管子 · 管仲 · Chapter 54 of 76

度地

PinyinModern Translation
Size

xī zhě huán gōng wèn guǎn zhòng yuē guǎ rén qǐng wèn dù dì xíng ér wèi guó zhě qí hé rú ér kě

昔者,桓公问管仲曰:“寡人请问度地形而为国者,其何如而可?

guǎn zhòng duì yuē yí wú zhī suǒ wén néng wéi bà wáng zhě gài tiān zi shèng rén yě

”管仲对曰:“夷吾之所闻,能为霸王者,盖天子圣人也。

gù shèng rén zhī chù guó zhě bì yú bù qīng zhī de ér zé dì xíng zhī féi ráo zhě

故圣人之处国者,必于不倾之地,而择地形之肥饶者。

xiāng shān zuǒ yòu jīng shuǐ ruò zé

乡山,左右经水若泽。

nèi wèi luò qú zhī xiě yīn dà chuān ér zhù yān

内为落渠之写,因大川而注焉。

nǎi yǐ qí tiān cái de zhī suǒ shēng lì yǎng qí rén yǐ yù liù chù

乃以其天材、地之所生,利养其人,以育六畜。

tiān xià zhī rén jiē guī qí dé ér huì qí yì

天下之人,皆归其德而惠其义。

nǎi bié zhì duàn zhī zhōu zhě wèi zhī shù bù mǎn shù zhě wèi zhī lǐ

乃别制断之,州者谓之术,不满术者谓之里。

gù bǎi jiā wèi lǐ lǐ shí wèi shù shù shí wèi zhōu zhōu shí wèi dōu dōu shí wèi bà guó

故百家为里,里十为术,术十为州,州十为都,都十为霸国。

bù rú bà guó zhě guó yě

不如霸国者,国也。

yǐ fèng tiān zi tiān zǐ yǒu wàn zhū hóu yě qí zhōng yǒu gōng hóu bǎi zǐ nán yān

就拥戴天子的情况来说,天子可以有上万个诸侯国,其中分公侯伯子男五等。

tiān zǐ zhōng ér chù cǐ wèi yīn tiān zhī gù guī de zhī lì

天子中而处,此谓因天之固,归地之利。

nèi wèi zhī chéng chéng wài wèi zhī guō guō wài wèi zhī tǔ láng de gāo zé gōu zhī xià zé dī zhī mìng zhī yuē jīn chéng

内为之城,城外为之郭,郭外为之土阆,地高则沟之,下则堤之,命之曰金城。

shù yǐ jīng jí shàng xiàng sè zhù zhě suǒ yǐ wèi gù yě

树以荆棘,上相穑著者,所以为固也。

suì xiū zēng ér wú yǐ shí xiū zēng ér wú yǐ fú jí sūn zi cǐ wèi rén mìng wàn shì wú qióng zhī lì rén jūn zhī bǎo shǒu yě

岁修增而毋已,时修增而毋已,福及孙子,此谓人命万世无穷之利,人君之葆守也。

chén fú zhī yǐ jìn zhōng yú jūn jūn tǐ yǒu zhī yǐ lín tiān xià gù néng wéi tiān xià zhī mín xiān yě

臣服之以尽忠于君,君体有之以临天下,故能为天下之民先也。

cǐ zǎi zhī rèn zé chén zhī yì yě

此宰之任,则臣之义也。

gù shàn wèi guó zhě bì xiān chú qí wǔ hài rén nǎi zhōng shēn wú huàn hài ér xiào cí yān

善治国者,还必须先除去五害,人们才可以终身免除祸患而做到父慈子孝。

huán gōng yuē yuàn wén wǔ hài zhī shuō

桓公曰:“愿闻五害之说。

guǎn zhòng duì yuē shuǐ yī hài yě

”管仲对曰:“水,一害也;

hàn yī hài yě

旱,一害也;

fēng wù báo shuāng yī hài yě

风雾雹霜,一害也;

lì yī hài yě

厉,一害也;

chóng yī hài yě

虫,一害也。

cǐ wèi wǔ hài

此谓五害。

wǔ hài zhī shǔ shuǐ zuì wéi dà

五害之属,水最为大。

wǔ hài yǐ chú rén nǎi kě zhì

五害已除,人乃可治。

huán gōng yuē yuàn wén shuǐ hài

”桓公曰,“愿闻水害。

guǎn zhòng duì yuē shuǐ yǒu dà xiǎo yòu yǒu yuǎn jìn

”管仲对曰:“水有大小,又有远近。

shuǐ zhī chū yú shān ér liú rù yú hǎi zhě mìng yuē jīng shuǐ

水之出于山,而流入于海者,命曰经水;

shuǐ bié yú tā shuǐ rù yú dà shuǐ jí hǎi zhě mìng yuē zhī shuǐ

水别于他水,入于大水及海者,命曰枝水;

shān zhī gōu yī yǒu shuǐ yī wú shuǐ zhě mìng yuē gǔ shuǐ

山之沟,一有水一毋水者,命曰谷水;

shuǐ zhī chū yú tā shuǐ gōu liú yú dà shuǐ jí hǎi zhě mìng yuē chuān shuǐ

水之出于他水沟,流于大水及海者,命曰川水;

chū dì ér bù liú zhě mìng yuē yuān shuǐ

出地而不流者,命曰渊水。

cǐ wǔ shuǐ zhě yīn qí lì ér wǎng zhī kě yě yīn ér è zhī kě yě ér bù jiǔ cháng yǒu wēi dài yǐ

此五水者,因其利而往之可也,因而扼之可也,而不久常有危殆矣。

huán gōng yuē shuǐ kě è ér shǐ dōng xī nán běi jí gāo hu

”桓公曰:“水可扼而使东西南北及高乎?

guǎn zhòng duì yuē kě

”管仲对曰:“可。

fu shuǐ zhī xìng yǐ gāo zǒu xià zé jí zhì yú shí

夫水之性,以高走下则疾,至于石;

ér xià xiàng gāo jí liú ér bù xíng gù gāo qí shàng

而下向高,即留而不行,故高其上。

lǐng líng zhī chǐ yǒu shí fēn zhī sān lǐ mǎn sì shí jiǔ zhě shuǐ kě zǒu yě

领瓴之,尺有十分之三,里满四十九者,水可走也。

nǎi yū qí dào ér yuǎn zhī yǐ shì xíng zhī

乃迂其道而远之,以势行之。

shuǐ zhī xìng xíng zhì qū bì liú tuì mǎn zé hòu tuī qián dì xià zé píng xíng de gāo jí kòng dù qǔ zé dǎo huǐ

水之性,行至曲必留退,满则后推前,地下则平行,地高即控,杜曲则捣毁。

dù qǔ jī zé yuè yuè zé yǐ yǐ zé huán huán zé zhōng zhōng zé hán hán zé sāi sāi zé yí yí zé kòng kòng zé shuǐ wàng xíng

杜曲激则跃,跃则倚,倚则环,环则中,中则涵,涵则塞,塞则移,移则控,控则水妄行;

shuǐ wàng xíng zé shāng rén shāng rén zé kùn kùn zé qīng fǎ qīng fǎ zé nán zhì nán zhì zé bù xiào bù xiào zé bù chén yǐ

水妄行则伤人,伤人则困,困则轻法,轻法则难治,难治则不孝,不孝则不臣矣。

gù wǔ hài zhī shǔ shāng shā zhī lèi huò fú tóng yǐ

故五害之属,伤杀之类,祸福同矣。

zhī bèi cǐ wǔ zhě rén jūn tiān dì yǐ

知备此五者,人君天地矣。

huán gōng yuē qǐng wèn bèi wǔ hài zhī dào

桓公曰:“请问备五害之道?

guǎn zǐ duì yuē qǐng chú wǔ hài zhī shuō yǐ shuǐ wèi shǐ

”管子对曰:“请除五害之说,以水为始。

qǐng wèi zhì shuǐ guān lìng xí shuǐ zhě wèi lì dài fū dài fū zuǒ gè yī rén lǜ bù xiào zhǎng guān zuǒ gè cái zú

请为置水官,令习水者为吏:大夫、大夫佐各一人,率部校长、官佐各财足。

nǎi qǔ shuǐ zuǒ yòu gè yī rén shǐ wèi dōu jiàng shuǐ gōng

乃取水左右各一人,使为都匠水工。

lìng zhī xíng shuǐ dào chéng guō dī chuān gōu chí guān fǔ sì shè jí zhōu zhōng dāng shàn zhì zhě gěi zú cái zú

令之行水道、城郭、堤川、沟池、官府、寺舍及州中,当缮治者,给卒财足。

lìng yuē cháng yǐ qiū suì mò zhī shí yuè qí mín àn jiā rén bǐ de dìng shí wǔ kǒu shù bié nán nǚ dà xiǎo

令曰:常以秋岁末之时,阅其民,案家人比地,定什伍口数,别男女大小。

qí bù wéi yòng zhě zhé miǎn zhī yǒu gù bìng bù kě zuò zhě jí zhī kě shěng zuò zhě bàn shì zhī

其不为用者辄免之,有锢病不可作者疾之,可省作者半事之。

bìng xíng yǐ dìng jiá shì dāng bèi bīng zhī shù shàng qí dōu

并行以定甲士,当被兵之数,上其都。

dōu yǐ lín xià shì yǒu yú bù zú zhī chù zhé xià shuǐ guān

都以临下,视有余不足之处,辄下水官。

shuǐ guān yì yǐ jiá shì dāng bèi bīng zhī shù yǔ sān lǎo lǐ yǒu sī wǔ zhǎng xíng lǐ yīn fù mǔ àn xíng

水官亦以甲士当被兵之数,与三老、里有司、伍长行里,因父母案行。

yuè jù bèi shuǐ zhī qì yǐ dōng wú shì zhī shí

阅具备水之器,以冬无事之时。

lóng chā bǎn zhù gè shén liù tǔ chē shí yī yǔ jú shén èr

笼、臿、板、筑,各什六,土车什一,雨輂什二。

shí qì liǎng jù rén yǒu zhī tóng cáng lǐ zhōng yǐ gěi sàng qì

食器两具,人有之,铜藏里中,以给丧器。

hòu cháng lìng shuǐ guān lì yǔ dōu jiàng yīn sān lǎo lǐ yǒu sī wǔ zhǎng àn xíng zhī

后常令水官吏与都匠,因三老、里有司、伍长案行之。

cháng yǐ shuò rì shǐ chū jù yuè zhī qǔ wán jiān bǔ bì jiǔ qù kǔ è

常以朔日始,出具阅之,取完坚,补弊久,去苦恶。

cháng yǐ dōng shǎo shì zhī shí lìng jiǎ shì yǐ gēng cì yì xīn jī zhī shuǐ páng

常以冬少事之时,令甲士以更次益薪,积之水旁。

zhōu dài fū jiāng zhī wéi wú hòu shí

州大夫将之,唯毋后时。

qí jī xīn yě yǐ shì zhī yǐ

其积薪也,以事之已;

qí zuò tǔ yě yǐ shì wèi qǐ

其作土也,以事未起。

tiān dì hé diào rì yǒu cháng jiǔ yǐ cǐ guān zhī qí lì bǎi bèi

天地和调,日有长久,以此观之,其利百倍。

gù cháng yǐ wú shì jù qì yǒu shì yòng zhī shuǐ cháng kě zhì ér shǐ wú bài

故常以毋事具器,有事用之,水常可制,而使毋败。

cǐ wèi sù yǒu bèi ér yù jù zhě yě

此谓素有备而豫具者也。

huán gōng yuē dāng hé shí zuò zhī

桓公曰:“当何时作之?

guǎn zǐ yuē chūn sān yuè tiān dì qián zào shuǐ jiū liè zhī shí yě

”管子曰:“春三月,天地干燥,水纠列之时也。

shān chuān hé luò tiān qì xià dì qì shàng wàn wù jiāo tōng

山川涸落,天气下,地气上,万物交通。

gù shì yǐ xīn shì wèi qǐ cǎo mù tí shēng kě shí

故事已,新事未起,草木荑生可食。

hán shǔ diào rì yè fēn fēn zhī hòu yè rì yì duǎn zhòu rì yì zhǎng

寒暑调,日夜分,分之后,夜日益短,昼日益长。

lì yǐ zuò tǔ gōng zhī shì tǔ nǎi yì gāng

利以作土功之事,土乃益刚。

lìng jiǎ shì zuò dī dà shuǐ zhī páng dà qí xià xiǎo qí shàng suí shuǐ ér xíng

令甲士作堤大水之旁,大其下,小其上,随水而行。

de yǒu bù shēng cǎo zhě bì wèi zhī náng

地有不生草者,必为之囊。

dà zhě wèi zhī dī xiǎo zhě wèi zhī fáng jiā shuǐ sì dào hé jià bù shāng

大者为之堤,小者为之防,夹水四道,禾稼不伤。

suì pí zēng zhī shù yǐ jīng jí yǐ gù qí de zá zhī yǐ bǎi yáng yǐ bèi jué shuǐ

岁埤增之,树以荆棘,以固其地,杂之以柏杨,以备决水。

mín de qí ráo shì wèi liú gāo lìng xià pín shǒu zhī wǎng wǎng ér wèi jiè kě yǐ wú bài

民得其饶,是谓流膏,令下贫守之,往往而为界,可以毋败。

dāng xià sān yuè tiān dì qì zhuàng dà shǔ zhì wàn wù róng huá lì yǐ jí shā cǎo huì shǐ lìng bù yù rǎo mìng yuē bù zhǎng

当夏三月,天地气壮,大暑至,万物荣华,利以疾杀草薉,使令不欲扰,命曰不长。

bù lì zuò tǔ gōng zhī shì fàng nóng yān lì jiē hào shí fēn zhī wǔ tǔ gōng bù chéng

不利作土功之事,放农焉,利皆耗十分之五,土功不成。

dāng qiū sān yuè shān chuān bǎi quán yǒng xià yǔ jiàng shān shuǐ chū hǎi lù jù yǔ lù shǔ tiān dì còu xī

当秋三月,山川百泉踊,下雨降,山水出,海路距,雨露属,天地凑汐。

lì yǐ jí zuò shōu liǎn wú liú yī rì bǎ bǎi rì bū

利以疾作,收敛毋留,一日把,百日𫗦。

mín wú nán nǚ jiē xíng yú yě

民毋男女,皆行于野。

bù lì zuò tǔ gōng zhī shì rú shī rì shēng tǔ ruò nán chéng

不利作土功之事,濡湿日生,土弱难成。

lì hào shén fēn zhī liù tǔ gōng zhī shì yì bù lì

利耗什分之六,土工之事亦不立。

dāng dōng sān yuè tiān dì bì cáng shǔ yǔ zhǐ dà hán qǐ wàn wù shí shú

当冬三月,天地闭藏,暑雨止,大寒起,万物实熟。

lì yǐ tián sāi kōng xì shàn biān chéng tu guō shù píng dù liàng zhèng quán héng xū láo yù shí kuài cāng jūn xiū lè yǔ shén míng xiāng wàng

利以填塞空郄,缮边城,涂郭术,平度量,正权衡,虚牢狱,实廥仓,君修乐,与神明相望。

fán yī nián zhī shì bì yǐ jǔ yǒu gōng shǎng xián fá yǒu zuì qiān yǒu sī zhī lì ér dì zhī

凡一年之事毕矣,举有功,赏贤,罚有罪,迁有司之吏而第之。

bù lì zuò tǔ gōng zhī shì lì hào shén fēn zhī qī tǔ gāng bù lì

不利作土工之事,利耗什分之七,土刚不立。

zhòu rì yì duǎn ér yè rì yì zhǎng lì yǐ zuò shì bù lì yǐ zuò táng

昼日益短,而夜日益长,利以作室,不利以作堂。

sì shí yǐ de sì hài jiē fú

四时以得,四害皆服。

huán gōng yuē guǎ rén bèi bù zhī sì hài zhī fú nài hé

桓公曰:“寡人悖,不知四害之服奈何?

guǎn zhòng duì yuē dōng zuò tǔ gōng fā dì cáng zé xià duō bào yǔ qiū lín bù zhǐ

”管仲对曰:“冬作土功,发地藏,则夏多暴雨,秋霖不止。

chūn bù shōu kū gǔ xiǔ jǐ fá kū mù ér qù zhī zé xià hàn zhì yǐ

春不收枯骨朽脊,伐枯木而去之,则夏旱至矣。

xià yǒu dà lù yuán yān yē xià bǎi cǎo rén cǎi shí zhī shāng rén

夏有大露原烟,噎下百草,人采食之伤人。

rén duō jí bìng ér bù zhǐ mín nǎi kǒng dài

人多疾病而不止、民乃恐殆。

jūn lìng wǔ guān zhī lì yǔ sān lǎo lǐ yǒu sī wǔ zhǎng xíng lǐ shùn zhī lìng zhī jiā qǐ huǒ wèi wēn qí tián jí gōng zhōng jiē gài jǐng wú lìng dú xià jí shí qì jiāng yǐn shāng rén

君令五官之吏,与三老、里有司、伍长行里顺之,令之家起火为温,其田及宫中皆盖井,毋令毒下及食器,将饮伤人。

yǒu xià chóng shāng hé jià

有下虫伤禾稼。

fán tiān zāi hài zhī xià yě jūn zǐ jǐn bì zhī gù bù bā jiǔ sǐ yě

凡天灾害之下也,君子谨避之,故不八九死也。

dà hán dà shǔ dà fēng dà yǔ qí zhì bù shí zhě cǐ wèi sì xíng

大寒、大暑、大风、大雨,其至不时者,此谓四刑。

huò yù yǐ sǐ huò yù yǐ shēng jūn zǐ bì zhī shì yì shāng rén

或遇以死,或遇以生,君子避之,是亦伤人。

gù lì zhě suǒ yǐ jiào shùn yě sān lǎo lǐ yǒu sī wǔ zhǎng zhě suǒ yǐ wèi lǜ yě

故吏者所以教顺也,三老、里有司、伍长者,所以为率也。

wǔ zhě yǐ jù mín wú yuàn zhě yuàn qí bì yě gù cháng yǐ dōng rì shùn sān lǎo lǐ yǒu sī wǔ zhǎng yǐ dōng shǎng fá shǐ gè yīng qí shǎng ér fú qí fá

五者已具,民无愿者,愿其毕也:故常以冬日顺三老、里有司、伍长,以冬赏罚,使各应其赏而服其罚。

wǔ zhě bù kě hài zé jūn zhī fǎ fàn yǐ

五者不可害,则君之法犯矣。

cǐ shì mín ér yì jiàn gù mín bù bǐ yě

此示民而易见,故民不比也。

huán gōng yuē fán yī nián zhī zhōng shí èr yuè zuò tǔ gōng yǒu shí zé wèi zhī fēi qí shí ér bài jiāng hé yǐ dài zhī

桓公曰:“凡一年之中十二月,作土功,有时则为之,非其时而败,将何以待之?

guǎn zhòng duì yuē cháng lìng shuǐ guān zhī lì dōng shí xíng dī fáng kě zhì zhě zhāng ér shàng zhī dōu

”管仲对曰:“常令水官之吏,冬时行堤防,可治者章而上之都。

dōu yǐ chūn shǎo shì zuò zhī

都以春少事作之。

yǐ zuò zhī hòu cháng àn xíng

已作之后,常案行。

dī yǒu huǐ zuò dà yǔ gè bǎo qí suǒ kě zhì zhě qù zhì yǐ tú lì gěi

堤有毁作,大雨,各葆其所,可治者趣治,以徒隶给。

dà yǔ dī fáng kě yī zhě yī zhī

大雨,堤防可衣者衣之。

chōng shuǐ kě jù zhě jù zhī

冲水,可据者据之。

zhōng suì yǐ wú bài wèi gù

终岁以毋败为固。

cǐ wèi bèi zhī cháng shí huò hé cóng lái

此谓备之常时,祸何从来?

suǒ yǐ rán zhě dú shuǐ méng rǎng zì sāi ér xíng zhě jiāng hé zhī wèi yě

所以然者,独水蒙壤,自塞而行者,江河之谓也。

suì gāo qí dī suǒ yǐ bù méi yě

岁高其堤,所以不没也。

chūn dōng qǔ tǔ yú zhōng qiū xià qǔ tǔ yú wài zhuó shuǐ rù zhī bù néng wèi bài

春冬取土于中,秋夏取土于外,浊水入之不能为败。

huán gōng yuē shàn

桓公说:“好。”

zhòng fù zhī yǔ guǎ rén bì yǐ rán zé guǎ rén hé shì hū zāi

仲父之语寡人毕矣,然则寡人何事乎哉?

jí wèi guǎ rén jiào cè chén

亟为寡人教侧臣。

✦ You read 度地

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.