第九十九回 — 三国演义 — 罗贯中

zhū gě liàng dà pò wèi bīng sī mǎ yì rù kòu xī shǔ

诸葛亮大破魏兵司马懿入寇西蜀

shǔ hàn jiàn xìng qī nián xià sì yuè kǒng míng bīng zài qí shān fēn zuò sān zhài zhuān hou wèi bīng

蜀汉建兴七年夏四月，孔明兵在祁山，分作三寨，专候魏兵。

què shuō sī mǎ yì yǐn bīng dào cháng ān zhāng hé jiē jiàn bèi yán qián shì

却说司马懿引兵到长安，张郃接见，备言前事。

yì lìng hé wèi xiān fēng dài líng wèi fù jiāng yǐn shí wàn bīng dào qí shān yú wèi shuǐ zhī nán xià zhài

懿令郃为先锋，戴陵为副将，引十万兵到祁山，于渭水之南下寨。

guō huái sūn lǐ rù zhài cān jiàn

郭淮、孙礼入寨参见。

yì wèn yuē rǔ děng céng yǔ shǔ bīng duì zhèn fǒu

懿问曰：“汝等曾与蜀兵对阵否？

èr rén dá yuē wèi yě

”二人答曰：“未也。

yì yuē shǔ bīng qiān lǐ ér lái lì zài sù zhàn

”懿曰：“蜀兵千里而来，利在速战；

jīn lái cǐ bù zhàn bì yǒu móu yě

今来此不战，必有谋也。

lǒng xī zhū lù céng yǒu xìn xi fǒu

陇西诸路，曾有信息否？

huái yuē yǐ yǒu xì zuò tàn de gè jùn shí fēn yòng xīn rì yè dī fáng bìng wú tā shì

”淮曰：“已有细作探得各郡十分用心，日夜提防，并无他事。

zhǐ yǒu wǔ dū yīn píng èr chù wèi zēng huí bào

只有武都、阴平二处，未曾回报。

yì yuē wú zì chāi rén yǔ kǒng míng jiāo zhàn

”懿曰：“吾自差人与孔明交战。

rǔ èr rén jí cóng xiǎo lù qù jiù èr jùn què yǎn zài shǔ bīng zhī hòu bǐ bì zì luàn yǐ

汝二人急从小路去救二郡，却掩在蜀兵之后，彼必自乱矣。

èr rén shòu jì yǐn bīng wǔ qiān cóng lǒng xī xiǎo lù lái jiù wǔ dū yīn píng jiù xí shǔ bīng zhī hòu

二人受计，引兵五千，从陇西小路来救武都、阴平，就袭蜀兵之后。

guō huái yú lù wèi sūn lǐ yuē zhòng dá bǐ kǒng míng rú hé

郭淮于路谓孙礼曰：“仲达比孔明如何？

lǐ yuē kǒng míng shèng zhòng dá duō yǐ

”礼曰：“孔明胜仲达多矣。

huái yuē kǒng míng suī shèng cǐ yī jì zú xiǎn zhòng dá yǒu guò rén zhī zhì

”淮曰：“孔明虽胜，此一计足显仲达有过人之智。

shǔ bīng rú zhèng gōng liǎng jùn wǒ děng cóng hòu chāo dào bǐ qǐ bù zì luàn hū

蜀兵如正攻两郡，我等从后抄到，彼岂不自乱乎？

zhèng yán jiān hū shào mǎ lái bào yīn píng yǐ bèi wáng píng dǎ pò le wǔ dū yǐ bèi jiāng wéi dǎ pò le

”正言间，忽哨马来报：“阴平已被王平打破了，武都已被姜维打破了。

qián lí shǔ bīng bù yuǎn

前离蜀兵不远。

lǐ yuē shǔ bīng jì yǐ dǎ pò le chéng chí rú hé chén bīng yú wài

”礼曰：“蜀兵既已打破了城池，如何陈兵于外？

bì yǒu zhà yě

必有诈也。

bù rú sù tuì

不如速退。

guō huái cóng zhī

”郭淮从之。

fāng chuán lìng jiào jūn tuì shí hū rán yī shēng pào xiǎng shān bèi hòu shǎn chū yī zhī jūn mǎ lái qí shàng dà shū hàn chéng xiàng zhū gě liàng zhōng yāng yī liàng sì lún chē kǒng míng duān zuò yú shàng

方传令教军退时，忽然一声炮响，山背后闪出一枝军马来，旗上大书：“汉丞相诸葛亮”，中央一辆四轮车，孔明端坐于上；

zuǒ yǒu guān xìng yòu yǒu zhāng bāo

左有关兴，右有张苞。

sūn guō èr rén jiàn zhī dà jīng

孙、郭二人见之，大惊。

kǒng míng dà xiào yuē guō huái sūn lǐ xiū zǒu

孔明大笑曰：“郭淮、孙礼休走！

sī mǎ yì zhī jì ān néng mán dé guò wú

司马懿之计，安能瞒得过吾？

tā měi rì lìng rén zài qián jiāo zhàn què jiào rǔ děng xí wú jūn hòu

他每日令人在前交战，却教汝等袭吾军后。

wǔ dū yīn píng wú yǐ qǔ le

武都、阴平吾已取了。

rǔ èr rén bù zǎo lái jiàng yù qū bīng yǔ wú jué zhàn yé

汝二人不早来降，欲驱兵与吾决战耶？

guō huái sūn lǐ tīng bì dà huāng

”郭淮、孙礼听毕，大慌。

hū rán bèi hòu hǎn shā lián tiān wáng píng jiāng wéi yǐn bīng cóng hòu shā lái

忽然背后喊杀连天，王平、姜维引兵从后杀来。

xìng bāo èr jiāng yòu yǐn jūn cóng qián miàn shā lái

兴、苞二将又引军从前面杀来。

liǎng xià jiā gōng wèi bīng dà bài

两下夹攻，魏兵大败。

guō sūn èr rén qì mǎ pá shān ér zǒu

郭、孙二人弃马爬山而走。

zhāng bāo wàng jiàn zhòu mǎ gǎn lái

张苞望见，骤马赶来；

bù qī lián rén dài mǎ diē rù jiàn nèi hòu jūn jí máng jiù qǐ tóu yǐ diē pò

不期连人带马，跌入涧内，后军急忙救起，头已跌破。

kǒng míng lìng rén sòng huí chéng dū yǎng bìng

孔明令人送回成都养病。

què shuō guō sūn èr rén zǒu tuō huí jiàn sī mǎ yì yuē wǔ dū yīn píng èr jùn yǐ shī

却说郭、孙二人走脱，回见司马懿曰：“武都、阴平二郡已失。

kǒng míng fú yú yào lù qián hòu gōng shā yīn cǐ dà bài qì mǎ bù xíng fāng de táo huí

孔明伏于要路，前后攻杀，因此大败，弃马步行，方得逃回。

yì yuē fēi rǔ děng zhī zuì kǒng míng zhì zài wú xiān

”懿曰：“非汝等之罪，孔明智在吾先。

kě zài yǐn bīng shǒu bǎ yōng méi èr chéng qiē wù chū zhàn

可再引兵守把雍、郿二城，切勿出战。

wú zì yǒu pò dí zhī cè

吾自有破敌之策。

èr rén bài cí ér qù

”二人拜辞而去。

yì yòu huàn zhāng hé dài líng fēn fù yuē jīn kǒng míng dé le wǔ dū yīn píng bì rán fǔ bǎi xìng yǐ ān mín xīn bù zài yíng zhōng yǐ

懿又唤张郃、戴陵分付曰：“今孔明得了武都、阴平，必然抚百姓以安民心，不在营中矣。

rǔ èr rén gè yǐn yī wàn jīng bīng jīn yè qǐ shēn chāo zài shǔ bīng yíng hòu yī qí fèn yǒng shā jiāng guò lái

汝二人各引一万精兵，今夜起身，抄在蜀兵营后，一齐奋勇杀将过来；

wú què yǐn jūn zài qián bù zhèn zhǐ dài shǔ bīng shì luàn wú dà qū shì mǎ gōng shā jìn qù liǎng jūn bìng lì kě duó shǔ zhài yě

吾却引军在前布阵，只待蜀兵势乱，吾大驱士马，攻杀进去：两军并力，可夺蜀寨也。

ruò de cǐ dì shān shì pò dí hé nán

若得此地山势，破敌何难？

èr rén shòu jì yǐn bīng ér qù

”二人受计引兵而去。

dài líng zài zuǒ zhāng hé zài yòu gè qǔ xiǎo lù jìn fā shēn rù shǔ bīng zhī hòu

戴陵在左，张郃在右，各取小路进发，深入蜀兵之后。

sān gēng shí fēn lái dào dà lù liǎng jūn xiāng yù hé bīng yī chù què cóng shǔ bīng bèi hòu shā lái

三更时分，来到大路，两军相遇，合兵一处，却从蜀兵背后杀来。

xíng bú dào sān shí lǐ qián jūn bù xíng

行不到三十里，前军不行。

zhāng dài èr rén zì zòng mǎ shì zhī zhī jiàn shù bǎi liàng cǎo chē héng jié qù lù

张、戴二人自纵马视之，只见数百辆草车横截去路。

hé yuē cǐ bì yǒu zhǔn bèi

郃曰：“此必有准备。

kě jí qǔ lù ér huí

可急取路而回。

cái chuán lìng tuì jūn zhī jiàn mǎn shān huǒ guāng zī míng gǔ jiǎo dà zhèn fú bīng sì xià jiē chū bǎ èr rén wéi zhù

”才传令退军，只见满山火光齐明，鼓角大震，伏兵四下皆出，把二人围住。

kǒng míng zài qí shān shàng dà jiào yuē dài líng zhāng hé kě tīng wú yán sī mǎ yì liào wú wǎng wǔ dū yīn píng fǔ mín bù zài yíng zhōng gù lìng rǔ èr rén lái jié wú zhài què zhōng wú zhī jì yě

孔明在祁山上大叫曰：“戴陵、张郃可听吾言：司马懿料吾往武都、阴平抚民，不在营中，故令汝二人来劫吾寨，却中吾之计也。

rǔ èr rén nǎi wú míng xià jiāng wú bù shā hài xià mǎ zǎo jiàng

汝二人乃无名下将，吾不杀害，下马早降！

hé dà nù zhǐ kǒng míng ér mà yuē rǔ nǎi shān yě cūn fū qīn wú dà guó jìng jiè rú hé gǎn fā cǐ yán

”郃大怒，指孔明而骂曰：“汝乃山野村夫，侵吾大国境界，如何敢发此言！

wú ruò zhuō zhù rǔ shí suì shī wàn duàn

吾若捉住汝时，碎尸万段！

yán qì zòng mǎ tǐng qiāng shā shàng shān lái

”言讫，纵马挺枪，杀上山来。

shān shàng shǐ shí rú yǔ hé bù néng shàng shān nǎi pāi mǎ wǔ qiāng chōng chū chóng wéi wú rén gǎn dāng

山上矢石如雨，郃不能上山，乃拍马舞枪，冲出重围，无人敢当。

shǔ bīng kùn dài líng zài gāi xīn

蜀兵困戴陵在垓心。

hé shā chū jiù lù bú jiàn dài líng jí fèn yǒng fān shēn yòu shā rù chóng wéi jiù chū dài líng ér huí

郃杀出旧路，不见戴陵，即奋勇翻身又杀入重围，救出戴陵而回。

kǒng míng zài shān shàng jiàn hé zài wàn jūn zhī zhōng wǎng lái chōng tū yīng yǒng bèi jiā nǎi wèi zuǒ yòu yuē cháng wén zhāng yì dé dà zhàn zhāng hé rén jiē jīng jù

孔明在山上，见郃在万军之中，往来冲突，英勇倍加，乃谓左右曰：“尝闻张翼德大战张郃，人皆惊惧。

wú jīn rì jiàn zhī fāng zhī qí yǒng yě

吾今日见之，方知其勇也。

ruò liú xià cǐ rén bì wèi shǔ zhōng zhī hài

若留下此人，必为蜀中之害。

wú dāng chú zhī

吾当除之。

suì shōu jūn hái yíng

”遂收军还营。

què shuō sī mǎ yì yǐn bīng bù chéng zhèn shì zhǐ dài shǔ bīng luàn dòng yī qí gōng zhī

却说司马懿引兵布成阵势，只待蜀兵乱动，一齐攻之。

hū jiàn zhāng hé dài líng láng bèi ér lái gào yuē kǒng míng xiān rú cǐ dī fáng yīn cǐ dà bài ér guī

忽见张郃、戴陵狼狈而来，告曰：“孔明先如此提防，因此大败而归。

yì dà jīng yuē kǒng míng zhēn shén rén yě

”懿大惊曰：“孔明真神人也！

bù rú qiě tuì

不如且退。

jí chuán lìng jiào dà jūn jǐn huí běn zhài jiān shǒu bù chū

”即传令教大军尽回本寨，坚守不出。

qiě shuō kǒng míng dà shèng suǒ de qì xiè mǎ pǐ bù jì qí shù nǎi yǐn dà jūn huí zhài

且说孔明大胜，所得器械、马匹，不计其数，乃引大军回寨。

měi rì lìng wèi yán tiǎo zhàn wèi bīng bù chū

每日令魏延挑战，魏兵不出。

yī lián bàn yuè bù céng jiāo bīng

一连半月，不曾交兵。

kǒng míng zhèng zài zhàng zhōng sī lǜ hū bào tiān zǐ qiǎn shì zhōng fèi yī jī zhào zhì

孔明正在帐中思虑，忽报天子遣侍中费祎赍诏至。

kǒng míng jiē rù yíng zhōng fén xiāng lǐ bì kāi zhào dú yuē jiē tíng zhī yì jiù yóu mǎ sù

孔明接入营中，焚香礼毕，开诏读曰：“街亭之役，咎由马谡；

ér jūn yǐn qiān shēn zì biǎn yì

而君引愆，深自贬抑。

zhòng wéi jūn yì tīng shùn suǒ shǒu

重违君意，听顺所守。

qián nián yào shī guó zhǎn wáng shuāng

前年耀师，馘斩王双；

jīn suì ài zhēng guō huái dùn zǒu

今岁爱征，郭淮遁走；

jiàng jí shì qiāng fù xīng èr jùn wēi zhèn xiōng bào gōng xūn xiǎn rán

降集氏、羌，复兴二郡：威震凶暴，功勋显然。

fāng jīn tiān xià sāo rǎo yuán è wèi xiāo jūn shòu dà rèn gàn guó zhī zhòng ér jiǔ zì yì sǔn fēi suǒ yǐ guāng yáng hóng liè yǐ

方今天下骚扰，元恶未枭，君受大任，干国之重，而久自抑损，非所以光扬洪烈矣。

jīn fù jūn chéng xiàng jūn qí wù cí

今复君丞相，君其勿辞！

kǒng míng tīng zhào bì wèi fèi yī yuē wú guó shì wèi chéng ān kě fù chéng xiàng zhī zhí

”孔明听诏毕，谓费祎曰：“吾国事未成，安可复丞相之职？

jiān cí bù shòu

”坚辞不受。

yī yuē chéng xiàng ruò bù shòu zhí fú le tiān zǐ zhī yì yòu lěng dàn le jiàng shì zhī xīn

祎曰：“丞相若不受职，拂了天子之意，又冷淡了将士之心。

yi qiě quán shòu

宜且权受。

kǒng míng fāng cái bài shòu

”孔明方才拜受。

yī cí qù

祎辞去。

kǒng míng jiàn sī mǎ yì bù chū sī dé yī jì chuán lìng jiào gè chù jiē bá zhài ér qǐ

孔明见司马懿不出，思得一计，传令教各处皆拔寨而起。

dāng yǒu xì zuò bào zhī sī mǎ yì shuō kǒng míng tuì bīng le

当有细作报知司马懿，说孔明退兵了。

yì yuē kǒng míng bì yǒu dà móu bù kě qīng dòng

懿曰：“孔明必有大谋，不可轻动。

zhāng hé yuē cǐ bì yīn liáng jǐn ér huí rú hé bù zhuī

”张郃曰：“此必因粮尽而回，如何不追？

yì yuē wú liào kǒng míng shàng nián dà shōu jīn yòu mài shú liáng cǎo fēng zú

”懿曰：“吾料孔明上年大收，今又麦熟，粮草丰足；

suī rán zhuǎn yùn jiān nán yì kě zhī wú bàn zǎi ān kěn biàn zǒu

虽然转运艰难，亦可支吾半载，安肯便走？

bǐ jiàn wú lián rì bù zhàn gù zuò cǐ jì yǐn yòu

彼见吾连日不战，故作此计引诱。

kě lìng rén yuǎn yuǎn shào zhī

可令人远远哨之。

jūn shì tàn zhī huí bào shuō kǒng míng lí cǐ sān shí lǐ xià zhài

”军士探知，回报说：“孔明离此三十里下寨。

yì yuē wú liào kǒng míng guǒ bù zǒu

”懿曰：“吾料孔明果不走。

qiě jiān shǒu zhài zhà bù kě qīng jìn

且坚守寨栅，不可轻进。

zhù le xún rì jué wú yīn xìn bìng bù jiàn shǔ jiāng lái zhàn

”住了旬日，绝无音信，并不见蜀将来战。

yì zài lìng rén shào tàn huí bào shuō shǔ bīng yǐ qǐ yíng qù le

懿再令人哨探，回报说：“蜀兵已起营去了。

yì wèi xìn nǎi gēng huàn yī fú zá zài jūn zhōng qīn zì lái kàn guǒ jiàn shǔ bīng yòu tuì sān shí lǐ xià zhài

”懿未信，乃更换衣服，杂在军中，亲自来看，果见蜀兵又退三十里下寨。

yì huí yíng wèi zhāng hé yuē cǐ nǎi kǒng míng zhī jì yě bù kě zhuī gǎn

懿回营谓张郃曰：“此乃孔明之计也，不可追赶。

yòu zhù le xún rì zài lìng rén shào tàn

”又住了旬日，再令人哨探。

huí bào shuō shǔ bīng yòu tuì sān shí lǐ xià zhài

回报说：“蜀兵又退三十里下寨。

hé yuē kǒng míng yòng huǎn bīng zhī jì jiàn tuì hàn zhōng dū du hé gù huái yí bù zǎo zhuī zhī

”郃曰：“孔明用缓兵之计，渐退汉中，都督何故怀疑，不早追之？

hé yuàn wǎng jué yī zhàn

郃愿往决一战！

yì yuē kǒng míng guǐ jì jí duō tǎng yǒu chà shī sàng wǒ jūn zhī ruì qì

”懿曰：“孔明诡计极多，倘有差失，丧我军之锐气。

bù kě qīng jìn

不可轻进。

hé yuē mǒu qù ruò bài gān dāng jūn lìng

”郃曰：“某去若败，甘当军令。

yì yuē jì rǔ yào qù kě fēn bīng liǎng zhī rǔ yǐn yī zhī xiān xíng xū yào fèn lì sǐ zhàn

”懿曰：“既汝要去，可分兵两枝：汝引一枝先行，须要奋力死战；

wú suí hòu jiē yìng yǐ fáng fú bīng

吾随后接应，以防伏兵。

rǔ cì rì xiān jìn dào bàn tú zhù zā hòu rì jiāo zhàn shǐ bīng lì bù fá

汝次日先进，到半途驻紥，后日交战，使兵力不乏。

suì fēn bīng yǐ bì

”遂分兵已毕。

cì rì zhāng hé dài líng yǐn fù jiāng shù shí yuán jīng bīng sān wàn fèn yǒng xiān jìn dào bàn lù xià zhài

次日，张郃、戴陵引副将数十员、精兵三万，奋勇先进，到半路下寨。

sī mǎ yì liú xià xǔ duō jūn mǎ shǒu zhài zhǐ yǐn wǔ qiān jīng bīng suí hòu jìn fā

司马懿留下许多军马守寨，只引五千精兵，随后进发。

yuán lái kǒng míng mì lìng rén shào tàn jiàn wèi bīng bàn lù ér xiē

原来孔明密令人哨探，见魏兵半路而歇。

shì yè kǒng míng huàn zhòng jiāng shāng yì yuē jīn wèi bīng lái zhuī bì rán sǐ zhàn rǔ děng xū yǐ yī dāng shí wú yǐ fú bīng jié qí hòu fēi zhì yǒng zhī jiāng bù kě dāng cǐ rèn

是夜，孔明唤众将商议曰：“今魏兵来追，必然死战，汝等须以一当十，吾以伏兵截其后：非智勇之将，不可当此任。

yán bì yǐ mù shì wèi yán

”言毕，以目视魏延。

yán dī tóu bù yǔ

延低头不语。

wáng píng chū yuē mǒu yuàn dāng zhī

王平出曰：“某愿当之。

kǒng míng yuē ruò yǒu shī rú hé

”孔明曰：“若有失，如何？

píng yuē yuàn dāng jūn lìng

”平曰：“愿当军令。

kǒng míng tàn yuē wáng píng kěn shě shēn qīn mào shǐ shí zhēn zhōng chén yě

”孔明叹曰：“王平肯舍身亲冒矢石，真忠臣也！

suī rán rú cǐ nài wèi bīng fēn liǎng zhī qián hòu ér lái duàn wú fú bīng zài zhōng

虽然如此，奈魏兵分两枝前后而来，断吾伏兵在中；

píng zòng rán zhì yǒng zhǐ kě dāng yī tóu qǐ kě fēn shēn liǎng chù

平纵然智勇，只可当一头，岂可分身两处？

xū zài dé yī jiāng tóng qù wèi miào

须再得一将同去为妙。

zěn nài jūn zhōng zài wú shě sǐ dàng xiān zhī rén

怎奈军中再无舍死当先之人！

yán wèi bì yī jiāng chū yuē mǒu yuàn wǎng

”言未毕，一将出曰：“某愿往！

kǒng míng shì zhī nǎi zhāng yì yě

”孔明视之，乃张翼也。

kǒng míng yuē zhāng hé nǎi wèi zhī míng jiàng yǒu wàn fū bù dāng zhī yǒng rǔ fēi dí shǒu

孔明曰：“张郃乃魏之名将，有万夫不当之勇，汝非敌手。

yì yuē ruò yǒu shī shì yuàn xiàn shǒu yú zhàng xià

”翼曰：“若有失事，愿献首于帐下。

kǒng míng yuē rǔ jì gǎn qù kě yǔ wáng píng gè yǐn yī wàn jīng bīng fú yú shān gǔ zhōng

”孔明曰：“汝既敢去，可与王平各引一万精兵伏于山谷中；

zhǐ dài wèi bīng gǎn shàng rèn tā guò jǐn rǔ děng què yǐn fú bīng cóng hòu yǎn shā

只待魏兵赶上，任他过尽，汝等却引伏兵从后掩杀。

ruò sī mǎ yì suí hòu gǎn lái què fēn bīng liǎng tóu zhāng yì yǐn yī jūn dāng zhù hòu duì wáng píng yǐn yī jūn jié qí qián duì

若司马懿随后赶来，却分兵两头：张翼引一军当住后队，王平引一军截其前队。

liǎng jūn xū yào sǐ zhàn

两军须要死战。

wú zì yǒu bié jì xiāng zhù

吾自有别计相助。

èr rén shòu jì yǐn bīng ér qù

”二人受计引兵而去。

kǒng míng yòu huàn jiāng wéi liáo huà fēn fù yuē yǔ rǔ èr rén yí gè jǐn náng yǐn sān qiān jīng bīng yǎn qí xī gǔ fú yú qián shān zhī shàng

孔明又唤姜维、廖化分付曰：“与汝二人一个锦囊，引三千精兵，偃旗息鼓，伏于前山之上。

rú jiàn wèi bīng wéi zhù wáng píng zhāng yì shí fēn wēi jí bù bì qù jiù zhǐ kāi jǐn náng kàn shì zì yǒu jiě wēi zhī cè

如见魏兵围住王平、张翼，十分危急，不必去救，只开锦囊看视，自有解危之策。

èr rén shòu jì yǐn bīng ér qù

”二人受计引兵而去。

yòu lìng wú bān wú yì mǎ zhōng zhāng yí sì jiāng fù ěr fēn fù yuē rú lái rì wèi bīng dào ruì qì zhèng shèng bù kě biàn yíng qiě zhàn qiě zǒu

又令吴班、吴懿、马忠、张嶷四将，附耳分付曰：“如来日魏兵到，锐气正盛，不可便迎，且战且走。

zhǐ kàn guān xìng yǐn bīng lái lüě zhèn zhī shí rǔ děng biàn huí jūn gǎn shā wú zì yǒu bīng jiē yìng

只看关兴引兵来掠阵之时，汝等便回军赶杀，吾自有兵接应。

sì jiāng shòu jì yǐn bīng ér qù

”四将受计引兵而去。

yòu huàn guān xìng fēn fù yuē rǔ yǐn wǔ qiān jīng bīng fú yú shān gǔ

又唤关兴分付曰：“汝引五千精兵，伏于山谷；

zhǐ kàn shān shàng hóng qí zhǎn dòng què yǐn bīng shā chū

只看山上红旗飐动，却引兵杀出。

xìng shòu jì yǐn bīng ér qù

”兴受计引兵而去。

què shuō zhāng hé dài líng lǐng bīng qián lái zhòu rú fēng yǔ

却说张郃、戴陵领兵前来，骤如风雨。

mǎ zhōng zhāng yí wú yì wú bān sì jiāng jiē zhe chū mǎ jiāo fēng

马忠、张嶷、吴懿、吴班四将接着，出马交锋。

zhāng hé dà nù qū bīng zhuī shā

张郃大怒，驱兵追杀。

shǔ bīng qiě zhàn qiě zǒu wèi bīng zhuī gǎn yuē yǒu èr shí yú lǐ shí zhí liù yuè tiān qì shí fēn yán rè rén mǎ hàn rú pō shuǐ

蜀兵且战且走，魏兵追赶约有二十余里，时值六月天气，十分炎热，人马汗如泼水。

zǒu dào wǔ shí lǐ wài wèi bīng jìn jiē qì chuǎn

走到五十里外，魏兵尽皆气喘。

kǒng míng zài shān shàng bǎ hóng qí yī zhāo guān xìng yǐn bīng shā chū

孔明在山上把红旗一招，关兴引兵杀出。

mǎ zhōng děng sì jiāng yī qí yǐn bīng yǎn shā huí lái

马忠等四将，一齐引兵掩杀回来。

zhāng hé dài líng sǐ zhàn bù tuì

张郃、戴陵死战不退。

hū rán hǎn shēng dà zhèn liǎng lù jūn shā chū nǎi wáng píng zhāng yì yě

忽然喊声大震，两路军杀出，乃王平、张翼也。

gè fèn yǒng zhuī shā jié qí hòu lù

各奋勇追杀，截其后路。

hé dà jiào zhòng jiāng yuē rǔ děng dào cǐ bù jué yī sǐ zhàn gèng dài hé shí

郃大叫众将曰：“汝等到此，不决一死战，更待何时！

wèi bīng fèn lì chōng tū bù dé tuō shēn

”魏兵奋力冲突，不得脱身。

hū rán bèi hòu gǔ jiǎo xuān tiān sī mǎ yì zì lǐng jīng bīng shā dào

忽然背后鼓角喧天，司马懿自领精兵杀到。

yì zhǐ huī zhòng jiāng bǎ wáng píng zhāng yì wéi zài gāi xīn

懿指挥众将，把王平、张翼围在垓心。

yì dà hū yuē chéng xiàng zhēn shén rén yě

翼大呼曰：“丞相真神人也！

jì yǐ suàn dìng bì yǒu liáng móu

计已算定，必有良谋。

wú děng dāng jué yī sǐ zhàn

吾等当决一死战！

jí fēn bīng liǎng lù píng yǐn yī jūn jié zhù zhāng hé dài líng yì yǐn yī jūn lì dāng sī mǎ yì

”即分兵两路：平引一军截住张郃、戴陵，翼引一军力当司马懿。

liǎng tóu sǐ zhàn jiào shā lián tiān

两头死战，叫杀连天。

jiāng wéi liáo huà zài shān shàng tàn wàng jiàn wèi bīng shì dà shǔ bīng lì wēi jiàn jiàn dǐ dàng bú zhù

姜维、廖化在山上探望，见魏兵势大，蜀兵力危，渐渐抵当不住。

wéi wèi huà yuē rú cǐ wēi jí kě kāi jǐn náng kàn jì

维谓化曰：“如此危急，可开锦囊看计。

èr rén chāi kāi shì zhī nèi shū yún ruò sī mǎ yì bīng lái wéi wáng píng zhāng yì zhì jí rǔ èr rén kě fēn bīng liǎng zhī jìng xí sī mǎ yì zhī yíng

”二人拆开视之，内书云：“若司马懿兵来围王平、张翼至急，汝二人可分兵两枝，竟袭司马懿之营；

yì bì jí tuì rǔ kě chéng luàn gōng zhī

懿必急退，汝可乘乱攻之。

yíng suī bù dé kě huò quán shèng

营虽不得，可获全胜。

èr rén dà xǐ jí fēn bīng liǎng lù jìng xí sī mǎ yì yíng zhōng ér qù

”二人大喜，即分兵两路，径袭司马懿营中而去。

yuán lái sī mǎ yì yì kǒng zhōng kǒng míng zhī jì yán tú bú zhù de lìng rén chuán bào

原来司马懿亦恐中孔明之计，沿途不住的令人传报。

yì zhèng cuī zhàn jiān hū liú xīng mǎ fēi bào yán shǔ bīng liǎng lù jìng qǔ dà zhài qù le yì dà jīng shī sè nǎi wèi zhòng jiāng yuē wú liào kǒng míng yǒu jì rǔ děng bù xìn miǎn qiǎng zhuī lái què wù le dà shì

懿正催战间，忽流星马飞报，言蜀兵两路竟取大寨去了，懿大惊失色，乃谓众将曰：“吾料孔明有计，汝等不信，勉强追来，却误了大事！

jí tí bīng jí huí

”即提兵急回。

jūn xīn huáng huáng luàn zǒu

军心惶惶乱走。

zhāng yì suí hòu yǎn shā wèi bīng dà bài

张翼随后掩杀，魏兵大败。

zhāng hé dài líng jiàn shì gū yì wàng shān pì xiǎo lù ér zǒu shǔ bīng dà shèng

张郃、戴陵见势孤，亦望山僻小路而走，蜀兵大胜。

bèi hòu guān xìng yǐn bīng jiē yìng zhū lù

背后关兴引兵接应诸路。

sī mǎ yì dà bài yī zhèn bēn rù zhài shí shǔ bīng yǐ zì huí qù

司马懿大败一阵，奔入寨时，蜀兵已自回去。

yì shōu jù bài jūn zé mà zhū jiāng yuē rǔ děng bù zhī bīng fǎ zhǐ píng xuè qì zhī yǒng qiáng yù chū zhàn zhì yǒu cǐ bài

懿收聚败军，责骂诸将曰：“汝等不知兵法，只凭血气之勇，强欲出战，致有此败。

jīn hòu qiè bù xǔ wàng dòng zài yǒu bù zūn jué zhèng jūn fǎ

今后切不许妄动，再有不遵，决正军法！

zhòng jiē xiū cán ér tuì

”众皆羞惭而退。

zhè yī zhèn wèi jūn sǐ zhě jí duō yí qì mǎ pǐ qì xiè wú shù

这一阵，魏军死者极多，遗弃马匹器械无数。

què shuō kǒng míng shōu de shèng jūn mǎ rù zhài yòu yù qǐ bīng jìn qǔ

却说孔明收得胜军马入寨，又欲起兵进取。

hū bào yǒu rén zì chéng dū lái shuō zhāng bāo shēn sǐ

忽报有人自成都来，说张苞身死。

kǒng míng wén zhī fàng shēng dà kū kǒu zhōng tù xiě hūn jué yú de

孔明闻知，放声大哭，口中吐血，昏绝于地。

zhòng rén jiù xǐng

众人救醒。

kǒng míng zì cǐ dé bìng wò chuáng bù qǐ

孔明自此得病卧床不起。

zhū jiāng wú bù gǎn jī

诸将无不感激。

hòu rén yǒu shī tàn yuē hàn yǒng zhāng bāo yù jiàn gōng kě lián tiān bù zhù yīng xióng

后人有诗叹曰：“悍勇张苞欲建功，可怜天不助英雄！

wǔ hòu lèi xiàng xī fēng sǎ wèi niàn wú rén zuǒ jū gōng

武侯泪向西风洒，为念无人佐鞠躬。

xún rì zhī hòu kǒng míng huàn dǒng jué fán jiàn děng rù zhàng fēn fù yuē wú zì jué hūn chén bù néng lǐ shì

旬日之后，孔明唤董厥、樊建等入帐分付曰：“吾自觉昏沉，不能理事；

bù rú qiě huí hàn zhōng yǎng bìng zài zuò liáng tú

不如且回汉中养病，再作良图。

rǔ děng qiē wù zǒu xiè sī mǎ yì ruò zhī bì lái gōng jī

汝等切勿走泄：司马懿若知，必来攻击。

suì chuán hào lìng jiào dāng yè àn àn bá zhài jiē huí hàn zhōng

”遂传号令，教当夜暗暗拔寨，皆回汉中。

kǒng míng qù le wǔ rì yì fāng dé zhī nǎi cháng tàn yuē kǒng míng zhēn yǒu shén chū guǐ méi zhī jì wú bù néng jí yě

孔明去了五日，懿方得知，乃长叹曰：“孔明真有神出鬼没之计，吾不能及也！

yú shì sī mǎ yì liú zhū jiāng zài zhài zhōng fēn bīng shǒu bǎ gè chù ài kǒu

”于是司马懿留诸将在寨中，分兵守把各处隘口；

yì zì bān shī huí

懿自班师回。

què shuō kǒng míng jiāng dà jūn zhūn yú hàn zhōng zì huí chéng dū yǎng bìng

却说孔明将大军屯于汉中，自回成都养病；

wén wǔ guān liáo chū chéng yíng jiē sòng rù chéng xiàng fǔ zhōng hòu zhǔ yù jià zì lái wèn bìng mìng yù yī tiáo zhì rì jiàn quán kě

文武官僚出城迎接，送入丞相府中，后主御驾自来问病，命御医调治，日渐痊可。

jiàn xìng bā nián qiū qī yuè wèi dū dū cáo zhēn bìng kě nǎi shàng biǎo shuō shǔ bīng shù cì qīn jiè lǚ fàn zhōng yuán ruò bù jiǎo chú bì wèi hòu huàn

建兴八年秋七月，魏都督曹真病可，乃上表说：“蜀兵数次侵界，屡犯中原，若不剿除，必为后患。

jīn shí zhí qiū liáng rén mǎ ān xián zhèng dāng zhēng fá

今时值秋凉，人马安闲，正当征伐。

chén yuàn yǔ sī mǎ yì tóng lǐng dà jūn jìng rù hàn zhōng tiǎn miè jiān dǎng yǐ qīng biān jìng

臣愿与司马懿同领大军，径入汉中，殄灭奸党，以清边境。

wèi zhǔ dà xǐ wèn shì zhōng liú yè yuē zi dān quàn zhèn fá shǔ ruò hé

”魏主大喜，问侍中刘晔曰：“子丹劝朕伐蜀，若何？

yè zòu yuē dà jiàng jūn zhī yán shì yě

”晔奏曰：“大将军之言是也。

jīn ruò bù jiǎo chú hòu bì wèi dà huàn

今若不剿除，后必为大患。

bì xià biàn kě xíng zhī

陛下便可行之。

ruì diǎn tóu

睿点头。

yè chū nèi huí jiā yǒu zhòng dà chén xiāng tàn wèn yuē wén tiān zǐ yǔ gōng jì yì xīng bīng fá shǔ cǐ shì rú hé

晔出内回家，有众大臣相探，问曰：“闻天子与公计议兴兵伐蜀，此事如何？

yè yīng yuē wú cǐ shì yě

”晔应曰：“无此事也。

shǔ yǒu shān chuān zhī xiǎn fēi kě yì tú

蜀有山川之险，非可易图；

kōng fèi jūn mǎ zhī láo yú guó wú yì

空费军马之劳，于国无益。

zhòng guān jiē mò rán ér chū

”众官皆默然而出。

yáng jì rù nèi zòu yuē zuó wén liú yè quàn bì xià fá shǔ

杨暨入内奏曰：“昨闻刘晔劝陛下伐蜀；

jīn rì yǔ zhòng chén yì yòu yán bù kě fá shì qī bì xià yě

今日与众臣议，又言不可伐：是欺陛下也。

bì xià hé bù zhào ér wèn zhī

陛下何不召而问之？

ruì jí zhào liú yè rù nèi wèn yuē qīng quàn zhèn fá shǔ

”睿即召刘晔入内问曰：“卿劝朕伐蜀；

jīn yòu yán bù kě hé yě

今又言不可，何也？

yè yuē chén xì xiáng zhī shǔ bù kě fá

”晔曰：“臣细详之，蜀不可伐。

ruì dà xiào

”睿大笑。

shǎo shí yáng jì chū nèi

少时，杨暨出内。

yè zòu yuē chén zuó rì quàn bì xià fá shǔ nǎi guó zhī dà shì qǐ kě wàng xiè yú rén

晔奏曰：“臣昨日劝陛下伐蜀，乃国之大事，岂可妄泄于人？

fu bīng zhě guǐ dào yě shì wèi fā qiè yi mì zhī

夫兵者，诡道也：事未发切宜秘之。

ruì dà wù yuē qīng yán shì yě

”睿大悟曰：“卿言是也。

zì cǐ yù jiā jìng zhòng

”自此愈加敬重。

xún rì nèi sī mǎ yì rù cháo wèi zhǔ jiàng cáo zhēn biǎo zòu zhī shì zhú yī yán zhī

旬日内，司马懿入朝，魏主将曹真表奏之事，逐一言之。

yì zòu yuē chén liào dōng wú wèi gǎn dòng bīng jīn rì zhèng kě chéng cǐ qù fá shǔ

懿奏曰：“臣料东吴未敢动兵，今日正可乘此去伐蜀。

ruì jí bài cáo zhēn wèi dà sī mǎ zhēng xi dà dū dū sī mǎ yì wèi dà jiàng jūn zhēng xi fù dū du liú yè wèi jūn shī

”睿即拜曹真为大司马、征西大都督，司马懿为大将军、征西副都督，刘晔为军师。

sān rén bài cí wèi zhǔ yǐn sì shí wàn dà bīng qián xíng zhì cháng ān jìng bēn jiàn gé lái qǔ hàn zhōng

三人拜辞魏主，引四十万大兵，前行至长安，径奔剑阁，来取汉中。

qí yú guō huái sūn lǐ děng gè qǔ lù ér xíng

其余郭淮、孙礼等，各取路而行。

hàn zhōng rén bào rù chéng dū

汉中人报入成都。

cǐ shí kǒng míng bìng hǎo duō shí měi rì cāo liàn rén mǎ xí xué bā zhèn zhī fǎ jìn jiē jīng shú yù qǔ zhōng yuán

此时孔明病好多时，每日操练人马，习学八阵之法，尽皆精熟，欲取中原；

tīng de zhè gè xiāo xī suì huàn zhāng yí wáng píng fēn fù yuē rǔ èr rén xiān yǐn yī qiān bīng qù shǒu chén cāng gǔ dào yǐ dāng wèi bīng

听得这个消息，遂唤张嶷、王平分付曰：“汝二人先引一千兵去守陈仓古道，以当魏兵；

wú què tí dà bīng biàn lái jiē yìng

吾却提大兵便来接应。

èr rén gào yuē rén bào wèi jūn sì shí wàn zhà chēng bā shí wàn shēng shì shén dà rú hé zhǐ yǔ yī qiān bīng qù shǒu ài kǒu

”二人告曰：“人报魏军四十万，诈称八十万，声势甚大，如何只与一千兵去守隘口？

tǎng wèi bīng dà zhì hé yǐ jù zhī

倘魏兵大至，何以拒之？

kǒng míng yuē wú yù duō yǔ kǒng shì zú xīn kǔ ěr

”孔明曰：“吾欲多与，恐士卒辛苦耳。

yí yǔ píng miàn miàn xiāng qū jiē bù gǎn qù

”嶷与平面面相觑，皆不敢去。

kǒng míng yuē ruò yǒu shū shī fēi rǔ děng zhī zuì

孔明曰：“若有疏失，非汝等之罪。

bù bì duō yán kě jí qù

不必多言，可疾去。

èr rén yòu āi gào yuē chéng xiàng yù shā mǒu èr rén jiù cǐ qīng shā zhǐ bù gǎn qù

”二人又哀告曰：“丞相欲杀某二人，就此清杀，只不敢去。

kǒng míng xiào yuē hé qí yú yě

”孔明笑曰：“何其愚也！

wú lìng rǔ děng qù zì yǒu zhǔ jiàn wú zuó yè yǎng guān tiān wén jiàn bì xīng chán yú tài yīn zhī fēn cǐ yuè nèi bì yǒu dà yǔ lín lí

吾令汝等去，自有主见：吾昨夜仰观天文，见毕星躔于太阴之分，此月内必有大雨淋漓；

wèi bīng suī yǒu sì shí wàn ān gǎn shēn rù shān xiǎn zhī de

魏兵虽有四十万，安敢深入山险之地？

yīn cǐ bù yòng duō jūn jué bù shòu hài

因此不用多军，决不受害。

wú jiāng dà jūn jiē zài hàn zhōng ān jū yī yuè dài wèi bīng tuì nà shí yǐ dà bīng yǎn zhī yǐ yì dài láo wú shí wàn zhī zhòng kě shèng wèi bīng sì shí wàn yě

吾将大军皆在汉中安居一月，待魏兵退，那时以大兵掩之：以逸待劳，吾十万之众可胜魏兵四十万也。

èr rén tīng bì fāng dà xǐ bài cí ér qù

”二人听毕，方大喜，拜辞而去。

kǒng míng suí tǒng dà jūn chū hàn zhōng chuán lìng jiào gè chù ài kǒu yù bèi gān chái cǎo liào xì liáng jù gòu yī yuè rén mǎ zhī yòng yǐ fáng qiū yǔ

孔明随统大军出汉中，传令教各处隘口，预备干柴草料细粮，俱够一月人马支用，以防秋雨；

jiāng dà jūn kuān xiàn yī yuè xiān gěi yī shí cì hou chū zhēng

将大军宽限一月，先给衣食，伺候出征。

què shuō cáo zhēn sī mǎ yì tóng lǐng dà jūn jìng dào chén cāng chéng nèi bú jiàn yī jiān fáng wū

却说曹真、司马懿同领大军，径到陈仓城内，不见一间房屋；

xún tǔ rén wèn zhī jiē yán kǒng míng huí shí fàng huǒ shāo huǐ

寻土人问之，皆言孔明回时放火烧毁。

cáo zhēn biàn yào cóng chén cāng dào jìn fā

曹真便要从陈仓道进发。

yì yuē bù kě qīng jìn

懿曰：“不可轻进。

wǒ yè guān tiān wén jiàn bì xīng chán yú tài yīn zhī fēn cǐ yuè nèi bì yǒu dà yǔ

我夜观天文，见毕星躔于太阴之分，此月内必有大雨；

ruò shēn rù zhòng dì cháng shèng zé kě

若深入重地，常胜则可。

tǎng yǒu shū yú rén mǎ shòu kǔ yào tuì zé nán

倘有疏虞，人马受苦，要退则难。

qiě yi zài chéng zhōng dā qǐ wō pù zhù zā yǐ fáng yīn yǔ

且宜在城中搭起窝铺住紥，以防阴雨。

zhēn cóng qí yán

”真从其言。

wèi jí bàn yuè tiān yù dà jiàng lín lí bù zhǐ

未及半月，天雨大降，淋漓不止。

chén cāng chéng wài píng dì shuǐ shēn sān chǐ jūn qì jǐn shī rén bù dé shuì zhòu yè bù ān

陈仓城外，平地水深三尺，军器尽湿，人不得睡，昼夜不安。

dà yǔ lián jiàng sān shí rì mǎ wú cǎo liào sǐ zhě wú shù jūn shì yuàn shēng bù jué

大雨连降三十日，马无草料，死者无数，军士怨声不绝。

chuán rù luò yáng wèi zhǔ shè tán qiú qíng bù dé

传入洛阳，魏主设坛，求晴不得。

huáng mén shì láng wáng sù shàng shū yuē qián zhì yǒu zhī

黄门侍郎王肃上疏曰：“前志有之；

qiān lǐ kuì liáng shì yǒu jī sè

“千里馈粮，士有饥色；

qiáo sū hòu cuàn shī bù sù bǎo

樵苏后爨，师不宿饱。

临时砍柴做饭，军队无法经常吃饱。

cǐ wèi píng tú zhī xíng jūn zhě yě

”此谓平途之行军者也。

yòu kuàng yú shēn rù xiǎn zǔ záo lù ér qián zé qí wèi láo bì xiāng bǎi yě

又况于深入险阻，凿路而前，则其为劳，必相百也。

jīn yòu jiā zhī yǐ lín yǔ shān bǎn jùn huá zhòng bī ér bù zhǎn liáng yuǎn ér nán jì shí xíng jūn zhī dà jì yě

今又加之以霖雨，山坂峻滑，众逼而不展，粮远而难继：实行军之大忌也。

wén cáo zhēn fā yǐ yú yuè ér xíng fāng bàn gǔ zhì dào gōng dà zhàn shì xī zuò shì bǐ piān de yǐ yì dài láo nǎi bīng jiā zhī suǒ dàn yě

闻曹真发已逾月，而行方半谷，治道功大，战士悉作：是彼偏得以逸待劳，乃兵家之所惮也。

yán zhī qián dài zé wǔ wáng fá zhòu chū guān ér fù huán

言之前代，则武王伐纣，出关而复还；

lùn zhī jìn shì zé wǔ wén zhēng quán lín jiāng ér bù jì qǐ fēi shùn tiān zhī shí tōng yú quán biàn zhě zāi

论之近事，则武、文征权，临江而不济：岂非顺天知时，通于权变者哉？

yuàn bì xià niàn shuǐ yǔ jiān jù zhī gù xiū xī shì zú

愿陛下念水雨艰剧之故，休息士卒；

hòu rì yǒu xìn chéng shí yòng zhī

后日有衅，乘时用之。

suǒ wèi yuè yǐ fàn nán mín wàng qí sǐ zhě yě

所谓“悦以犯难，民忘其死”者也。

wèi zhǔ lǎn biǎo zhèng zài yóu yù yáng fù huá xīn yì shàng shū jiàn

”魏主览表，正在犹豫，杨阜、华歆亦上疏谏。

wèi zhǔ jí xià zhào qiǎn shǐ zhào cáo zhēn sī mǎ yì hái cháo

魏主即下诏，遣使诏曹真、司马懿还朝。

què shuō cáo zhēn yǔ sī mǎ yì shāng yì yuē jīn lián yīn sān shí rì jūn wú zhàn xīn gè yǒu sī guī zhī yì rú hé jìn zhǐ

却说曹真与司马懿商议曰：“今连阴三十日，军无战心，各有思归之意，如何禁止？

yì yuē bù rú qiě huí

”懿曰：“不如且回。

zhēn yuē tǎng kǒng míng zhuī lái zěn shēng tuì zhī

”真曰：“倘孔明追来，怎生退之？

yì yuē xiān fú liǎng jūn duàn hòu fāng kě huí bīng

”懿曰：“先伏两军断后，方可回兵。

zhèng yì jiān hū shǐ mìng lái zhào

”正议间，忽使命来召。

èr rén suì jiāng dà jūn qián duì zuò hòu duì hòu duì zuò qián duì xú xú ér tuì

二人遂将大军前队作后队，后队作前队，徐徐而退。

què shuō kǒng míng jì suàn yī yuè qiū yǔ jiāng jǐn tiān shàng wèi qíng zì tí yī jūn tún yú chéng gù yòu chuán lìng jiào dà jūn huì yú chì pō zhù zā

却说孔明计算一月秋雨将尽，天尚未晴，自提一军屯于城固，又传令教大军会于赤坡驻紥。

kǒng míng shēng zhàng huàn zhòng jiāng yán yuē wú liào wèi bīng bì zǒu wèi zhǔ bì xià zhào lái qǔ cáo zhēn sī mǎ yì bīng huí

孔明升帐唤众将言曰：“吾料魏兵必走，魏主必下诏来取曹真、司马懿兵回。

wú ruò zhuī zhī bì yǒu zhǔn bèi

吾若追之，必有准备；

bù rú rèn tā qiě qù zài zuò liáng tú

不如任他且去，再作良图。

hū wáng píng lìng rén bào lái shuō wèi bīng yǐ huí

”忽王平令人报来，说魏兵已回。

kǒng míng fēn fù lái rén chuán yǔ wáng píng bù kě zhuī xí

孔明分付来人，传与王平：“不可追袭。

wú zì yǒu pò wèi bīng zhī cè

吾自有破魏兵之策。

zhèng shì wèi bīng zòng shǐ néng mái fú hàn xiāng yuán lái bù kěn zhuī

”正是：魏兵纵使能埋伏，汉相原来不肯追。

wèi zhī kǒng míng zěn shēng pò wèi qiě kàn xià wén fēn jiě

未知孔明怎生破魏，且看下文分解。