yòu zhōng fāng běn tú
右中方本图
ruò yīn chù xū shǒu jìng rén wù zé huáng
若因处虚守静,人物则皇。
wǔ hé shí jié jūn fú huáng sè wèi gān wèi tīng gōng shēng zhì hé qì yòng wǔ shù yǐn yú huáng hòu zhī jǐng yǐ luǒ shòu zhī huǒ cuàn
五和时节,君服黄色,味甘味,听宫声,治和气,用五数,饮于黄后之井,以倮兽之火爨。
cáng màn rú xíng qū yǎng tǎn qì xiū tōng
藏漫濡,行驱养,坦气修通。
fán wù kāi jìng xíng shēng lǐ
凡物开静,形生理。
cháng zhì mìng zūn xián shòu dé zé dì
常至命,尊贤授德则帝;
shēn rén xíng yì fú zhōng yòng xìn zé wáng
身仁行义,服忠用信则王;
shěn móu zhāng lǐ xuǎn shì lì xiè zé bà
审谋章礼,选士利械则霸;
dìng shēng chù sǐ jǐn xián xiū wu zé zhòng
定生处死,谨贤修伍则众;
xìn shǎng shěn fá jué cái lù néng zé qiáng
信赏审罚,爵材禄能则强;
jì fán fù zhōng wù běn shì mò zé fù
计凡付终,务本饰末则富;
míng fǎ shěn shù lì cháng bèi néng zé zhì
明法审数,立常备能则治;
tóng yì fēn guān zé ān
同异分官则安。
tōng zhī yǐ dào chù zhī yǐ huì qīn zhī yǐ rén yǎng zhī yǐ yì bào zhī yǐ dé jié zhī yǐ xìn jiē zhī yǐ lǐ hé zhī yǐ lè qī zhī yǐ shì gōng zhī yǐ yán fā zhī yǐ lì wēi zhī yǐ chéng
通之以道,畜之以惠,亲之以仁,养之以义,报之以德,结之以信,接之以礼,和之以乐,期之以事,攻之以言,发之以力,威之以诚。
yī jǔ ér shàng xià de zhōng zài jǔ ér mín wú bù cóng sān jǔ ér de bì gǔ chéng sì jǔ ér nóng yì sù shí wǔ jǔ ér wu qīng jīn jiǔ liù jǔ ér jié zhī shì biàn qī jǔ ér nèi wài wèi yòng bā jǔ ér shèng xíng wēi lì jiǔ jǔ ér dì shì chéng xíng
一举而上下得终,再举而民无不从,三举而地辟谷成,四举而农佚粟十,五举而务轻金九,六举而絜知事变,七举而内外为用,八举而胜行威立,九举而帝事成形。
jiǔ běn bó dà rén zhǔ zhī shǒu yě
九本搏大,人主之守也;
bā fēn yǒu zhí qīng xiàng zhī shǒu yě
八分有职,卿相之守也;
qī shèng bèi wēi jiāng jūn zhī shǒu yě
七胜备威,将军之守也;
liù jì shěn mì xián rén zhī shǒu yě
六纪审密,贤人之守也;
wǔ jì bù jiě shù rén zhī shǒu yě
五纪不解,庶人之守也;
dòng ér wú bù cóng jìng ér wú bù tóng
动而无不从,静而无不同。
zhì luàn zhī běn sān bēi zūn zhī jiāo sì fù pín zhī zhōng wǔ shèng shuāi zhī jì liù ān wēi zhī jī qī qiáng ruò zhī yīng bā cún wáng zhī shǔ jiǔ
治乱之本三,卑尊之交四,富贫之终五,盛衰之纪六,安危之机七,强弱之应八,存亡之数九。
liàn zhī yǐ sàn qún bēng shǔ fán shù cái shǔ
练之以散群傰署,凡数财署。
shā lù yǐ jù cái quàn miǎn yǐ qiān zhòng shǐ èr fēn jù běn
杀僇以聚财,劝勉以迁众,使二分具本。
fā shàn bì shěn yú mì zhí wēi bì míng yú zhōng
发善必审于密,执威必明于中。
cǐ jū tú fāng zhōng
此居图方中。
yòu zhōng fāng fù tú
右中方副图
bì děi wén wēi wǔ guān xí shèng zhī wu
必得文威武,官习胜之务。
shí yīn shèng zhī zhōng wú fāng shèng zhī jǐ xíng yì shèng zhī lǐ míng shí shèng zhī jí shí fēn shèng zhī shì chá fá shèng zhī xíng bèi jù shèng zhī yuán wú xiàng shèng zhī běn
时因胜之终,无方胜之几,行义胜之理,名实胜之急,时分胜之事,察伐胜之行,备具胜之原,无象胜之本。
dìng dú wēi shèng dìng jì cái shèng dìng zhī wén shèng dìng xuǎn shì shèng dìng zhì lù shèng dìng fāng yòng shèng dìng lún lǐ shèng dìng sǐ shēng shèng dìng chéng bài shèng dìng yī qí shèng dìng shí xū shèng dìng shèng shuāi shèng
定独威胜,定计财胜,定知闻胜,定选士胜,定制禄胜,定方用胜,定纶理胜,定死生胜,定成败胜,定依奇胜,定实虚胜,定盛衰胜。
jǔ jī chéng yào zé dí bù liàng
举机诚要,则敌不量;
yòng lì zhì chéng zé dí bù jiào
用利至诚,则敌不校。
míng míng zhāng shí zé shì sǐ jié
明名章实,则士死节;
qí jǔ fā bù yì zé shì huan yòng
奇举发不意,则士欢用。
jiāo wù yīn fāng zé xiè qì bèi
交物因方,则械器备;
yīn néng lì bèi zé qiú bì děi
因能利备,则求必得。
zhí wù míng běn zé shì bù tōu
执务明本,则士不偷;
bèi jù wú cháng wú fāng yīng yě
备具无常,无方应也。
tīng yú chāo gù néng wén wú jí shì yú xīn gù néng jiàn wèi xíng sī yú jùn gù néng zhī wèi shǐ fā yú jīng gù néng zhì wú liàng dòng yú chāng gù néng de qí bǎo lì yú móu gù néng shí bù kě gù yě
听于钞故能闻无极,视于新故能见未形,思于浚故能知未始,发于惊故能至无量,动于昌故能得其宝,立于谋故能实不可故也。
qì chéng jiào shǒu zé bù yuǎn dào lǐ
器成教守,则不远道里;
hào shěn jiào shī zé bù xiǎn shān hé
号审教施,则不险山河;
bó yī chún gù zé dú xíng ér wú dí
博一纯固,则独行而无敌;
shèn hào shěn zhāng zé qí gōng bù dài quán yǔ
慎号审章,则其攻不待权与。
míng bì shèng zé cí zhě yǒng qì wú fāng zé yú zhě zhì gōng bù shǒu zé zhuō zhě qiǎo shù yě
明必胜则慈者勇,器无方则愚者智,攻不守则拙者巧,数也。
dòng shèn shí hào míng shěn jiǔ zhāng shì xí shí qì shàn xí wǔ jiào jǐn xiū sān guān
动慎十号,明审九章,饰习十器,善习五教,谨修三官。
bì shè cháng zhǔ jì bì xiān dìng
必设常主,计必先定。
qiú tiān xià zhī jīng cái lùn bǎi gōng zhī ruì qì qì chéng jiǎo shì pǐ zāng
求天下之精材,论百工之锐器,器成角试否臧。
shōu tiān xià zhī háo jié yǒu tiān xià zhī chēng cái shuō xíng ruò fēng yǔ fā rú léi diàn
收天下之豪杰,有天下之称材,说行若风雨,发如雷电。
cǐ jū yú tú fāng zhōng
此居于图方中
yòu dōng fāng běn tú
右东方本图
chūn xíng dōng zhèng sù xíng qiū zhèng shuāng xíng xià zhèng yān
春行冬政肃,行秋政霜,行夏政阉。
shí èr dì qì fā jiè chūn shì
十二地气发,戒春事。
shí èr xiǎo mǎo chū gēng
十二小卯,出耕。
shí èr tiān qì xià cì yǔ
十二天气下,赐与。
shí èr yì qì zhì xiū mén lǘ
十二义气至,修门闾。
shí èr qīng míng fā jìn
十二清明,发禁。
shí èr shǐ mǎo hé nán nǚ
十二始卯,合男女。
shí èr zhōng mǎo shí èr xià mǎo sān mǎo tóng shì
十二中卯,十二下卯,三卯同事。
bā jǔ shí jié jūn fú qīng sè
八举时节,君服青色。
wèi suān wèi tīng jiǎo shēng zhì zào qì yòng bā shù yǐn yú qīng hòu zhī jǐng yǐ yǔ shòu zhī huǒ cuàn
味酸味,听角声,治燥气,用八数,饮于青后之井,以羽兽之火爨。
cáng bù rěn xíng qū yǎng tǎn qì xiū tōng fán wù kāi jìng xíng shēng lǐ
藏不忍,行驱养,坦气修通,凡物开静,形生理。
hé nèi kōng zhōu wài qiáng guó wèi quān ruò guó wèi shǔ
合内空周外,强国为圈,弱国为属。
dòng ér wú bù cóng jìng ér wú bù tóng
动而无不从,静而无不同。
jǔ fā yǐ lǐ shí lǐ bì děi
举发以礼,时礼必得。
hé hǎo bù jī guì jiàn wú sī shì biàn rì zhì
和好不基,贵贱无司,事变日至。
cǐ jū yú tú dōng fāng fāng wài
此居于图东方方外。
yòu dōng fāng fù tú
右东方副图
qí wù shàng qīng bīng shàng máo xíng zé jiāo hán hài dì
旗物尚青,兵尚矛,刑则交寒害釱。
qì chéng bù shǒu jīng bù zhī jiào xí bù zhe fā bù yì
器成不守经不知,教习不著发不意。
jīng bù zhī gù mò zhī néng yǔ
经不知,故莫之能圉;
fā bù yì gù mò zhī néng yīng
发不意,故莫之能应。
mò zhī néng yīng gù quán shèng ér wú hài mò zhī néng yǔ gù bì shèng ér wú dí
莫之能应,故全胜而无害,莫之能圉,故必胜而无敌。
sì jī bù míng bù guò jiǔ rì ér yóu bīng jīng jūn
四机不明,不过九日而游兵惊军;
zhàng sāi bù shěn bù guò bā rì ér wài zéi dé jiàn
障塞不审,不过八日而外贼得间;
shēn shǒu bù shèn bù guò qī rì ér nèi yǒu chán móu
申守不慎,不过七日而内有谗谋;
guǐ jìn bù xiū bù guò liù rì ér qiè dào zhě qǐ
诡禁不修,不过六日而窃盗者起;
sǐ wáng bù shí bù guò sì rì ér jūn cái zài dí
死亡不食,不过四日而军财在敌。
cǐ jū yú tú dōng fāng fāng wài
此居于图东方方外。
yòu nán fāng běn tú
右南方本图
xià xíng chūn zhèng fēng xíng dōng zhèng luò zhòng zé yǔ báo xíng qiū zhèng shuǐ
夏行春政风,行冬政落,重则雨雹,行秋政水。
shí èr xiǎo yǐng zhì dé
十二小郢,至德。
shí èr jué qì xià xià jué shǎng
十二绝气下,下爵赏。
shí èr zhōng yǐng cì yǔ
十二中郢,赐与。
shí èr zhōng jué shōu jù
十二中绝,收聚。
shí èr dà shǔ zhì jìn shàn
十二大暑至,尽善。
shí èr zhòng shǔ shí èr xiǎo shǔ zhōng sān shǔ tóng shì qī jǔ shí jié jūn fú chì sè wèi kǔ wèi tīng yǔ shēng zhì yáng qì yòng qī shù yǐn yú chì hòu zhī jǐng yǐ máo shòu zhī huǒ cuàn
十二中暑,十二小暑终,三暑同事,七举时节,君服赤色,味苦味,听羽声,治阳气,用七数,饮于赤后之井,以毛兽之火爨。
cáng báo chún xíng dǔ hòu tǎn qì xiū tōng fán wù kāi jìng xíng shēng lǐ
藏薄纯,行笃厚,坦气修通,凡物开静,形生理。
dìng fǔ guān míng míng fēn ér shěn zé yú qún chén yǒu sī zé xià bù chéng shàng jiàn bù chéng guì
定府官,明名分,而审责于群臣有司,则下不乘上,贱不乘贵。
fǎ lì shù de ér wú bǐ zhōu zhī mín zé shàng zūn ér xià bēi yuǎn jìn bù guāi
法立数得,而无比周之民,则上尊而下卑,远近不乖。
cǐ jū yú tú nán fāng fāng wài
此居于图南方方外。
yòu nán fāng fù tú
右南方副图
qí wù shàng chì bīng shàng jǐ xíng zé shāo jiāo jiāng jiāo
旗物尚赤,兵尚戟,刑则烧交疆郊。
bì míng qí qíng bì míng qí jiāng bì míng qí zhèng bì míng qí shì
必明其情,必明其将,必明其政,必明其士。
sì zhě bèi zé yǐ zhì jī luàn yǐ chéng jī bài
四者备,则以治击乱,以成击败。
shù zhàn zé shì pí shù shèng zé jūn jiāo
数战则士疲,数胜则君骄;
jiāo jūn shǐ pí mín zé wēi guó
骄君使疲民则危国。
zhì shàn bù zhàn qí cì yī zhī
至善不战,其次一之。
dà shèng zhě jī zhòng shèng ér wú fēi yì zhě yān kě yǐ wèi dà shèng
大胜者,积众胜而无非义者焉,可以为大胜。
dà shèng wú bù shèng yě
大胜无不胜也。
cǐ jū yú tú nán fāng fāng wài
此居于图南方方外
yòu xī fāng běn tú
右西方本图
qiū xíng xià zhèng yè xíng chūn zhèng huá xíng dōng zhèng hào
秋行夏政叶,行春政华,行冬政耗。
shí èr qī fēng zhì jiè qiū shì
十二期风至,戒秋事。
shí èr xiǎo mǎo báo bǎi jué
十二小卯,薄百爵。
shí èr bái lù xià shōu jù
十二白露下,收聚。
shí èr fù lǐ cì yǔ
十二复理,赐与。
shí èr shǐ jié fù shì
十二始节赋事。
shí èr shǐ mǎo hé nán nǚ
十二始卯,合男女。
shí èr zhōng mǎo shí èr xià mǎo sān mǎo tóng shì
十二中卯,十二下卯,三卯同事。
jiǔ hé shí jié jūn fú bái sè wèi xīn wèi tīng shāng shēng zhì shī qì yòng jiǔ shù yǐn yú bái hòu zhī jǐng yǐ jiè shòu zhī huǒ cuàn
九和时节,君服白色,味辛味,听商声,治湿气,用九数,饮于白后之井,以介兽之火爨。
cáng gōng jìng xíng bó ruì tǎn qì xiū tōng fán wù kāi jìng xíng shēng lǐ
藏恭敬,行搏锐,坦气修通,凡物开静,形生理。
jiān nán nǚ zhī chù xiū xiāng lǘ zhī shí wǔ
间男女之畜,修乡闾之什伍。
liàng wěi jī zhī duō guǎ dìng fǔ guān zhī jì shù
量委积之多寡,定府官之计数。
yǎng lǎo ruò ér wù tōng xìn lì hài ér wú sī
养老弱而勿通,信利害而无私。
cǐ jū yú tú xī fāng fāng wài
此居于图西方方外。
yòu xī fāng fù tú
右西方副图
qí wù shàng bái bīng shàng jiàn xíng zé shào wèi duàn jué
旗物尚白,兵尚剑,刑则绍味断绝。
shǐ hu wú duān zú hu wú qióng
始乎无端,卒乎无穷。
shǐ hu wú duān shǒu yě
始乎无端,首也;
zú hu wú qióng dé yě
卒乎无穷,德也。
dào bù kě liàng dé bù kě shǔ
道不可量,德不可数。
bù kě liàng zé zhòng qiáng bù néng tú
不可量,则众强不能图;
bù kě shǔ zé wéi zhà bù gǎn xiāng
不可数,则为诈不敢乡。
liǎng zhě bèi shī dòng jìng yǒu gōng
两者备施,动静有功。
chù zhī yǐ dào yǎng zhī yǐ dé
畜之以道,养之以德。
chù zhī yǐ dào zé mín hé yǎng zhī yǐ dé zé mín hé
畜之以道则民和,养之以德则民合。
hé hé gù néng xí xí gù néng xié jiè xí yǐ xī mò zhī néng shāng yě
和合故能习,习故能偕,借习以悉,莫之能伤也。
cǐ jū yú tú xī fāng fāng wài
此居于图西方方外。
yòu běi fāng běn tú
右北方本图
dōng xíng qiū zhèng wù
冬行秋政雾。
xíng xià zhèng léi xíng chūn zhèng zhēng xiè
行夏政雷,行春政烝泄。
shí èr shǐ hán jǐn xíng
十二始寒,尽刑。
shí èr xiǎo yú cì yǔ
十二小榆,赐予。
shí èr zhōng hán shōu jù
十二中寒,收聚。
shí èr zhōng yú dà shōu
十二中榆,大收。
shí èr dà hán zhì jìng
十二大寒,至静。
shí èr dà hán zhī yīn shí èr dà hán zhōng sān hán tóng shì
十二大寒之阴,十二大寒终,三寒同事。
liù háng shí jié jūn fú hēi sè wèi xián wèi tīng zhēng shēng hàn yīn qì yòng liù shù yǐn yú hēi hòu zhī jǐng yǐ lín shòu zhī huǒ cuàn
六行时节,君服黑色,味咸味,听征声,汉阴气,用六数,饮于黑后之井,以鳞兽之火爨。
cáng cí hòu xíng báo chún tǎn qì xiū tōng fán wù kāi jìng xíng shēng lǐ
藏慈厚,行薄纯,坦气修通,凡物开静,形生理。
qì chéng yú lù jiào xíng yú chāo
器成于僇,教行于钞。
dòng jìng bù jì xíng zhǐ wú liàng
动静不记,行止无量。
jiè sì shí yǐ bié xī yì chū rù yǐ liǎng yì míng yǎng shēng yǐ jiě gù shěn qǔ yǔ yǐ zǒng zhī
戒四时以别息,异出入以两易,明养生以解固,审取予以总之。
yī huì zhū hóu lìng yuē fēi xuán dì zhī mìng wú yǒu yī rì zhī shī yì
一会诸侯令曰:非玄帝之命,毋有一日之师役。
zài huì zhū hóu lìng yuē yǎng gū lǎo shí cháng jí shōu gū guǎ
再会诸侯令曰:养孤老、食常疾、收孤寡。
sān huì zhū hóu lìng yuē tián zū bǎi qǔ wǔ shì fù bǎi qǔ èr guān fù bǎi qǔ yī wú fá gēng zhī zhī qì
三会诸侯令曰:田租百取五,市赋百取二,关赋百取一,毋乏耕织之器。
sì huì zhū hóu lìng yuē xiū dào lù xié dù liàng yī chēng shù
四会诸侯令曰:修道路,偕度量,一称数;
wú zhēng sǒu zé yǐ shí jìn fā zhī
毋征薮泽以时禁发之。
wǔ huì zhū hóu lìng yuē xiū chūn qiū dōng xià zhī cháng jì shí tiān rǎng shān chuān zhī gù sì bì yǐ shí
五会诸侯令曰:修春秋冬夏之常祭,食天壤山川之故祀,必以时。
liù huì zhū hóu lìng yuē yǐ ěr rǎng shēng wù gòng xuán guān qǐng sì fǔ jiāng yǐ lǐ shàng dì
六会诸侯令曰:以尔壤生物共玄官,请四辅,将以礼上帝。
qī huì zhū hóu lìng yuē guān chù sì tǐ ér wú lǐ zhě liú zhī yān yǒu mìng
七会诸侯令曰:官处四体而无礼者,流之焉莠命。
bā huì zhū hóu lìng yuē lì sì yì ér wú yì zhě shàng zhī yú xuán guān tīng yú sān gōng
八会诸侯令曰:立四义而毋议者,尚之于玄官,听于三公。
jiǔ huì zhū hóu lìng yuē yǐ ěr fēng nèi zhī cái wù guó zhī suǒ yǒu wèi bì
九会诸侯令曰:以尔封内之财物,国之所有为币。
jiǔ huì dà lìng yān chū cháng zhì
九会大令焉出,常至。
qiān lǐ zhī wài èr qiān lǐ zhī nèi zhū hóu sān nián ér cháo xí mìng
千里之外,二千里之内,诸侯三年而朝,习命。
èr nián sān qīng shǐ sì fǔ
二年,三卿使四辅。
yī nián zhēng yuè shuò rì lìng dài fū lái xiū shòu mìng sān gōng
一年正月朔日,令大夫来修,受命三公。
èr qiān lǐ zhī wài sān qiān lǐ zhī nèi zhū hóu wǔ nián ér huì zhì xí mìng
二千里之外,三千里之内,诸侯五年而会至,习命。
sān nián míng qīng qǐng shì
三年,名卿请事。
èr nián dài fū tōng jí xiōng
二年,大夫通吉凶。
shí nián chóng shì rù zhèng lǐ yì
十年,重适入,正礼义。
wǔ nián dài fū qǐng shòu biàn
五年,大夫请受变。
sān qiān lǐ zhī wài zhū hóu shì yī zhì zhì dài fū yǐ wéi tíng ān rù gòng shòu mìng yān
三千里之外,诸侯世一至,置大夫以为廷安,入共受命焉。
cǐ jū yú tú běi fāng fāng wài
此居于图北方方外。
yòu běi fāng fù tú
右北方副图
qí wù shàng hēi bīng shàng xié dùn xíng zé yóu yǎng guàn liú
旗物尚黑,兵尚胁盾,刑则游仰灌流。
chá shù ér zhī zhì shěn qì ér shi shèng míng móu ér shì shèng tōng dé ér tiān xià dìng
察数而知治,审器而识胜,明谋而适胜,通德而天下定。
dìng zōng miào yù nán nǚ guān sì fēn zé kě yǐ lì wēi xíng dé zhì fǎ yí chū hào lìng
定宗庙,育男女,官四分,则可以立威行德,制法仪,出号令。
zhì shàn zhī wèi bīng yě fēi dì shì qiú yě fá rén shì jūn yě
至善之为兵也,非地是求也,罚人是君也。
lì yì ér jiā zhī yǐ shèng zhì wēi ér shí zhī yǐ dé shǒu zhī ér hòu xiū shèng xīn fén hǎi nèi
立义而加之以胜,至威而实之以德,守之而后修胜,心焚海内。
mín zhī suǒ lì lì zhī suǒ hài chú zhī zé mín rén cóng
民之所利立之,所害除之,则民人从。
lì wèi liù qiān lǐ zhī hóu zé dà rén cóng
立为六千里之侯,则大人从。
shǐ guó jūn de qí zhì zé rén jūn cóng
使国君得其治,则人君从。
huì qǐng mìng yú tiān de zhī qì hé zé shēng wù cóng
会请命于天,地知气和,则生物从。
jì huǎn jí zhī shì zé wēi wēi ér wú nán
计缓急之事,则危危而无难。
míng yú qì xiè zhī lì zé shè nán ér bù biàn
明于器械之利,则涉难而不变。
chá yú xiān hòu zhī lǐ zé bīng chū ér bù kùn
察于先后之理,则兵出而不困。
tōng yú chū rù zhī dù zé shēn rù ér bù wēi
通于出入之度,则深入而不危。
shěn yú dòng jìng zhī wu zé gōng de ér wú hài yě
审于动静之务,则功得而无害也。
zhe yú qǔ yǔ zhī fēn zé de dì ér bù zhí
著于取与之分,则得地而不执。
shèn yú hào lìng zhī guān zé jǔ shì ér yǒu gōng
慎于号令之官,则举事而有功。
cǐ jū yú tú běi fāng fāng wài
此居于图北方方外。