聊斋志异 · 蒲松龄 · Chapter 111 of 495

卷三·宫梦弼

PinyinModern Translation
Size

liǔ fāng huá bǎo dìng rén cái xióng

柳芳华保定人,财雄。

yī xiāng kāng kǎi hào kè zuò shàng cháng bǎi rén

一乡,慷慨好客,座上常百人;

jí rén zhī jí qiān jīn bù jìn

急人之急,千金不靳;

bīn yǒu jiǎ dài cháng bù hái

宾友假贷常不还。

wéi yī kè gōng mèng bì shǎn rén shēng píng wú suǒ qǐ qǐng měi zhì zhé jīng suì cí zhǐ qīng sǎ liǔ yǔ qǐn chǔ shí zuì duō

惟一客宫梦弼,陕人,生平无所乞请,每至辄经岁,词旨清洒,柳与寝处时最多。

liǔ zi míng hé shí zǒng jiǎo shū zhī gōng yì xǐ yǔ hé xì

柳子名和,时总角,叔之,宫亦喜与和戏。

měi hé zì shú guī zhé yǔ fā tiē dì zhuān mái shí zǐ wěi zuò mái jīn wèi xiào

每和自塾归,辄与发贴地砖,埋石子伪作埋金为笑。

wū wǔ jià jué cáng jǐ biàn

屋五架,掘藏几遍。

zhòng xiào qí xíng zhì ér hé dú yuè ài zhī yóu jiào zhū kè nì

众笑其行稚,而和独悦爱之,尤较诸客昵。

hòu shí yú nián jiā jiàn xū bù néng gōng duō kè zhī qiú yú shì kè jiàn xī rán shí shù rén chè xiāo tán yàn yóu shì cháng yě

后十余年家渐虚,不能供多客之求,于是客渐稀,然十数人彻宵谈宴,犹是常也。

nián jì mù rì yì luò shàng gē mǔ de zhí yǐ bèi jī shǔ

年既暮,日益落,尚割亩得直以备鸡黍。

hé yì huī huò xué fù jié xiǎo yǒu liǔ bù zhī jìn

和亦挥霍,学父结小友,柳不之禁。

wú hé liǔ bìng zú zhì wú yǐ zhì xiōng jù

无何,柳病卒,至无以治凶具。

gōng nǎi zì chū náng jīn wèi liǔ jīng jì

宫乃自出囊金,为柳经纪。

hé yì dé zhī shì wú dà xiǎo xī wěi gōng shū

和益德之,事无大小,悉委宫叔。

gōng shí zì wài rù bì xiù wǎ lì zhì shì zé pāo zhì àn zōu gèng bù jiě qí hé yì

宫时自外入必袖瓦砾,至室则抛掷暗陬,更不解其何意。

hé měi duì gōng yōu pín gōng yuē zi bù zhī zuò kǔ zhī nán

和每对宫忧贫,宫曰:“子不知作苦之难。

wú lùn wú jīn

无论无金;

jí shòu rǔ qiān jīn kě lì jǐn yě

即授汝千金可立尽也。

nán zǐ huàn bù zì lì hé huàn pín

男子患不自立,何患贫?

yī rì cí yù guī hé qì zhǔ sù fǎn gōng nuò zhī suì qù

”一日辞欲归,和泣嘱速返,宫诺之,遂去。

hé pín bù zì jǐ diǎn zhì jiàn kōng rì wàng gōng zhì yǐ wéi jīng lǐ ér gōng miè jì nì yǐng qù rú huáng hè yǐ

和贫不自给,典质渐空,日望宫至以为经理,而宫灭迹匿影去如黄鹤矣。

xiān shì liǔ shēng shí wèi hé lùn qīn yú wú jí huáng shì sù fēng yě hòu wén liǔ pín yīn yǒu huǐ xīn

先是,柳生时,为和论亲于无极黄氏,素封也,后闻柳贫,阴有悔心。

liǔ zú fù gào zhī jí yì bù diào yóu yǐ dào yuǎn qǔ yuán zhī

柳卒讣告之,即亦不吊,犹以道远曲原之。

hé fú chú mǔ qiǎn zì yì yuè suǒ dìng hūn qī jì huáng lián gù

和服除,母遣自诣岳所定婚期,冀黄怜顾。

bǐ zhì huáng wén qí yī lǚ bì chuān chì mén zhě bù nà

比至,黄闻其衣履敝穿,斥门者不纳。

jì yǔ yún guī móu bǎi jīn kě fù lái bù rán qǐng zì cǐ jué

寄语云:“归谋百金可复来,不然,请自此绝。

hé wén yán tòng kū

”和闻言痛哭。

duì mén liú ǎo lián ér jìn zhī shí zèng qián sān bǎi wèi lìng guī

对门刘媪,怜而进之食,赠钱三百,慰令归。

mǔ yì āi fèn wú cè yīn niàn jiù kè fù qiàn zhě shí cháng bā jiǔ bǐ zé fù guì zhě qiú zhù yān

母亦哀愤无策,因念旧客负欠者十常八九,俾择富贵者求助焉。

hé yuē xī zhī jiāo wǒ zhě wèi wǒ cái ěr shǐ r sì mǎ gāo chē jiǎ qiān jīn yì jí fěi nán

和曰:“昔之交我者为我财耳,使儿驷马高车,假千金亦即匪难。

rú cǐ jǐng xiàng shuí yóu niàn nǎng ēn yì gù hǎo yé

如此景象,谁犹念曩恩,忆故好耶?

qiě fù yú rén jīn zī céng wú qì bǎo zé fù yì nán píng yě

且父与人金资,曾无契保,责负亦难凭也。

mǔ gù qiáng zhī hè cóng jiào fán èr shí yú rì bù néng zhì yī wén

”母固强之,和从教,凡二十余日不能致一文。

wéi yōu rén lǐ sì jiù shòu ēn xù wén qí shì yì zèng yī jīn

惟优人李四旧受恩恤,闻其事,义赠一金。

mǔ zǐ tòng kū zì cǐ jué wàng yǐ

母子痛哭,自此绝望矣。

huáng nǚ nián yǐ jí jī wén fù jué hé qiè bù zhí zhī

黄女年已及笄,闻父绝和,窃不直之。

huáng yù nǚ bié shì nǚ qì yuē liǔ láng fēi shēng ér pín zhě yě

黄欲女别适,女泣曰:“柳郎非生而贫者也。

shǐ fù bèi tā rì qǐ chóu wǒ zhě suǒ néng duó hu

使富倍他日,岂仇我者所能夺乎?

jīn pín ér qì zhī bù rén

今贫而弃之,不仁!

huáng bú yuè qǔ yù bǎi duān nǚ zhōng bù yáo

”黄不悦,曲谕百端,女终不摇。

wēng yù bìng nù dàn xī tuò mà zhī nǚ yì ān yān

翁妪并怒,旦夕唾骂之,女亦安焉。

wú hé yè zāo kòu jié huáng fū fù páo luò jǐ sǐ jiā zhōng xí juǎn yī kōng

无何,夜遭寇劫,黄夫妇炮烙几死,家中席卷一空。

rěn rǎn sān zài jiā yì líng tì

荏苒三载,家益零替。

yǒu xi gǔ wén nǚ měi yuàn yǐ wǔ shí jīn zhì pìn

有西贾闻女美,愿以五十金致聘。

huáng lì ér xǔ zhī jiāng qiáng duó qí zhì

黄利而许之,将强夺其志。

nǚ chá zhī qí móu huǐ zhuāng tú miàn chéng yè dùn qù gài shí yú tú

女察知其谋,毁装涂面,乘夜遁去,丐食于途。

yuè liǎng yuè shǐ dá bǎo dìng fǎng hé jū zhǐ zhí zào qí jiā

阅两月始达保定,访和居址,直造其家。

mǔ yǐ wéi qǐ rén fù gù duō zhī nǚ wū yè zì chén mǔ bǎ shǒu qì yuē r hé xíng hái zhì cǐ yé

母以为乞人妇,故咄之,女呜咽自陈,母把手泣曰:“儿何形骸至此耶!

nǚ yòu cǎn rán ér gào yǐ gù mǔ zǐ jù kū

”女又惨然而告以故,母子俱哭。

biàn wèi guàn mù yán sè guāng zé méi mù huàn yìng mǔ zǐ jù xǐ

便为盥沐,颜色光泽,眉目焕映,母子俱喜。

rán jiā sān kǒu rì jǐn yī dàn mǔ qì yuē wú mǔ zǐ gù yīng ěr

然家三口,日仅一啖,母泣曰:“吾母子固应尔;

suǒ lián zhě fù wú xián fù

所怜者,负吾贤妇!

nǚ xiào wèi zhī yuē xīn fù zài qǐ rén zhōng rěn qí kuàng wèi jīn rì shì zhī jué yǒu tiān táng dì yù zhī bié

”女笑慰之曰:“新妇在乞人中,稔其况味,今日视之,觉有天堂地狱之别。

mǔ wèi jiě yí

”母为解颐。

nǚ yī rì rù xián shè zhōng jiàn duàn cǎo cóng cóng wú xì de jiàn rù nèi shì chén āi jī zhōng àn zōu yǒu wù duī jī cù zhī wǔ zú shi shì jiē zhū tí

女一日入闲舍中,见断草丛丛无隙地,渐入内室,尘埃积中,暗陬有物堆积,蹴之迕足,拾视皆朱提。

jīng zǒu gào hé hé tóng wǎng yàn shì zé gōng wǎng rì suǒ pāo wǎ lì jǐn wèi bái jīn

惊走告和,和同往验视,则宫往日所抛瓦砾,尽为白金。

yīn niàn ér shí cháng yǔ yì shí shì zhōng de wú jiē jīn

因念儿时,常与瘗石室中,得毋皆金?

ér gù dì yǐ diǎn yú dōng jiā jí shú guī

而故地已典于东家,急赎归。

duàn zhuān cán quē suǒ cáng shí zǐ yǎn rán lù yān pō jué shī wàng jí fā tā zhuān zé càn càn jiē bái qiǎng yě

断砖残缺,所藏石子俨然露焉,颇觉失望,及发他砖,则灿灿皆白镪也。

qǐng kè jiān shù jù wàn yǐ

顷刻间数巨万矣。

yóu shì shú tián chǎn shì nú pú mén tíng huá hǎo guò xī rì

由是赎田产,市奴仆,门庭华好过昔日。

yīn zì fèn yuē ruò bù zì lì fù wǒ gōng shū

因自奋曰:“若不自立,负我宫叔!

kè zhì xià wéi sān nián zhōng xiāng xuǎn

”刻志下帷,三年中乡选。

nǎi gōng jī bái jīn wǎng chou liú ǎo

乃躬赍白金,往酬刘媪。

xiān yī shè mù pū shí yú bèi jiē qí nù mǎ rú lóng

鲜衣射目,仆十余辈皆骑怒马如龙。

ǎo jǐn yī wū hé biàn zuò tà shàng

媪仅一屋,和便坐榻上。

rén huā mǎ téng qì yì lǐ xiàng

人哗马腾,弃溢里巷。

huáng wēng zì nǚ shī wáng xi gǔ bī tuì pìn cái yè yǐ hào qù dài bàn shòu jū zhái shǐ de cháng yǐ gù kùn jiǒng rú hé nǎng rì

黄翁自女失亡,西贾逼退聘财,业已耗去殆半,售居宅始得偿,以故困窘如和曩日。

wén jiù xù huǐ yào bì hù zì shāng ér yǐ

闻旧婿烜耀,闭户自伤而已。

ǎo gū jiǔ bèi zhuàn kuǎn hé yīn shù nǚ xián qiě xī nǚ dùn

媪沽酒备馔款和,因述女贤,且惜女遁。

wèn hé qǔ fǒu

问和:“娶否?

hé yuē qǔ yǐ

”和曰:“娶矣。

shí yǐ qiáng ǎo wǎng shì xīn fù zài yǔ jù guī

”食已,强媪往视新妇,载与俱归。

zhì jiā nǚ huá zhuāng chū qún bì cù yōng ruò xian

至家,女华妆出,群婢簇拥若仙。

xiāng jiàn dà hài suì xù wǎng jiù yīn wèn fù mǔ qǐ jū

相见大骇,遂叙往旧,殷问父母起居。

jū shù rì kuǎn qià yōu hòu zhì hǎo yī shàng xià yī xīn shǐ sòng lìng fǎn

居数日,款洽优厚,制好衣,上下一新,始送令返。

ǎo yì huáng xǔ bào nǚ hào jiān zhì cún wèn fū fù dà jīng

媪诣黄许报女耗,兼致存问,夫妇大惊。

ǎo quàn wǎng tóu nǚ huáng yǒu nán sè

媪劝往投女,黄有难色。

jì ér dòng něi nán kān bù dé yǐ rú bǎo dìng

既而冻馁难堪,不得已如保定。

jì dào mén jiàn hóng jùn lì hūn rén nù mù zhāng zhōng rì bù dé tōng yī fù rén chū huáng wēn sè bēi cí gào yǐ xìng shì qiú àn dá nǚ zhī

既到门,见闳峻丽,阍人怒目张,终日不得通,一妇人出,黄温色卑词,告以姓氏,求暗达女知。

shǎo jiàn fù chū dǎo rù ěr shè yuē niáng zǐ jí yù yī jìn rán kǒng láng jūn zhī shàng hou xì yě

少间妇出,导入耳舍,曰:“娘子极欲一觐,然恐郎君知,尚候隙也。

wēng jǐ shí lái cǐ

翁几时来此?

de wú jī fǒu

得毋饥否?

huáng yīn su suǒ kǔ

”黄因诉所苦。

fù rén yǐ jiǔ yī shèng zhuàn èr guǐ chū zhì huáng qián

妇人以酒一盛、馔二簋,出置黄前;

yòu zèng wǔ jīn yuē láng jūn yàn fáng zhōng niáng zǐ kǒng bù dé lái

又赠五金,曰:“郎君宴房中,娘子恐不得来。

míng dàn yi zǎo qù wù wèi láng wén

明旦宜早去,勿为郎闻。

huáng nuò zhī

”黄诺之。

zǎo qǐ cù zhuāng zé guǎn yuè wèi qǐ zhǐ yú mén zhōng zuò fu náng yǐ dài

早起趣装,则管钥未启,止于门中,坐袱囊以待。

hū huā zhǔ rén chū huáng jiāng liǎn bì hé yǐ dǔ zhī guài wèn shuí hé jiā rén xī wú yǐ yīng

忽哗主人出,黄将敛避,和已睹之,怪问谁何,家人悉无以应。

hé nù yuē shì bì jiān guǐ

和怒曰:“是必奸宄!

kě zhí fù yǒu sī

可执赴有司。

zhòng yīng shēng chū duǎn gěng běng xì shù jiān huáng cán jù bù zhī zhì cí

”众应声出,短绠绷系树间,黄惭惧不知置词。

wèi jǐ zuó xī fù chū guì yuē shì mǒu jiù shì

未几昨夕妇出,跪曰:“是某舅氏。

yǐ qián xī lái wǎn gù wèi gào zhǔ rén

以前夕来晚,故未告主人。

hé mìng shì fù

”和命释缚。

fù sòng chū mén yuē wàng zhǔ mén zhě suì zhì cēn cī

妇送出门,曰:“忘嘱门者,遂致参差。

niáng zǐ yán xiāng sī shí kě shǐ lǎo fū rén wěi wèi mài huā zhě tóng liú ǎo lái

娘子言:相思时可使老夫人伪为卖花者,同刘媪来。

huáng nuò guī shù yú yù

”黄诺,归述于妪。

yù niàn nǚ ruò kě yǐ gào liú ǎo ǎo guǒ yǔ jù zhì hé jiā fán qǐ shí yú guān shǐ dá nǚ suǒ

妪念女若渴,以告刘媪,媪果与俱至和家,凡启十余关,始达女所。

nǚ zhe pèi dǐng jì zhū cuì qǐ kù sàn xiāng qì pū rén

女着帔顶髻,珠翠绮绔,散香气扑人。

yīng níng yī shēng dà xiǎo bì ǎo bēn rù mǎn cè yí jīn yǐ chuáng zhì shuāng jiā xī

嘤咛一声,大小婢媪奔入满侧,移金椅床,置双夹膝。

huì bì yuè míng gè yǐ yǐn yǔ dào hán xuān xiāng shì lèi yíng

慧婢瀹茗,各以隐语道寒暄,相视泪荧。

zhì wǎn chú shì ān èr ǎo yīn rù wēn ruǎn bìng xī nián fù shí suǒ wèi jīng

至晚除室安二媪,裀褥温软,并昔年富时所未经。

jū sān wǔ rì nǚ yì yīn wò

居三五日,女意殷渥。

ǎo zhé yǐn kōng chù qì bái qián fēi

媪辄引空处,泣白前非。

nǚ yuē wǒ zǐ mǔ yǒu hé guò bù wàng

女曰:“我子母有何过不忘?

dàn láng fèn bù jiě fáng tā wén yě

但郎忿不解,防他闻也。

měi hé zhì biàn zǒu nì

”每和至,便走匿。

yī rì fāng cù xī hé jù rù jiàn zhī nù gòu yuē hé wù cūn yù gǎn yǐn shēn yǔ niáng zǐ jiē zuò

一日方促膝,和遽入,见之,怒诟曰:“何物村妪,敢引身与娘子接坐!

yi cuō bìn máo lìng jǐn

宜撮鬓毛令尽!

liú ǎo jí jìn yuē cǐ lǎo shēn guā gé wáng sǎo mài huā zhě xìng wù zuì zé

”刘媪急进曰:“此老身瓜葛,王嫂卖花者,幸勿罪责。

hé nǎi shàng shǒu xiè guò

”和乃上手谢过。

jí zuò yuē mǔ lái shù rì wǒ dà máng wèi de zhǎn xù

即坐曰:“姥来数日,我大忙,未得展叙。

huáng jiā lǎo xù chǎn shàng zài fǒu

黄家老畜产尚在否?

xiào yún dōu jiā dàn shì pín bù kě guò

”笑云:“都佳,但是贫不可过。

guān rén dà fù guì hé bù yī niàn wēng xù qíng yě

官人大富贵,何不一念翁婿情也?

hé jī zhuō yuē nǎng nián fēi mǔ lián cì yī ōu zhōu gèng hé de xuán xiāng tǔ

”和击桌曰:“曩年非姥怜赐一瓯粥,更何得旋乡土!

jīn yù de ér qǐn chǔ zhī hé niàn yān

今欲得而寝处之,何念焉!

yán zhì fèn jì zhé dùn zú qǐ mà

”言致忿际,辄顿足起骂。

nǚ huì yuē bǐ jí bù rén shì wǒ fù mǔ wǒ tiáo tiáo yuǎn lái shǒu cūn zhú zú zhǐ jiē chuān yì zì wèi wú fù láng jūn

女恚曰:“彼即不仁,是我父母,我迢迢远来,手皴瘃,足趾皆穿,亦自谓无负郎君。

hé nǎi duì zǐ mà fù shǐ rén nán kān

何乃对子骂父,使人难堪?

hé shǐ liǎn nù qǐ shēn qù

”和始敛怒,起身去。

huáng yù kuì sàng wú sè cí yù guī nǚ yǐ èr shí jīn sī fù zhī

黄妪愧丧无色,辞欲归,女以二十金私付之。

jì guī kuàng jué yīn wèn nǚ shēn yǐ wéi niàn

既归,旷绝音问,女深以为念。

hé nǎi qiǎn rén zhāo zhī fū qī zhì cán zuò wú yǐ zì róng

和乃遣人招之,夫妻至,惭作无以自容。

hé xiè yuē jiù suì rǔ lín yòu bù míng gào suì shì kāi zuì liáng duō

和谢曰:“旧岁辱临,又不明告,遂是开罪良多。

huáng dàn wěi wěi

”黄但唯唯。

hé wèi gēng yì yī lǚ

和为更易衣履。

liú yuè yú huáng xīn zhōng bù zì ān shù gào guī

留月余,黄心终不自安,数告归。

hé yí bái jīn bǎi liǎng yuē xi gǔ wǔ shí jīn wǒ jīn bèi zhī

和遗白金百两,曰:“西贾五十金,我今倍之。

huáng hàn yán shòu zhī

”黄汗颜受之。

hé yǐ yú mǎ sòng hái mù suì chēng xiǎo fēng yān

和以舆马送还,暮岁称小丰焉。

yì shǐ shì yuē yōng mén qì hòu zhū lǚ yǎo rán lìng rén fèn qì dù mén bù yù fù jiāo yī kè

异史氏曰:“雍门泣后,朱履杳然,令人愤气杜门,不欲复交一客。

rán liáng péng zàng gǔ huà shí chéng jīn bù kě wèi fēi kāng kǎi hào kè zhī bào yě

然良朋葬骨,化石成金,不可谓非慷慨好客之报也。

guī zhōng rén zuò xiǎng gāo fèng yǎn rán rú pín qiáng fēi zhēn yì rú huáng qīng shú kè dāng cǐ ér wú kuì zhě hu

闺中人坐享高奉,俨然如嫔嫱,非贞异如黄卿,孰克当此而无愧者乎?

zào wù zhī bù wàng jiàng fú zé yě rú shì

造物之不妄降福泽也如是。

xiāng yǒu fù zhě jū jī qǔ yíng sōu suàn rù gǔ

乡有富者,居积取盈,搜算入骨。

jiào qiāng shù bǎi wéi kǒng rén zhī gù yī bài xù

窖镪数百,惟恐人知,故衣败絮。

dàn kāng bǐ yǐ shì pín

啖糠秕以示贫。

qīn yǒu ǒu lái yì céng wú zuò jī shǔ zhī shì

亲友偶来,亦曾无作鸡黍之事。

huò yán qí jiā bù pín biàn bū mù zuò nù qí chóu rú bù gòng dài tiān

或言其家不贫,便逋目作怒,其仇如不共戴天。

mù nián rì cān yú xiè yī shēng bì shàng pí zhé chuí yī cùn zhǎng ér suǒ jiào zhōng bù kěn fā

暮年,日餐榆屑一升,臂上皮折垂一寸长,而所窖终不肯发。

hòu jiàn wāng léi

后渐尪羸。

bīn sǐ liǎng zi huán wèn zhī yóu wèi jù gào

濒死,两子环问之,犹未遽告;

dài jué guǒ wēi jí yù gào zi zi zhì yǐ shé jiǎn bù néng shēng wéi pá zhuā xīn tóu hē hē ér yǐ

迨觉果危急,欲告子,子至,已舌蹇不能声,惟爬抓心头,呵呵而已。

sǐ hòu zǐ sūn bù néng jù guān mù suì gǎo zàng yān

死后,子孙不能具棺木,遂藁葬焉。

wū hū

唉!

ruò jiào jīn ér yǐ wéi fù zé dà tǎng shù qiān wàn hé bù kě zhǐ wèi wǒ yǒu zāi

若窖金而以为富,则大帑数千万,何不可指为我有哉?

yú yǐ

愚已!

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →