn chū qiào yuē wéi lìng zhě zhǎn

会拔剑出鞘曰：“违令者斩！

zhòng jiē kǒng jù zhǐ de xiāng cóng

”众皆恐惧，只得相从。

huà zì yǐ bì huì nǎi kùn zhū jiāng yú gōng zhōng yán bīng jìn shǒu

画字已毕，会乃困诸将于宫中，严兵禁守。

wéi yuē wǒ jiàn zhū jiāng bù fú qǐng kēng zhī

维曰：“我见诸将不服，请坑之。

huì yuē wú yǐ lìng gōng zhōng jué yī kēng zhì dà bàng shù qiān

”会曰：“吾已令宫中掘一坑，置大棒数千；

rú bù cóng zhě dǎ sǐ kēng zhī

如不从者，打死坑之。

shí yǒu xīn fù jiāng qiū jiàn zài cè

时有心腹将丘建在侧。

jiàn nǎi hù jūn hú liè bù xià jiù rén yě shí hú liè yì bèi jiān zài gōng

建乃护军胡烈部下旧人也，时胡烈亦被监在宫。

jiàn nǎi mì jiāng zhōng huì suǒ yán bào zhī hú liè

建乃密将钟会所言，报知胡烈。

liè dà jīng qì gào yuē wú r hú yuān lǐng bīng zài wài ān zhī huì huái cǐ xīn yé

烈大惊，泣告曰：“吾儿胡渊领兵在外，安知会怀此心耶？

rǔ kě niàn xiàng rì zhī qíng tòu yī xiāo xī suī sǐ wú hèn

汝可念向日之情，透一消息，虽死无恨。

jiàn yuē ēn zhǔ wù yōu róng mǒu tú zhī

”建曰：“恩主勿忧，容某图之。

suì chū gào huì yuē zhǔ gōng ruǎn jiān zhū jiāng zài nèi shuǐ shí bù biàn kě lìng yī rén wǎng lái chuán dì

”遂出告会曰：“主公软监诸将在内，水食不便，可令一人往来传递。

huì sù tīng qiū jiàn zhī yán suì lìng qiū jiàn jiān lín

”会素听丘建之言，遂令丘建监临。

huì fēn fù yuē wú yǐ zhòng shì tuō rǔ xiū de xiè lòu

会分付曰：“吾以重事托汝，休得泄漏。

jiàn yuē zhǔ gōng fàng xīn mǒu zì yǒu jǐn yán zhī fǎ

”建曰：“主公放心，某自有紧严之法。

jiàn àn lìng hú liè qīn xìn rén rù nèi liè yǐ mì shū fù qí rén

”建暗令胡烈亲信人入内，烈以密书付其人。

qí rén chí shū huǒ sù zhì hú yuān yíng nèi xì yán qí shì chéng shàng mì shū

其人持书火速至胡渊营内，细言其事，呈上密书。

yuān dà jīng suì biàn shì zhū yíng zhī zhī

渊大惊，遂遍示诸营知之。

zhòng jiāng dà nù jí lái yuān yíng shāng yì yuē wǒ děng suī sǐ qǐ kěn cóng fǎn chén yé

众将大怒，急来渊营商议曰：“我等虽死，岂肯从反臣耶？

yuān yuē zhēng yuè shí bā rì zhōng kě zhòu rù nèi rú cǐ xíng zhī

”渊曰：“正月十八日中，可骤入内，如此行之。

jiān jūn wèi guàn shēn xǐ hú yuān zhī móu jí zhěng dùn le rén mǎ lìng qiū jiàn chuán yǔ hú liè

”监军卫瓘深喜胡渊之谋，即整顿了人马，令丘建传与胡烈。

liè bào zhī zhū jiāng

烈报知诸将。

què shuō zhōng huì qǐng jiāng wéi wèn yuē wú yè mèng dà shé shù qiān tiáo yǎo wú zhǔ hé jí xiōng

却说钟会请姜维问曰：“吾夜梦大蛇数千条咬吾，主何吉凶？

wéi yuē mèng lóng shé zhě jiē jí qìng zhī zhào yě

”维曰：“梦龙蛇者，皆吉庆之兆也。

huì xǐ xìn qí yán nǎi wèi wéi yuē qì zhàng yǐ bèi fàng zhū jiāng chū wèn zhī ruò hé

”会喜，信其言，乃谓维曰：“器仗已备，放诸将出问之，若何？

wéi yuē cǐ bèi jiē yǒu bù fú zhī xīn jiǔ bì wéi hài bù rú chéng zǎo lù zhī

”维曰：“此辈皆有不服之心，久必为害，不如乘早戮之。

huì cóng zhī jí mìng jiāng wéi lǐng wǔ shì wǎng shā zhòng wèi jiāng

”会从之，即命姜维领武士往杀众魏将。

wéi lǐng mìng fāng yù xíng dòng hū rán yī zhèn xīn téng hūn dǎo zài dì

维领命，方欲行动，忽然一阵心疼，昏倒在地；

zuǒ yòu fú qǐ bàn shǎng fāng sū

左右扶起，半晌方苏。

hū bào gōng wài rén shēng fèi téng

忽报宫外人声沸腾。

huì fāng lìng rén tàn shí hǎn shēng dà zhèn sì miàn bā fāng wú xiàn bīng dào

会方令人探时，喊声大震，四面八方，无限兵到。

wéi yuē cǐ bì shì zhū jiāng zuò è kě xiān zhǎn zhī

维曰：“此必是诸将作恶，可先斩之。

hū bào bīng yǐ rù nèi

”忽报兵已入内。

huì lìng bì shang diàn mén shǐ jūn shì shàng diàn wū yǐ wǎ jī zhī hù xiāng shā sǐ shù shí rén

会令闭上殿门，使军士上殿屋以瓦击之，互相杀死数十人。

gōng wài sì miàn huǒ qǐ wài bīng kǎn kāi diàn mén shā rù

宫外四面火起，外兵砍开殿门杀入。

huì zì chè jiàn lì shā shù rén què bèi luàn jiàn shè dào

会自掣剑立杀数人，却被乱箭射倒。

zhòng jiāng xiāo qí shǒu

众将枭其首。

wéi bá jiàn shàng diàn wǎng lái chōng tū bù xìng xīn téng zhuǎn jiā

维拔剑上殿，往来冲突，不幸心疼转加。

wéi yǎng tiān dà jiào yuē wú jì bù chéng nǎi tiān mìng yě

维仰天大叫曰：“吾计不成，乃天命也！

suì zì wěn ér sǐ

”遂自刎而死。

shí nián wǔ shí jiǔ suì

时年五十九岁。

gōng zhōng sǐ zhě shù bǎi rén

宫中死者数百人。

wèi guàn yuē zhòng jūn gè guī yíng suǒ yǐ dài wáng mìng

卫瓘曰：“众军各归营所，以待王命。

wèi bīng zhēng yù bào chóu gòng pōu wéi fù qí dǎn dà rú jī luǎn

”魏兵争欲报仇，共剖维腹，其胆大如鸡卵。

zhòng jiāng yòu jǐn qǔ jiāng wéi jiā shǔ shā zhī

众将又尽取姜维家属杀之。

shān ài bù xià zhī rén jiàn zhōng huì jiāng wéi yǐ sǐ suì lián yè qù zhuī jié shān ài

邓艾部下之人，见钟会、姜维已死，遂连夜去追劫邓艾。

zǎo yǒu rén bào zhī wèi guàn

早有人报知卫瓘。

guàn yuē shì wǒ zhuō ài

瓘曰：“是我捉艾；

jīn ruò liú tā wǒ wú zàng shēn zhī de yǐ

今若留他，我无葬身之地矣。

hù jūn tián xù yuē xī shān ài qǔ jiāng yóu zhī shí yù shā xù de zhòng guān gào miǎn

”护军田续曰：“昔邓艾取江油之时，欲杀续，得众官告免。

jīn rì dāng bào cǐ hèn

今日当报此恨！

guàn dà xǐ suì qiǎn tián xù yǐn wǔ bǎi bīng gǎn zhì mián zhú zhèng yù shān ài fù zǐ fàng chū jiàn chē yù hái chéng dū

”瓘大喜，遂遣田续引五百兵赶至绵竹，正遇邓艾父子放出槛车，欲还成都。

ài zhī dào shì běn bù bīng dào bù zuò zhǔn bèi

艾只道是本部兵到，不作准备；

yù dài wèn shí bèi tián xù yī dāo zhǎn zhī

欲待问时，被田续一刀斩之。

shān zhōng yì sǐ yú luàn jūn zhī zhōng

邓忠亦死于乱军之中。

hòu rén yǒu shī tàn shān ài yuē zì yòu néng chóu huà duō móu shàn yòng bīng

后人有诗叹邓艾曰：“自幼能筹画，多谋善用兵。

níng móu zhī dì lǐ yǎng miàn shi tiān wén

凝眸知地理，仰面识天文。

mǎ dào shān gēn duàn bīng lái shí jìng fēn

马到山根断，兵来石径分。

gōng chéng shēn bèi hài hún rào hàn jiāng yún

功成身被害，魂绕汉江云。

yòu yǒu shī tàn zhōng huì yuē tiáo nián chēng zǎo huì céng zuò mì shū láng

”又有诗叹钟会曰：“髫年称早慧，曾作秘书郎。

miào jì qīng sī mǎ dāng shí hào zǐ fáng

妙计倾司马，当时号子房。

shòu chūn duō zàn huà jiàn gé xiǎn yīng yáng

寿春多赞画，剑阁显鹰扬。

bù xué táo zhū yǐn yóu hún bēi gù xiāng

不学陶朱隐，游魂悲故乡。

yòu yǒu shī tàn jiāng wéi yuē tiān shuǐ kuā yīng jùn liáng zhōu chǎn yì cái

”又有诗叹姜维曰：“天水夸英俊，凉州产异才。

xì cóng shàng fǔ chū shù fèng wǔ hòu lái

系从尚父出，术奉武侯来。

dà dǎn yīng wú jù xióng xīn shì bù huí

大胆应无惧，雄心誓不回。

chéng dū shēn sǐ rì hàn jiāng yǒu yú āi

成都身死日，汉将有余哀。

què shuō jiāng wéi zhōng huì shān ài yǐ sǐ zhāng yì děng yì sǐ yú luàn jūn zhī zhōng

却说姜维、钟会、邓艾已死，张翼等亦死于乱军之中。

tài zǐ liú xuán hàn shòu tíng hòu guān yí jiē bèi wèi bīng suǒ shā

太子刘璿、汉寿亭侯关彝，皆被魏兵所杀。

太子刘璇、汉寿亭侯关彝，皆被魏兵所杀。

jūn mín dà luàn hù xiāng jiàn tà sǐ zhě bù jì qí shù

军民大乱，互相践踏，死者不计其数。

xún rì hòu gǔ chōng xiān zhì chū bǎng ān mín

旬日后，贾充先至，出榜安民。

fāng shǐ níng jìng

方始宁靖。

liú wèi guàn shǒu chéng dōu nǎi qiān hòu zhǔ fù luò yáng

留卫瓘守成都，乃迁后主赴洛阳。

zhǐ yǒu shàng shū lìng fán jiàn shì zhōng zhāng shào guāng lù dài fu qiáo zhōu mì shū láng xì zhèng děng shù rén gēn suí

止有尚书令樊建、侍中张绍、光禄大夫谯周、秘书郎郤正等数人跟随。

liáo huà dǒng jué jiē tuō bìng bù qǐ hòu jiē yōu sǐ

廖化、董厥皆托病不起，后皆忧死。

shí wèi jǐng yuán wǔ nián gǎi wéi xián xī yuán nián chūn sān yuè wú jiāng dīng fèng jiàn shǔ yǐ wáng suì shōu bīng hái wú

时魏景元五年改为咸熙元年，春三月，吴将丁奉见蜀已亡，遂收兵还吴。

zhōng shū chéng huá hé zòu wú zhǔ sūn xiū yuē wú shǔ nǎi chún chǐ yě chún wáng zé chǐ hán

中书丞华覈奏吴主孙休曰：“吴、蜀乃唇齿也，唇亡则齿寒；

中书丞华核奏吴主孙休曰：“吴、蜀乃唇齿也，唇亡则齿寒；

chén liào sī mǎ zhāo fá wú zài jí qǐ bì xià shēn jiā fáng yù

臣料司马昭伐吴在即，乞陛下深加防御。

xiū cóng qí yán suì mìng lù xùn zi lù kàng wèi zhèn dōng dà jiàng jūn lǐng jīng zhōu mù shǒu jiāng kǒu

”休从其言，遂命陆逊子陆抗为镇东大将军，领荆州牧，守江口；

zuǒ jiāng jūn sūn yì shǒu nán xú zhū chǔ ài kǒu

左将军孙异守南徐诸处隘口；

yòu yán jiāng yí dài tún bīng shù bǎi yíng lǎo jiàng dīng fèng zǒng dū zhī yǐ fáng wèi bīng

又沿江一带，屯兵数百营，老将丁奉总督之，以防魏兵。

jiàn níng tài shǒu huò gē wén chéng dū bù shǒu sù fú wàng xi dà kū sān rì

建宁太守霍戈闻成都不守，素服望西大哭三日。

zhū jiāng jiē yuē jì hàn zhǔ shī wèi hé bù sù jiàng yì qì wèi yuē dào lù gé jué wèi zhī wú zhǔ ān wēi ruò hé

诸将皆曰：“既汉主失位，何不速降，弋泣谓曰：“道路隔绝，未知吾主安危若何。

ruò wèi zhǔ yǐ lǐ dài zhī zé jǔ chéng ér jiàng wèi wèi wǎn yě

若魏主以礼待之，则举城而降，未为晚也；

wàn yī wēi rǔ wú zhǔ zé zhǔ rǔ chén sǐ hé kě jiàng hu

万一危辱吾主，则主辱臣死，何可降乎？

zhòng rán qí yán nǎi shǐ rén dào luò yáng tàn tīng hòu zhǔ xiāo xī qù le

”众然其言，乃使人到洛阳，探听后主消息去了。

qiě shuō hòu zhǔ zhì luò yáng shí sī mǎ zhāo yǐ zì huí cháo

且说后主至洛阳时，司马昭已自回朝。

zhāo zé hòu zhǔ yuē gōng huāng yín wú dào fèi xián shī zhèng lǐ yi zhū lù

昭责后主曰：“公荒淫无道，废贤失政，理宜诛戮。

hòu zhǔ miàn rú tǔ sè bù zhī suǒ wéi

”后主面如土色，不知所为。

wén wǔ jiē zòu yuē shǔ zhǔ jì shī guó jì xìng zǎo guī xiáng yi shè zhī

文武皆奏曰：“蜀主既失国纪，幸早归降，宜赦之。

zhāo nǎi fēng shàn wèi ān lè gōng cì zhù zhái yuè gěi yòng dù cì juàn wàn pǐ tóng bì bǎi rén

”昭乃封禅为安乐公，赐住宅，月给用度，赐绢万匹，僮婢百人。

zi liú yáo jí qún chén fán jiàn qiáo zhōu xì zhèng děng jiē fēng hóu jué

子刘瑶及群臣樊建、谯周、郤正等，皆封侯爵。

hòu zhǔ xiè ēn chū nèi

后主谢恩出内。

zhāo yīn huáng hào dù guó hài mín lìng wǔ shì yā chū shì cáo líng chí chǔ sǐ

昭因黄皓蠹国害民，令武士押出市曹，凌迟处死。

shí huò yì tàn tīng de hòu zhǔ shòu fēng suì lǜ bù xià jūn shì lái jiàng

时霍弋探听得后主受封，遂率部下军士来降。

cì rì hòu zhǔ qīn yì sī mǎ zhāo fǔ xià bài xiè

次日，后主亲诣司马昭府下拜谢。

zhāo shè yàn kuǎn dài xiān yǐ wèi yuè wǔ xì yú qián shǔ guān gǎn shāng dú hòu zhǔ yǒu xǐ sè

昭设宴款待，先以魏乐舞戏于前，蜀官感伤，独后主有喜色。

zhāo lìng shǔ rén ban shǔ lè yú qián shǔ guān jìn jiē duò lèi hòu zhǔ xī xiào zì ruò

昭令蜀人扮蜀乐于前，蜀官尽皆堕泪，后主嬉笑自若。

jiǔ zhì bàn hān zhāo wèi gǔ chōng yuē rén zhī wú qíng nǎi zhì yú cǐ

酒至半酣，昭谓贾充曰：“人之无情，乃至于此！

suī shǐ zhū gě kǒng míng zài yì bù néng fǔ zhī jiǔ quán hé kuàng jiāng wéi hu

虽使诸葛孔明在，亦不能辅之久全，何况姜维乎？

nǎi wèn hòu zhǔ yuē pō sī shǔ fǒu

”乃问后主曰：“颇思蜀否？

hòu zhǔ yuē cǐ jiān lè bù sī shǔ yě

”后主曰：“此间乐，不思蜀也。

xū yú hòu zhǔ qǐ shēn gēng yī xì zhèng gēn zhì xiāng xià yuē bì xià rú hé dā yìng bù sī shǔ yě

”须臾，后主起身更衣，郤正跟至厢下曰：“陛下如何答应不思蜀也？

cháng bǐ zài wèn kě qì ér dá yuē xiān rén fén mù yuǎn zài shǔ de nǎi xīn xi bēi wú rì bù sī

徜彼再问，可泣而答曰：先人坟墓，远在蜀地，乃心西悲，无日不思。

jìn gōng bì fàng bì xià guī shǔ yǐ

晋公必放陛下归蜀矣。

hòu zhǔ láo jì rù xí

”后主牢记入席。

jiǔ jiāng wēi zuì zhāo yòu wèn yuē pō sī shǔ fǒu

酒将微醉，昭又问曰：“颇思蜀否？

hòu zhǔ rú xì zhèng zhī yán yǐ duì yù kū wú lèi suì bì qí mù

”后主如郤正之言以对，欲哭无泪，遂闭其目。

zhāo yuē hé nǎi shì xì zhèng yǔ yé

昭曰：“何乃似郤正语耶？

hòu zhǔ kāi mù jīng shì yuē chéng rú zūn mìng

”后主开目惊视曰：“诚如尊命。

zhāo jí zuǒ yòu jiē xiào zhī

”昭及左右皆笑之。

zhāo yīn cǐ shēn xǐ hòu zhǔ chéng shí bìng bù yí lǜ

昭因此深喜后主诚实，并不疑虑。

hòu rén yǒu shī tàn yuē zhuī huān zuò lè xiào yán kāi bù niàn wēi wáng bàn diǎn āi

后人有诗叹曰：“追欢作乐笑颜开，不念危亡半点哀。

kuài lè yì xiāng wàng gù guó fāng zhī hòu zhǔ shì yōng cái

快乐异乡忘故国，方知后主是庸才。

què shuō cháo zhōng dà chén yīn zhāo shōu chuān yǒu gōng suì zūn zhī wèi wáng biǎo zòu wèi zhǔ cáo huàn

却说朝中大臣因昭收川有功，遂尊之为王，表奏魏主曹奂。

shí huàn míng wéi tiān zǐ shí bù néng zhǔ zhāng zhèng jiē yóu sī mǎ shì bù gǎn bù cóng suì fēng jìn gōng sī mǎ zhāo wèi jìn wáng shì fù sī mǎ yì wèi xuān wáng xiōng sī mǎ shī wèi jǐng wáng

时奂名为天子，实不能主张，政皆由司马氏，不敢不从，遂封晋公司马昭为晋王，谥父司马懿为宣王，兄司马师为景王。

zhāo qī nǎi wáng sù zhī nǚ shēng èr zi zhǎng yuē sī mǎ yán rén wù kuí wěi lì fā chuí de liǎng shǒu guò xī cōng míng yīng wǔ dǎn liàng guò rén

昭妻乃王肃之女，生二子：长曰司马炎，人物魁伟，立发垂地，两手过膝，聪明英武，胆量过人；

cì yuē sī mǎ yōu qíng xìng wēn hé gōng jiǎn xiào tì zhāo shén ài zhī yīn sī mǎ shī wú zi sì yōu yǐ jì qí hòu

次曰司马攸，情性温和，恭俭孝悌，昭甚爱之，因司马师无子，嗣攸以继其后。

zhāo cháng yuē tiān xià zhě nǎi wú xiōng zhī tiān xià yě

昭常曰：“天下者，乃吾兄之天下也。

yú shì sī mǎ zhāo shòu fēng jìn wáng yù lì yōu wèi shì zǐ

”于是司马昭受封晋王，欲立攸为世子。

shān tāo jiàn yuē fèi cháng lì yòu wéi lǐ bù xiáng

山涛谏曰：“废长立幼，违礼不祥。

gǔ chōng hé zēng péi xiù yì jiàn yuē zhǎng zǐ cōng míng shén wǔ yǒu chāo shì zhī cái

”贾充、何曾、裴秀亦谏曰：“长子聪明神武，有超世之才；

rén wàng jì mào tiān biǎo rú cǐ fēi rén chén zhī xiāng yě

人望既茂，天表如此：非人臣之相也。

zhāo yóu yù wèi jué

”昭犹豫未决。

tài wèi wáng xiáng sī kōng xún yǐ jiàn yuē qián dài lì shǎo duō zhì luàn guó

太尉王祥、司空荀顗谏曰：“前代立少，多致乱国。

太尉王祥、司空荀𫖮谏曰：“前代立少，多致乱国。

yuàn diàn xià sī zhī

愿殿下思之。

zhāo suì lì zhǎng zǐ sī mǎ yán wèi shì zǐ

”昭遂立长子司马炎为世子。

dà chén zòu chēng dāng nián xiāng wǔ xiàn tiān jiàng yī rén shēn cháng èr zhàng yú jiǎo jì cháng sān chǐ èr cùn bái fà cāng rán zhe huáng dān yī

大臣奏称：“当年襄武县，天降一人，身长二丈余，脚迹长三尺二寸，白发苍髯，着黄单衣；

guǒ huáng jīn guà lí tóu zhàng zì chēng yuē wú nǎi mín wáng yě

裹黄巾，挂藜头杖，自称曰：吾乃民王也。

jīn lái bào rǔ tiān xià huàn zhǔ lì jiàn tài píng

今来报汝：天下换主，立见太平。

rú cǐ zài shì yóu xíng sān rì hū rán bú jiàn

如此在市游行三日，忽然不见。

cǐ nǎi diàn xià zhī ruì yě

此乃殿下之瑞也。

diàn xià kě dài shí èr liú guān miǎn jiàn tiān zǐ jīng qí chū jǐng rù bì chéng jīn gēn chē bèi liù mǎ jìn wáng fēi wèi wáng hòu lì shì zǐ wèi tài zǐ

殿下可戴十二旒冠冕，建天子旌旗，出警入跸，乘金根车，备六马，进王妃为王后，立世子为太子。

zhāo xīn zhōng àn xǐ

”昭心中暗喜；

huí dào gōng zhōng zhèng yù yǐn shí hū zhòng fēng bù yǔ

回到宫中，正欲饮食，忽中风不语。

cì rì bìng wēi tài wèi wáng xiáng sī tú hé zēng sī mǎ xún yǐ jí zhū dà chén rù gōng wèn ān zhāo bù néng yán yǐ shǒu zhǐ tài zǐ sī mǎ yán ér sǐ

次日，病危，太尉王祥、司徒何曾、司马荀顗及诸大臣入宫问安，昭不能言，以手指太子司马炎而死。

次日，病危，太尉王祥、司徒何曾、司马荀𫖮及诸大臣入宫问安，昭不能言，以手指太子司马炎而死。

shí bā yuè xīn mǎo rì yě

时八月辛卯日也。

hé zēng yuē tiān xià dà shì jiē zài jìn wáng

何曾曰：“天下大事，皆在晋王；

kě lì tài zǐ wèi jìn wáng rán hòu jì zàng

可立太子为晋王，然后祭葬。

shì rì sī mǎ yán jí jìn wáng wèi fēng hé zēng wèi jìn chéng xiàng sī mǎ wàng wèi sī tú shí bāo wèi piào qí jiāng jūn chén qiān wèi chē qí jiāng jūn shì fù wéi wén wáng

”是日，司马炎即晋王位，封何曾为晋丞相，司马望为司徒，石苞为骠骑将军，陈骞为车骑将军，谥父为文王。

ān zàng yǐ bì yán zhào gǔ chōng péi xiù rù gōng wèn yuē cáo cāo zēng yún ruò tiān mìng zài wú wú qí wèi zhōu wén wáng hu

安葬已毕，炎召贾充、裴秀入宫问曰：“曹操曾云：若天命在吾，吾其为周文王乎！

guǒ yǒu cǐ shì fǒu

果有此事否？

chōng yuē cāo shì shòu hàn lù kǒng rén yì lùn cuàn nì zhī míng gù chū cǐ yán

”充曰：“操世受汉禄，恐人议论篡逆之名，故出此言。

nǎi míng jiào cáo pī wèi tiān zǐ yě

乃明教曹丕为天子也。

yán yuē gū fù wáng bǐ cáo cāo hé rú

”炎曰：“孤父王比曹操何如？

chōng yuē cāo suī gōng gài huá xià xià mín wèi qí wēi ér bù huái qí dé

”充曰：“操虽功盖华夏，下民畏其威而不怀其德。

zi pī jì yè chāi yì shén zhòng dōng xī qū chí wèi yǒu níng suì

子丕继业，差役甚重，东西驱驰，未有宁岁。

hòu wǒ xuān wáng jǐng wáng lèi jiàn dà gōng bù ēn shī dé tiān xià guī xīn jiǔ yǐ

后我宣王、景王，累建大功，布恩施德，天下归心久矣。

wén wáng bìng tūn xī shǔ gōng gài huán yǔ

文王并吞西蜀，功盖寰宇。

yòu qǐ cāo zhī kě bǐ hu

又岂操之可比乎？

yán yuē cáo pī shàng shào hàn tǒng gū qǐ bù kě shào wèi tǒng yé

”炎曰：“曹丕尚绍汉统，孤岂不可绍魏统耶？

gǔ chōng péi xiù èr rén zài bài ér zòu yuē diàn xià zhèng dāng fǎ cáo pī shào hàn gù shì fù zhù shòu shàn tán bù gào tiān xià yǐ jí dà wèi

”贾充、裴秀二人再拜而奏曰：“殿下正当法曹丕绍汉故事，复筑受禅坛，布告天下，以即大位。

yán dà xǐ cì rì dài jiàn rù nèi

炎大喜，次日带剑入内。

cǐ shí wèi zhǔ cáo huàn lián rì bù céng shè cháo xīn shén huǎng hū jǔ zhǐ shī cuò

此时，魏主曹奂连日不曾设朝，心神恍惚，举止失措。

yán zhí rù hòu gōng huàn huāng xià yù tà ér yíng

炎直入后宫，奂慌下御榻而迎。

yán zuò bì wèn yuē wèi zhī tiān xià shuí zhī lì yě

炎坐毕，问曰：“魏之天下，谁之力也？

huàn yuē jiē jìn wáng fù zǔ zhī cì ěr

”奂曰：“皆晋王父祖之赐耳。

yán xiào yuē wú guān bì xià wén bù néng lùn dào wǔ bù néng jīng bāng

”炎笑曰：“吾观陛下，文不能论道，武不能经邦。

hé bù ràng yǒu cái dé zhě zhǔ zhī

何不让有才德者主之？

huàn dà jīng kǒu jìn bù néng yán

”奂大惊，口噤不能言。

bàng yǒu huáng mén shì láng zhāng jié dà hē yuē jìn wáng zhī yán chà yǐ

傍有黄门侍郎张节大喝曰：“晋王之言差矣！

xī rì wèi wǔ zǔ huáng dì dōng dàng xī chú nán zhēng běi tǎo fēi róng yì de cǐ tiān xià

昔日魏武祖皇帝，东荡西除，南征北讨，非容易得此天下；

jīn tiān zi yǒu dé wú zuì hé gù ràng yǔ rén yé

今天子有德无罪，何故让与人耶？

yán dà nù yuē cǐ shè jì nǎi dà hàn zhī shè jì yě

”炎大怒曰：“此社稷乃大汉之社稷也。

cáo cāo xié tiān zǐ yǐ lìng zhū hóu zì lì wèi wáng cuàn duó hàn shì

曹操挟天子以令诸侯，自立魏王，篡夺汉室。

wú zǔ fù sān shì fǔ wèi dé tiān xià zhě fēi cáo shì zhī néng shí sī mǎ shì zhī lì yě sì hǎi xián zhī

吾祖父三世辅魏，得天下者，非曹氏之能，实司马氏之力也：四海咸知。

wú jīn rì qǐ bù kān shào wèi zhī tiān xià hu

吾今日岂不堪绍魏之天下乎？

jié yòu yuē yù xíng cǐ shì shì cuàn guó zhī zéi yě

”节又曰：“欲行此事，是篡国之贼也！

yán dà nù yuē wú yǔ hàn jiā bào chóu yǒu hé bù kě

”炎大怒曰：“吾与汉家报仇，有何不可！

huà wǔ shì jiāng zhāng jié luàn guā dǎ sǐ yú diàn xià

”叱武士将张节乱瓜打死于殿下。

huàn qì lèi guì gào

奂泣泪跪告。

yán qǐ shēn xià diàn ér qù

炎起身下殿而去。

huàn wèi gǔ chōng péi xiù yuē shì yǐ jí yǐ rú zhī nai hé

奂谓贾充、裴秀曰：“事已急矣，如之奈何？

chōng yuē tiān shù jǐn yǐ bì xià bù kě nì tiān dāng zhào hàn xiàn dì gù shì chóng xiū shòu shàn tán jù dà lǐ shàn wèi yǔ jìn wáng shàng hé tiān xīn xià shùn mín qíng bì xià kě bǎo wú yú yǐ

”充曰：“天数尽矣，陛下不可逆天，当照汉献帝故事，重修受禅坛，具大礼，禅位与晋王：上合天心，下顺民情，陛下可保无虞矣。

huàn cóng zhī suì lìng gǔ chōng zhù shòu shàn tán

奂从之，遂令贾充筑受禅坛。

yǐ shí èr yuè jiǎ zǐ rì huàn qīn pěng chuán guó xǐ lì yú tán shàng dà huì wén wǔ

以十二月甲子日，奂亲捧传国玺，立于坛上，大会文武。

hòu rén yǒu shī tàn yuē wèi tūn hàn shì jìn tūn cáo tiān yùn xún huán bù kě táo

后人有诗叹曰：“魏吞汉室晋吞曹，天运循环不可逃。

zhāng jié kě lián zhōng guó sǐ yī quán zěn zhàng tài shān gāo

张节可怜忠国死，一拳怎障泰山高。

qǐng jìn wáng sī mǎ yán dēng tán shòu yǔ dà lǐ

”请晋王司马炎登坛，授与大礼。

huàn xià tán jù gōng fú lì yú bān shǒu

奂下坛，具公服立于班首。

yán duān zuò yú tán shàng

炎端坐于坛上。

gǔ chōng péi xiù liè yú zuǒ yòu zhí jiàn lìng cáo huàn zài bài fú dì tīng mìng

贾充、裴秀列于左右，执剑，令曹奂再拜伏地听命。

chōng yuē zì hàn jiàn ān èr shí wǔ nián wèi shòu hàn chán yǐ jīng sì shí wǔ nián yǐ

充曰：“自汉建安二十五年，魏受汉禅，已经四十五年矣；

jīn tiān lù yǒng zhōng tiān mìng zài jìn

今天禄永终，天命在晋。

sī mǎ shì gōng dé mí lóng jí tiān jì dì kě jí huáng dì zhèng wèi yǐ shào wèi tǒng

司马氏功德弥隆，极天际地，可即皇帝正位，以绍魏统。

fēng rǔ wèi chén liú wáng chū jiù jīn yōng chéng jū zhǐ

封汝为陈留王，出就金墉城居止；

dāng shí qǐ chéng fēi xuān zhào bù xǔ rù jīng

当时起程，非宣诏不许入京。

huàn qì xiè ér qù

”奂泣谢而去。

tài fù sī mǎ fú kū bài yú huàn qián yuē chén shēn wéi wèi chén zhōng bù bèi wèi yě

太傅司马孚哭拜于奂前曰：“臣身为魏臣，终不背魏也。

yán jiàn fú rú cǐ fēng fú wèi ān píng wáng

”炎见孚如此，封孚为安平王。

fú bù shòu ér tuì

孚不受而退。

shì rì wén wǔ bǎi guān zài bài yú tán xià shān hū wàn suì

是日，文武百官，再拜于坛下，山呼万岁。

yán shào wèi tǒng guó hào dà jìn gǎi yuán wèi tài shǐ yuán nián dà shè tiān xià

炎绍魏统，国号大晋，改元为泰始元年，大赦天下。

wèi suì wáng

魏遂亡。

hòu rén yǒu shī tàn yuē jìn guó guī mó rú wèi wáng chén liú zōng jì shì shān yáng

后人有诗叹曰：“晋国规模如魏王，陈留踪迹似山阳。

chóng xíng shòu shàn tái qián shì huí shǒu dāng nián zhǐ zì shāng

重行受禅台前事，回首当年止自伤。

jìn dì sī mǎ yán zhuī shì sī mǎ yì wèi xuān dì bó fù sī mǎ shī wèi jǐng dì fù sī mǎ zhāo wéi wén dì lì qī miào yǐ guāng zǔ zōng

晋帝司马炎，追谥司马懿为宣帝，伯父司马师为景帝，父司马昭为文帝，立七庙以光祖宗。

nà qī miào

那七庙？

hàn zhēng xi jiāng jūn sī mǎ jūn jūn shēng yù zhāng tài shǒu sī mǎ liàng liàng shēng yǐng chuān tài shǒu sī mǎ juàn juàn shēng jīng zhào yǐn sī mǎ fáng fáng shēng xuān dì sī mǎ yì yì shēng jǐng dì sī mǎ shī wén dì sī mǎ zhāo shì wèi qī miào yě

汉征西将军司马钧，钧生豫章太守司马量，量生颍川太守司马隽，隽生京兆尹司马防，防生宣帝司马懿，懿生景帝司马师、文帝司马昭：是为七庙也。

dà shì yǐ dìng měi rì shè cháo jì yì fá wú zhī cè

大事已定，每日设朝计议伐吴之策。

zhèng shì hàn jiā chéng guō yǐ fēi jiù wú guó jiāng shān jiāng fù gèng

正是：汉家城郭已非旧，吴国江山将复更。

wèi zhī zěn shēng fá wú qiě kàn xià wén fēn jiě

未知怎生伐吴，且看下文分解。