zhōng fāng běn tú
中方本图
ruò yīn chù xū shǒu jìng rén wù rén wù zé huáng
若因处虚守静人物,人物则皇。
wǔ hé shí jié jūn fú huáng sè wèi gān wèi tīng gōng shēng zhì hé qì yòng wǔ shù yǐn yú huáng hòu zhī jǐng yǐ luǒ shòu zhī huǒ cuàn cáng wēn rú xíng qū yǎng tǎn qì xiū tōng fán wù kāi jìng xíng shēng lǐ
五和时节,君服黄色,味甘味,听宫声,治和气,用五数,饮于黄后之井,以倮兽之火爨,藏温濡,行敺养,坦气修通,凡物开静,形生理。
cháng zhì mìng zūn xián shòu dé zé dì
常至命,尊贤授德,则帝。
shēn rén xíng yì fú zhōng yòng xìn zé wáng
身仁行义,服忠用信,则王。
shěn móu zhāng lǐ xuǎn shì lì xiè zé bà
审谋章礼,选士利械,则霸。
dìng shēng chù sǐ jǐn xián xiū wu zé zhòng
定生处死,谨贤修伍,则众。
xìn shǎng shěn fá jué cái lù néng zé qiáng
信赏审罚,爵材禄能,则强。
jì fán fù zhōng wù běn chì mò zé fù
计凡付终,务本饬末,则富。
míng fǎ shěn shù lì cháng bèi néng zé zhì
明法审数,立常备能,则治。
tóng yì fēn guān zé ān
同异分官,则安。
tōng zhī yǐ dào chù zhī yǐ huì qīn zhī yǐ rén yǎng zhī yǐ yì bào zhī yǐ dé jié zhī yǐ xìn jiē zhī yǐ lǐ hé zhī yǐ lè qī zhī yǐ shì gōng zhī yǐ guān fā zhī yǐ lì wēi zhī yǐ chéng
通之以道,畜之以惠,亲之以仁,养之以义,报之以德,结之以信,接之以礼,和之以乐,期之以事,攻之以官,发之以力,威之以诚。
yī jǔ ér shàng xià de zhōng zài jǔ ér mín wú bù cóng sān jǔ ér de pì sàn chéng sì jǔ ér nóng yì sù shí wǔ jǔ ér wu qīng jīn jiǔ liù jǔ ér jié zhī shì biàn qī jǔ ér wài nèi wèi yòng bā jǔ ér shèng xíng wēi lì jiǔ jǔ ér dì shì chéng xíng
一举而上下得终,再举而民无不从,三举而地辟散成,四举而农佚粟十,五举而务轻金九,六举而絜知事变,七举而外内为用,八举而胜行威立,九举而帝事成形。
jiǔ běn bó dà rén zhǔ zhī shǒu yě
九本搏大,人主之守也。
bā fēn yǒu zhí qīng xiàng zhī shǒu yě
八分有职,卿相之守也。
qī guān shì shèng bèi wēi jiāng jūn zhī shǒu yě
七官饰胜备威,将军之守也。
liù jì shěn mì xián rén zhī shǒu yě
六纪审密,贤人之守也。
wǔ jì bù jiě shù rén zhī shǒu yě
五纪不解,庶人之守也。
dòng ér wú bù cóng jìng ér wú bù tóng
动而无不从,静而无不同。
zhì luàn zhī běn sān zūn bēi zhī jiāo sì fù pín zhī jīng wǔ shèng shuāi zhī jì liù ān wēi zhī jī qī qiáng ruò zhī yīng bā cún wáng zhī shǔ jiǔ
治乱之本三,尊卑之交四,富贫之经五,盛衰之纪六,安危之机七,强弱之应八,存亡之数九。
liàn zhī yǐ sàn qún bēng shǔ
练之以散群傰署。
fán shù cái shǔ shā lù yǐ jù cái quàn miǎn yǐ xuǎn zhòng shǐ èr fēn jù běn
凡数财署,杀僇以聚财,劝勉以选众,使二分具本。
fā shàn bì shěn yú mì zhí wēi bì míng yú zhōng
发善必审于密,执威必明于中。
cǐ jū tú fāng zhōng
此居图方中。
zhōng fāng fù tú
中方副图
bì děi wén wēi wǔ guān xí shèng zhī wù shí yīn shèng zhī
必得文威武官习,胜之,务时因,胜之。
zhōng wú fāng shèng zhī
终无方,胜之。
jǐ xíng yì shèng zhī
几行义,胜之。
lǐ míng shí shèng zhī
理名实,胜之。
jí shí fēn shèng zhī
急时分,胜之。
shì chá fá shèng zhī
研讨征伐过程,是制胜的行动;
xíng bèi jù shèng zhī
行备具,胜之。
yuán wú xiàng shèng zhī
原无象,胜之。
běn dìng dú wēi shèng
本定独威,胜。
dìng jì cái shèng
定计财,胜。
dìng wén zhī shèng
定闻知,胜。
dìng xuǎn shì shèng
定选士,胜。
dìng zhì lù shèng
定制禄,胜。
dìng fāng yòng shèng
定方用,胜。
dìng lún lǐ shèng
定纶理,胜。
dìng sǐ shēng shèng
能审定死生的,可以制胜;
dìng chéng bài shèng
定成败,胜。
dìng yī qí shèng
定依奇,胜。
dìng shí xū shèng
定实虚,胜。
dìng shèng shuāi shèng
定盛衰,胜。
jǔ jī chéng yào zé dí bù liàng
举机诚要,则敌不量。
yòng lì zhì chéng zé dí bù jiào
用利至诚,则敌不校。
míng míng zhāng shí zé shì sǐ jié
明名章实,则士死节。
qí jǔ fā bù yì zé shì huan yòng
奇举发不意,则士欢用。
jiāo wù yīn fāng zé xiè qì bèi
交物因方,则械器备。
yīn néng lì bèi zé qiú bì děi
因能利备,则求必得。
zhí wù míng běn zé shì bù tōu
执务明本,则士不偷。
bèi jù wú cháng wú fāng yīng yě
备具无常,无方应也。
tīng yú chāo gù néng wén wèi jí
听于钞,故能闻未极。
shì yú xīn gù néng jiàn wèi xíng sī yú jùn gù néng zhī wèi shǐ
视于新,故能见未形,思于濬,故能知未始。
fā yú jīng gù néng zhì wú liàng
发于惊,故能至无量。
dòng yú chāng gù néng de qí bǎo
动于昌,故能得其宝。
lì yú móu gù néng shí bù kě gù yě
立于谋,故能实不可故也。
qì chéng jiào shǒu zé bù yuǎn dào lǐ
器成教守,则不远道里。
hào shěn jiào shī zé bù xiǎn shān hé
号审教施,则不险山河。
bó yī chún gù zé dú xíng ér wú dí
博一纯固,则独行而无敌。
shèn hào shěn zhāng zé qí gōng bù dài quán yǔ
慎号审章,则其攻不待权与。
míng bì shèng zé cí zhě yǒng
明必胜,则慈者勇。
qì wú fāng zé yú zhě zhì
器无方,则愚者智。
gōng bù shǒu zé zhuō zhě qiǎo
攻不守,则拙者巧。
shù yě
数也。
dòng shèn shí hào
动慎十号。
míng shěn jiǔ zhāng
明审九章。
shì xí shí qì
饰习十器。
shàn xí wǔ guān
善习五官。
jǐn xiū sān guān
谨修三官。
bì shè cháng zhǔ
必设常主。
jì bì xiān dìng
计必先定。
qiú tiān xià zhī jīng cái
求天下之精材。
lùn bǎi gōng zhī ruì qì
论百工之锐器。
qì chéng jiǎo shì pǐ zāng
器成,角试否臧。
shōu tiān xià zhī háo jié yǒu tiān xià zhī chēng cái
收天下之豪杰,有天下之称材。
shuō xíng ruò fēng yǔ fā rú léi diàn
说行若风雨,发如雷电。
cǐ jū yú tú fāng zhōng
此居于图方中。
dōng fāng běn tú
东方本图
chūn xíng dōng zhèng sù
春行冬政,肃。
xíng qiū zhèng léi
行秋政,雷。
xíng xià zhèng yān
行夏政,阉。
shí èr dì qì fā jiè chūn shì
十二,地气发,戒春事。
shí èr xiǎo mǎo chū gēng
十二,小卯,出耕。
shí èr tiān qì xià cì yǔ
十二,天气下,赐与。
shí èr yì qì zhì xiū mén lǘ
十二,义气至,修门闾。
shí èr qīng míng fā jìn
十二,清明,发禁。
shí èr shǐ mǎo hé nán nǚ
十二,始卯,合男女。
shí èr zhōng mǎo
十二,中卯。
shí èr xià mǎo
十二,下卯。
sān mǎo tóng shì bā jǔ shí jié
三卯同事,八举时节。
jūn fú qīng sè wèi suān wèi tīng jiǎo shēng zhì zào qì yòng bā shù yǐn yú qīng hòu zhī jǐng
君服青色,味酸味,听角声,治燥气,用八数,饮于青后之井。
yǐ yǔ shòu zhī huǒ cuàn
以羽兽之火爨。
cáng bù rěn xíng qū yǎng
藏不忍,行敺养。
tǎn qì xiū tōng fán wù kāi jìng xíng shēng lǐ
坦气修通,凡物开静,形生理。
hé nèi kōng zhōu wài
合内空周外。
qiáng guó wèi quān ruò guó wèi shǔ
强国为圈,弱国为属。
dòng ér wú bù cóng jìng ér wú bù tóng
动而无不从,静而无不同。
jǔ fā yǐ lǐ shí lǐ bì děi
举发以礼,时礼必得。
hé hǎo bù jī
和好不基。
guì jiàn wú sī shì biàn rì zhì
贵贱无司,事变日至。
cǐ jū yú tú dōng fāng fāng wài
此居于图东方方外。
dōng fāng fù tú
东方副图
qí wù shàng qīng bīng shàng máo
旗物尚青,兵尚矛。
xíng zé jiāo hán hài dì
刑则交寒害釱。
qì chéng bù shǒu jīng bù zhī
器成不守,经不知。
jiào xí bù zhe fā bù yì
教习不著,发不意。
jīng bù zhī gù mò zhī néng yǔ
经不知,故莫之能圉。
fā bù yì gù mò zhī néng yīng
发不意,故莫之能应。
mò zhī néng yīng gù quán shèng ér wú hài
莫之能应,故全胜而无害。
mò zhī néng yǔ gù bì shèng ér wú dí
莫之能圉,故必胜而无敌。
sì jī bù míng bù guò jiǔ rì ér yóu bīng jīng jūn
四机不明,不过九日,而游兵惊军。
zhàng sāi bù shěn bù guò bā rì ér wài zéi dé xián
障塞不审,不过八日,而外贼得闲。
yóu shǒu bù shèn bù guò qī rì ér nèi yǒu chán móu
由守不慎,不过七日,而内有谗谋。
guǐ jìn bù xiū bù guò liù rì ér qiè dào zhě qǐ
诡禁不修,不过六日,而窃盗者起。
sǐ wáng bù shí bù guò sì rì ér jūn cái zài dí
死亡不食,不过四日,而军财在敌。
cǐ jū yú tú dōng fāng fāng wài
此居于图东方方外。
nán fāng běn tú
南方本图
xià xíng chūn zhèng fēng
夏行春政,风。
xíng dōng zhèng luò
行冬政,落。
zhòng zé yǔ báo
重则雨雹。
xíng qiū zhèng shuǐ
行秋政,水。
shí èr xiǎo yǐng zhì dé
十二,小郢至,德。
shí èr jué qì xià xià jué shǎng
十二,绝气下,下爵赏。
shí èr zhōng yǐng cì yǔ
十二,中郢,赐与。
shí èr zhōng jué shōu jù
十二,中绝,收聚。
shí èr dà shǔ zhì jìn shàn
十二,大暑至,尽善。
shí èr zhòng shǔ
十二,中暑。
shí èr xiǎo shǔ zhōng
十二,小暑终。
sān shǔ tóng shì
三暑同事。
qī jǔ shí jié jūn fú chì sè wèi kǔ wèi tīng yǔ shēng zhì yáng qì yòng qī shù
七举时节,君服赤色,味苦味,听羽声,治阳气,用七数。
yǐn yú chì hòu zhī jǐng
饮于赤后之井。
yǐ máo shòu zhī huǒ cuàn
以毛兽之火爨。
cáng báo chún xíng dǔ hòu tǎn qì xiū tōng fán wù kāi jìng xíng shēng lǐ
藏薄纯,行笃厚,坦气修通,凡物开静,形生理。
dìng fǔ guān míng míng fēn ér shěn zé yú qún chén yǒu sī zé xià bù chéng shàng jiàn bù chéng guì fǎ lì shù de ér wú bǐ zhōu zhī mín zé shàng zūn ér xià bēi yuǎn jìn bù guāi cǐ jū yú tú nán fāng fāng wài
定府官,明名分,而审责于群臣有司,则下不乘上,贱不乘贵,法立数得,而无比周之民,则上尊而下卑,远近不乖,此居于图南方方外。
nán fāng fù tú
南方副图
qí wù shàng chì
旗物尚赤。
bīng shàng jǐ
兵尚戟。
xíng zé shāo jiāo qiáng jiāo
刑则烧交彊郊。
bì míng qí yī bì míng qí jiāng bì míng qí zhèng bì míng qí shì
必明其一,必明其将,必明其政,必明其士。
sì zhě bèi zé yǐ zhì jī luàn yǐ chéng jī bài
四者备,则以治击乱,以成击败。
shù zhàn zé shì pí shù shèng zé jūn jiāo jiāo jūn shǐ pí mín zé guó wēi
数战则士疲,数胜则君骄,骄君使疲民,则国危。
zhì shàn bù zhàn qí cì yī zhī
至善不战,其次一之。
dà shèng zhě jī zhòng
大胜者积众。
shèng wú fēi yì zhě yān kě yǐ wèi dà shèng
胜无非义者,焉可以为大胜。
dà shèng wú bù shèng yě
大胜,无不胜也。
cǐ jū yú tú nán fāng fāng wài
此居于图南方方外。
xī fāng běn tú
西方本图
qiū xíng xià zhèng yè
秋行夏政,叶。
xíng chūn zhèng huá
行春政,华。
xíng dōng zhèng hào
行冬政,秏。
shí èr qī fēng zhì jiè qiū shì
十二,期风至,戒秋事。
shí èr xiǎo mǎo báo bǎi jué
十二,小卯,薄百爵。
shí èr bái lù xià shōu jù
十二,白露下,收聚。
shí èr fù lǐ cì yǔ
十二,复理,赐与。
shí èr shǐ jié fù shì
十二,始节赋事。
shí èr shǐ mǎo hé nán nǚ
十二,始卯,合男女。
shí èr zhōng mǎo
十二,中卯。
shí èr xià mǎo
十二,下卯。
sān mǎo tóng shì
三卯同事。
jiǔ hé shí jié jūn fú bái sè wèi xīn wèi tīng shāng shēng zhì shī qì yòng jiǔ shù
九和时节,君服白色,味辛味,听商声,治湿气,用九数。
yǐn yú bái hòu zhī jǐng
饮于白后之井。
yǐ jiè chóng zhī huǒ cuàn
以介虫之火爨。
cáng gōng jìng xíng bó ruì tǎn qì xiū tōng fán wù kāi jìng xíng shēng lǐ
藏恭敬,行搏锐,坦气修通,凡物开静,形生理。
xián nán nǚ zhī chù xiū xiāng lǘ zhī shí wǔ
闲男女之畜,修乡闾之什伍。
liàng wěi jī zhī duō guǎ dìng fǔ guān zhī jì shù
量委积之多寡,定府官之计数。
yǎng lǎo ruò ér wù tōng xìn lì zhōu ér wú sī cǐ jū yú tú xī fāng fāng wài
养老弱而勿通,信利周而无私,此居于图西方方外。
xī fāng fù tú
西方副图
qí wù shàng bái bīng shàng jiàn
旗物尚白,兵尚剑。
xíng zé shào mèi duàn jué
刑则绍昧断绝。
shǐ hu wú duān zú hu wú qióng
始乎无端,卒乎无穷。
shǐ hu wú duān dào yě
始乎无端,道也。
zú hu wú qióng dé yě
卒乎无穷,德也。
dào bù kě liàng dé bù kě shǔ
道不可量,德不可数。
bù kě liàng zé zhòng qiáng bù néng tú
不可量,则众强不能图。
bù kě shǔ zé wèi zhóu bù gǎn xiāng
不可数,则为轴不敢乡。
liǎng zhě bèi shī dòng jìng yǒu gōng
两者备施,动静有功。
chù zhī yǐ dào yǎng zhī yǐ dé
畜之以道,养之以德。
chù zhī yǐ dào zé mín hé yǎng zhī yǐ dé zé mín hé
畜之以道,则民和,养之以德,则民合。
hé hé gù néng xí
和合故能习;
xí gù néng xié
习故能偕。
xié xí yǐ xī
偕习以悉。
mò zhī néng shāng yě
莫之能伤也。
cǐ jū yú tú xī fāng fāng wài
此居于图西方方外。
běi fāng běn tú
北方本图
dōng xíng qiū zhèng wù
冬行秋政,雾。
xíng xià zhèng léi
行夏政,雷。
xíng chūn zhèng zhēng xiè
行春政,烝泄。
shí èr shǐ hán jǐn xíng
十二,始寒,尽刑。
shí èr xiǎo yú cì yǔ
十二,小榆,赐予。
shí èr zhōng hán shōu jù
十二,中寒,收聚。
shí èr zhōng yú dà shōu
十二,中榆,大收。
shí èr hán zhì jìng
十二,寒至,静。
shí èr dà hán zhī yīn
十二,大寒,之阴。
shí èr dà hán zhōng sān hán tóng shì
十二,大寒终三寒同事。
liù háng shí jié jūn fú hēi sè wèi xián wèi tīng zhēng shēng zhì yīn qì yòng liù shù yǐn yú hēi hòu zhī jǐng
六行时节,君服黑色,味咸味,听征声,治阴气,用六数,饮于黑后之井。
yǐ lín shòu zhī huǒ cuàn
以鳞兽之火爨。
cáng cí hòu xíng báo chún
藏慈厚,行薄纯。
tǎn qì xiū tōng fán wù kāi jìng xíng shēng lǐ
坦气修通,凡物开静,形生理。
qì chéng yú lù jiào xíng yú chāo
器成于僇,教行于钞。
dòng jìng bù jì xíng zhǐ wú liàng
动静不记,行止无量。
jiè shěn sì shí yǐ bié xī yì chū rù yǐ liǎng yì míng yǎng shēng yǐ jiě gù shěn qǔ yǔ yǐ zǒng zhī
戒审四时以别息,异出入以两易,明养生以解固,审取予以总之。
yī huì zhū hóu lìng yuē fēi xuán dì zhī mìng wú yǒu yī rì zhī shī yì
一会诸侯,令曰:“非玄帝之命,毋有一日之师役”。
zài huì zhū hóu lìng yuē yǎng gū lǎo shí cháng jí shōu gū guǎ
再会诸侯,令曰:养孤老,食常疾,收孤寡。
sān huì zhū hóu lìng yuē tián zū bǎi qǔ wǔ
三会诸侯,令曰:田租百取五。
shì fù bǎi qǔ èr
市赋百取二。
guān fù bǎi qǔ yī
关赋百取一。
wú fá gēng zhī zhī qì
毋乏耕织之器。
sì huì zhū hóu lìng yuē xiū dào lù xié dù liàng yī chēng shù
四会诸侯,令曰:修道路,偕度量,一称数。
sǒu zé yǐ shí jìn fā zhī
薮泽以时禁发之。
wǔ huì zhū hóu lìng yuē xiū chūn qiū dōng xià zhī cháng jì shí
五会诸侯,令曰:修春秋冬夏之常祭,食。
tiān rǎng shān chuān zhī gù sì bì yǐ shí
天壤山川之故祀,必以时。
liù huì zhū hóu lìng yuē yǐ ěr rǎng shēng wù gòng xuán guān qǐng sì fǔ jiāng yǐ lǐ shàng dì
六会诸侯,令曰:以尔壤生物共玄官,请四辅,将以礼上帝。
qī huì zhū hóu lìng yuē guān chù sì tǐ ér wú lǐ zhě
七会诸侯,令曰:官处四体而无礼者。
liú zhī yān yǒu mìng
流之焉莠命。
bā huì zhū hóu lìng yuē lì sì yì ér wú yì zhě shàng zhī yú xuán guān tīng yú sān gōng
八会诸侯,令曰:立四义而毋议者,尚之于玄官,听于三公。
jiǔ huì zhū hóu lìng yuē yǐ ěr fēng nèi zhī cái wù guó zhī suǒ yǒu wèi bì
九会诸侯,令曰:以尔封内之财物,国之所有为币。
jiǔ huì dà mìng yān chū cháng zhì
九会,大命焉出,常至。
qiān lǐ zhī wài èr qiān lǐ zhī nèi
千里之外,二千里之内。
zhū hóu sān nián ér cháo xí mìng
诸侯三年而朝习命。
èr nián sān qīng shǐ sì fǔ
二年,三卿使四辅。
yī nián zhēng yuè shuò rì lìng dài fū lái xiū
一年正月朔日,令大夫来修。
shòu mìng sān gōng
受命三公。
èr qiān lǐ zhī wài sān qiān lǐ zhī nèi zhū hóu wǔ nián ér huì zhì xí mìng
二千里之外,三千里之内,诸侯五年而会至习命。
sān nián míng qīng qǐng shì
三年,名卿请事。
èr nián dài fū tōng jí xiōng
二年,大夫通吉凶。
shí nián chóng shì rù zhèng lǐ yì
十年,重适入,正礼义。
wǔ nián dài fū qǐng shòu biàn
五年,大夫请受变。
sān qiān lǐ zhī wài zhū hóu shì yī zhì zhì dài fū yǐ wéi tíng ān rù gòng shòu mìng yān
三千里之外,诸侯世一至,置大夫以为廷安,入,共受命焉。
cǐ jū yú tú běi fāng fāng wài
此居于图北方方外。
běi fāng fù tú
北方副图
qí wù shàng hēi bīng shàng xié dùn
旗物尚黑,兵尚胁盾。
xíng zé yóu yǎng guàn liú
刑则游仰灌流。
chá shù ér zhī zhì shěn qì ér shi shèng
察数而知治,审器而识胜。
míng móu ér shì shèng
明谋而适胜。
tōng dé ér tiān xià dìng
通德而天下定。
dìng zōng miào
定宗庙。
yù nán nǚ
育男女。
guān sì fēn zé kě yǐ lì wēi xíng dé zhì fǎ yí chū hào lìng
官四分,则可以立威、行、德、制法仪、出号令。
zhì shàn zhī wèi bīng yě fēi dì shì qiú yě fá rén shì jūn yě
至善之为兵也,非地是求也,罚人是君也。
lì yì ér jiā zhī yǐ shèng zhì wēi ér shí zhī yǐ dé
立义而加之以胜,至威而实之以德。
shǒu zhī ér hòu xiū shèng xīn fén hǎi nèi
守之而后修,胜心焚海内。
mín zhī suǒ lì lì zhī suǒ hài chú zhī zé mín rén cóng
民之所利立之,所害除之,则民人从。
lì wèi liù qiān lǐ zhī hóu
立为六千里之侯。
zé dà rén cóng
则大人从。
shǐ guó jūn de qí zhì
使国君得其治。
zé rén jūn cóng huì
则人君从会。
qǐng mìng yú tiān dì zhī qì hé zé shēng wù cóng
请命于天地,知气和,则生物从。
jì huǎn jí zhī shì
计缓急之事。
zé wēi wēi ér wú nán
则危危而无难。
míng yú qì xiè zhī lì zé shè nán ér bù biàn
明于器械之利,则涉难而不变。
chá yú xiān hòu zhī lǐ zé bīng chū ér bù kùn
察于先后之理,则兵出而不困。
tōng yú chū rù zhī dù zé shēn rù ér bù wēi
通于出入之度,则深入而不危。
shěn yú dòng jìng zhī wu zé gōng de ér wú hài
审于动静之务,则功得而无害。
zhe yú qǔ yǔ zhī fēn zé de dì ér bù zhí
著于取与之分,则得地而不执。
shèn yú hào lìng zhī guān
慎于号令之官。
zé jǔ shì ér yǒu gōng
则举事而有功。
cǐ jū yú tú běi fāng fāng wài
此居于图北方方外。