fu guǎn zhòng zhī kuāng tiān xià yě qí shī qī chǐ
夫管仲之匡天下也,其施七尺。
dú tián xī xǐ wǔ zhǒng wú bù yi qí lì hòu ér shǒu shí
渎田悉徙,五种无不宜,其立后而手实。
qí mù yi yuán lún yǔ dù sōng qí cǎo yi chu jí
其木宜蚖、𰰨与杜、松,其草宜楚棘。
jiàn shì tǔ yě mìng zhī yuē wǔ shī wǔ qī sān shí wǔ chǐ ér zhì yú quán
见是土也,命之曰五施,五七三十五尺而至于泉。
hū yīn zhōng jiǎo
呼音中角。
qí shuǐ cāng qí mín qiáng
其水仓,其民强。
chì lú lì qiáng féi wǔ zhǒng wú bù yi
赤垆,历强肥,五种无不宜。
qí má bái qí bù huáng qí cǎo yi bái máo yǔ guàn qí mù yi chì táng
其麻白,其布黄,其草宜白茅与雚,其木宜赤棠。
jiàn shì tǔ yě mìng zhī yuē sì shī sì qī èr shí bā chǐ ér zhì yú quán
见是土也,命之曰四施,四七二十八尺而至于泉。
hū yīn zhōng shāng
呼音中商。
qí shuǐ bái ér gān qí mín shòu
其水白而甘,其民寿。
huáng táng wú yi yě wéi yi shǔ shú yě
黄唐,无宜也,唯宜黍秫也。
yi xiàn zé
宜县泽。
xíng qiáng luò de rùn shù huǐ nán yǐ lì yì zhì qiáng
行𪪞落,地润数毁,难以立邑置𪪞。
qí cǎo yi shǔ shú yǔ máo qí mù yi chūn sāng
其草宜黍秫与茅,其木宜櫄、桑。
jiàn shì tǔ yě mìng zhī yuē sān shī sān qī èr shí yī chǐ ér zhì yú quán
见是土也,命之曰三施,三七二十一尺而至于泉。
hū yīn zhōng gōng
呼音中宫。
qí quán huáng ér qiǔ liú xǐ
其泉黄而糗,流徙。
chì zhí yi dà shū yǔ mài
斥埴,宜大菽与麦。
qí cǎo yi fù guàn qí mù yi qǐ
其草宜萯、雚,其木宜杞。
jiàn shì tǔ yě mìng zhī yuē zài shī èr qī yī shí sì chǐ ér zhì yú quán
见是土也,命之曰再施,二七一十四尺而至于泉。
hū yīn zhōng yǔ
呼音中羽。
qí quán xián shuǐ liú xǐ
其泉咸,水流徙。
hēi zhí yi dào mài
黑埴,宜稻麦。
qí cǎo yi píng tiáo qí mù yi bái táng
其草宜苹、蓨,其木宜白棠。
jiàn shì tǔ yě mìng zhī yuē yī shī qī chǐ ér zhì yú quán
见是土也,命之曰一施,七尺而至于泉。
hū yīn zhōng zhēng
呼音中征。
qí shuǐ hēi ér kǔ
其水黑而苦。
fán tīng zhēng rú fù zhū shǐ jué ér hài
凡听征,如负猪豕觉而骇。
fán tīng yǔ rú míng mǎ zài yě
凡听羽,如鸣马在野。
fán tīng gōng rú niú míng jiào zhōng
凡听宫,如牛鸣窌中。
fán tīng shāng rú lí qún yáng
凡听商,如离群羊。
fán tīng jiǎo rú zhì dēng mù yǐ míng yīn jí yǐ qīng
凡听角,如雉登木以鸣,音疾以清。
fán jiāng qǐ wǔ yīn fán shǒu xiān zhǔ yī ér sān zhī sì kāi yǐ hé jiǔ jiǔ yǐ shì shēng huáng zhōng xiǎo sù zhī shǒu yǐ chéng gōng
凡将起五音凡首,先主一而三之,四开以合九九,以是生黄钟小素之首,以成宫。
sān fēn ér yì zhī yǐ yī wèi bǎi yǒu bā wèi zhēng
三分而益之以一,为百有八,为征。
bù wú yǒu sān fēn ér qù qí chéng shì zú yǐ shì shēng shāng
不无有三分而去其乘,适足,以是生商。
yǒu sān fēn ér fù yú qí suǒ yǐ shì chéng yǔ
有三分,而复于其所,以是成羽。
yǒu sān fēn qù qí chéng shì zú yǐ shì chéng jiǎo
有三分,去其乘,适足,以是成角。
fén yán zhě liù shī liù qī sì shí èr chǐ ér zhì yú quán
坟延者,六施,六七四十二尺而至于泉。
shǎn zhī fāng qī shī qī qī sì shí jiǔ chǐ ér zhì yú quán
陕之芳七施,七七四十九尺而至于泉。
sì shǎn bā shī qī bā wǔ shí liù chǐ ér zhì yú quán
祀陕八施,七八五十六尺而至于泉。
dù líng jiǔ shī qī jiǔ liù shí sān chǐ ér zhì yú quán
杜陵九施,七九六十三尺而至于泉。
yán líng shí shī qī shí chǐ ér zhì yú quán
延陵十施,七十尺而至于泉。
huán líng shí yī shī qī shí qī chǐ ér zhì yú quán
环陵十一施,七十七尺而至于泉。
màn shān shí èr shī bā shí sì chǐ ér zhì yú quán
蔓山十二施,八十四尺而至于泉。
fù shān shí sān shī jiǔ shí yī chǐ ér zhì yú quán
付山十三施,九十一尺而至于泉。
fù shān bái tú shí sì shī jiǔ shí bā chǐ ér zhì yú quán
付山白徒十四施,九十八尺而至于泉。
zhōng líng shí wǔ shī bǎi wǔ chǐ ér zhì yú quán
中陵十五施,百五尺而至于泉。
qīng shān shí liù shī bǎi yī shí èr chǐ ér zhì yú quán qīng lóng zhī suǒ jū gēng ní bù kě de quán chì rǎng áo shān shí qī shī bǎi yī shí jiǔ chǐ ér zhì yú quán qí xià qīng shāng bù kě de quán
青山十六施,百一十二尺而至于泉,青龙之所居,庚泥,不可得泉,赤壤磝山十七施,百一十九尺而至于泉,其下清商,不可得泉。
shān bái rǎng shí bā shī bǎi èr shí liù chǐ ér zhì yú quán qí xià pián shí bù kě de quán
□山白壤十八施,百二十六尺而至于泉,其下骈石,不可得泉。
xǐ shān shí jiǔ shī bǎi sān shí sān chǐ ér zhì yú quán qí xià yǒu huī rǎng bù kě de quán
徙山十九施,百三十三尺而至于泉,其下有灰壤,不可得泉。
gāo líng tǔ shān èr shí shī bǎi sì shí chǐ ér zhì yú quán
高陵土山二十施,百四十尺而至于泉。
shān zhī shàng mìng zhī yuē xuán quán qí de bù gàn qí cǎo rú máo yǔ zǒu qí mù nǎi mán záo zhī èr chǐ nǎi zhì yú quán
山之上,命之曰悬泉,其地不干,其草如茅与走,其木乃𣗊,凿之二尺,乃至于泉。
shān zhī shàng mìng yuē fù lǚ qí cǎo yú cháng yǔ yóu qí mù nǎi liǔ záo zhī sān chǐ ér zhì yú quán
山之上,命曰复吕,其草鱼肠与莸,其木乃柳,凿之三尺而至于泉。
shān zhī shàng mìng zhī yuē quán yīng qí cǎo qí bái chāng qí mù nǎi yáng záo zhī wǔ chǐ ér zhì yú quán
山之上,命之曰泉英,其草蕲、白昌,其木乃杨,凿之五尺而至于泉。
shān zhī cái qí cǎo jīng yǔ qiáng qí mù nǎi gé záo zhī èr qī shí sì chǐ ér zhì yú quán
山之材,其草兢与蔷,其木乃格,凿之二七十四尺而至于泉。
shān zhī cè qí cǎo fú yǔ lóu qí mù nǎi pǐn yú záo zhī sān qī èr shí yī chǐ ér zhì yú quán
山之侧,其草葍与蒌,其木乃品榆,凿之三七二十一尺而至于泉。
fán cǎo tǔ zhī dào gè yǒu gǔ zào
凡草土之道,各有榖造。
huò gāo huò xià gè yǒu cǎo tǔ
或高或下,各有草土。
yè xià yú xià yú xiàn xiàn xià yú pú pú xià yú wěi wěi xià yú guàn guàn xià yú lóu lóu xià yú píng píng xià yú xiāo xiāo xià yú bì xuē bì xià yú zhuī tuī zhuī xià yú máo
叶下于□,□下于苋,苋下于蒲,蒲下于苇,苇下于雚,雚下于蒌,蒌下于荓,荓下于萧,萧下于薜(薛),薜下于萑(蓷),萑下于茅。
fán bǐ cǎo wù yǒu shí èr shuāi gè yǒu suǒ guī
凡彼草物,有十二衰,各有所归。
jiǔ zhōu zhī tǔ wèi jiǔ shí wù
九州之土,为九十物。
měi zhōu yǒu cháng ér wù yǒu cì
每州有常,而物有次。
qún tǔ zhī zhǎng shì wéi wǔ sù
群土之长,是唯五粟。
wǔ sù zhī wù huò chì huò qīng huò bái huò hēi huò huáng wǔ sù wǔ zhāng
五粟之物,或赤或青或白或黑或黄,五粟五章。
wǔ sù zhī zhuàng nào ér bù rèn gāng ér bù hú bù zhù chē lún bù wū shǒu zú
五粟之状,淖而不肕,刚而不觳,不泞车轮,不污手足。
qí zhǒng dà zhòng xì zhòng bái jīng bái xiù wú bù yi yě
其种,大重细重,白茎白秀,无不宜也。
wǔ sù zhī tǔ ruò zài líng zài shān zài fén zài yǎn qí yīn qí yáng jǐn yi tóng zuò mò bù xiù zhǎng
五粟之土,若在陵在山,在隫在衍,其阴其阳,尽宜桐柞,莫不秀长。
qí yú qí liǔ qí yǎn qí sāng qí zhè qí lì qí huái qí yáng qún mù fán zī shù dà tiáo zhí yǐ zhǎng
其榆其柳,其檿其桑,其柘其栎,其槐其杨,群木蕃滋数大,条直以长。
qí zé zé duō yú mù zé yi niú yáng
其泽则多鱼,牧则宜牛羊。
qí de qí fán jù yi zhú jiàn zǎo guī yóu tán
其地其樊,俱宜竹、箭、藻、龟、楢、檀。
wǔ chòu shēng zhī bì lì bái zhǐ mí wú jiāo lián
五臭生之:薜荔、白芷,麋芜、椒、连。
wǔ chòu suǒ xiào guǎ jí nán lǎo shì nǚ jiē hǎo qí mín gōng qiǎo
五臭所校,寡疾难老,士女皆好,其民工巧。
qí quán huáng bái qí rén yí gòu
其泉黄白,其人夷姤。
wǔ sù zhī tǔ gàn ér bù gé chén ér bù zé wú gāo xià bǎo zé yǐ chù
五粟之土,干而不格,湛而不泽,无高下,葆泽以处。
shì wèi sù tǔ
是谓粟土。
sù tǔ zhī cì yuē wǔ wò
粟土之次,曰五沃。
wǔ wò zhī wù huò chì huò qīng huò huáng huò bái huò hēi
五沃之物,或赤或青或黄或白或黑。
wǔ wò wǔ wù gè yǒu yì zé
五沃五物,各有异则。
wǔ wò zhī zhuàng piào shù tuó tǔ chóng yì quán chù shù piào bù bái xià nǎi yǐ zé
五沃之状,剽怷橐土,虫易全处,怷剽不白,下乃以泽。
qí zhǒng dà miáo xì miáo tóng jīng hēi xiù jiàn zhǎng
其种,大苗细苗,赨茎黑秀箭长。
wǔ wò zhī tǔ ruò zài qiū zài shān zài líng zài gāng ruò zài zōu líng zhī yáng qí zuǒ qí yòu yi bǐ qún mù tóng zuò fú chūn jí bǐ bái zǐ
五沃之土,若在丘在山,在陵在冈,若在陬,陵之阳,其左其右,宜彼群木,桐、柞、枎、櫄,及彼白梓。
qí méi qí xìng qí táo qí li qí xiù shēng jīng qǐ qí jí qí táng qí huái qí yáng qí yú qí sāng qí zhá qí fāng qún mù shù dà tiáo zhí yǐ zhǎng
其梅其杏,其桃其李,其秀生茎起,其棘其棠,其槐其杨,其榆其桑,其札其枋,群木数大,条直以长。
qí yīn zé shēng zhī chá lí qí yáng zé ān shù zhī wǔ má ruò gāo ruò xià bù zé chóu suǒ
其阴则生之楂蔾,其阳则安树之五麻,若高若下,不择畴所。
qí má dà zhě rú jiàn rú wěi dà zhǎng yǐ měi
其麻大者,如箭如苇,大长以美;
qí xì zhě rú guàn rú zhēng
其细者,如雚如蒸。
yù yǒu yǔ gè dà zhě bù lèi xiǎo zhě zé zhì chuāi ér cáng zhī ruò zhòng liàn sī wǔ chòu chóu shēng lián yǔ mí wú gǎo běn bái zhǐ
欲有与各,大者不类,小者则治,揣而藏之,若众练丝,五臭畴生,莲、与、蘼芜,藁本、白芷。
qí zé zé duō yú mù zé yi niú yáng
其泽则多鱼,牧则宜牛羊。
qí quán bái qīng
其泉白青;
qí rén jiān jìn guǎ yǒu jiè sāo zhōng wú xiāo chéng
其人坚劲,寡有疥骚,终无痟酲。
wǔ wò zhī tǔ gàn ér bù chì chén ér bù zé wú gāo xià bǎo zé yǐ chù
五沃之土,干而不斥,湛而不泽,无高下,葆泽以处。
shì wèi wò tǔ
是谓沃土。
wò tǔ zhī cì yuē wǔ wèi
沃土之次,曰五位。
wǔ wèi zhī wù wǔ sè zá yīng gè yǒu yì zhāng
五位之物,五色杂英,各有异章。
wǔ wèi zhī zhuàng bù gé bù huī qīng shù yǐ tái
五位之状,不塥不灰,青怷以菭。
jí qí zhǒng dà wěi wú xì wěi wú tóng jīng bái xiù
及其种:大苇无、细苇无,赨茎白秀。
wǔ wèi zhī tǔ ruò zài gāng zài líng zài fén zài yǎn zài qiū zài shān jiē yi zhú jiàn qiú miǎn yóu tán
五位之土,若在冈在陵,在隫在衍,在丘在山,皆宜竹、箭、求、黾、楢、檀。
qí shān zhī qiǎn yǒu lóng yǔ chì
其山之浅,有茏与斥。
qún mù ān zhú tiáo cháng shù dà qí sāng qí sōng qí qǐ qí rōng zhǒng mù xū róng yú táo liǔ liàn
群木安逐,条长数大:其桑其松,其杞其茸,种木胥容,榆、桃、柳、楝。
qún yào ān shēng jiāng yǔ jié gěng xiǎo xīn dà méng
群药安生,姜与桔梗,小辛、大蒙。
qí shān zhī xiāo zhù huò fù duō jú fú yú
其山之枭(注:或“阜”),多桔、符、榆;
qí shān zhī mò yǒu jiàn zhù huò jiàn yǔ yuàn
其山之末,有箭(注:或“葥”)与苑;
qí shān zhī páng yǒu bǐ huáng méng jí bǐ bái chāng shān lí wěi máng
其山之旁,有彼黄蝱,及彼白昌,山蔾、苇、芒。
qún yào ān jù yǐ yǔ mín yāng
群药安聚,以圉民殃。
qí lín qí lù qí huái qí liàn qí zuò qí gǔ qún mù ān zhú niǎo shòu ān shī
其林其漉,其槐其楝,其柞其谷,群木安逐,鸟兽安施。
jì yǒu mí páo yòu qiě duō lù
既有麋麃,又且多鹿。
qí quán qīng hēi qí rén qīng zhí shěng shì shǎo shí
其泉青黑,其人轻直,省事少食。
wú gāo xià bǎo zé yǐ chù
无高下,葆泽以处。
shì wèi wèi tǔ
是谓位土。
wèi tǔ zhī cì yuē wǔ yǐn
位土之次,曰五𦻕。
wǔ yīn zhī zhuàng hēi tǔ hēi tái qīng chù yǐ féi fēn rán ruò huī qí zhǒng léi gé tóng jīng huáng xiù huì mù qí yè ruò yuàn
五荫之状,黑土黑菭,青怵以肥,芬然若灰,其种櫑葛,赨茎黄秀恚目,其叶若苑。
yǐ xù zhí guǒ mù bù ruò sān tǔ yǐ shí fēn zhī èr shì wèi yīn tǔ
以蓄殖果木,不若三土以十分之二,是谓荫土。
yīn tǔ zhī cì yuē wǔ rǎng
荫土之次,曰五壤。
wǔ rǎng zhī zhuàng fēn rán ruò zé ruò zhūn tǔ
五壤之状,芬然若泽、若屯土。
qí zhǒng dà shuǐ cháng xì shuǐ cháng tóng jīng huáng xiù yǐ cí
其种,大水肠、细水肠,赨茎黄秀以慈。
rěn shuǐ hàn wú bù yi yě
忍水旱,无不宜也。
xù zhí guǒ mù bù ruò sān tǔ yǐ shí fēn zhī èr shì wèi rǎng tǔ
蓄殖果木,不若三土以十分之二,是谓壤土。
rǎng tǔ zhī cì yuē wǔ fú
壤土之次,曰五浮。
wǔ fú zhī zhuàng hàn rán rú mǐ yǐ bǎo zé bù lí bù chè
五浮之状,捍然如米以葆泽,不离不坼。
qí zhǒng rěn yīn
其种,忍荫。
rěn yè rú guàn yè yǐ zhǎng hú rōng
忍叶如雚叶,以长狐茸。
huáng jīng hēi jīng hēi xiù qí sù dà wú bù yi yě
黄茎黑茎黑秀,其粟大,无不宜也。
xù zhí guǒ mù bù rú sān shàng yǐ shí fēn zhī èr
蓄殖果木,不如三上以十分之二。
fán shàng tǔ sān shí wù zhǒng shí èr wù
凡上土三十物,种十二物。
zhōng tǔ yuē wǔ shù
中土曰五怷。
wǔ shù zhī zhuàng lǐn yān rú xiàn rùn shī yǐ chù
五怷之状,廪焉如壏,润湿以处。
qí zhǒng dà jì xì jì tóng jīng huáng xiù yǐ cí
其种,大稷、细稷,赨茎黄秀以慈。
rěn shuǐ hàn xì sù rú má
忍水旱,细粟如麻。
xù zhí guǒ mù bù ruò sān tǔ yǐ shí fēn zhī sān
蓄殖果木,不若三土以十分之三。
shù tǔ zhī cì yuē wǔ lú
怷土之次,曰五纑。
wǔ lú zhī zhuàng qiáng lì gāng jiān
五纑之状,强力刚坚。
qí zhǒng dà hán dān xì hán dān jīng yè rú fú chūn qí sù dà
其种,大邯郸、细邯郸,茎叶如枎櫄,其粟大。
xù zhí guǒ mù bù ruò sān tǔ yǐ shí fēn zhī sān
蓄殖果木,不若三土以十分之三。
lú tǔ zhī cì yuē wǔ làn
纑土之次,曰五壏。
wǔ làn zhī zhuàng fēn yān ruò kāng yǐ féi
五壏之状,芬焉若糠以肥。
qí zhǒng dà lì xì lì qīng jīng huáng xiù
其种,大荔、细荔,青茎黄秀。
xù zhí guǒ mù bù ruò sān tǔ yǐ shí fēn zhī sān
蓄殖果木,不若三土以十分之三。
xiàn tǔ zhī cì yuē wǔ piāo
壏土之次,曰五剽。
wǔ piāo zhī zhuàng huá rán rú fēn yǐ cuì
五剽之状,华然如芬以脆。
qí zhǒng dà jù xì jù hēi jīng qīng xiù
其种,大秬、细秬,黑茎青秀。
xù zhí guǒ mù bù ruò sān tǔ yǐ shí fēn zhī sì
蓄殖果木,不若三土以十分之四。
piào tǔ zhī cì yuē wǔ shā
剽土之次,曰五沙。
wǔ shā zhī zhuàng sù yān rú xiè chén lì
五沙之状,粟焉如屑尘厉。
qí zhǒng dà fù xì fù bái jīng qīng xiù yǐ màn
其种,大萯、细萯,白茎青秀以蔓。
xù zhí guǒ mù bù rú sān tǔ yǐ shí fēn zhī sì
蓄殖果木,不如三土以十分之四。
shā tǔ zhī cì yuē wǔ gé
沙土之次,曰五塥。
wǔ gé zhī zhuàng lèi rán rú pú lèi bù rěn shuǐ hàn
五塥之状,累然如仆累,不忍水旱。
qí zhǒng dà jiū qǐ xì jiū qǐ hēi jīng hēi xiù
其种,大樛杞、细樛杞,黑茎黑秀。
xù zhí guǒ mù bù ruò sān tǔ yǐ shí fēn zhī sì
蓄殖果木,不若三土以十分之四。
fán zhōng tǔ sān shí wù zhǒng shí èr wù
凡中土三十物,种十二物。
xià tǔ yuē wǔ yóu
下土曰五犹。
wǔ yóu zhī zhuàng rú fèn
五犹之状如粪。
qí zhǒng dà huá xì huá bái jīng hēi xiù
其种,大华、细华、白茎黑秀。
xù zhí guǒ mù bù rú sān tǔ yǐ shí fēn zhī wǔ
蓄殖果木,不如三土以十分之五。
yóu tǔ zhī cì yuē wǔ zhuàng
犹土之次,曰五壮。
wǔ zhuàng zhī zhuàng rú shǔ gān
五壮之状如鼠肝。
qí zhǒng qīng liáng hēi jīng hēi xiù
其种,青梁,黑茎黑秀。
xù zhí guǒ mù bù rú sān tǔ yǐ shí fēn zhī wǔ
蓄殖果木,不如三土以十分之五。
zhuàng tǔ zhī cì yuē wǔ zhí
壮土之次,曰五殖。
wǔ zhí zhī zhuàng shén zé yǐ shū lí chè yǐ qú jí
五殖之状,甚泽以疏,离坼以臞塉。
qí zhǒng yàn shàn hēi shí zhū fū huáng shí
其种,雁膳黑实,朱跗黄实。
xù zhí guǒ mù bù rú sān tǔ yǐ shí fēn zhī liù
蓄殖果木,不如三土以十分之六。
wǔ zhí zhī cì yuē wǔ hú
五殖之次,曰五觳。
wǔ hú zhī zhuàng lóu lóu rán bù rěn shuǐ hàn
五觳之状娄娄然,不忍水旱。
qí zhǒng dà shū xì shū duō bái shí
其种,大菽、细菽,多白实。
xù zhí guǒ mù bù rú sān tǔ yǐ shí fēn zhī liù
蓄殖果木,不如三土以十分之六。
hú tǔ zhī cì yuē wǔ fú
觳土之次,曰五凫。
wǔ fú zhī zhuàng jiān ér bù gé
五凫之状,坚而不骼。
qí zhǒng líng dào hēi é mǎ fū
其种,陵稻、黑鹅、马夫。
xù zhí guǒ mù bù rú sān tǔ yǐ shí fēn zhī qī
蓄殖果木,不如三土以十分之七。
fú tǔ zhī cì yuē wǔ jié wǔ jié zhī zhuàng shén xián yǐ kǔ qí wù wéi xià
凫土之次,曰五桀,五桀之状,甚咸以苦,其物为下。
qí zhǒng bái dào zhǎng xiá
其种,白稻长狭。
xù zhí guǒ mù bù rú sān tǔ yǐ shí fēn zhī qī
蓄殖果木,不如三土以十分之七。
fán xià tǔ sān shí wù qí zhǒng shí èr wù
凡下土三十物,其种十二物。
fán tǔ wù jiǔ shí qí zhǒng sān shí liù
凡土物九十,其种三十六。