管子 · 管仲 · Chapter 6 of 76

七法

PinyinModern Translation
Size

yán shì ér bù néng lì yán fēi ér bù néng fèi

言是而不能立,言非而不能废;

yǒu gōng ér bù néng shǎng yǒu zuì ér bù néng zhū ruò shì ér néng zhì mín zhě wèi zhī yǒu yě

有功而不能赏,有罪而不能诛,若是而能治民者,未之有也。

shì bì lì fēi bì fèi yǒu gōng bì shǎng yǒu zuì bì zhū ruò shì ān zhì yǐ wèi yě shì hé yě

是必立,非必废,有功必赏,有罪必诛,若是安治矣,未也,是何也?

yuē xíng shì qì xiè wèi jù yóu zhī bù zhì yě

曰:形势器械未具,犹之不治也。

xíng shì qì xiè jù sì zhě bèi zhì yǐ

形势器械具四者备,治矣。

bù néng zhì qí mín ér néng qiáng qí bīng zhě wèi zhī yǒu yě

不能治其民,而能彊其兵者,未之有也。

néng zhì qí mín yǐ ér bù míng yú wèi bīng zhī shù yóu zhī bù kě

能治其民矣,而不明于为兵之数,犹之不可。

bù néng qiáng qí bīng ér néng bì shèng dí guó zhě wèi zhī yǒu yě

不能彊其兵,而能必胜敌国者,未之有也;

néng qiáng qí bīng ér bù míng yú shèng dí guó zhī lǐ yóu zhī bù shèng yě

能彊其兵,而不明于胜敌国之理,犹之不胜也。

bīng bù bì shèng dí guó ér néng zhèng tiān xià zhě wèi zhī yǒu yě

兵不必胜敌国,而能正天下者,未之有也。

bīng bì shèng dí guó yǐ ér bù míng zhèng tiān xià zhī fēn yóu zhī bù kě gù yuē zhì mín yǒu qì wèi bīng yǒu shù shèng dí guó yǒu lǐ

兵必胜敌国矣,而不明正天下之分,犹之不可,故曰:治民有器,为兵有数,胜敌国有理。

zhèng tiān xià yǒu fèn zé xiàng fǎ huà jué sāi xīn shù jì shù gēn tiān dì zhī qì hán shǔ zhī hé shuǐ tǔ zhī xìng rén mín niǎo shòu cǎo mù zhī shēng wù suī bù shèn duō jiē jūn yǒu yān ér wèi cháng biàn yě wèi zhī zé

正天下有分:则、象、法、化、决塞、心术、计数,根天地之气,寒暑之和,水土之性,人民鸟兽草木之生物,虽不甚多,皆均有焉,而未尝变也,谓之则。

yì yě míng yě shí yě shì yě lèi yě bǐ yě zhuàng yě wèi zhī xiàng

义也、名也、时也、似也、类也、比也、状也、谓之象。

chǐ cùn yě shéng mò yě guī ju yě héng shí yě dòu hú yě jiǎo liàng yě wèi zhī fǎ

尺寸也、绳墨也、规矩也、衡石也、斗斛也、角量也、谓之法。

jiàn yě shùn yě mǐ yě jiǔ yě fú yě xí yě wèi zhī huà

渐也、顺也、靡也、久也、服也、习也、谓之化。

yǔ duó yě xiǎn yì yě lì hài yě nán yì yě kāi bì yě shā shēng yě wèi zhī jué sāi

予夺也、险易也、利害也、难易也、开闭也、杀生也、谓之决塞。

shí yě chéng yě hòu yě shī yě dù yě shù yě wèi zhī xīn shù

实也、诚也、厚也、施也、度也、恕也、谓之心术。

gāng róu yě qīng zhòng yě dà xiǎo yě shí xū yě yuǎn jìn yě duō shǎo yě wèi zhī jì shù

刚柔也、轻重也、大小也、实虚也、远近也、多少也、谓之计数。

bù míng yú zé ér yù chū hào lìng yóu lì zhāo xī yú xuàn jūn zhī shàng yán gān ér yù dìng qí mò

不明于则,而欲出号令,犹立朝夕于铉均之上,檐竿而欲定其末。

bù míng yú xiàng ér yù lùn cái shěn yòng yóu jué zhǎng yǐ wéi duǎn xù duǎn yǐ wéi zhǎng

不明于象,而欲论材审用,犹绝长以为短,续短以为长。

bù míng yú fǎ ér yù zhì mín yī zhòng yóu zuǒ shū ér yòu xi zhī

不明于法,而欲治民一众,犹左书而右息之。

bù míng yú huà ér yù biàn sú yì jiào yóu cháo róu lún ér xī yù chéng chē

不明于化,而欲变俗易教,犹朝揉轮而夕欲乘车。

bù míng yú jué sāi ér yù qū zhòng yí mín yóu shǐ shuǐ nì liú

不明于决塞,而欲敺众移民,犹使水逆流。

bù míng yú xīn shù ér yù xíng lìng yú rén yóu bèi zhāo ér bì jū zhī

不明于心术,而欲行令于人,犹倍招而必拘之。

bù míng yú jì shù ér yù jǔ dà shì yóu wú zhōu jí ér yù jīng yú shuǐ xiǎn yě

不明于计数,而欲举大事,犹无舟楫而欲经于水险也。

gù yuē cuò yí huà zhì bù zhī zé bù kě

故曰:错仪画制,不知则不可。

lùn cái shěn yòng bù zhī xiàng bù kě

论材审用,不知象不可。

hé mín yī zhòng bù zhī fǎ bù kě

和民一众,不知法不可。

biàn sú yì jiào bù zhī huà bù kě

变俗易教,不知化不可。

qū zhòng yí mín bù zhī jué sāi bù kě

敺众移民,不知决塞不可。

bù lìng bì xíng bù zhī xīn shù bù kě

布令必行,不知心术不可。

jǔ shì bì chéng bù zhī jì shù bù kě

举事必成,不知计数不可。

sì shāng bǎi nì

四伤百匿

bǎi nì shāng shàng wēi

百匿伤上威。

jiān lì shāng guān fǎ

奸吏伤官法。

jiān mín shāng sú jiào

奸民伤俗教。

zéi dào shāng guó zhòng

贼盗伤国众。

wēi shāng zé zhòng zài xià

威伤,则重在下。

fǎ shāng zé huò shàng liú

法伤,则货上流。

jiào shāng zé cóng lìng zhě bù ji

教伤,则从令者不辑。

zhòng shāng zé bǎi xìng bù ān qí jū

众伤,则百姓不安其居。

zhòng zài xià zé lìng bù xíng

重在下,则令不行。

huò shàng liú zé guān tú huǐ

货上流,则官徒毁。

cóng lìng zhě bù ji zé bǎi shì wú gōng

从令者不辑,则百事无功。

bǎi xìng bù ān qí jū zé qīng mín chù ér zhòng mín sàn qīng mín chù zhòng mín sàn zé de bù pì

百姓不安其居,则轻民处而重民散,轻民处,重民散,则地不辟;

de bù pì zé liù chù bù yù

地不辟,则六畜不育;

liù chù bù yù zé guó pín ér yòng bù zú

六畜不育,则国贫而用不足;

guó pín ér yòng bù zú zé bīng ruò ér shì bù lì

国贫而用不足,则兵弱而士不厉;

bīng ruò ér shì bù lì zé zhàn bù shèng ér shǒu bù gù

兵弱而士不厉,则战不胜而守不固;

zhàn bù shèng ér shǒu bù gù zé guó bù ān yǐ

战不胜而守不固,则国不安矣。

gù yuē cháng lìng bù shěn zé bǎi nì shèng

故曰:常令不审,则百匿胜;

guān jué bù shěn zé jiān lì shèng

官爵不审,则奸吏胜;

fú jí bù shěn zé jiān mín shèng

符籍不审,则奸民胜;

xíng fǎ bù shěn zé dào zéi shèng

刑法不审,则盗贼胜;

guó zhī sì jīng bài rén jūn xiè jiàn wēi rén jūn xiè zé yán shí zhī shì bù jìn

国之四经败,人君泄见危,人君泄,则言实之士不进;

yán shí zhī shì bù jìn zé guó zhī qíng wěi bù jié yú shàng

言实之士不进,则国之情伪不竭于上。

shì zhǔ suǒ guì zhě bǎo yě suǒ qīn zhě qi yě suǒ ài zhě mín yě suǒ zhòng zhě jué lù yě wáng jūn zé bù rán zhì suǒ guì fēi bǎo yě zhì suǒ qīn fēi qi yě

世主所贵者宝也,所亲者戚也,所爱者民也,所重者爵禄也,亡君则不然,致所贵,非宝也,致所亲,非戚也;

zhì suǒ ài fēi mín yě

致所爱,非民也;

zhì suǒ zhòng fēi jué lù yě gù bù wéi zhòng bǎo kuī qí mìng gù yuē lìng guì yú bǎo

致所重,非爵禄也,故不为重宝亏其命,故曰:“令贵于宝”。

bù wéi ài qīn wēi qí shè jì gù yuē shè jì qi yú qīn

不为爱亲危其社稷,故曰:“社稷戚于亲”。

bù wéi ài rén wang qí fǎ gù yuē fǎ ài yú rén

不为爱人枉其法,故曰:“法爱于人”。

bù wéi zhòng jué lù fēn qí wēi gù yuē wēi zhòng yú jué lù

不为重爵禄分其威,故曰:“威重于爵禄”。

bù tōng cǐ sì zhě zé fǎn yú wú yǒu

不通此四者,则反于无有。

gù yuē zhì rén rú zhì shuǐ lǎo yǎng rén rú yǎng liù chù yòng rén rú yòng cǎo mù

故曰:治人如治水潦,养人如养六畜,用人如用草木。

jū shēn lùn dào xíng lǐ zé qún chén fú jiào bǎi lì yán duàn mò gǎn kāi sī yān

居身论道行理,则群臣服教,百吏严断,莫敢开私焉。

lùn gōng jì láo wèi cháng shī fǎ lǜ yě

论功计劳,未尝失法律也。

biàn pì zuǒ yòu dà zú zūn guì dà chén bù dé zēng qí gōng yān

便辟、左右、大族、尊贵、大臣、不得增其功焉。

shū yuǎn bēi jiàn yǐn bù zhī zhī rén bù wàng qí láo gù yǒu zuì zhě bù yuàn shàng ài shǎng zhě wú tān xīn zé liè chén zhī shì jiē qīng qí sǐ ér ān nán yǐ yào shàng shì běn bīng zhī jí yě

疏远、卑贱、隐不知之人、不忘其劳,故有罪者不怨上,爱赏者无贪心,则列陈之士,皆轻其死而安难,以要上事,本兵之极也。

wèi bīng zhī shù

为兵之数

wèi bīng zhī shù cún hu jù cái ér cái wú dí

为兵之数,存乎聚财,而财无敌。

cún hu lùn gōng ér gōng wú dí

存乎论工,而工无敌。

cún hu zhì qì ér qì wú dí

存乎制器,而器无敌。

cún hu xuǎn shì ér shì wú dí

存乎选士,而士无敌。

cún hu zhèng jiào ér zhèng jiào wú dí

存乎政教,而政教无敌。

cún hu fú xí ér fú xí wú dí

存乎服习,而服习无敌。

cún hu biàn zhī tiān xià ér biàn zhī tiān xià wú dí

存乎遍知天下,而遍知天下无敌。

cún hu míng yú jī shù ér míng yú jī shù wú dí

存乎明于机数,而明于机数无敌。

gù bīng wèi chū jìng ér wú dí zhě bā

故兵未出境,而无敌者八;

shì yǐ yù zhèng tiān xià cái bù gài tiān xià bù néng zhèng tiān xià

是以欲正天下,财不盖天下,不能正天下;

cái gài tiān xià ér gōng bù gài tiān xià bù néng zhèng tiān xià

财盖天下,而工不盖天下,不能正天下;

gōng gài tiān xià ér qì bù gài tiān xià bù néng zhèng tiān xià

工盖天下,而器不盖天下,不能正天下;

qì gài tiān xià ér shì bù gài tiān xià bù néng zhèng tiān xià

器盖天下,而士不盖天下,不能正天下;

shì gài tiān xià ér jiào bù gài tiān xià bù néng zhèng tiān xià

士盖天下,而教不盖天下,不能正天下;

jiào gài tiān xià ér xí bù gài tiān xià bù néng zhèng tiān xià

教盖天下,而习不盖天下,不能正天下;

xí gài tiān xià ér bù biàn zhī tiān xià bù néng zhèng tiān xià

习盖天下,而不遍知天下,不能正天下;

biàn zhī tiān xià ér bù míng yú jī shù bù néng zhèng tiān xià

遍知天下,而不明于机数,不能正天下;

gù míng yú jī shù zhě yòng bīng zhī shì yě

故明于机数者,用兵之势也。

dà zhě shí yě xiǎo zhě jì yě

大者时也,小者计也。

wáng dào fēi fèi yě ér tiān xià mò gǎn kuī zhě wáng zhě zhī zhèng yě

王道非废也,而天下莫敢窥者,王者之正也。

héng kù zhě tiān zǐ zhī lǐ yě

衡库者,天子之礼也。

shì gù qì chéng zú xuǎn zé shì zhī shèng yǐ

是故器成卒选,则士知胜矣。

biàn zhī tiān xià shěn yù jī shù zé dú xíng ér wú dí yǐ

遍知天下,审御机数,则独行而无敌矣。

suǒ ài zhī guó ér dú lì zhī

所爱之国,而独利之;

suǒ è zhī guó ér dú hài zhī

所恶之国,而独害之;

zé lìng xíng jìn zhǐ shì yǐ shèng wáng guì zhī

则令行禁止,是以圣王贵之。

shèng yī ér fú bǎi zé tiān xià wèi zhī yǐ

胜一而服百,则天下畏之矣。

lì shǎo ér guān duō zé tiān xià huái zhī yǐ

立少而观多,则天下怀之矣。

fá yǒu zuì shǎng yǒu gōng zé tiān xià cóng zhī yǐ

罚有罪,赏有功,则天下从之矣。

gù jù tiān xià zhī jīng cái lùn bǎi gōng zhī ruì qì chūn qiū jiǎo shì yǐ liàn jīng ruì wèi yòu

故聚天下之精财,论百工之锐器,春秋角试,以练精锐为右;

chéng qì bù kè bù yòng bù shì bù cáng

成器不课不用,不试不藏。

shōu tiān xià zhī háo jié yǒu tiān xià zhī jùn xióng

收天下之豪杰,有天下之骏雄;

gù jǔ zhī rú fēi niǎo dòng zhī rú léi diàn fā zhī rú fēng yǔ mò dāng qí qián mò hài qí hòu dú chū dú rù mò gǎn jìn yǔ

故举之如飞鸟,动之如雷电,发之如风雨,莫当其前,莫害其后,独出独入,莫敢禁圉。

chéng gōng lì shì bì shùn yú lǐ yì gù bù lǐ bù shèng tiān xià bú yì bù shèng rén

成功立事,必顺于礼义,故不礼不胜天下,不义不胜人;

gù xián zhī zhī jūn bì lì yú shèng dì gù zhèng tiān xià ér mò zhī gǎn yù yě

故贤知之君,必立于胜地,故正天下而莫之敢御也。

xuǎn zhèn

选阵

ruò fú qū zhì shí jǔ bù shī tiān shí wú kuàng dì lì

若夫曲制时举,不失天时,毋圹地利。

qí shù duō shǎo qí yào bì chū yú jì shù

其数多少,其要必出于计数。

gù fán gōng fá zhī wéi dào yě jì bì xiān dìng yú nèi rán hòu bīng chū hū jìng

故凡攻伐之为道也,计必先定于内,然后兵出乎境;

jì wèi dìng yú nèi ér bīng chū hū jìng shì zé zhàn zhī zì shèng gōng zhī zì huǐ yě

计未定于内,而兵出乎境,是则战之自胜,攻之自毁也。

shì gù zhāng jūn ér bù néng zhàn

是故张军而不能战。

wéi yì ér bù néng gōng

围邑而不能攻。

de dì ér bù néng shí sān zhě jiàn yī yān

得地而不能实,三者见一焉。

zé kě pò huǐ yě

则可破毁也。

gù bù míng yú dí rén zhī zhèng bù néng jiā yě bù míng yú dí rén zhī qíng bù kě yuē yě

故不明于敌人之政,不能加也,不明于敌人之情,不可约也。

bù míng yú dí rén zhī jiāng bù xiān jūn yě

不明于敌人之将,不先军也。

bù míng yú dí rén zhī shì bù xiān chén yě

不明于敌人之士,不先陈也。

shì gù yǐ zhòng jī guǎ yǐ zhì jī luàn yǐ fù jī pín yǐ néng jī bù néng yǐ jiào zú liàn shì jī qū zhòng bái tú

是故以众击寡,以治击乱,以富击贫,以能击不能,以教卒练士击敺众白徒。

gù shí zhàn shí shèng bǎi zhàn bǎi shèng

故十战十胜,百战百胜。

gù shì wú bèi bīng wú zhǔ zé bù zǎo zhī

故事无备,兵无主,则不蚤知。

yě bù pì de wú lì zé wú xù jī

野不辟,地无吏,则无蓄积。

guān wú cháng xià yuàn shàng ér qì xiè bù gōng

官无常,下怨上,而器械不功。

cháo wú zhèng zé shǎng fá bù míng

朝无政,则赏罚不明。

shǎng fá bù míng zé mín xìng shēng

赏罚不明,则民幸生。

gù zǎo zhī dí rén rú dú xíng yǒu xù jī zé jiǔ ér bù kuì

故蚤知敌人如独行,有蓄积,则久而不匮。

qì xiè gōng zé fá ér bù fèi

器械功,则伐而不费。

shǎng fá míng zé rén bù xìng

赏罚明,则人不幸。

rén bù xìng zé yǒng shì quàn zhī

人不幸,则勇士劝之。

gù bīng yě zhě

故兵也者。

shěn yú dì tú móu shí guān

审于地图,谋十官。

rì liàng xù jī qí yǒng shì biàn zhī tiān xià shěn yù jī shù bīng zhǔ zhī shì yě

日量蓄积,齐勇士,遍知天下,审御机数,兵主之事也。

gù yǒu fēng yǔ zhī xíng gù néng bù yuǎn dào lǐ yǐ

故有风雨之行,故能不远道里矣。

yǒu fēi niǎo zhī jǔ gù néng bù xiǎn shān hé yǐ

有飞鸟之举,故能不险山河矣。

yǒu léi diàn zhī zhàn gù néng dú xíng ér wú dí yǐ

有雷电之战,故能独行而无敌矣。

yǒu shuǐ hàn zhī gōng gù néng gōng guó jiù yì

有水旱之功,故能攻国救邑。

yǒu jīn chéng zhī shǒu gù néng dìng zōng miào yù nán nǚ yǐ

有金城之守,故能定宗庙,育男女矣。

yǒu yī tǐ zhī zhì gù néng chū hào lìng míng xiàn fǎ yǐ

有一体之治,故能出号令,明宪法矣。

fēng yǔ zhī xíng zhě sù yě

风雨之行者,速也。

fēi niǎo zhī jǔ zhě qīng yě

飞鸟之举者,轻也。

léi diàn zhī zhàn zhě shì bù qí yě

雷电之战者,士不齐也。

shuǐ hàn zhī gōng zhě yě bù shōu gēng bù huò yě

水旱之功者,野不收,耕不获也。

jīn chéng zhī shǒu zhě yòng huò cái shè ěr mù yě

金城之守者,用货财,设耳目也。

yī tǐ zhī zhì zhě

一体之治者。

qù qí shuō

去奇说。

jìn diāo sú yě

禁雕俗也。

bù yuǎn dào lǐ gù néng wēi jué yù zhī mín bù xiǎn shān hé gù néng fú shì gù zhī guó

不远道里,故能威绝域之民,不险山河,故能服恃固之国。

dú xíng wú dí gù lìng xíng ér jìn zhǐ

独行无敌,故令行而禁止。

gù gōng guó jiù yì bù shì quán yǔ zhī guó gù suǒ zhǐ bì tīng

故攻国救邑,不恃权与之国,故所指必听。

dìng zōng miào yù nán nǚ tiān xià mò zhī néng shāng rán hòu kě yǐ yǒu guó

定宗庙,育男女,天下莫之能伤,然后可以有国。

zhì yí fǎ chū hào lìng mò bù xiàng yìng rán hòu kě yǐ zhì mín yī zhòng yǐ

制仪法,出号令,莫不向应,然后可以治民一众矣。

✦ You read 七法

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.