后汉书 · 范晔 · Chapter 12 of 130

本纪·皇后纪下

PinyinModern Translation
Size

ān sī yán huáng hòu huì jī hé nán xíng yáng rén yě

安思阎皇后讳姬,河南荥阳人也。

zǔ fù zhāng yǒng píng zhōng wèi shàng shū yǐ èr mèi wèi guì rén

祖父章,永平中为尚书,以二妹为贵人。

zhāng jīng lì xiǎo jiù diǎn jiǔ cì dāng qiān yǐ zhòng zhí xiǎn zōng wèi hòu gōng qīn shǔ jìng bù yòng chū wèi bù bīng xiào wèi

章精力晓旧典,久次,当迁以重职,显宗为后宫亲属,竟不用,出为步兵校尉。

zhāng shēng chàng chàng shēng hòu

章生畅,畅生后。

hòu yǒu cái sè

后有才色。

yuán chū yuán nián yǐ xuǎn rù yè tíng shén jiàn chǒng ài wèi guì rén

元初元年,以选入掖庭,甚见宠爱,为贵人。

èr nián lì wèi huáng hòu

二年,立为皇后。

hòu zhuān fáng dù jì dì xìng gōng rén lǐ shì shēng huáng zǐ bǎo suì zhèn shā lǐ shì

后专房妒忌,帝幸宫人李氏,生皇子保,遂鸩杀李氏。

sān nián yǐ hòu fù shì zhōng chàng wèi zhǎng shuǐ xiào wèi fēng běi yí chūn hóu shí yì wǔ qiān hù

三年,以后父侍中畅为长水校尉,封北宜春侯,食邑五千户。

sì nián chàng zú shì yuē wén hóu zi xiǎn sì

四年,畅卒,谥曰文侯,子显嗣。

jiàn guāng yuán nián shān tài hòu bēng dì shǐ qīn zhèng shì

建光元年,邓太后崩,帝始亲政事。

xiǎn jí dì jǐng yào yàn bìng wèi qīng xiào diǎn jìn bīng

显及弟景、耀、晏并为卿校,典禁兵。

yán guāng yuán nián gèng fēng xiǎn zhǎng shè hou shí yì wàn sān qiān wǔ bǎi hù zhuī zūn hòu mǔ zōng wèi xíng yáng jūn

延光元年,更封显长社候,食邑万三千五百户,追尊后母宗为荥阳君。

xiǎn jǐng zhū zǐ nián jiē tóng chèn bìng wèi huáng mén shì láng

显、景诸子年皆童龀,并为黄门侍郎。

hòu chǒng jì shèng ér xiōng dì pō yǔ cháo quán hòu suì yǔ dà cháng qiū jiāng jīng zhōng cháng shì fán fēng děng gòng zèn huáng tài zǐ bǎo fèi wèi jì yīn wáng

后宠既盛,而兄弟颇与朝权,后遂与大长秋江京、中常侍樊丰等共谮皇太子保,废为济阴王。

sì nián chūn hòu cóng dì xìng zhāng líng dì dào jí bēng yú yè xiàn

四年春,后从帝幸章陵,帝道疾,崩于叶县。

hòu xiǎn xiōng dì jí jiāng jīng fán fēng děng móu yuē jīn yàn jià dào cì jì yīn wáng zài nèi xiè hòu gōng qīng lì zhī hái wèi dà hài

后、显兄弟及江京、樊丰等谋曰:"今晏驾道次,济阴王在内,邂逅公卿立之,还为大害。

nǎi wěi yún dì jí shèn xǐ yù wò chē

"乃伪云帝疾甚,徙御卧车。

xíng sì rì qū chí hái gōng

行四日,驱驰还宫。

míng rì zhà qiǎn sī tú liú xī yì jiāo miào shè jì gào tiān qǐng mìng

明日,诈遣司徒刘熹诣郊庙社稷,告天请命。

qí xī nǎi fā sāng

其夕,乃发丧。

zūn hòu yuē huáng tài hòu

尊后曰皇太后。

huáng tài hòu lín cháo yǐ xiǎn wèi chē qí jiāng jūn yí tóng sān sī

皇太后临朝,以显为车骑将军仪同三司。

tài hòu yù jiǔ zhuān guó zhèng tān lì yòu nián yǔ xiǎn děng dìng cè jìn zhōng yíng jì běi huì wáng zǐ běi xiāng hóu yì lì wèi huáng dì

太后欲久专国政,贪立幼年,与显等定策禁中,迎济北惠王子北乡侯懿,立为皇帝。

xiǎn jì dà jiàng jūn gěng bǎo wèi zūn quán zhòng

显忌大将军耿宝位尊权重,

wēi xíng qián cháo

威行前朝,

nǎi fēng yǒu sī zòu bǎo jí qí dǎng yǔ zhōng cháng shì fán fēng hǔ bēn zhōng láng jiàng xiè yùn yùn dì shì zhōng dǔ dǔ dì dà jiàng jūn zhǎng shǐ mì shì zhōng zhōu guǎng ā mǔ yě wáng jūn wáng shèng shèng nǚ yǒng yǒng xù huáng mén shì láng fán yán děng

乃风有司奏宝及其党与中常侍樊丰、虎贲中郎将谢恽、恽弟侍中笃、笃弟大将军长史宓、侍中周广、阿母野王君王圣、圣女永、永婿黄门侍郎樊严等,

gēng xiāng ē dǎng

更相阿党,

hù zuò wēi fú

互作威福,

tàn cì jìn shěng

探刺禁省,

gèng wéi chàng hè

更为唱和,

jiē dà bù dào

皆大不道。

fēng yùn guǎng jiē xià yù sǐ jiā shǔ xǐ bǐ jǐng

丰、恽、广皆下狱死,家属徙比景;

mì yán jiǎn sǐ kūn qián

宓、严减死,髡钳;

biǎn bǎo wèi zé tíng hòu qiǎn jiù guó zì shā

贬宝为则亭侯,遣就国,自杀;

wáng shèng mǔ zi xǐ yàn mén

王圣母子徙雁门。

yú shì jǐng wèi wèi wèi yào chéng mén xiào wèi yàn zhí jīn wú xiōng dì quán yào wēi fú zì yóu

于是景为卫尉,耀城门校尉,晏执金吾,兄弟权要,威福自由。

shǎo dì lì èr bǎi yú rì ér jí dǔ xiǎn xiōng dì jí jiāng jīng děng jiē zài zuǒ yòu

少帝立二百余日而疾笃,显兄弟及江京等皆在左右。

jīng yǐn xiǎn píng yǔ yuē běi xiāng hóu bìng bù jiě guó sì yí shí yǒu dìng

京引显屏语曰:"北乡侯病不解,国嗣宜时有定。

qián bù yòng jì yīn wáng jīn ruò lì zhī hòu bì dāng yuàn yòu hé bù zǎo zhēng zhū wáng zi jiǎn suǒ zhì hu

前不用济阴王,今若立之,后必当怨,又何不早征诸王子,简所置乎?

xiǎn yǐ wéi rán

"显以为然。

jí shǎo dì hōng jīng bái tài hòu zhēng jì běi hé jiān wáng zǐ

及少帝薨,京白太后,征济北、河间王子。

wèi zhì ér zhōng huáng mén sūn chéng hé móu shā jiāng jīng děng lì jì yīn wáng shì wèi shùn dì

未至,而中黄门孙程合谋杀江京等,立济阴王,是为顺帝。

xiǎn jǐng yàn jí dǎng yǔ jiē fú zhū qiān tài hòu yú lí gōng jiā shǔ xǐ bǐ jǐng

显、景、晏及党与皆伏诛,迁太后于离宫,家属徙比景。

míng nián tài hòu bēng

明年,太后崩。

zài wèi shí èr nián hé zàng gōng líng

在位十二年,合葬恭陵。

dì mǔ lǐ shì yì zài luò yáng chéng běi dì chū bù zhī mò gǎn yǐ wén

帝母李氏瘗在洛阳城北,帝初不知,莫敢以闻。

jí tài hòu bēng zuǒ yòu bái zhī dì gǎn wù fā āi qīn zhì yì suǒ gèng yǐ lǐ bìn shàng zūn shì yuē gōng mǐn huáng hòu zàng gōng běi líng wèi cè shū jīn guì cáng yú shì zǔ miào

及太后崩,左右白之,帝感悟发哀,亲至瘗所,更以礼殡,上尊谥曰恭愍皇后,葬恭北陵,为策书金匮,藏于世祖庙。

shùn liè liáng huáng hòu huì nà dà jiàng jūn shāng zhī nǚ gōng huái huáng hòu dì zhī sūn yě

顺烈梁皇后讳妠,大将军商之女,恭怀皇后弟之孙也。

hòu shēng yǒu guāng jǐng zhī xiáng

后生,有光景之祥。

shǎo shàn nǚ gōng

少善女工。

hǎo shǐ shū jiǔ suì néng sòng lún yǔ zhì hán shī dà yì lüè jǔ

好《史书》,九岁能诵《论语》,治《韩诗》,大义略举。

cháng yǐ liè nǚ tú huà zhì yú zuǒ yòu yǐ zì jiān jiè

常以列女图画置于左右,以自监戒。

fù shāng shēn yì zhī qiè wèi zhū dì yuē wǒ xiān rén quán jì hé xī suǒ huó zhě bù kě shèng shǔ

父商深异之,窃谓诸弟曰:"我先人全济河西,所活者不可胜数。

suī dà wèi bù jiù ér jī dé bì bào

虽大位不究,而积德必报。

ruò qìng liú zǐ sūn zhě tǎng xìng cǐ nǚ hu

若庆流子孙者,倘兴此女乎?

yǒng jiàn sān nián yǔ gū jù xuǎn rù yè tíng shí nián shí sān xiāng gōng máo tōng jiàn hòu jīng zài bài hè yuē cǐ suǒ wèi rì jiǎo yǎn yuè xiāng zhī jí guì chén suǒ wèi cháng jiàn yě

永建三年,与姑俱选入掖庭,时年十三,相工茅通见后,惊,再拜贺曰:"此所谓日角偃月,相之极贵,臣所未尝见也。

tài shǐ bo zhào de shòu fáng yòu shì de kūn zhī bǐ suì yǐ wéi guì rén

"太史卜兆得寿房,又筮得《坤》之《比》,遂以为贵人。

cháng tè bèi yǐn yù cóng róng cí yú dì yuē fu yáng yǐ bó shī wèi dé yīn yǐ bù zhuān wèi yì zhōng sī zé bǎi fú zhī suǒ yóu xìng yě

常特被引御,从容辞于帝曰:"夫阳以博施为德,阴以不专为义,螽斯则百,福之所由兴也。

yuàn bì xià sī yún yǔ zhī jūn zé shi guàn yú zhī cì xù shǐ xiǎo qiè de miǎn zuì bàng zhī lèi

愿陛下思云雨之均泽,识贯鱼之次序,使小妾得免罪谤之累。

yóu shì dì jiā jìng yān

"由是帝加敬焉。

yáng jiā yuán nián chūn yǒu sī zòu lì cháng qiū gōng yǐ chéng shì hóu shāng xiān dì wài qī chūn qiū zhī yì qǔ xiān dà guó liáng xiǎo guì rén yi pèi tiān zuò zhèng wèi kūn jí

阳嘉元年春,有司奏立长秋宫,以乘氏侯商先帝外戚,《春秋》之义,娶先大国,梁小贵人宜配天祚,正位坤极。

dì cóng zhī nǎi yú shòu ān diàn lì guì rén wèi huáng hòu

帝从之,乃于寿安殿立贵人为皇后。

hòu jì shǎo cōng huì shēn lǎn qián shì dé shī suī yǐ dé jìn bù gǎn yǒu jiāo zhuān zhī xīn měi rì yuè jiàn zhé zhé xiáng fú qiú qiān

后既少聪惠,深览前世得失,虽以德进,不敢有骄专之心,每日月见谪,辄降服求愆。

jiàn kāng yuán nián dì bēng

建康元年,帝崩。

hòu wú zi měi rén yú shì zi bǐng lì shì wèi chōng dì

后无子,美人虞氏子炳立,是为冲帝。

zūn hòu wèi huáng tài hòu tài hòu lín cháo

尊后为皇太后,太后临朝。

chōng dì xún bēng fù lì zhì dì yóu bǐng cháo zhèng

冲帝寻崩,复立质帝,犹秉朝政。

shí yáng xú jù zéi kòu rǎo zhōu jùn xī qiāng xiān bēi jí rì nán mán yí gōng chéng bào lüě fù liǎn fán shù guān mín kùn jié

时,杨、徐剧贼寇扰州郡,西羌、鲜卑及日南蛮夷攻城暴掠,赋敛烦数,官民困竭。

tài hòu sù yè qín láo tuī xīn zhàng xián wěi rèn tài wèi li gù děng bá yòng zhōng liáng wu chóng jié jiǎn

太后夙夜勤劳,推心杖贤,委任太尉李固等,拔用忠良,务崇节俭。

qí tān dāo zuì tè duō jiàn zhū fèi

其贪叨罪慝,多见诛废。

fēn bīng tǎo fá qún kòu xiāo yí

分兵讨伐,群寇消夷。

gù hǎi nèi sù rán zōng miào yǐ níng

故海内肃然,宗庙以宁。

ér xiōng dà jiàng jūn jì zhèn shā zhì dì zhuān quán bào làn jì hài zhōng liáng shù yǐ xié shuō yí wù tài hòu suì lì huán dì ér zhū li gù

而兄大将军冀鸩杀质帝,专权暴滥,忌害忠良,数以邪说疑误太后,遂立桓帝而诛李固。

tài hòu yòu ruò yú huàn guān duō suǒ fēng chǒng yǐ cǐ tiān xià shī wàng

太后又溺于宦官,多所封宠,以此天下失望。

hé píng yuán nián chūn guī zhèng yú dì tài hòu qǐn jí suì dǔ nǎi yù niǎn xìng xuān dé diàn jiàn gōng shěng guān shǔ jí zhū liáng xiōng dì

和平元年春,归政于帝,太后寝疾遂笃,乃御辇幸宣德殿,见宫省官属及诸梁兄弟。

zhào yuē zhèn sù yǒu xīn xià jié qì cóng jiān yǐ lái jiā yǐ fú zhǒng nì hài yǐn shí jìn yǐ chén kùn bǐ shǐ nèi wài láo xīn qǐng dǎo

诏曰:"朕素有心下结气,从间以来,加以浮肿,逆害饮食,浸以沉困,比使内外劳心请祷。

sī zì cǔn duó rì yè xū liè bù néng fù yǔ qún gōng qīng shì gòng xiāng zhōng jìng

私自忖度,日夜虚劣,不能复与群公卿士共相终竟。

yuán lì shèng sì hèn bù jiǔ yù yǎng jiàn qí zhōng shǐ

援立圣嗣,恨不久育养,见其终始。

jīn yǐ huáng dì jiāng jūn xiōng dì wěi fù gǔ gōng qí gè zì miǎn yān

今以皇帝、将军兄弟委付股肱,其各自勉焉。

hòu èr rì ér bēng

"后二日而崩。

zài wèi shí jiǔ nián nián sì shí wǔ

在位十九年,年四十五。

hé zàng xiàn líng

合葬宪陵。

yú měi rén zhě yǐ liáng jiā zǐ nián shí sān xuǎn rù yè tíng yòu shēng nǚ wǔ yáng cháng gōng zhǔ

虞美人者,以良家子年十三选入掖庭,又生女舞阳长公主。

zì hàn xìng mǔ shì mò bù zūn chǒng

自汉兴,母氏莫不尊宠。

shùn dì jì wèi jiā měi rén jué hào ér chōng dì zǎo yāo dà jiàng jūn liáng jì bǐng zhèng jì è tā zú gù yú shì yì ér bù dēng dàn chēng dà jiā ér yǐ

顺帝既未加美人爵号,而冲帝早夭,大将军梁冀秉政,忌恶他族,故虞氏抑而不登,但称"大家"而已。

chén fū rén zhě jiā běn wèi jùn shǎo yǐ shēng jì rù xiào wáng gōng de xìng shēng zhì dì

陈夫人者,家本魏郡,少以声伎入孝王宫,得幸,生质帝。

yì yǐ liáng shì gù róng chǒng bù jí yān

亦以梁氏故,荣宠不及焉。

xī píng sì nián xiǎo huáng mén zhào yòu yì láng bēi zhěng shàng yán chūn qiū zhī yì mǔ yǐ zǐ guì

熹平四年,小黄门赵祐、议郎卑整上言:"《春秋》之义,母以子贵。

lóng hàn shèng diǎn zūn chóng mǔ shì fán zài wài qi mò bù jiā chǒng

隆汉盛典,尊崇母氏,凡在外戚,莫不加宠。

jīn chōng dì mǔ yú dà jiā zhì dì mǔ chén fū rén jiē dàn shēng shèng huáng ér wèi yǒu chēng hào

今冲帝母虞大家,质帝母陈夫人,皆诞生圣皇,而未有称号。

fu chén zǐ suī jiàn shàng yǒu zhuī zèng zhī diǎn kuàng èr mǔ jiàn zài bù méng chóng xiǎn zhī cì wú yǐ shù zūn xiān shì chuí shì hòu shì yě

夫臣子虽贱,尚有追赠之典,况二母见在,不蒙崇显之次,无以述尊先世,垂示后世也。

dì gǎn qí yán nǎi bài yú dà jiā wèi xiàn líng guì rén chén fū rén wèi bó hǎi xiào wáng fēi shǐ zhōng cháng shì chí jié shòu yìn shòu qiǎn tài cháng yǐ sān shēng gào xiàn líng huái líng jìng líng yān

"帝感其言,乃拜虞大家为宪陵贵人,陈夫人为渤海孝王妃,使中常侍持节授印绶,遣太常以三牲告宪陵、怀陵、静陵焉。

xiào chóng yǎn huáng hòu huì míng wèi lǐ wú hóu yì yìng qiè shēng huán dì

孝崇郾皇后讳明,为蠡吾侯翼媵妾,生桓帝。

huán dì jí wèi míng nián zhuī zūn yì wèi xiào chóng huáng líng yuē bó líng yǐ hòu wèi bó yuán guì rén

桓帝即位,明年,追尊翼为孝崇皇,陵曰博陵,以后为博园贵人。

hé píng yuán nián liáng tài hòu bēng nǎi jiù bó líng zūn hòu wèi xiào chóng huáng hòu

和平元年,梁太后崩,乃就博陵尊后为孝崇皇后。

qiǎn sī tú chí jié fèng cè shòu xǐ shòu jī shèng yú qì fú bèi fǎ wù

遣司徒持节奉策授玺绶,赍乘舆器服,备法物。

gōng yuē yǒng lè

宫曰永乐。

zhì tài pú shào fǔ yǐ xià jiē rú cháng lè gōng gù shì

置太仆、少府以下,皆如长乐宫故事。

yòu zhì hǔ bēn yǔ lín wèi shì qǐ gōng shì fēn jù lù jiǔ xiàn wèi hòu tāng mù yì

又置虎贲、羽林卫士,起宫室,分巨鹿九县为后汤沐邑。

zài wèi sān nián yuán jiā èr nián bēng

在位三年,元嘉二年崩。

yǐ dì dì píng yuán wáng shí wèi sàng zhǔ liǎn yǐ dōng yuán huà zǐ shòu qì yù xiá fàn hán zhī jù lǐ yí zhì dù bǐ gōng huái huáng hòu

以帝弟平原王石为丧主,敛以东园画梓寿器、玉匣、饭含之具,礼仪制度比恭怀皇后。

shǐ sī tú chí jié dà cháng qiū fèng diào cí fù qián sì qiān wàn bù sì wàn pǐ zhōng yè zhě pú yè diǎn hù sāng shì shì yù shǐ hù dà jià lǔ bù

使司徒持节,大长秋奉吊祠,赙钱四千万,布四万匹,中谒者仆射典护丧事,侍御史护大驾卤簿。

zhào ān píng wáng bào hé jiān wáng jiàn bó hǎi wáng kuī zhǎng shè yì yáng èr cháng gōng zhǔ yǔ zhū guó hóu sān bǎi lǐ nèi zhě jí zhōng èr qiān dàn èr qiān dàn lìng zhǎng xiāng jiē huì zàng

诏安平王豹、河间王建、勃海王悝,长社、益阳二长公主,与诸国侯三百里内者,及中二千石、二千石、令、长、相,皆会葬。

jiāng zuò dà jiàng fù tǔ shàn miào hé zàng bó líng

将作大匠复土,缮庙,合葬博陵。

huán dì yì xiàn liáng huáng hòu huì nǚ yíng shùn liè huáng hòu zhī nǚ dì yě

桓帝懿献梁皇后讳女莹,顺烈皇后之女弟也。

dì chū wèi lǐ wú hóu liáng tài hòu zhēng yù yǔ hòu wèi hūn wèi jí jiā lǐ huì zhì dì bēng yīn yǐ lì dì

帝初为蠡吾侯,梁太后征,欲与后为婚,未及嘉礼,会质帝崩,因以立帝。

míng nián yǒu sī zòu tài hòu yuē chūn qiū yíng wáng hòu yú jì zài tú zé chēng hòu

明年,有司奏太后曰:"《春秋》迎王后于纪,在涂则称后。

jīn dà jiàng jūn jì nǚ dì yīng shào shèng shàn

今大将军冀女弟,膺绍圣善。

jié hūn zhī jì yǒu mìng jì jí yi bèi lǐ zhāng shí jìn zhēng bì

结婚之际,有命既集,宜备礼章,时进征币。

qǐng xià sān gōng tài cháng àn lǐ yí

请下三公、太常案礼仪。

zòu kě

"奏可。

yú shì xī yī xiào huì huáng dì nà hòu gù shì pìn huáng jīn èr wàn jīn nà cǎi yàn bì chéng mǎ shù bó yī rú jiù diǎn

于是悉依孝惠皇帝纳后故事,聘黄金二万斤,纳采雁、璧、乘马、束帛,一如旧典。

jiàn hé yuán nián liù yuè shǐ rù yè tíng bā yuè lì wèi huáng hòu

建和元年六月始入掖庭,八月立为皇后。

shí tài hòu bǐng zhèng ér liáng jì zhuān cháo gù hòu dú de chǒng xìng zì xià mò de jìn jiàn

当时梁太后秉政,梁冀专权,所以梁后独得宠幸,自妃嫔以下没有能分享半点皇帝的宠幸的。

hòu jiè zǐ xiōng yīn shì zì jí shē mí gōng wò diāo lì fú yù zhēn huá qiǎo shì zhì dù jiān bèi qián shì

后借姊兄荫势,恣极奢靡,宫幄雕丽,服御珍华,巧饰制度,兼倍前世。

jí huáng tài hòu bēng ēn ài shāo shuāi

及皇太后崩,恩爱稍衰。

hòu jì wú zi qián huái yuàn jì měi gōng rén yùn yù xiān de quán zhě

后既无子,潜怀怨忌,每宫人孕育,鲜得全者。

dì suī pò wèi liáng jì bù gǎn qiǎn nù rán jiàn yù zhuǎn xī

帝虽迫畏梁冀,不敢谴怒,然见御转稀。

zhì yán xī èr nián hòu yǐ yōu huì bēng zài wèi shí sān nián zàng yì líng

至延熹二年,后以忧恚崩,在位十三年,葬懿陵。

qí suì zhū liáng jì fèi yì líng wèi guì rén zhǒng yān

其岁,诛梁冀,废懿陵为贵人冢焉。

huán dì shān huáng hòu huì měng nǚ hé xī huáng hòu cóng xiōng zi shān xiāng zhī nǚ yě

桓帝邓皇后讳猛女,和熹皇后从兄子邓香之女也。

mǔ xuān chū shì xiāng shēng hòu

母宣,初适香,生后。

gǎi jià liáng jì jì zhě dà jiàng jūn liáng jì qī sūn shòu zhī jiù yě

改嫁梁纪,纪者,大将军梁冀妻孙寿之舅也。

hòu shǎo gū suí mǔ wèi jū yīn mào xìng liáng shì

后少孤,随母为居,因冒姓梁氏。

jì qī jiàn hòu mào měi yǒng xīng zhōng jìn rù yè tíng wèi cǎi nǚ jué xìng

冀妻见后貌美,永兴中进入掖庭,为采女,绝幸。

míng nián fēng xiōng shān yǎn wèi nán dùn hóu wèi tè jìn

明年,封兄邓演为南顿侯,位特进。

yǎn zú zi kāng sì

演卒,子康嗣。

jí yì xiàn hòu bēng liáng jì zhū lì hòu wèi huáng hòu

及懿献后崩,梁冀诛,立后为皇后。

dì è liáng shì gǎi xìng wèi báo fēng hòu mǔ xuān wèi cháng ān jūn

帝恶梁氏,改姓为薄,封后母宣为长安君。

sì nián yǒu sī zòu hòu běn láng zhōng shān xiāng zhī nǚ bù yí gǎi yì tā xìng yú shì fù wèi shān shì

四年,有司奏后本郎中邓香之女,不宜改易它姓,于是复为邓氏。

zhuī fēng zèng xiāng chē qí jiāng jūn ān yáng hòu yìn shòu gèng fēng xuān kāng dà xiàn xuān wèi kūn yáng jūn kāng wèi bǐ yáng hòu shǎng cì jù wàn jì

追封赠香车骑将军安阳侯印绶,更封宣、康大县,宣为昆阳君,康为沘阳侯,赏赐巨万计。

xuān zú fèng zèng zàng lǐ jiē yī hòu mǔ jiù yí

宣卒,赗赠葬礼,皆依后母旧仪。

yǐ kāng dì tǒng xí fēng kūn yáng hóu wèi shì zhōng

以康弟统袭封昆阳侯,位侍中;

tǒng cóng xiōng huì xí ān yáng hóu wèi hǔ bēn zhōng láng jiàng

统从兄会袭安阳侯,为虎贲中郎将;

yòu fēng tǒng dì bǐng wèi yù yáng hòu

又封统弟秉为淯阳侯。

zōng zú jiē liè xiào láng jiàng

宗族皆列校、郎将。

dì duō nèi xìng bó cǎi gōng nǚ zhì wǔ liù qiān rén jí qū yì cóng shǐ fù jiān bèi yú cǐ

帝多内幸,博采宫女至五六千人,及驱役从使,复兼倍于此。

ér hòu shì zūn jiāo jì yǔ dì suǒ xìng guō guì rén gēng xiāng zèn sù

而后恃尊骄忌,与帝所幸郭贵人更相谮诉。

bā nián zhào fèi hòu sòng bào shì yǐ yōu sǐ

八年,诏废后,送暴室,以忧死。

lì qī nián

立七年。

zàng yú běi máng

葬于北邙。

cóng fù hé nán yǐn wàn shì jí huì jiē xià yù sǐ

从父河南尹万世及会皆下狱死。

tǒng chóu yì xì bào shì miǎn guān jué guī běn jùn cái wù mò rù xiàn guān

统筹亦系暴室,免官爵,归本郡,财物没入县官。

huán sī dòu huáng hòu huì miào zhāng dé huáng hòu cóng zǔ dì zhī sūn nǚ yě

桓思窦皇后讳妙,章德皇后从祖弟之孙女也。

fù wǔ

父武。

yán xī bā nián shān huáng hòu fèi hòu yǐ xuǎn rù yè tíng wèi guì rén qí dōng lì wèi huáng hòu ér yù jiàn shén xī dì suǒ chǒng wéi cǎi nǚ tián shèng děng

延熹八年,邓皇后废,后以选入掖庭为贵人,其冬,立为皇后,而御见甚稀,帝所宠唯采女田圣等。

yǒng kāng yuán nián dōng dì qǐn jí suì yǐ shèng děng jiǔ nǚ jiē wèi guì rén

永康元年冬,帝寝疾,遂以圣等九女皆为贵人。

jí bēng wú sì hòu wèi huáng tài hòu

及崩,无嗣,后为皇太后。

tài hòu lín cháo dìng cè lì jiě dú tíng hòu hóng shì wèi líng dì

太后临朝定策,立解犊亭侯宏,是为灵帝。

tài hòu sù jì rěn jī nù tián shèng děng huán dì zǐ gōng shàng zài qián diàn suì shā tián shèng

太后素忌忍,积怒田圣等,桓帝梓宫尚在前殿,遂杀田圣。

yòu yù jǐn zhū zhū guì rén zhōng cháng shì guǎn bà sū kāng kǔ jiàn nǎi zhǐ

又欲尽诛诸贵人,中常侍管霸、苏康苦谏,乃止。

shí tài hòu fù dà jiàng jūn wǔ móu zhū huàn guān ér zhōng cháng shì cáo jié děng jiǎo zhào shā wǔ qiān tài hòu yú nán gōng yún tái jiā shǔ xǐ bǐ jǐng

时太后父大将军武谋诛宦官,而中常侍曹节等矫诏杀武,迁太后于南宫云台,家属徙比景。

dòu shì suī zhū dì yóu yǐ tài hòu yǒu yuán lì zhī gōng jiàn níng sì nián shí yuè shuò lǜ qún chén cháo yú nán gōng qīn kuì shàng shòu

窦氏虽诛,帝犹以太后有援立之功,建宁四年十月朔,率群臣朝于南宫,亲馈上寿。

huáng mén lìng dǒng méng yīn cǐ shù wèi tài hòu sù yuàn dì shēn nà zhī gōng yǎng zī fèng yǒu jiā yú qián

黄门令董萌因此数为太后诉怨,帝深纳之,供养资奉有加于前。

zhōng cháng shì cáo jié wáng fu jí méng fù zhù tài hòu wū yǐ bàng shàn yǒng lè gōng méng zuò xia yù sǐ

中常侍曹节、王甫疾萌附助太后,诬以谤讪永乐宫,萌坐下狱死。

xī píng yuán nián tài hòu mǔ zú yú bǐ jǐng tài hòu gǎn jí ér bēng

熹平元年,太后母卒于比景,太后感疾而崩。

lì qī nián

立七年。

hé zàng xuān líng

合葬宣陵。

xiào rén dǒng huáng hòu huì mǒu hé jiān rén

孝仁董皇后讳某,河间人。

wèi jiě dú tíng hòu cháng fū rén shēng líng dì

为解犊亭侯苌夫人,生灵帝。

jiàn níng yuán nián dì jí wèi zhuī zūn cháng wèi xiào rén huáng líng yuē shèn líng yǐ hòu wèi shèn yuán guì rén

建宁元年,帝即位,追尊苌为孝仁皇,陵曰慎陵,以后为慎园贵人。

jí dòu shì zhū míng nián dì shǐ zhōng cháng shì yíng guì rén bìng zhēng guì rén xiōng chǒng dào jīng shī shàng zūn hào yuē xiào rén huáng hòu jū nán gōng jiā dé diàn gōng chēng yǒng lè

及窦氏诛,明年,帝使中常侍迎贵人,并征贵人兄宠到京师,上尊号曰孝仁皇后,居南宫嘉德殿,宫称永乐。

bài chǒng zhí jīn wú

拜宠执金吾。

hòu zuò jiǎo chēng yǒng lè hòu shǔ qǐng xià yù sǐ

后坐矫称永乐后属请,下狱死。

jí dòu tài hòu bēng shǐ yǔ cháo zhèng shǐ dì mài guān qiú huò zì nà jīn qián yíng mǎn táng shì

及窦太后崩,始与朝政,使帝卖官求货,自纳金钱,盈满堂室。

zhōng píng wǔ nián yǐ hòu xiōng zi wèi wèi xiū hóu zhòng wèi piào qí jiāng jūn lǐng bīng qiān yú rén

中平五年,以后兄子卫尉修侯重为票骑将军,领兵千余人。

chū hòu zì yǎng huáng zǐ xié shù quàn dì lì wèi tài zǐ ér hé huáng hòu hèn zhī yì wèi jí dìng ér dì bēng

初,后自养皇子协,数劝帝立为太子,而何皇后恨之,议未及定而帝崩。

hé tài hòu lín cháo zhòng yǔ tài hòu xiōng dà jiàng jūn jìn quán shì xiāng hài hòu měi yù cān gàn zhèng shì tài hòu zhé xiāng jìn sāi

何太后临朝,重与太后兄大将军进权势相害,后每欲参干政事,太后辄相禁塞。

hòu fèn huì lì yán yuē rǔ jīn zhōu zhāng hù rǔ xiōng yé

后忿恚詈言曰:"汝今辀张,怙汝兄耶?

dāng chì piào qí duàn hé jìn tóu lái

当敕票骑断何进头来。

hé tài hòu wén yǐ gào jìn

"何太后闻,以告进。

jìn yǔ sān gōng jí dì chē qí jiāng jūn miáo děng zòu xiào rén huáng hòu shǐ gù zhōng cháng shì xià yùn yǒng lè tài pú fēng xū děng jiāo tōng zhōu jùn gū jiào zài suǒ zhēn bǎo huò lù xī rù xī shěng

进与三公及弟车骑将军苗等奏:"孝仁皇后使故中常侍夏恽、永乐太仆封谞等交通州郡,辜较在所珍宝货赂,悉入西省。

fán hòu gù shì bù dé liú jīng shī yú fú yǒu zhāng shàn xiū yǒu pǐn

蕃后故事不得留京师,舆服有章,膳羞有品。

qǐng yǒng lè hòu qiān gōng běn guó

请永乐后迁宫本国。

zòu kě

"奏可。

hé jìn suì jǔ bīng wéi piào qí fǔ shōu zhòng zhòng miǎn guān zì shā

何进遂举兵围骠骑府,收重,重免官自杀。

hòu yōu bù jí bìng bào bēng zài wèi èr shí èr nián

后忧怖,疾病暴崩,在位二十二年。

mín jiān guī jiù hé shì

民间归咎何氏。

sàng hái hé jiān hé zàng shèn líng

丧还河间,合葬慎陵。

líng dì sòng huáng hòu huì mǒu fú fēng píng líng rén yě sù zōng sòng guì rén zhī cóng zēng sūn yě

灵帝宋皇后讳某,扶风平陵人也,肃宗宋贵人之从曾孙也。

jiàn níng sān nián xuǎn rù yè tíng wèi guì rén

建宁三年,选入掖庭为贵人。

míng nián lì wèi huáng hòu

明年,立为皇后。

fù fēng zhí jīn wú fēng bù qí xiāng hòu

父酆,执金吾,封不其乡侯。

hòu wú chǒng ér jū zhèng wèi hòu gōng xìng jī zhòng gòng zèn huǐ

后无宠而居正位,后宫幸姬众,共谮毁。

chū zhōng cháng shì wáng fu wǎng zhū bó hǎi wáng kuī jí fēi sòng shì fēi jí hòu zhī gū yě

初,中常侍王甫枉诛勃海王悝及妃宋氏,妃即后之姑也。

fu kǒng hòu yuàn zhī nǎi yǔ tài zhōng dài fū chéng ā gòng gòu yán huáng hòu xié zuǒ dào zhòu zǔ dì xìn zhī

甫恐后怨之,乃与太中大夫程阿共构言皇后挟左道祝诅,帝信之。

guāng hé yuán nián suì cè shōu xǐ shòu

光和元年,遂策收玺绶。

hòu zì zhì bào shì yǐ yōu sǐ

后自致暴室,以忧死。

zài wèi bā nián

在位八年。

fù jí xiōng dì bìng bèi zhū

父及兄弟并被诛。

zhū cháng shì xiǎo huáng mén zài shěng tà zhě jiē lián sòng shì wú gū gòng hé qián wù shōu zàng fèi hòu jí fēng fù zǐ guī sòng shì jiù yíng gāo mén tíng

诸常侍、小黄门在省闼者,皆怜宋氏无辜,共合钱物,收葬废后及酆父子,归宋氏旧茔皋门亭。

dì hòu mèng jiàn huán dì nù yuē sòng huáng hòu yǒu hé zuì guò ér tīng yòng xié niè shǐ jué qí mìng

帝后梦见桓帝怒曰:"宋皇后有何罪过,而听用邪孽,使绝其命?

bó hǎi wáng kuī jì yǐ zì biǎn yòu shòu zhū bì

勃海王悝既已自贬,又受诛毙。

jīn sòng shì jí kuī zì sù yú tiān shàng dì zhèn nù zuì zài nán jiù

今宋氏及悝自诉于天,上帝震怒,罪在难救。

mèng shū míng chá

"梦殊明察。

dì jì jué ér kǒng yǐ shì wèn yú yǔ lín zuǒ jiān xǔ yǒng yuē cǐ hé xiáng

帝既觉而恐,以事问于羽林左监许永曰:"此何祥?

qí kě ràng hu

其可攘乎?

yǒng duì yuē sòng huáng hòu qīn yǔ bì xià gòng chéng zōng miào mǔ lín wàn guó lì nián yǐ jiǔ hǎi nèi méng huà guò è wú wén

"永对曰:"宋皇后亲与陛下共承宗庙,母临万国,历年已久,海内蒙化,过恶无闻。

ér xū tīng chán dù zhī shuō yǐ zhì wú gū zhī zuì shēn yīng jí zhū huò jí jiā zú tiān xià chén qiè xián wèi yuàn tòng

而虚听谗妒之说,以致无辜之罪,身婴极诛,祸及家族,天下臣妾,咸为怨痛。

bó hǎi wáng kuī huán dì mǔ dì yě

勃海王悝,桓帝母弟也。

chù guó fèng fān wèi cháng yǒu guò

处国奉藩,未尝有过。

bì xià céng bù zhèng shěn suì fú qí gū

陛下曾不证审,遂伏其辜。

xī jìn hóu shī xíng yì mèng dà lì bèi fā shǔ dì

昔晋侯失刑,亦梦大厉被发属地。

tiān dào míng chá guǐ shén nán wū

天道明察,鬼神难诬。

yi bìng gǎi zàng yǐ ān yuān hún

宜并改葬,以安冤魂。

fǎn sòng hòu zhī xǐ jiā fù bó hǎi zhī xiān fēng yǐ xiāo jué jiù

反宋后之徙家,复勃海之先封,以消厥咎。

dì fú néng yòng xún yì bēng yān

"帝弗能用,寻亦崩焉。

líng sī hé huáng hòu huì mǒu nán yáng wǎn rén

灵思何皇后讳某,南阳宛人。

jiā běn tú zhě yǐ xuǎn rù yè tíng

家本屠者,以选入掖庭。

zhǎng qī chǐ yī cùn

长七尺一寸。

shēng huáng zǐ biàn yǎng yú shǐ dào rén jiā hào yuē shǐ hòu

生皇子辩,养于史道人家,号曰史侯。

bài hòu wèi guì rén shén yǒu chǒng xìng

拜后为贵人,甚有宠幸。

xìng qiáng jì hòu gōng mò bù zhèn shè

性强忌,后宫莫不震慑。

guāng hé sān nián lì wèi huáng hòu

光和三年,立为皇后。

míng nián zhuī hào hòu fù zhēn wèi chē qí jiāng jūn wǔ yáng xuān dé hóu yīn fēng hòu mǔ xīng wéi wǔ yáng jūn

明年,追号后父真为车骑将军、舞阳宣德侯,因封后母兴为舞阳君。

shí wáng měi rén rèn shēn wèi hòu nǎi fú yào yù chú zhī ér tāi ān bù dòng yòu shù mèng fù rì ér xíng

时王美人任娠,畏后,乃服药欲除之,而胎安不动,又数梦负日而行。

sì nián shēng huáng zǐ xié hòu suì zhèn shā měi rén

四年,生皇子协,后遂鸩杀美人。

dì dà nù yù fèi hòu zhū huàn guān gù qǐng de zhǐ

帝大怒,欲废后,诸宦官固请得止。

dǒng tài hòu zì yǎng xié hào yuē dǒng hóu

董太后自养协,号曰董侯。

wáng měi rén zhào guó rén yě

王美人,赵国人也。

zǔ fù bāo wǔ guān zhōng láng jiàng

祖父苞,五官中郎将。

měi rén fēng zī sè cōng mǐn yǒu cái míng néng shū kuài jì yǐ liáng jiā zǐ yīng fǎ xiāng xuǎn rù yè tíng

美人丰姿色,聪敏有才明,能书会计,以良家子应法相选入掖庭。

dì mǐn xié zǎo shī mǔ yòu sī měi rén zuò zhuī dé fù lìng yí sòng

帝愍协早失母,又思美人,作《追德赋》、《令仪颂》。

zhōng píng liù nián dì bēng huáng zǐ biàn jí wèi zūn hòu wèi huáng tài hòu

中平六年,帝崩,皇子辩即位,尊后为皇太后。

tài hòu lín cháo

太后临朝。

hòu xiōng dà jiàng jūn jìn yù zhū huàn guān fǎn wèi suǒ hài

后兄大将军进欲诛宦官,反为所害;

wǔ yáng jūn yì wéi luàn bīng suǒ shā

舞阳君亦为乱兵所杀。

bīng zhōu mù dǒng zhuó bèi zhēng jiàng bīng rù luò yáng líng nüè cháo tíng suì fèi shǎo dì wèi hóng nóng wáng ér lì xié shì wèi xiàn dì

并州牧董卓被征,将兵入洛阳,陵虐朝庭,遂废少帝为弘农王而立协,是为献帝。

fú hóng nóng wáng xià diàn běi miàn chēng chén

扶弘农王下殿,北面称臣。

tài hòu gěng tì qún chén hán bēi mò gǎn yán

太后鲠涕,群臣含悲,莫敢言。

dǒng zhuó yòu yì tài hòu dí pò yǒng lè gōng zhì jīn yōu sǐ nì fù gū zhī lǐ nǎi qiān yú yǒng ān gōng yīn jìn zhèn shì ér bēng

董卓又议太后踧迫永乐宫,至今忧死,逆妇姑之礼,乃迁于永安宫,因进鸩,弑而崩。

zài wèi shí nián

在位十年。

dǒng zhuó lìng dì chū fèng cháng tíng jǔ āi gōng qīng jiē bái yī huì bù chéng sàng yě

董卓令帝出奉常亭举哀,公卿皆白衣会,不成丧也。

hé zàng wén zhāo líng

合葬文昭陵。

chū tài hòu xīn lì dāng jié èr zǔ miào yù zhāi zhé yǒu biàn gù rú cǐ zhě shù jìng bù kè

初,太后新立,当竭二祖庙,欲斋,辄有变故,如此者数,竟不克。

shí yǒu shí zhī shì xīn dú guài zhī hòu suì yīn hé shì qīng méi hàn zuò yān

时有识之士心独怪之,后遂因何氏倾没汉祚焉。

míng nián shān dōng yì bīng dà qǐ tǎo dǒng zhuó zhī luàn

明年,山东义兵大起,讨董卓之乱。

zhuō nǎi zhì hóng nóng wáng yú gé shàng shǐ láng zhōng lìng li rú jìn zhèn yuē fú cǐ yào kě yǐ pì è

卓乃置弘农王于阁上,使郎中令李儒进鸩,曰:"服此药,可以辟恶。

wáng yuē wǒ wú jí shì yù shā wǒ ěr

"王曰:"我无疾,是欲杀我耳!

bù kěn yǐn

不肯饮。

qiáng yǐn zhī bù dé yǐ nǎi yǔ qī táng jī jí gōng rén yǐn yàn bié

强饮之,不得已,乃与妻唐姬及宫人饮宴别。

jiǔ xíng wáng bēi gē yuē tiān dào yì xī wǒ hé jiān

酒行,王悲歌曰:"天道易兮我何艰!

qì wàn shèng xī tuì shǒu fán

弃万乘兮退守蕃。

nì chén jiàn pò xī mìng bù yán shì jiāng qù rǔ xī shì yōu xuán

逆臣见迫兮命不延,逝将去汝兮适幽玄!

yīn lìng táng jī qǐ wǔ jī kàng xiù ér gē yuē huáng tiān bēng xī hòu tǔ tuí shēn wéi dì xī mìng yāo cuī

"因令唐姬起舞,姬抗袖而歌曰:"皇天崩兮后土穨,身为帝兮命夭摧。

sǐ shēng lù yì xī cóng cǐ guāi nài wǒ qióng dú xī xīn zhōng āi

死生路异兮从此乖,奈我茕独兮心中哀!

yīn qì xià wū yè zuò zhě jiē xū xī

"因泣下呜咽,坐者皆歔欷。

wáng wèi jī yuē qīng wáng zhě fēi shì bù fù wèi lì mín qī

王谓姬曰:"卿王者妃,势不复为吏民妻。

zì ài cóng cǐ cháng cí

自爱,从此长辞!

suì yǐn yào ér sǐ

"遂饮药而死。

shí nián shí bā

时年十八。

táng jī yǐng chuān rén yě

唐姬,颍川人也。

wáng hōng guī xiāng lǐ

王薨,归乡里。

fù kuài jī tài shǒu mào yù jià zhī jī shì bù xǔ

父会稽太守瑁欲嫁之,姬誓不许。

jí li què pò cháng ān qiǎn bīng chāo guān dōng lüè de jī

及李傕破长安,遣兵抄关东,略得姬。

què yīn yù qī zhī gù bù tīng ér zhōng bù zì míng

傕因欲妻之,固不听,而终不自名。

shàng shū gǔ xǔ zhī zhī yǐ zhuàng bái xiàn dì

尚书贾诩知之,以状白献帝。

dì wén gǎn chuàng nǎi xià zhào yíng jī zhì yuán zhōng shǐ shì zhōng chí jié bài wèi hóng nóng wáng fēi

帝闻感怆,乃下诏迎姬,置园中,使侍中持节拜为弘农王妃。

chū píng yuán nián èr yuè zàng hóng nóng wáng yú gù zhōng cháng shì zhào zhōng chéng kuàng zhōng shì yuē huái wáng

初平元年二月,葬弘农王于故中常侍赵忠成圹中,谥曰怀王。

dì qiú mǔ wáng měi rén xiōng bīn bīn jiāng qī zǐ yì cháng ān cì dì zhái tián yè bài fèng chē dū wèi

帝求母王美人兄斌,斌将妻子诣长安,赐第宅田业,拜奉车都尉。

xīng píng yuán nián dì jiā yuán fú

兴平元年,帝加元服。

yǒu sī zòu lì cháng qiū gōng

有司奏立长秋宫。

zhào yuē zhèn bǐng shòu bù hóng zāo zhí huò luàn wèi néng shào xiān yǐ guāng gù diǎn

诏曰:"朕禀受不弘,遭值祸乱,未能绍先,以光故典。

huáng mǔ qián hōng wèi bǔ zhái zhào lǐ zhāng yǒu quē zhōng xīn rú jié

皇母前薨,未卜宅兆,礼章有阙,中心如结。

sān suì zhī qi gài bù yán jí qiě xū qí hòu

三岁之戚,盖不言吉,且须其后。

yú shì yǒu sī nǎi zòu zhuī zūn wáng měi rén wèi líng huái huáng hòu gǎi zàng wén zhāo líng yí bǐ jìng gōng èr líng shǐ guāng lù dài fu chí jié xíng sī kōng shì fèng xǐ shòu bīn yǔ hé nán yǐn luò yè fù tǔ

"于是有司乃奏追尊王美人为灵怀皇后,改葬文昭陵,仪比敬、恭二陵,使光禄大夫持节行司空事奉玺绶,斌与河南尹骆业复土。

bīn hái qiān zhí jīn wú fēng dū tíng hóu shí yì wǔ bǎi hù

斌还,迁执金吾,封都亭侯,食邑五百户。

bìng zú zèng qián jiāng jūn yìn shòu yè zhě jiān hù sāng shì

病卒,赠前将军印绶,谒者监护丧事。

zhǎng zǐ duān xí jué

长子端袭爵。

xiàn dì fú huáng hòu huì shòu láng yá dōng wǔ rén dà sī tú chén zhī bā shì sūn yě

献帝伏皇后讳寿,琅邪东武人,大司徒湛之八世孙也。

fù wán chén shēn yǒu dà dù xí jué bù qí hóu shàng huán dì nǚ yáng ān gōng zhǔ wèi shì zhōng

父完,沉深有大度,袭爵不其侯,尚桓帝女阳安公主,为侍中。

chū píng yuán nián cóng dà jià xī qiān cháng ān hòu shí rù yè tíng wèi guì rén

初平元年,从大驾西迁长安,后时入掖庭为贵人。

xīng píng èr nián lì wèi huáng hòu wán qiān zhí jīn wú

兴平二年,立为皇后,完迁执金吾。

dì xún ér dōng guī li què guō sì děng zhuī bài chéng yú yú cáo yáng dì nǎi qián yè dù hé zǒu liù gōng jiē bù xíng chū yíng

帝寻而东归,李傕、郭汜等追败乘舆于曹阳,帝乃潜夜度河走,六宫皆步行出营。

hòu shǒu chí jiān shù pǐ dǒng chéng shǐ fú jié lìng sūn huī yǐ rèn xié duó zhī shā bàng shì zhě xuè jiàn hòu yī

后手持缣数匹,董承使符节令孙徽以刃胁夺之,杀傍侍者,血溅后衣。

jì zhì ān yì yù fú chuān bì wéi yǐ zǎo lì wèi liáng

既至安邑,御服穿敝,唯以枣栗为粮。

jiàn ān yuán nián bài wán fǔ guó jiāng jūn yí bǐ sān sī

建安元年,拜完辅国将军,仪比三司。

wán yǐ zhèng zài cáo cāo zì xián zūn qi nǎi shàng yìn shòu bài zhōng sàn dài fū xún qiān tún qí xiào wèi

完以政在曹操,自嫌尊戚,乃上印绶,拜中散大夫,寻迁屯骑校尉。

shí sì nián zú zi diǎn sì

十四年卒,子典嗣。

zì dì dū xǔ shǒu wèi ér yǐ sù wèi bīng shì mò fēi cáo shì dǎng jiù yīn qī

自帝都许,守位而已,宿卫兵侍,莫非曹氏党旧姻戚。

yì láng zhào yàn cháng wèi dì chén yán shí cè cáo cāo è ér shā zhī

议郎赵彦尝为帝陈言时策,曹操恶而杀之。

qí yú nèi wài duō jiàn zhū lù

其余内外,多见诛戮。

cāo hòu yǐ shì rù jiàn diàn zhōng dì bù rèn qí fèn yīn yuē jūn ruò néng xiāng fǔ zé hòu

操后以事入见殿中,帝不任其愤,因曰:"君若能相辅,则厚;

bù ěr xìng chuí ēn xiāng shě

不尔,幸垂恩相舍。

cāo shī sè fǔ yǎng qiú chū

"操失色,俯仰求出。

jiù yí sān gōng lǐng bīng cháo jiàn lìng hǔ bēn zhí rèn xié zhī

旧仪,三公领兵朝见,令虎贲执刃挟之。

cāo chū gù zuǒ yòu hàn liú jiā bèi zì hòu bù gǎn fù cháo qǐng

操出,顾左右,汗流浃背,自后不敢复朝请。

dǒng chéng nǚ wèi guì rén cāo zhū chéng ér qiú guì rén shā zhī

董承女为贵人,操诛承而求贵人杀之。

dì yǐ guì rén yǒu rèn lèi wèi qǐng bù néng de

帝以贵人有妊,累为请,不能得。

hòu zì shì huái jù nǎi yǔ fù wán shū yán cáo cāo cán bī zhī zhuàng lìng mì tú zhī

后自是怀惧,乃与父完书,言曹操残逼之状,令密图之。

wán bù gǎn fā zhì shí jiǔ nián shì nǎi lù xiè

完不敢发,至十九年,事乃露泄。

cāo zhuī dà nù suì bī dì fèi hòu jiǎ wèi cè yuē huáng hòu shòu de yóu bēi jiàn dēng xiǎn zūn jí zì chǔ jiāo fáng èr jì yú zī

操追大怒,遂逼帝废后,假为策曰:"皇后寿,得由卑贱,登显尊极,自处椒房,二纪于兹。

jì wú rèn sì huī yīn zhī měi yòu fá jǐn shēn yǎng jǐ zhī fú ér yīn huái dù hài bāo cáng huò xīn fú kě yǐ chéng tiān mìng fèng zǔ zōng

既无任、姒徽音之美,又乏谨身养己之福,而阴怀妒害,苞藏祸心,弗可以承天命,奉祖宗。

jīn shǐ yù shǐ dài fū xī lǜ chí jié cè zhào qí shàng huáng hòu xǐ shòu tuì bì zhōng gōng qiān yú tā guǎn

今使御史大夫郗虑持节策诏,其上皇后玺绶,退避中宫,迁于它馆。

míng hū shāng zāi

鸣呼伤哉!

zì shòu qǔ zhī wèi zhì yú lǐ wèi xìng duō yān

自寿取之,未致于理,为幸多焉。

yòu yǐ shàng shū lìng huá xīn wèi xī lǜ fù lè bīng rù gōng shōu hòu

"又以尚书令华歆为郗虑副,勒兵入宫收后。

bì hù cáng bì zhōng xīn jiù qiān hòu chū

闭户藏壁中,歆就牵后出。

shí dì zài wài diàn yǐn lǜ yú zuò

时帝在外殿,引虑于坐。

hòu bèi fā tú xiǎn xíng qì guò jué yuē bù néng fù xiāng huó yá

后被发徒跣行泣过诀曰:"不能复相活邪?

dì yuē wǒ yì bù zhī mìng zài hé shí

"帝曰:"我亦不知命在何时!

gù wèi lǜ yuē xī gōng tiān xià níng yǒu shì yá

"顾谓虑曰:"郗公,天下宁有是邪?

suì jiāng hòu xià bào shì yǐ yōu bēng

"遂将后下暴室,以幽崩。

suǒ shēng èr huáng zi jiē zhèn shā zhī

所生二皇子,皆鸩杀之。

hòu zài wèi èr shí nián xiōng dì jí zōng zú sǐ zhě bǎi yú rén mǔ yíng děng shí jiǔ rén xǐ zhuō jùn

后在位二十年,兄弟及宗族死者百余人,母盈等十九人徙涿郡。

xiàn mù cáo huáng hòu huì jié wèi gōng cáo cāo zhī zhōng nǚ yě

献穆曹皇后讳节,魏公曹操之中女也。

jiàn ān shí bā nián cāo jìn sān nǚ xiàn jié huá wéi fū rén pìn yǐ shù bó xuán xūn wǔ wàn pǐ xiǎo zhě dài nián yú guó

建安十八年,操进三女宪、节、华为夫人,聘以束帛玄𫄸五万匹,小者待年于国。

shí jiǔ nián bìng bài wèi guì rén

十九年,并拜为贵人。

jí fú huáng hòu bèi shì míng nián lì jié wèi huáng hòu

及伏皇后被弑,明年,立节为皇后。

wèi shòu shàn qiǎn shǐ qiú xǐ shòu hòu nù bù yǔ

魏受禅,遣使求玺绶,后怒不与。

rú cǐ shù bèi hòu nǎi hū shǐ zhě rén qīn shǔ ràng zhī yǐ xǐ dǐ xuān xià yīn tì qì héng liú yuē tiān bù zuò ěr

如此数辈,后乃呼使者人,亲数让之,以玺抵轩下,因涕泣横流曰:"天不祚尔!

zuǒ yòu jiē mò néng yǎng shì

"左右皆莫能仰视。

hòu zài wèi qī nián

后在位七年。

wèi shì jì lì yǐ hòu wéi shān yáng gōng fū rén

魏氏既立,以后为山阳公夫人。

zì hòu sì shí yī nián wèi jǐng yuán yuán nián hōng hé zàng chán líng chē fú lǐ yí jiē yī hàn zhì

自后四十一年,魏景元元年薨,合葬禅陵,车服礼仪皆依汉制。

lùn yuē hàn shì huáng hòu wú shì jiē yīn dì shì yǐ wéi chēng

论曰:汉世皇后无谥,皆因帝谥以为称。

suī lǚ shì zhuān zhèng shàng guān lín zhì yì wú shū hào

虽吕氏专政,上官临制,亦无殊号。

zhōng xīng míng dì shǐ jiàn guāng liè zhī chēng qí hòu bìng yǐ dé wèi pèi zhì yú xián yú yōu liè hùn tóng yī guàn gù mǎ dòu èr hòu jù chēng dé yān

中兴,明帝始建光烈之称,其后并以德为配,至于贤愚优劣,混同一贯,故马、窦二后惧称德焉。

qí yú wéi dì zhī shù mǔ jí fān wáng chéng tǒng yǐ zhuī zūn zhī zhòng tè wèi qí hào rú gōng huái xiào chóng zhī bǐ shì yě

其余唯帝之庶母及蕃王承统,以追尊之重,特为其号,如恭怀、孝崇之比是也。

chū píng zhōng cài yōng shǐ zhuī zhèng hé xī zhī shì qí ān sī shùn liè yǐ xià jiē yī ér jiā yān

初平中,蔡邕始追正和熹之谥,其安思、顺烈以下,皆依而加焉。

zàn yuē kūn wéi hòu zǎi yīn zhèng hu nèi shī měi hǎo qiú yì chēng guī mèi

赞曰:坤惟厚载,阴正乎内《诗》美好逑,《易》称归妹。

qí qí huáng lí yán guān zhēn shū

祁祁皇㛤,言观贞淑。

mèi cí liáng zhé chéng wǒ tiān lù

媚兹良哲,承我天禄。

bān zhèng lán guī xuān lǐ jiāo wū

班政兰闺,宣礼椒屋。

jì yún dé shēng yì yuē xìng jìn

既云德升,亦曰幸进。

shēn dāng lóng jí zú jiàn hé rùn

身当隆极,族渐河润。

shì jǐng zhēng huī fāng shān bìng jùn

视景争晖,方山并峻。

chéng gāng duō zǔ xíng dì bì shùn

乘刚多阻,行地必顺。

jiù jí jiāo mǎn fú xié zhēn xìn

咎集骄满,福协贞信。

qìng yán zì jǐ huò chéng shuí xìn

庆延自己,祸成谁衅。

hàn zhì huáng nǚ jiē fēng xiàn gōng zhǔ yí fú tóng liè hóu

汉制,皇女皆封县公主,仪服同列侯。

qí zūn chóng zhě jiā hào cháng gōng zhǔ yí fú tóng fān wáng

其尊崇者,加号长公主,仪服同蕃王。

zhū wáng nǚ jiē fēng xiāng tíng gōng zhǔ yí fú tóng xiāng tíng hòu

诸王女皆封乡、亭公主,仪服同乡、亭侯。

sù zōng wéi tè fēng dōng píng xiàn wáng cāng láng yá xiào wáng jīng nǚ wèi xiàn gōng zhǔ

肃宗唯特封东平宪王苍、琅邪孝王京女为县公主。

qí hòu ān dì huán dì mèi yì fēng cháng gōng zhǔ tóng zhī huáng nǚ

其后安帝、桓帝妹亦封长公主,同之皇女。

qí huáng nǚ fēng gōng zhǔ zhě suǒ shēng zhī zǐ xí mǔ fēng wèi liè hóu jiē chuán guó yú hòu

其皇女封公主者,所生之子袭母封为列侯,皆传国于后。

xiāng tíng zhī fēng zé bù chuán xí

乡、亭之封,则不传袭。

qí zhí liáo pǐn zhì shì zài bǎi guān zhì

其职僚品秩,事在《百官志》。

bù zú bié zài gù fù yú hòu jì mò

不足别载,故附于后纪末。

huáng nǚ yì wáng jiàn wǔ shí wǔ nián fēng wǔ yáng cháng gōng zhǔ shì líng xiāng hòu tài pú liáng sōng

皇女义王,建武十五年封舞阳长公主,适陵乡侯太仆梁松。

sōng zuò fěi bàng zhū

松坐诽谤诛。

huáng nǚ zhōng lǐ shí wǔ nián fēng niè yáng gōng zhǔ shì xiǎn qīn hóu dà hóng lú dòu gù sù zōng zūn wèi cháng gōng zhǔ

皇女中礼,十五年封涅阳公主,适显亲侯大鸿胪窦固,肃宗尊为长公主。

huáng nǚ hóng fu shí wǔ nián fēng guǎn táo gōng zhǔ shì fù mǎ dū wèi hán guāng

皇女红夫,十五年封馆陶公主,适驸马都尉韩光。

guāng zuò yǔ huái yáng wáng yán móu fǎn zhū

光坐与淮阳王延谋反诛。

huáng nǚ lǐ liú shí qī nián fēng yù yáng gōng zhǔ shì yáng ān hóu cháng lè shào fǔ guō huáng

皇女礼刘,十七年封淯阳公主,适阳安侯长乐少府郭璜。

huáng zuò yǔ dòu xiàn móu fǎn zhū

璜坐与窦宪谋反诛。

huáng nǚ shòu èr shí yī nián fēng lì yì gōng zhǔ shì xīn yáng hóu shì zǐ yīn fēng

皇女绶,二十一年封郦邑公主,适新阳侯世子阴丰。

fēng hài zhǔ zhū sǐ

丰害主,诛死。

shì zǔ wǔ nǚ

世祖五女。

huáng nǚ jī yǒng píng èr nián fēng huò jiā cháng gōng zhǔ shì yáng yì hòu jiāng zuò dà jiàng féng zhù

皇女姬,永平二年封获嘉长公主,适杨邑侯将作大匠冯柱。

huáng nǚ nú sān nián fēng píng yáng gōng zhǔ shì dà hóng lú féng shùn

皇女奴,三年封平阳公主,适大鸿胪冯顺。

huáng nǚ yíng sān nián fēng lóng lǜ gōng zhǔ shì mù píng hóu gěng xí

皇女迎,三年封隆虑公主,适牟平侯耿袭。

huáng nǚ cì sān nián fēng píng shì gōng zhǔ

皇女次,三年封平氏公主。

huáng nǚ zhì sān nián fēng qìn shuǐ gōng zhǔ

皇女致,三年封沁水公主。

shì gāo mì hòu shān qián

适高密侯邓干。

huáng nǚ xiǎo jī shí èr nián fēng píng gāo gōng zhǔ shì chāng ān hóu shì zhōng shān fán

皇女小姬,十二年封平皋公主,适昌安侯侍中邓蕃。

huáng nǚ zhòng shí qī nián fēng jùn yí gōng zhǔ shì yǎng hóu huáng mén shì láng wáng dù

皇女仲,十七年封浚仪公主,适軮侯黄门侍郎王度。

huáng nǚ huì shí qī nián fēng wǔ ān gōng zhǔ shì zhēng qiāng hóu shì zǐ huáng mén shì láng lái léng ān dì zūn wèi cháng gōng zhǔ

皇女惠,十七年封武安公主,适征羌侯世子黄门侍郎来棱,安帝尊为长公主。

huáng nǚ chén jiàn chū yuán nián fēng lǔ yáng gōng zhǔ

皇女臣,建初元年封鲁阳公主。

huáng nǚ xiǎo yíng yuán nián fēng lè píng gōng zhǔ

皇女小迎,元年封乐平公主。

huáng nǚ xiǎo mín yuán nián fēng chéng ān gōng zhǔ

皇女小民,元年封成安公主。

xiǎn zōng shí yī nǚ

显宗十一女。

huáng nǚ nán jiàn chū sì nián fēng wǔ dé cháng gōng zhǔ

皇女男,建初四年封武德长公主。

huáng nǚ wáng sì nián fēng píng yì gōng zhǔ shì huáng mén shì láng féng yóu

皇女王,四年封平邑公主,适黄门侍郎冯由。

huáng nǚ jí yǒng yuán wǔ nián fēng yīn ān gōng zhǔ

皇女吉,永元五年封阴安公主。

sù zōng sān nǚ

肃宗三女。

huáng nǚ bǎo yán píng yuán nián fēng xiū wǔ cháng gōng zhǔ

皇女保,延平元年封修武长公主。

huáng nǚ chéng yuán nián fēng gòng yì gōng zhǔ

皇女成,元年封共邑公主。

huáng nǚ lì yuán nián fēng lín yǐng gōng zhǔ shì jí mò hòu shì zhōng gǔ jiàn

皇女利,元年封临颍公主,适即墨侯侍中贾建。

huáng nǚ xìng yuán nián fēng wén xǐ gōng zhǔ

皇女兴,元年封闻喜公主。

hé dì sì nǚ

和帝四女。

huáng nǚ shēng yǒng hé sān nián fēng wǔ yáng cháng gōng zhǔ

皇女生,永和三年封舞阳长公主。

huáng nǚ chéng nán sān nián fēng guàn jūn cháng gōng zhǔ

皇女成男,三年封冠军长公主。

huáng nǚ guǎng yǒng hé liù nián fēng rǔ yáng cháng gōng zhǔ

皇女广,永和六年封汝阳长公主。

shùn dì sān nǚ

顺帝三女。

huáng nǚ huá yán xī yuán nián fēng yáng ān cháng gōng zhǔ shì bù qí hóu fǔ guó jiāng jūn fú wán

皇女华,延熹元年封阳安长公主,适不其侯辅国将军伏完。

huáng nǚ jiān qī nián fēng yǐng yīn cháng gōng zhǔ

皇女坚,七年封颍阴长公主。

huáng nǚ xiū qī nián fēng yáng dí cháng gōng zhǔ

皇女修,七年封阳翟长公主。

huán dì sān nǚ

桓帝三女。

huáng nǚ mǒu guāng hé sān nián fēng wàn nián gōng zhǔ

皇女某,光和三年封万年公主。

líng dì yī nǚ

灵帝一女。

✦ You read 本纪·皇后纪下

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.