zhào zǐ lóng lì zhǎn wǔ jiāng zhū gě liàng zhì qǔ sān chéng
赵子龙力斩五将诸葛亮智取三城
què shuō kǒng míng lǜ bīng qián zhì miǎn yáng jīng guò mǎ chāo fén mù nǎi lìng qí dì mǎ dài guà xiào kǒng míng qīn zì jì zhī
却说孔明率兵前至沔阳，经过马超坟墓，乃令其弟马岱挂孝，孔明亲自祭之。
jì bì huí dào zhài zhōng shāng yì jìn bīng
祭毕，回到寨中，商议进兵。
hū shào mǎ bào dào wèi zhǔ cáo ruì qiǎn fù mǎ xià hóu mào diào guān zhōng zhū lù jūn mǎ qián lái jù dí
忽哨马报道：“魏主曹睿遣驸马夏侯楙，调关中诸路军马，前来拒敌。
wèi yán shàng zhàng xiàn cè yuē xià hóu mào nǎi gāo liáng zǐ dì nuò ruò wú móu
”魏延上帐献策曰：“夏侯楙乃膏粱子弟，懦弱无谋。
yán yuàn de jīng bīng wǔ qiān qǔ lù chū bāo zhōng xún qín lǐng yǐ dōng dāng zǐ wǔ gǔ ér tóu běi bù guò shí rì kě dào cháng ān
延愿得精兵五千，取路出褒中，循秦岭以东，当子午谷而投北，不过十日，可到长安。
xià hóu mào ruò wén mǒu zhòu zhì bì rán qì chéng wàng héng mén dǐ gé ér zǒu
夏侯楙若闻某骤至，必然弃城望横门邸阁而走。
mǒu què cóng dōng fāng ér lái chéng xiàng kě dà qū shì mǎ zì xié gǔ ér jìn
某却从东方而来，丞相可大驱士马，自斜谷而进。
rú cǐ xíng zhī zé xián yáng yǐ xī yī jǔ kě dìng yě
如此行之，则咸阳以西，一举可定也。
kǒng míng xiào yuē cǐ fēi wàn quán zhī jì yě
”孔明笑曰：“此非万全之计也。
rǔ qī zhōng yuán wú hǎo rén wù tǎng yǒu rén jìn yán yú shān pì zhōng yǐ bīng jié shā fēi wéi wǔ qiān rén shòu hài yì dà shāng ruì qì
汝欺中原无好人物，倘有人进言，于山僻中以兵截杀，非惟五千人受害，亦大伤锐气。
jué bù kě yòng
决不可用。
wèi yán yòu yuē chéng xiàng bīng cóng dà lù jìn fā bǐ bì jǐn qǐ guān zhōng zhī bīng yú lù yíng dí zé kuàng rì chí jiǔ hé shí ér dé zhōng yuán
”魏延又曰：“丞相兵从大路进发，彼必尽起关中之兵，于路迎敌，则旷日持久，何时而得中原？
kǒng míng yuē wú cóng lǒng yòu qǔ píng tǎn dà lù yī fǎ jìn bīng hé yōu bù shèng
”孔明曰：“吾从陇右取平坦大路，依法进兵，何忧不胜！
suì bù yòng wèi yán zhī jì
”遂不用魏延之计。
wèi yán yàng yàng bù yuè
魏延怏怏不悦。
kǒng míng chāi rén lìng zhào yún jìn bīng
孔明差人令赵云进兵。
què shuō xià hóu mào zài cháng ān jù jí zhū lù jūn mǎ
却说夏侯楙在长安聚集诸路军马。
shí yǒu xī liáng dà jiàng hán dé shàn shǐ kāi shān dà fǔ yǒu wàn fū bù dāng zhī yǒng yǐn xī qiāng zhū lù bīng bā wàn dào lái
时有西凉大将韩德，善使开山大斧，有万夫不当之勇，引西羌诸路兵八万到来；
jiàn le xià hóu mào mào zhòng shǎng zhī jiù qiǎn wèi xiān fēng
见了夏侯楙，楙重赏之，就遣为先锋。
dé yǒu sì zǐ jiē jīng tōng wǔ yì gōng mǎ guò rén zhǎng zǐ hán yīng cì zǐ hán yáo sān zǐ hán qióng sì zǐ hán qí
德有四子，皆精通武艺，弓马过人：长子韩瑛，次子韩瑶，三子韩琼，四子韩琪。
hán dé dài sì zǐ bìng xī qiāng bīng bā wàn qǔ lù zhì fèng míng shān zhèng yù shǔ bīng
韩德带四子并西羌兵八万，取路至凤鸣山，正遇蜀兵。
liǎng zhèn duì yuán
两阵对圆。
hán dé chū mǎ sì zǐ liè yú liǎng biān
韩德出马，四子列于两边。
dé lì shēng dà mà yuē fǎn guó zhī zéi ān gǎn fàn wú jìng jiè
德厉声大骂曰：“反国之贼，安敢犯吾境界！
zhào yún dà nù tǐng qiāng zòng mǎ dān nuò hán dé jiāo zhàn
”赵云大怒，挺枪纵马，单搦韩德交战。
zhǎng zǐ hán yīng yuè mǎ lái yíng
长子韩瑛，跃马来迎；
zhàn bù sān hé bèi zhào yún yī qiāng cì sǐ yú mǎ xià
战不三合，被赵云一枪刺死于马下。
cì zǐ hán yáo jiàn zhī zòng mǎ huī dāo lái zhàn
次子韩瑶见之，纵马挥刀来战。
zhào yún shī chěng jiù rì hǔ wēi dǒu sǒu jīng shén yíng zhàn
赵云施逞旧日虎威，抖擞精神迎战。
yáo dǐ dí bú zhù
瑶抵敌不住。
sān zǐ hán qióng jí tǐng fāng tiān jǐ zhòu mǎ qián lái jiā gōng
三子韩琼，急挺方天戟骤马前来夹攻。
yún quán rán bù jù qiāng fǎ bù luàn
云全然不惧，枪法不乱。
sì zǐ hán qí jiàn èr xiōng zhàn yún bù xià yě zòng mǎ lūn liǎng kǒu rì yuè dāo ér lái wéi zhù zhào yún
四子韩琪，见二兄战云不下，也纵马抡两口日月刀而来，围住赵云。
yún zài zhōng yāng dú zhàn sān jiāng
云在中央独战三将。
shǎo shí hán qí zhòng qiāng luò mǎ hán zhèn zhōng piān jiàng jí chū jiù qù
少时，韩琪中枪落马，韩阵中偏将急出救去。
yún tuō qiāng biàn zǒu
云拖枪便走。
hán qióng àn jǐ jí qǔ gōng jiàn shè zhī lián fàng sān jiàn jiē bèi yún yòng qiāng bō luò
韩琼按戟，急取弓箭射之，连放三箭，皆被云用枪拨落。
qióng dà nù réng chāo fāng tiān jǐ zòng mǎ gǎn lái
琼大怒，仍绰方天戟纵马赶来；
què bèi yún yī jiàn shè zhòng miàn mén luò mǎ ér sǐ hán yáo zòng mǎ jǔ bǎo dāo biàn kǎn zhào yún
却被云一箭射中面门，落马而死，韩瑶纵马举宝刀便砍赵云。
yún qì qiāng yú de shǎn guò bǎo dāo shēng qín hán yáo guī zhèn fù zòng mǎ qǔ qiāng shā guò zhèn lái
云弃枪于地，闪过宝刀，生擒韩瑶归阵，复纵马取枪杀过阵来。
hán dé jiàn sì zǐ jiē sàng yú zhào yún zhī shǒu gān dǎn jiē liè xiān zǒu rù zhèn qù
韩德见四子皆丧于赵云之手，肝胆皆裂，先走入阵去。
xī liáng bīng sù zhī zhào yún zhī míng jīn jiàn qí yīng yǒng rú xī shuí gǎn jiāo fēng
西凉兵素知赵云之名，今见其英勇如昔，谁敢交锋？
zhào yún mǎ dào chù zhèn zhèn dào tuì
赵云马到处，阵阵倒退。
zhào yún pǐ mǎ dān qiāng wǎng lái chōng tū rú rù wú rén zhī jìng
赵云匹马单枪，往来冲突，如入无人之境。
hòu rén yǒu shī zàn yuē yì xī cháng shān zhào zǐ lóng nián dēng qī shí jiàn qí gōng
后人有诗赞曰：“忆昔常山赵子龙，年登七十建奇功。
dú zhū sì jiāng lái chōng zhèn yóu shì dāng yáng jiù zhǔ xióng
独诛四将来冲阵，犹似当阳救主雄。
shān zhī jiàn zhào yún dà shèng lǜ shǔ bīng yǎn shā xī liáng bīng dà bài ér zǒu
邓芝见赵云大胜，率蜀兵掩杀，西凉兵大败而走。
hán dé xiǎn bèi zhào yún qín zhù qì jiǎ bù xíng ér táo
韩德险被赵云擒住，弃甲步行而逃。
yún yǔ shān zhī shōu jūn huí zhài
云与邓芝收军回寨。
zhī hè yuē jiāng jūn shòu yǐ qī xún yīng yǒng rú zuó
芝贺曰：“将军寿已七旬，英勇如昨。
jīn rì zhèn qián lì zhǎn sì jiāng shì suǒ hǎn yǒu
今日阵前力斩四将，世所罕有！
yún yuē chéng xiàng yǐ wú nián mài bù kěn jiàn yòng wú gù liáo yǐ zì biǎo ěr
”云曰：“丞相以吾年迈，不肯见用，吾故聊以自表耳。
suì chāi rén jiě hán yáo shēn bào jié shū yǐ dá kǒng míng
”遂差人解韩瑶，申报捷书，以达孔明。
què shuō hán dé yǐn bài jūn huí jiàn xià hóu mào kū gào qí shì
却说韩德引败军回见夏侯楙，哭告其事。
mào zì tǒng bīng lái yíng zhào yún
楙自统兵来迎赵云。
tàn mǎ bào rù shǔ zhài shuō xià hóu mào yǐn bīng dào
探马报入蜀寨，说夏侯楙引兵到。
yún shàng mǎ chāo qiāng yǐn qiān yú jūn jiù fèng míng shān qián bǎi chéng zhèn shì
云上马绰枪，引千余军，就凤鸣山前摆成阵势。
dāng rì xià hóu mào dài jīn kuī zuò bái mǎ shǒu tí dà kǎn dāo lì zài mén qí zhī xià
当日，夏侯楙戴金盔，坐白马，手提大砍刀，立在门旗之下。
jiàn zhào yún yuè mǎ tǐng qiāng wǎng lái chí chěng mào yù zì zhàn
见赵云跃马挺枪，往来驰骋，楙欲自战。
hán dé yuē shā wú sì zǐ zhī chóu rú hé bù bào
韩德曰：“杀吾四子之仇，如何不报！
zòng mǎ lún kāi shān dà fǔ zhí qǔ zhào yún
”纵马轮开山大斧，直取赵云。
yún fèn nù tǐng qiāng lái yíng
云奋怒挺枪来迎；
zhàn bù sān hé qiāng qǐ chǔ cì sǐ hán dé yú mǎ xià jí bō mǎ zhí qǔ xià hóu mào
战不三合，枪起处，刺死韩德于马下，急拨马直取夏侯楙。
mào huāng máng shǎn rù běn zhèn
楙慌忙闪入本阵。
shān zhī qū bīng yǎn shā wèi bīng yòu zhé yī zhèn tuì shí yú lǐ xià zhài
邓芝驱兵掩杀，魏兵又折一阵，退十余里下寨。
mào lián yè yǔ zhòng jiāng shāng yì yuē wú jiǔ wén zhào yún zhī míng wèi cháng jiàn miàn
楙连夜与众将商议曰：“吾久闻赵云之名，未尝见面；
jīn rì nián lǎo yīng xióng shàng zài fāng xìn dāng yáng cháng bǎn zhī shì
今日年老，英雄尚在，方信当阳长坂之事。
shì cǐ wú rén kě dí rú zhī nai hé
似此无人可敌，如之奈何？
cān jūn chéng wǔ nǎi chéng yù zhī zǐ yě jìn yán yuē mǒu liào zhào yún yǒu yǒng wú móu bù zú wéi lǜ
”参军程武，乃程昱之子也，进言曰：“某料赵云有勇无谋，不足为虑。
lái rì dū du zài yǐn bīng chū xiān fú liǎng jūn yú zuǒ yòu
来日都督再引兵出，先伏两军于左右；
dū du lín zhèn xiān tuì yòu zhào yún dào fú bīng chù
都督临阵先退，诱赵云到伏兵处；
dū du què dēng shān zhǐ huī sì miàn jūn mǎ chóng dié wéi zhù yún kě qín yǐ
都督却登山指挥四面军马，重叠围住，云可擒矣。
mào cóng qí yán suì qiǎn dǒng xǐ yǐn sān wàn jūn fú yú zuǒ xuē zé yǐn sān wàn jūn fú yú yòu
”楙从其言，遂遣董禧引三万军伏于左，薛则引三万军伏于右。
èr rén mái fú yǐ dìng
二人埋伏已定。
cì rì xià hóu mào fù zhěng jīn gǔ qí fān lǜ bīng ér jìn
次日，夏侯楙复整金鼓旗幡，率兵而进。
zhào yún shān zhī chū yíng
赵云、邓芝出迎。
zhī zài mǎ shàng wèi zhào yún yuē zuó yè wèi bīng dà bài ér zǒu jīn rì fù lái bì yǒu zhà yě
芝在马上谓赵云曰：“昨夜魏兵大败而走，今日复来，必有诈也。
lǎo jiàng jūn fáng zhī
老将军防之。
zi lóng yuē liàng cǐ rǔ xiù xiǎo ér hé zú dào zāi
”子龙曰：“量此乳臭小儿，何足道哉！
wú jīn rì bì dāng qín zhī
吾今日必当擒之！
biàn yuè mǎ ér chū
”便跃马而出。
wèi jiāng pān suì chū yíng zhàn bù sān hé bō mǎ biàn zǒu
魏将潘遂出迎，战不三合，拨马便走。
zhào yún gǎn qù wèi zhèn zhōng bā yuán jiāng yī qí lái yíng
赵云赶去，魏阵中八员将一齐来迎。
fàng guò xià hóu mào xiān zǒu bā jiāng lù xù bēn zǒu
放过夏侯楙先走，八将陆续奔走。
zhào yún chéng shì zhuī shā shān zhī yǐn bīng jì jìn
赵云乘势追杀，邓芝引兵继进。
zhào yún shēn rù zhòng dì zhǐ tīng de sì miàn hǎn shēng dà zhèn
赵云深入重地，只听得四面喊声大震。
shān zhī jí shōu jūn tuì huí zuǒ yǒu dǒng xǐ yòu yǒu xuē zé liǎng lù bīng shā dào
邓芝急收军退回，左有董禧，右有薛则，两路兵杀到。
shān zhī bīng shǎo bù néng jiě jiù
邓芝兵少，不能解救。
zhào yún bèi kùn zài gāi xīn dōng chōng xī tū wèi bīng yuè hòu
赵云被困在垓心，东冲西突，魏兵越厚。
shí yún shǒu xià zhǐ yǒu qiān yú rén shā dào shān pō zhī xià zhī jiàn xià hóu mào zài shān shàng zhǐ huī sān jūn
时云手下止有千余人，杀到山坡之下，只见夏侯楙在山上指挥三军。
zhào yún tóu dōng zé wàng dōng zhǐ tóu xi zé wàng xi zhǐ yīn cǐ zhào yún bù néng tū wéi nǎi yǐn bīng shā shàng shān lái
赵云投东则望东指，投西则望西指，因此赵云不能突围，乃引兵杀上山来。
bàn shān zhōng léi mù pào shí dǎ jiāng xià lái bù néng shàng shān
半山中擂木炮石打将下来，不能上山。
zhào yún cóng chén shí shā zhì yǒu shí bù dé tuō zǒu zhǐ de xià mǎ shǎo xiē qiě dài yuè míng zài zhàn
赵云从辰时杀至酉时，不得脱走，只得下马少歇，且待月明再战。
què cái xiè jiǎ ér zuò yuè guāng fāng chū hū sì xià huǒ guāng chōng tiān gǔ shēng dà zhèn shǐ shí rú yǔ wèi bīng shā dào jiē jiào yuē zhào yún zǎo jiàng
却才卸甲而坐，月光方出，忽四下火光冲天，鼓声大震，矢石如雨，魏兵杀到，皆叫曰：“赵云早降！
yún jí shàng mǎ yíng dí
”云急上马迎敌。
sì miàn jūn mǎ jiàn jiàn bī jìn bā fāng nǔ jiàn jiāo shè shén jí rén mǎ jiē bù néng xiàng qián
四面军马渐渐逼近，八方弩箭交射甚急，人马皆不能向前。
yún yǎng tiān tàn yuē wú bù fú lǎo sǐ yú cǐ de yǐ
云仰天叹曰：“吾不服老，死于此地矣！
hū dōng běi jiǎo shàng hǎn shēng dà qǐ wèi bīng fēn fēn luàn cuàn yī biāo jūn shā dào wéi shǒu dà jiàng chí zhàng bā diǎn gāng máo mǎ xiàng xià guà yī kē rén tóu
”忽东北角上喊声大起，魏兵纷纷乱窜，一彪军杀到，为首大将持丈八点钢矛，马项下挂一颗人头。
yún shì zhī nǎi zhāng bāo yě
云视之，乃张苞也。
bāo jiàn le zhào yún yán yuē chéng xiàng kǒng lǎo jiàng jūn yǒu shī tè qiǎn mǒu yǐn wǔ qiān bīng jiē yìng
苞见了赵云，言曰：“丞相恐老将军有失，特遣某引五千兵接应。
wén lǎo jiàng jūn bèi kùn gù shā tòu chóng wéi
闻老将军被困，故杀透重围。
zhèng yù wèi jiāng xuē zé lán lù bèi mǒu shā zhī
正遇魏将薛则拦路，被某杀之。
yún dà xǐ jí yǔ zhāng bāo shā chū xī běi jiǎo lái
”云大喜，即与张苞杀出西北角来。
zhī jiàn wèi bīng qì gē bēn zǒu yī biāo jūn cóng wài nà hǎn shā rén wéi shǒu dà jiàng tí yǎn yuè qīng lóng dāo shǒu wǎn rén tóu
只见魏兵弃戈奔走：一彪军从外呐喊杀人，为首大将提偃月青龙刀，手挽人头。
yún shì zhī nǎi guān xìng yě
云视之，乃关兴也。
xìng yuē fèng chéng xiàng zhī mìng kǒng lǎo jiàng jūn yǒu shī tè yǐn wǔ qiān bīng qián lái jiē yìng
兴曰：“奉丞相之命，恐老将军有失，特引五千兵前来接应。
què cái zhèn shàng féng zhe wèi jiāng dǒng xǐ bèi wú yī dāo zhǎn zhī xiāo shǒu zài cǐ
却才阵上逢着魏将董禧，被吾一刀斩之，枭首在此。
chéng xiàng suí hòu biàn dào yě
丞相随后便到也。
yún yuē èr jiāng jūn yǐ jiàn qí gōng hé bù chèn jīn rì qín zhù xià hóu mào yǐ dìng dà shì
”云曰：“二将军已建奇功，何不趁今日擒住夏侯楙，以定大事？
zhāng bāo wén yán suì yǐn bīng qù le
”张苞闻言，遂引兵去了。
xìng yuē wǒ yě gàn gōng qù
兴曰：“我也干功去。
suì yì yǐn bīng qù le
”遂亦引兵去了。
yún huí gù zuǒ yòu yuē tā liǎng gè shì wú zǐ zhí bèi shàng qiě zhēng xiān gàn gōng
云回顾左右曰：“他两个是吾子侄辈，尚且争先干功；
wú nǎi guó jiā shàng jiàng cháo tíng jiù chén fǎn bù rú cǐ xiǎo ér yé
吾乃国家上将，朝廷旧臣，反不如此小儿耶？
wú dāng shě lǎo mìng yǐ bào xiān dì zhī ēn
吾当舍老命以报先帝之恩！
yú shì yǐn bīng lái zhuō xià hóu mào
”于是引兵来捉夏侯楙。
dàng yè sān lù bīng jiā gōng dà pò wèi jūn yī zhèn
当夜三路兵夹攻，大破魏军一阵。
shān zhī yǐn bīng jiē yìng shā de shī héng biàn yě xuè liú chéng hé
邓芝引兵接应，杀得尸横遍野，血流成河。
xià hóu mào nǎi wú móu zhī rén gēng jiān nián yòu bù céng jīng zhàn jiàn jūn dà luàn suì yǐn zhàng xià xiāo jiàng bǎi yú rén wàng nán ān jùn ér zǒu
夏侯楙乃无谋之人，更兼年幼，不曾经战，见军大乱，遂引帐下骁将百余人，望南安郡而走。
zhòng jūn yīn jiàn wú zhǔ jìn jiē táo cuàn
众军因见无主，尽皆逃窜。
xìng bāo èr jiāng wén xià hóu mào wàng nán ān jùn qù le lián yè gǎn lái
兴、苞二将闻夏侯楙望南安郡去了，连夜赶来。
mào zǒu rù chéng zhōng lìng jǐn bì chéng mén qū bīng shǒu yù
楙走入城中，令紧闭城门，驱兵守御。
xìng bāo èr rén gǎn dào jiāng chéng wéi zhù
兴、苞二人赶到，将城围住；
zhào yún suí hòu yě dào sān miàn gōng dǎ
赵云随后也到：三面攻打。
shǎo shí shān zhī yì yǐn bīng dào
少时，邓芝亦引兵到。
yī lián wéi le shí rì gōng dǎ bù xià
一连围了十日，攻打不下。
hū bào chéng xiàng liú hòu jūn zhù miǎn yáng zuǒ jūn zhūn yáng píng yòu jūn zhūn shí chéng zì yǐn zhōng jūn lái dào
忽报丞相留后军住沔阳，左军屯阳平，右军屯石城，自引中军来到。
zhào yún shān zhī guān xìng zhāng bāo jiē lái bài wèn kǒng míng shuō lián rì gōng chéng bù xià
赵云、邓芝、关兴、张苞皆来拜问孔明，说连日攻城不下。
kǒng míng suì chéng xiǎo chē qīn dào chéng biān zhōu wéi kàn le yī biàn huí zhài shēng zhàng ér zuò
孔明遂乘小车亲到城边周围看了一遍，回寨升帐而坐。
zhòng jiāng huán lì tīng lìng
众将环立听令。
kǒng míng yuē cǐ jùn háo shēn chéng jùn bù yì gōng yě
孔明曰：“此郡壕深城峻，不易攻也。
wú zhèng shì bù zài cǐ chéng rǔ děng rú zhǐ jiǔ gōng tǎng wèi bīng fēn dào ér chū yǐ qǔ hàn zhōng wú jūn wēi yǐ
吾正事不在此城，汝等如只久攻，倘魏兵分道而出，以取汉中，吾军危矣。
shān zhī yuē xià hóu mào nǎi wèi zhī fù mǎ ruò qín cǐ rén shèng zhǎn bǎi jiāng
”邓芝曰：“夏侯楙乃魏之驸马，若擒此人，胜斩百将。
jīn kùn yú cǐ qǐ kě qì zhī ér qù
今困于此，岂可弃之而去？
kǒng míng yuē wú zì yǒu jì
”孔明曰：“吾自有计。
cǐ chù xi lián tiān shuǐ jùn běi dǐ ān dìng jùn èr chù tài shǒu bù zhī hé rén
此处西连天水郡，北抵安定郡，二处太守，不知何人？
tàn zú dá yuē tiān shuǐ tài shǒu mǎ zūn ān dìng tài shǒu cuī liàng
”探卒答曰：“天水太守马遵，安定太守崔谅。
kǒng míng dà xǐ nǎi huàn wèi yán shòu jì rú cǐ rú cǐ
”孔明大喜，乃唤魏延受计，如此如此；
yòu huàn guān xìng zhāng bāo shòu jì rú cǐ rú cǐ
又唤关兴、张苞受计，如此如此；
yòu huàn xīn fù jūn shì èr rén shòu jì rú cǐ xíng zhī
又唤心腹军士二人受计，如此行之。
gè jiàng lǐng mìng yǐn bīng ér qù
各将领命，引兵而去。
kǒng míng què zài nán ān chéng wài lìng jūn yùn chái cǎo duī yú chéng xià kǒu chēng shāo chéng
孔明却在南安城外，令军运柴草堆于城下，口称烧城。
wèi bīng wén zhī jiē dà xiào bù jù
魏兵闻知，皆大笑不惧。
què shuō ān dìng tài shǒu cuī liàng zài chéng zhōng wén shǔ bīng wéi le nán ān kùn zhù xià hóu mào shí fēn huāng jù jí diǎn jūn mǎ yuē gòng sì qiān shǒu zhu chéng chí
却说安定太守崔谅，在城中闻蜀兵围了南安，困住夏侯楙，十分慌惧，即点军马约共四千，守住城池。
hū jiàn yī rén zì zhèng nán ér lái kǒu chēng yǒu jī mì shì
忽见一人自正南而来，口称有机密事。
cuī liàng huàn rù wèn zhī dá yuē mǒu shì xià hóu dū du zhàng xià xīn fù jiāng péi xù
崔谅唤入问之，答曰：“某是夏侯都督帐下心腹将裴绪。
jīn fèng dū du jiàng lìng tè lái qiú jiù yú tiān shuǐ ān dìng èr jùn
今奉都督将令，特来求救于天水、安定二郡。
nán ān shén jí měi rì chéng shàng zòng huǒ wèi hào zhuān wàng èr jùn jiù bīng bìng bù jiàn dào
南安甚急，每日城上纵火为号，专望二郡救兵，并不见到；
yīn fù chà mǒu shā chū chóng wéi lái cǐ gào jí
因复差某杀出重围，来此告急。
kě xīng yè qǐ bīng wèi wài yìng
可星夜起兵为外应。
dū du ruò jiàn èr jùn bīng dào què kāi chéng mén jiē yìng yě
都督若见二郡兵到，却开城门接应也。
liàng yuē yǒu dū du wén shū fǒu
”谅曰：“有都督文书否？
xù tiē ròu qǔ chū hàn yǐ shī tòu
”绪贴肉取出，汗已湿透；
lüè jiào yī shì jí lìng shǒu xià huàn le fá mǎ biàn chū chéng wàng tiān shuǐ ér qù
略教一视，急令手下换了乏马，便出城望天水而去。
bù èr rì yòu yǒu bào mǎ dào gào tiān shuǐ tài shǒu yǐ qǐ bīng jiù yuán nán ān qù le jiào ān dìng zǎo zǎo jiē yìng
不二日，又有报马到，告天水太守已起兵救援南安去了，教安定早早接应。
cuī liàng yǔ fǔ guān shāng yì
崔谅与府官商议。
duō guān yuē ruò bù qù jiù shī le nán ān sòng le xià hóu fù mǎ jiē wǒ liǎng jùn zhī zuì yě zhǐ de jiù zhī
多官曰：“若不去救，失了南安，送了夏侯驸马，皆我两郡之罪也：只得救之。
liàng jí diǎn qǐ rén mǎ lí chéng ér qù zhǐ liú wén guān shǒu chéng
”谅即点起人马，离城而去，只留文官守城。
cuī liàng tí bīng xiàng nán ān dà lù jìn fā yáo wàng jiàn huǒ guāng chōng tiān cuī bīng xīng yè qián jìn lí nán ān shàng yǒu wǔ shí yú lǐ hū wén qián hòu hǎn shēng dà zhèn shào mǎ bào dào qián miàn guān xìng jié zhù qù lù bèi hòu zhāng bāo shā lái
崔谅提兵向南安大路进发，遥望见火光冲天，催兵星夜前进，离南安尚有五十余里，忽闻前后喊声大震，哨马报道：“前面关兴截住去路，背后张苞杀来！
ān dìng zhī bīng sì xià táo cuàn
”安定之兵，四下逃窜。
liàng dà jīng nǎi lǐng shǒu xià bǎi yú rén wǎng xiǎo lù sǐ zhàn de tuō bēn huí ān dìng
谅大惊，乃领手下百余人，往小路死战得脱，奔回安定。
fāng dào chéng háo biān chéng shàng luàn jiàn shè xià lái
方到城壕边，城上乱箭射下来。
shǔ jiāng wèi yán zài chéng shàng jiào yuē wú yǐ qǔ le chéng yě
蜀将魏延在城上叫曰：“吾已取了城也！
hé bù zǎo jiàng
何不早降？
yuán lái wèi yán bàn zuò ān dìng jūn yín yè zhuàn kāi chéng mén shǔ bīng jǐn rù yīn cǐ dé le ān dìng
”原来魏延扮作安定军，夤夜赚开城门，蜀兵尽入，因此得了安定。
cuī liàng huāng tóu tiān shuǐ jùn lái
崔谅慌投天水郡来。
xíng bú dào yī chéng qián miàn yī biāo jūn bǎi kāi
行不到一程，前面一彪军摆开。
dà qí zhī xià yī rén guān jīn yǔ shàn dào páo hè chǎng duān zuò yú chē shàng
大旗之下，一人纶巾羽扇，道袍鹤氅，端坐于车上。
liàng shì zhī nǎi kǒng míng yě jí bō huí mǎ zǒu
谅视之，乃孔明也，急拨回马走。
guān xìng zhāng bāo liǎng lù bīng zhuī dào zhǐ jiào zǎo jiàng
关兴、张苞两路兵追到，只叫：“早降！
cuī liàng jiàn sì miàn jiē shì shǔ bīng bù dé yǐ suì jiàng tóng guī dà zhài
”崔谅见四面皆是蜀兵，不得已遂降，同归大寨。
kǒng míng yǐ shàng bīn xiāng dài
孔明以上宾相待。
kǒng míng yuē nán ān tài shǒu yǔ zú xià jiāo hòu fǒu
孔明曰：“南安太守与足下交厚否？
liàng yuē cǐ rén nǎi yáng fù zhī zú dì yáng líng yě
”谅曰：“此人乃杨阜之族弟杨陵也；
yǔ mǒu lín jùn jiāo qì shén hòu
与某邻郡，交契甚厚。
kǒng míng yuē jīn yù fán zú xià rù chéng shuō yáng líng qín xià hóu mào kě hu
”孔明曰：“今欲烦足下入城，说杨陵擒夏侯楙，可乎？
liàng yuē chéng xiàng ruò lìng mǒu qù kě zàn tuì jūn mǎ róng mǒu rù chéng shuō zhī
”谅曰：“丞相若令某去，可暂退军马，容某入城说之。
kǒng míng cóng qí yán jí shí chuán lìng jiào sì miàn jūn mǎ gè tuì èr shí lǐ xià zhài
”孔明从其言，即时传令，教四面军马各退二十里下寨。
cuī liàng pǐ mǎ dào chéng biān jiào kāi chéng mén rù dào fǔ zhōng yǔ yáng líng lǐ bì xì yán qí shì
崔谅匹马到城边叫开城门，入到府中，与杨陵礼毕，细言其事。
líng yuē wǒ děng shòu wèi zhǔ dà ēn ān rěn bèi zhī
陵曰：“我等受魏主大恩，安忍背之？
kě jiāng jì jiù jì ér xíng
可将计就计而行。
suì yǐn cuī liàng dào xià hóu mào chù bèi xì shuō zhī
”遂引崔谅到夏侯楙处，备细说知。
mào yuē dāng yòng hé jì
楙曰：“当用何计？
yáng líng yuē zhǐ tuī mǒu xiàn chéng mén zhuàn shǔ bīng rù què jiù chéng zhōng shā zhī
”杨陵曰：“只推某献城门，赚蜀兵入，却就城中杀之。
cuī liàng yī jì ér xíng chū chéng jiàn kǒng míng shuō yáng líng xiàn chéng mén fàng dà jūn rù chéng yǐ qín xià hóu mào
”崔谅依计而行，出城见孔明，说：“杨陵献城门，放大军入城，以擒夏侯楙。
yáng líng běn yù zì zhuō yīn shǒu xià yǒng shì bù duō wèi gǎn qīng dòng
杨陵本欲自捉，因手下勇士不多，未敢轻动。
kǒng míng yuē cǐ shì zhì yì jīn yǒu zú xià yuán jiàng bīng bǎi yú rén yú nèi àn cáng shǔ jiāng bàn zuò ān dìng jūn mǎ dài rù chéng qù xiān fú yú xià hóu mào fǔ xià
”孔明曰：“此事至易：今有足下原降兵百余人，于内暗藏蜀将扮作安定军马，带入城去、先伏于夏侯楙府下；
què àn yuē yáng líng dài bàn yè zhī shí xiàn kāi chéng mén lǐ yìng wài hé
却暗约杨陵，待半夜之时，献开城门，里应外合。
cuī liàng àn sī ruò bù dài shǔ jiāng qù kǒng kǒng míng shēng yí
”崔谅暗思：“若不带蜀将去，恐孔明生疑。
qiě dài rù qù jiù nèi xiān zhǎn zhī jǔ huǒ wèi hào zhuàn kǒng míng rù lái shā zhī kě yě
且带入去，就内先斩之，举火为号，赚孔明入来，杀之可也。
yīn cǐ yīng yǔn
”因此应允。
kǒng míng zhǔ yuē wú qiǎn qīn xìn jiāng guān xìng zhāng bāo suí zú xià xiān qù zhǐ tuī jiù jūn shā rù chéng zhōng yǐ ān xià hóu mào zhī xīn
孔明嘱曰：“吾遣亲信将关兴、张苞随足下先去，只推救军杀入城中，以安夏侯楙之心；
dàn jǔ huǒ wú dāng qīn rù chéng qù qín zhī
但举火，吾当亲入城去擒之。
shí zhí huáng hūn guān xìng zhāng bāo shòu le kǒng míng mì jì pī guà shàng mǎ gè zhí bīng qì zá zài ān dìng jūn zhōng suí cuī liàng lái dào nán ān chéng xià
”时值黄昏，关兴、张苞受了孔明密计，披挂上马，各执兵器，杂在安定军中，随崔谅来到南安城下。
yáng líng zài chéng shàng chēng qǐ xuán kōng bǎn yǐ dìng hù xīn lán wèn yuē hé chǔ jūn mǎ
杨陵在城上撑起悬空板，倚定护心栏，问曰：“何处军马？
cuī liàng yuē ān dìng jiù jūn lái dào
”崔谅曰：“安定救军来到。
liàng xiān shè yī hào jiàn shàng chéng jiàn shàng dài zhe mì shū yuē jīn zhū gě liàng xiān qiǎn èr jiāng fú yú chéng zhōng yào lǐ yìng wài hé
”谅先射一号箭上城，箭上带着密书曰：“今诸葛亮先遣二将，伏于城中，要里应外合；
qiě bù kě jīng dòng kǒng xiè lòu jì cè
且不可惊动，恐泄漏计策。
dài rù fǔ zhōng tú zhī
待入府中图之。
yáng líng jiāng shū jiàn le xià hóu mào xì yán qí shì
”杨陵将书见了夏侯楙，细言其事。
mào yuē jì rán zhū gě liàng zhòng jì kě jiào dāo fǔ shǒu bǎi yú rén fú yú fǔ zhōng
楙曰：“既然诸葛亮中计，可教刀斧手百余人，伏于府中。
rú èr jiāng suí cuī tài shǒu dào fǔ xià mǎ bì mén zhǎn zhī
如二将随崔太守到府下马，闭门斩之；
què yú chéng shàng jǔ huǒ zhuàn zhū gě liàng rù chéng
却于城上举火，赚诸葛亮入城。
fú bīng qí chū liàng kě qín yǐ
伏兵齐出，亮可擒矣。
ān pái yǐ bì yáng líng huí dào chéng shàng yán yuē jì shì ān dìng jūn mǎ kě fàng rù chéng
安排已毕，杨陵回到城上言曰：“既是安定军马，可放入城。
guān xìng gēn cuī liàng xiān xíng zhāng bāo zài hòu
”关兴跟崔谅先行，张苞在后。
yáng líng xià chéng zài mén biān yíng jiē
杨陵下城，在门边迎接。
xìng shǒu qǐ dāo luò zhǎn yáng líng yú mǎ xià
兴手起刀落，斩杨陵于马下。
cuī liàng dà jīng jí bō mǎ bēn dào diào qiáo biān zhāng bāo dà hē yuē zéi zǐ xiū zǒu
崔谅大惊，急拨马奔到吊桥边，张苞大喝曰：“贼子休走！
rǔ děng guǐ jì rú hé mán de chéng xiàng yé
汝等诡计，如何瞒得丞相耶！
shǒu qǐ yī qiāng cì cuī liàng yú mǎ xià
”手起一枪，刺崔谅于马下。
guān xìng zǎo dào chéng shàng fàng qǐ huǒ lái
关兴早到城上，放起火来。
sì miàn shǔ bīng qí rù
四面蜀兵齐入。
xià hóu mào cuò shǒu bù jí kāi nán mén bìng lì shā chū
夏侯楙措手不及，开南门并力杀出。
yī biāo jūn lán zhù wéi shǒu dà jiàng nǎi shì wáng píng
一彪军拦住，为首大将，乃是王平；
jiāo mǎ zhǐ yī hé shēng qín xià hóu mào yú mǎ shàng yú jiē shā sǐ
交马只一合，生擒夏侯楙于马上，余皆杀死。
kǒng míng rù nán ān zhāo yù jūn mín qiū háo wú fàn
孔明入南安，招谕军民，秋毫无犯。
zhòng jiāng gè gè xiàn gōng
众将各各献功。
kǒng míng jiāng xià hóu mào qiú yú chē zhōng
孔明将夏侯楙囚于车中。
shān zhī wèn yuē chéng xiàng hé gù zhī cuī liàng zhà yě
邓芝问曰：“丞相何故知崔谅诈也？
kǒng míng yuē wú yǐ zhī cǐ rén wú jiàng xīn gù yì shǐ rù chéng
”孔明曰：“吾已知此人无降心，故意使入城。
bǐ bì jìn qíng gào yǔ xià hóu mào yù jiāng jì jiù jì ér xíng
彼必尽情告与夏侯楙，欲将计就计而行。
wú jiàn lái qíng zú zhī qí zhà fù shǐ èr jiāng tóng qù yǐ wěn qí xīn
吾见来情，足知其诈，复使二将同去，以稳其心。
cǐ rén ruò yǒu zhēn xīn bì rán zǔ dāng
此人若有真心，必然阻当；
bǐ xīn rán tóng qù zhě kǒng wú yí yě
彼忻然同去者，恐吾疑也。
tā yì zhōng dù èr jiāng tóng qù zhuàn rù chéng nèi shā zhī wèi chí
他意中度二将同去，赚入城内杀之未迟；
yòu lìng wú jūn yǒu tuō fàng xīn ér jìn
又令吾军有托，放心而进。
wú yǐ àn zhǔ èr jiāng jiù chéng mén xià tú zhī
吾已暗嘱二将，就城门下图之。
chéng nèi bì wú zhǔn bèi wú jūn suí hòu biàn dào
城内必无准备，吾军随后便到。
cǐ chū qí bù yì yě
此出其不意也。
zhòng jiāng bài fú
”众将拜服。
kǒng míng yuē zhuàn cuī liàng zhě wú shǐ xīn fù rén zhà zuò wèi jiāng péi xù yě
孔明曰：“赚崔谅者，吾使心腹人诈作魏将裴绪也。
wú yòu qù zhuàn tiān shuǐ jùn zhì jīn wèi dào bù zhī hé gù
吾又去赚天水郡，至今未到，不知何故。
jīn kě chéng shì qǔ zhī
今可乘势取之。
nǎi liú wú yì shǒu nán ān liú yǎn shǒu ān dìng tì chū wèi yán jūn mǎ qù qǔ tiān shuǐ jùn
”乃留吴懿守南安，刘琰守安定，替出魏延军马去取天水郡。
què shuō tiān shuǐ jùn tài shǒu mǎ zūn tīng zhī xià hóu mào kùn zài nán ān chéng zhōng nǎi jù wén wǔ guān shāng yì
却说天水郡太守马遵，听知夏侯楙困在南安城中，乃聚文武官商议。
gōng cáo liáng xù zhǔ bù yǐn shǎng zhǔ jì liáng qián děng yuē xià hóu fù mǎ nǎi jīn zhī yù yè tǎng yǒu shū yú nán táo zuò shì zhī zuì
功曹梁绪、主簿尹赏、主记梁虔等曰：“夏侯驸马乃金枝玉叶，倘有疏虞，难逃坐视之罪。
tài shǒu hé bù jǐn qǐ běn bù bīng yǐ jiù zhī
太守何不尽起本部兵以救之？
mǎ zūn zhèng yí lǜ jiān hū bào xià hóu fù mǎ chà xīn fù jiāng péi xù dào
”马遵正疑虑间，忽报夏侯驸马差心腹将裴绪到。
xù rù fǔ qǔ gōng wén fù mǎ zūn shuō dū du qiú ān dìng tiān shuǐ liǎng jùn zhī bīng xīng yè jiù yìng
绪入府，取公文付马遵，说：“都督求安定、天水两郡之兵，星夜救应。
yán qì cōng cōng ér qù
”言讫，匆匆而去。
cì rì yòu yǒu bào mǎ dào chēng shuō ān dìng bīng yǐ xiān qù le jiào tài shǒu huǒ jí qián lái huì hé
次日又有报马到，称说：“安定兵已先去了，教太守火急前来会合。
mǎ zūn zhèng yù qǐ bīng hū yī rén zì wài ér rù yuē tài shǒu zhōng zhū gě liàng zhī jì yǐ
马遵正欲起兵，忽一人自外而入曰：“太守中诸葛亮之计矣！
zhòng shì zhī nǎi tiān shuǐ jì rén yě xìng jiāng míng wéi zì bó yuē
”众视之，乃天水冀人也，姓姜名维，字伯约。
fù míng jiǒng xī rì céng wèi tiān shuǐ jùn gōng cáo yīn qiāng rén luàn méi yú wáng shì
父名冏，昔日曾为天水郡功曹，因羌人乱，没于王事。
wéi zì yòu bó lǎn qún shū bīng fǎ wǔ yì wú suǒ bù tōng
维自幼博览群书，兵法武艺，无所不通；
fèng mǔ zhì xiào jùn rén jìng zhī
奉母至孝，郡人敬之；
hòu wèi zhōng láng jiàng jiù cān běn jùn jūn shì
后为中郎将，就参本郡军事。
dāng rì jiāng wéi wèi mǎ zūn yuē jìn wén zhū gě liàng shā bài xià hóu mào kùn yú nán ān shuǐ xiè bù tōng ān dé yǒu rén zì zhòng wéi zhī zhōng ér chū
当日姜维谓马遵曰：“近闻诸葛亮杀败夏侯楙，困于南安，水泄不通，安得有人自重围之中而出？
yòu qiě péi xù nǎi wú míng xià jiāng cóng bù céng jiàn
又且裴绪乃无名下将，从不曾见；
kuàng ān dìng bào mǎ yòu wú gōng wén yǐ cǐ chá zhī cǐ rén nǎi shǔ jiāng zhà chēng wèi jiāng
况安定报马，又无公文，以此察之，此人乃蜀将诈称魏将。
zuàn de tài shǒu chū chéng liào chéng zhōng wú bèi bì rán àn fú yī jūn yú zuǒ jìn chéng xū ér qǔ tiān shuǐ yě mǎ zūn dà wù yuē fēi bó yuē zhī yán zé wù zhōng jiān jì yǐ
赚得太守出城，料城中无备，必然暗伏一军于左近，乘虚而取天水也，”马遵大悟曰：“非伯约之言，则误中奸计矣！
wéi xiào yuē tài shǒu fàng xīn
”维笑曰：“太守放心。
mǒu yǒu yī jì kě qín zhū gě liàng jiě nán ān zhī wēi
某有一计，可擒诸葛亮，解南安之危。
zhèng shì yùn chóu yòu yù qiáng zhōng shǒu dòu zhì hái féng yì wài rén
”正是：运筹又遇强中手，斗智还逢意外人。
wèi zhī qí jì rú hé qiě kàn xià wén fēn jiě
未知其计如何，且看下文分解。