qīng shén shēng xīn xīn shēng guī guī shēng ju ju shēng fāng fāng shēng zhèng zhèng shēng lì lì shēng sì shí sì shí shēng wàn wù
清神生心,心生规,规生矩,矩生方,方生正,正生历,历生四时,四时生万物。
shèng rén yīn ér lǐ zhī dào biàn yǐ
圣人因而理之,道遍矣。
yǐ dōng rì zhì shǐ shù sì shí liù rì dōng jǐn ér chūn shǐ
以冬日至始,数四十六日,冬尽而春始。
tiān zǐ dōng chū qí guó sì shí liù lǐ ér tán fú qīng ér miǎn qīng jìn yù zǒng dài yù jiān cháo zhū hóu qīng dài fū liè shì xún qiān bǎi xìng hào yuē jì rì xī shēng yǐ yú
天子东出其国四十六里而坛,服青而絻青,搢玉总,带玉监,朝诸侯卿大夫列士,循千百姓,号曰祭日,牺牲以鱼。
fā chū lìng yuē shēng ér wù shā shǎng ér wù fá zuì yù wù duàn yǐ dài qī nián
发出令曰:“生而勿杀,赏而勿罚,罪狱勿断,以待期年。
jiào mín qiáo shì zuàn suì jìn zào xiè jǐng suǒ yǐ shòu mín yě
”教民樵室钻𬭼,墐灶泄井,所以寿民也。
jù lěi nòu huái zhāo sì chā jiāng quán qú hún xiè suǒ yǐ yù chūn xià zhī shì yě bì jù
耟、耒、耨、怀、𬬿、鈶、叉、橿、权渠、繉绁,所以御春夏之事也,必具。
jiào mín wèi jiǔ shí suǒ yǐ wèi xiào jìng yě
教民为酒食,所以为孝敬也。
mín shēng ér wú fù mǔ wèi zhī gū zǐ
民生而无父母谓之孤子;
wú qī wú zi wèi zhī lǎo guān
无妻无子,谓之老鳏;
wú fu wú zi wèi zhī lǎo guǎ
无夫无子,谓之老寡。
cǐ sān rén zhě jiē jiù guān ér zhòng kě shì zhě bù kě shì zhě shí rú yán ér wù yí
此三人者,皆就官而众,可事者不可事者,食如言而勿遗。
duō zhě wèi gōng guǎ zhě wèi zuì shì yǐ lù wú xíng qǐ zhě yě
多者为功,寡者为罪,是以路无行乞者也。
lù yǒu xíng qǐ zhě zé xiāng zhī zuì yě
路有行乞者,则相之罪也。
tiān zǐ zhī chūn lìng yě
天子之春令也。
yǐ dōng rì zhì shǐ shǔ jiǔ shí èr rì wèi zhī chūn zhì
以冬日至始,数九十二日,谓之春至。
tiān zǐ dōng chū qí guó jiǔ shí èr lǐ ér tán cháo zhū hóu qīng dài fū liè shì xún yú bǎi xìng hào yuē jì xīng shí rì zhī nèi shì wú chǔ nǚ lù wú xíng rén
天子东出其国九十二里而坛,朝诸侯卿大夫列士,循于百姓,号曰祭星,十日之内,室无处女,路无行人。
gǒu bù shù yì zhě wèi zhī zéi rén
苟不树艺者,谓之贼人;
xià zuò zhī de shàng zuò zhī tiān wèi zhī bù fú zhī mín
下作之地,上作之天,谓之不服之民;
chù lǐ wéi xià chén chù shī wéi xià tōng wèi zhī yì fū
处里为下陈,处师为下通,谓之役夫。
sān bù shù ér zhǔ shǐ zhī
三不树而主使之。
tiān zǐ zhī chūn lìng yě
天子之春令也。
yǐ chūn rì zhì shǐ shù sì shí liù rì chūn jìn ér xià shǐ
以春日至始,数四十六日,春尽而夏始。
tiān zǐ fú huáng ér jìng chǔ cháo zhū hóu qīng dài fū liè shì xún yú bǎi xìng fā hào chū lìng yuē wú jù dà zhòng wú xíng dà huǒ wú duàn dà mù zhū dà chén wú zhǎn tài shān wú lù dà yǎn
天子服黄而静处,朝诸侯卿大夫列士,循于百姓,发号出令曰:“毋聚大众,毋行大火,毋断大木,诛大臣,毋斩大山,毋戮大衍。
miè sān dà ér guó yǒu hài yě
灭三大而国有害也。
tiān zǐ zhī xià jìn yě
”天子之夏禁也。
yǐ chūn rì zhì shǐ shǔ jiǔ shí èr rì wèi zhī xià zhì ér mài shú
以春日至始,数九十二日,谓之夏至,而麦熟。
tài zǐ sì yú tài zōng qí shèng yǐ mài
大子祀于太宗,其盛以麦。
mài zhě gǔ zhī shǐ yě
麦者,谷之始也。
zōng zhě zú zhī shǐ yě
宗者,族之始也。
tóng zú zhě rén shū zú zhě chù
同族者人,殊族者处。
jiē qí dà cái chū jì wáng mǔ
皆齐大材,出祭王母。
tiān zǐ zhī suǒ yǐ zhǔ shǐ ér jì huì yě
天子之所以主始而忌讳也。
yǐ xià rì zhì shǐ shù sì shí liù rì xià jǐn ér qiū shǐ ér shǔ shú
以夏日至始,数四十六日,夏尽而秋始,而黍熟。
tiān zǐ sì yú tài zǔ qí shèng yǐ shǔ
天子祀于太祖,其盛以黍。
shǔ zhě gǔ zhī měi zhě yě
黍者,谷之美者也;
zǔ zhě guó zhī zhòng zhě yě
祖者,国之重者也。
dà gōng zhě tài zǔ xiǎo gōng zhě xiǎo zǔ wú gōng zhě wú zǔ
大功者太祖,小功者小祖,无功者无祖。
wú gōng zhě jiē chēng qí wèi ér lì wò yǒu gōng zhě guān yú wài
无功者皆称其位而立沃,有功者观于外。
zǔ zhě suǒ yǐ gōng jì yě fēi suǒ yǐ qi jì yě
祖者所以功祭也,非所以戚祭也。
tiān zǐ zhī suǒ yǐ yì guì jiàn ér shǎng yǒu gōng yě
天子之所以异贵贱而赏有功也。
yǐ xià rì zhì shǐ shǔ jiǔ shí èr rì wèi zhī qiū zhì
以夏日至始,数九十二日,谓之秋至。
qiū zhì ér hé shú
秋至而禾熟。
tiān zǐ sì gàn tài suǒ xi chū qí guó bǎi sān shí bā lǐ ér tán fú bái ér miǎn bái jìn yù zǒng dài xī jiān chuī xūn chí zhī fēng záo dòng jīn shí zhī yīn cháo zhū hóu qīng dài fū liè shì xún yú bǎi xìng hào yuē jì yuè xī shēng yǐ zhì
天子祀干太惢,西出其国百三十八里而坛,服白而絻白,搢玉总,带锡监,吹埙篪之风,凿动金石之音,朝诸侯卿大夫列士,循于百姓,号曰祭月,牺牲以彘。
fā hào chū lìng fá ér wù shǎng duó ér wù yǔ
发号出令:“罚而勿赏,夺而勿予;
zuì yù zhū ér wù shēng zhōng suì zhī zuì wú yǒu suǒ shè
罪狱诛而勿生,终岁之罪,毋有所赦。
zuò yǎn niú mǎ zhī shí zài yě zhě wáng
作衍牛马之实,在野者王。
tiān zǐ zhī qiū jì yě
”天子之秋计也。
yǐ qiū rì zhì shǐ shù sì shí liù rì qiū jǐn ér dōng shǐ
以秋日至始,数四十六日,秋尽而冬始。
tiān zǐ fú hēi miǎn hēi ér jìng chǔ cháo zhū hóu qīng dài fū liè shì xún yú bǎi xìng fā hào chū lìng yuē wú xíng dà huǒ wú zhǎn tài shān wú sāi dà shuǐ wú fàn tiān zhī lóng
天子服黑絻黑而静处,朝诸侯卿大夫列士,循于百姓,发号出令曰:“毋行大火,毋斩大山,毋塞大水,毋犯天之隆。
tiān zǐ zhī dōng jìn yě
”天子之冬禁也。
yǐ qiū rì zhì shǐ shǔ jiǔ shí èr rì tiān zǐ běi chū jiǔ shí èr lǐ ér tán fú hēi ér miǎn hēi cháo zhū hóu qīng dài fū liè shì hào yuē fā yáo
以秋日至始,数九十二日,天子北出九十二里而坛,服黑而絻黑,朝诸侯卿大夫列士,号曰发繇。
qù shān rén duàn fá jù xiè qì
趣山人断伐,具械器;
qù zū rén xīn guàn wěi zú xù jī
趣菹人薪雚苇,足蓄积。
sān yuè zhī hòu jiē yǐ qí suǒ yǒu yì qí suǒ wú wèi zhī dà tōng sān yuè zhī xù
三月之后,皆以其所有易其所无,谓之大通三月之蓄。
fán zài qù gēng ér bù gēng mín yǐ bù lìng bù gēng zhī hài yě
凡在趣耕而不耕,民以不令,不耕之害也。
yi yún ér bù yún bǎi cǎo jiē cún mín yǐ jǐn cún bù yún zhī hài yě
宜芸而不芸,百草皆存,民以仅存,不芸之害也。
yi huò ér bù huò fēng yǔ jiāng zuò wǔ gǔ yǐ xuē shì mín líng luò bù huò zhī hài yě
宜获而不获,风雨将作,五谷以削,士民零落,不获之害也。
yi cáng ér bù cáng wù qì yáng yáng yi sǐ zhě shēng yi zhé zhě míng bù cáng zhī hài yě
宜藏而不藏,雾气阳阳,宜死者生,宜蛰者鸣,不藏之害也。
zhāng sì dāng nǔ yáo nòu dāng jiàn jǐ huò qú dāng xié gé kě suō lì dāng yǒng lǔ gù gēng xiè jù zé zhàn xiè bèi yǐ
张耜当弩,铫耨当剑戟,获渠当胁(革可),蓑笠当栐橹,故耕械具则战械备矣。