后汉书 · 范晔 · Chapter 51 of 130

列传·郭陈列传

PinyinModern Translation
Size

guō gōng dì zǐ zhèn chén chǒng zi zhōng

郭躬弟子镇陈宠子忠

guō gōng zì zhòng sūn yǐng chuān yáng dí rén yě

郭躬字仲孙,颍川阳翟人也。

jiā shì yì guān

家世衣冠。

fù hóng xí xiǎo dù lǜ

父弘,习《小杜律》。

tài shǒu kòu xún yǐ hóng wèi jué cáo yuàn duàn yù zhì sān shí nián yòng fǎ píng

太守寇恂以弘为决曹掾,断狱至三十年,用法平。

zhū wèi hóng suǒ jué zhě tuì wú yuàn qíng jùn nèi bǐ zhī dōng hǎi yú gōng

诸为弘所决者,退无怨情,郡内比之东海于公。

nián jiǔ shí wǔ zú

年九十五卒。

gōng shǎo chuán fù yè jiǎng shòu tú zhòng cháng shù bǎi rén

躬少传父业,讲授徒众常数百人。

hòu wèi jùn lì pì gōng fǔ

后为郡吏,辟公府。

yǒng píng zhōng fèng chē dū wèi dòu gù chū jī xiōng nú qí dū wèi qín péng wèi fù

永平中,奉车都尉窦固出击匈奴,骑都尉秦彭为副。

péng zài bié tún ér zhé yǐ fǎ zhǎn rén gù zòu péng zhuān shàn qǐng zhū zhī

彭在别屯而辄以法斩人,固奏彭专擅,请诛之。

xiǎn zōng nǎi yǐn gōng qīng cháo chén píng qí zuì kē

显宗乃引公卿朝臣平其罪科。

gōng yǐ míng fǎ lǜ zhào rù yì

躬以明法律,召入议。

yì zhě jiē rán gù zòu gōng dú yuē yú fǎ péng de zhǎn zhī

议者皆然固奏,躬独曰:“于法,彭得斩之。

dì yuē jūn zhēng xiào wèi yī tǒng yú dū

”帝曰:“军征,校尉一统于督。

péng jì wú fǔ yuè kě de zhuān shā rén hu

彭既无斧钺,可得专杀人乎?

gōng duì yuē yī tǒng yú dū zhě wèi zài bù qǔ yě

”躬对曰:“一统于督者,谓在部曲也。

jīn péng zhuān jūn bié jiāng yǒu yì yú cǐ

今彭专军别将,有异于此。

bīng shì hū xī bù róng xiān guān dū shuài

兵事呼吸,不容先关督帅。

qiě hàn zhì jǐ jí wéi fǔ yuè yú fǎ bù hé zuì

且汉制C97D戟即为斧钺,于法不合罪。

dì cóng gōng yì

”帝从躬议。

yòu yǒu xiōng dì gòng shā rén zhě ér zuì wèi yǒu suǒ guī

又有兄弟共杀人者,而罪未有所归。

dì yǐ xiōng bù xun dì gù bào xiōng zhòng ér jiǎn dì sǐ

帝以兄不训弟,故报兄重而减弟死。

zhōng cháng shì sūn zhāng xuān zhào wù yán liǎng bào zhòng shàng shū zòu zhāng jiǎo zhì zuì dāng yāo zhǎn

中常侍孙章宣诏,误言两报重,尚书奏章矫制,罪当腰斩。

dì fù zhào gōng wèn zhī gōng duì zhāng yīng fá jīn

帝复召躬问之,躬对“章应罚金”。

dì yuē zhāng jiǎo zhào shā rén hé wèi fá jīn

帝曰:“章矫诏杀人,何谓罚金?

gōng yuē fǎ lìng yǒu gù wù zhāng chuán mìng zhī miù yú shì wéi wù wù zhě qí wén zé qīng

”躬曰:“法令有故、误,章传命之谬,于事为误,误者其文则轻。

dì yuē zhāng yǔ qiú tóng xiàn yí qí gù yě

”帝曰:“章与囚同县,疑其故也。

gōng yuē zhōu dào rú shì qí zhí rú shǐ

”躬曰:“‘周道如氏,其直如矢。

jūn zǐ bù nì zhà

’‘君子不逆诈。

jūn wáng fǎ tiān xíng bù kě yǐ wěi qū shēng yì

’君王法天,刑不可以委曲生意。

dì yuē shàn

”帝曰:“善。

qiān gōng tíng wèi zhèng zuò fǎ miǎn

”迁躬廷尉正,坐法免。

hòu sān qiān yuán hé sān nián bài wèi tíng wèi

后三迁,元和三年,拜为廷尉。

gōng jiā shì zhǎng fǎ

躬家世掌法,

wu zài kuān píng

务在宽平,

jí diǎn lǐ guān

及典理官,

jué yù duàn xíng

决狱断刑,

duō yī jīn shù

多依矜恕,

nǎi tiáo zhū zhòng wén kě cóng qīng zhě sì shí yī shì zòu zhī

乃条诸重文可从轻者四十一事奏之,

shì jiē shī xíng

事皆施行,

zhe yú lìng

著于令,

zhāng hé yuán nián

章和元年,

shè tiān xià xì qiú zài sì yuè bǐng zǐ yǐ qián jiǎn sǐ zuì yī děng

赦天下系囚在四月丙子以前减死罪一等,

wù chī

勿笞,

yì jīn chéng

诣金城,

ér wén bù jí wáng mìng wèi fā jué zhě

而文不及亡命未发觉者。

gōng shàng fēng shì yuē shèng ēn suǒ yǐ jiǎn sǐ zuì shǐ shù biān zhě zhòng rén mìng yě

躬上封事曰:“圣恩所以减死罪使戍边者,重人命也。

jīn sǐ zuì wáng mìng wú lǜ wàn rén yòu zì shè yǐ lái bǔ de shén zhòng ér zhào lìng bù jí jiē dāng zhòng lùn

今死罪亡命无虑万人,又自赦以来,捕得甚众,而诏令不及,皆当重论。

fú wéi tiān ēn mò bù dàng yòu sǐ zuì yǐ xià bìng méng gēng shēng ér wáng mìng bǔ de dú bù zhān zé

伏惟天恩莫不荡宥,死罪已下并蒙更生,而亡命捕得独不沾泽。

chén yǐ wéi shè qián fàn sǐ zuì ér xì zài shè hòu zhě kě jiē wù chī yì jīn chéng yǐ quán rén mìng yǒu yì yú biān

臣以为赦前犯死罪而系在赦后者,可皆勿笞诣金城,以全人命,有益于边。

sù zōng shàn zhī jí xià zhào shè yān

”肃宗善之,即下诏赦焉。

gōng zòu yàn fǎ kē duō suǒ shēng quán

躬奏谳法科,多所生全。

yǒng yuán liù nián zú guān

永元六年,卒官。

zhōng zǐ yì míng fǎ lǜ zhì nán yáng tài shǒu zhèng yǒu míng jī

中子BF40,亦明法律,至南阳太守,政有名迹。

dì zǐ zhèn

弟子镇。

zhèn zì huán zhōng shǎo xiū jiā yè

镇字桓钟,少修家业。

pì tài wèi fǔ zài qiān yán guāng zhōng wèi shàng shū

辟太尉府,再迁,延光中为尚书。

jí zhōng huáng mén sūn chéng zhū zhōng cháng shì jiāng jīng děng ér lì jì yīn wáng zhèn lǜ yǔ lín shì jī shā wèi wèi yán jǐng yǐ chéng dà gōng shì zài huàn zhě chuán

及中黄门孙程诛中常侍江京等而立济阴王,镇率羽林士击杀卫尉阎景,以成大功,事在《宦者传》。

zài qiān shàng shū lìng

再迁尚书令。

tài fù sān gōng zòu zhèn mào fàn bái rèn shǒu jiàn zéi chén jiān dǎng tiǎn miè zōng miào yǐ níng gōng bǐ liú zhāng yi xiǎn jué tǔ yǐ lì zhōng zhēn

太傅、三公奏镇冒犯白刃,手剑贼臣,奸党殄灭,宗庙以宁,功比刘章,宜显爵土,以励忠贞。

nǎi fēng zhèn wèi dìng yǐng hóu shí yì èr qiān hù

乃封镇为定颍侯,食邑二千户。

bài hé nán yǐn zhuǎn tíng wèi miǎn

拜河南尹,转廷尉,免。

shuǐ jiàn sì nián zú yú jiā

水建四年,卒于家。

zhào cì zhǒng yíng de

诏赐冢茔地。

zhǎng zǐ hè dāng sì jué ràng yǔ xiǎo dì shí ér táo qù

长子贺当嗣爵,让与小弟时而逃去。

jī shù nián zhào dà hóng lú xià zhōu jùn zhuī zhī hè bù dé yǐ nǎi chū shòu fēng

积数年,诏大鸿胪下州郡追之,贺不得已,乃出受封。

lèi qiān fù zhì tíng wèi

累迁,复至廷尉。

jí hè zú shùn dì zhuī sī zhèn gōng xià zhào cì zhèn shì yuē zhāo wǔ hóu hè yuē chéng hóu

及贺卒,顺帝追思镇功,下诏赐镇谥曰昭武侯,贺曰成侯。

hè dì zhēn yì yǐ néng fǎ lǜ zhì tíng wèi

贺弟祯,亦以能法律至廷尉。

zhèn dì zǐ xǐ shǎo míng xí jiā yè jiān hǎo rú xué yǒu míng yù yán xī zhōng yì wèi tíng wèi

镇弟子禧,少明习家业,兼好儒学,有名誉,延熹中亦为廷尉。

jiàn níng èr nián dài liú chǒng wèi tài wèi

建宁二年,代刘宠为太尉。

xǐ zi hóng zhì sī lì xiào wèi fēng chéng ān xiāng hóu

禧子鸿,至司隶校尉,封城安乡侯。

guō shì zì hóng hòu shù shì jiē chuán fǎ lǜ zǐ sūn zhì gōng zhě yī rén tíng wèi qī rén hòu zhě sān rén cì shǐ èr qiān dàn shì zhōng zhōng láng jiàng zhě èr shí yú rén shì yù shǐ zhèng jiān píng zhě shén zhòng

郭氏自弘后,数世皆传法律,子孙至公者一人,廷尉七人,侯者三人,刺史、二千石、侍中、中郎将者二十余人,侍御史、正、监、平者甚众。

shùn dì shí tíng wèi hé nán wú xióng jì gāo yǐ míng fǎ lǜ duàn yù píng qǐ zì gū huàn zhì wèi sī tú

顺帝时,廷尉河南吴雄季高,以明法律,断狱平,起自孤宦,致位司徒。

xióng shǎo shí jiā pín sàng mǔ yíng rén suǒ bù fēng tǔ zhě zé zàng qí zhōng

雄少时家贫,丧母,营人所不封土者,择葬其中。

sāng shì qù biàn bù wèn shí rì wū jiē yán dāng zú miè ér xióng bù gù

丧事趣辨,不问时日,巫皆言当族灭,而雄不顾。

jí zi sūn gōng sān shì tíng wèi wéi fǎ míng jiā

及子孙恭,三世廷尉,为法名家。

chū sù zōng shí sī lì xiào wèi xià pī zhào xìng yì bù xù huì jì měi rù guān shě zhé gèng shàn xiū guǎn zì yí chuān gǎi zhù gù fàn yāo jìn ér jiā rén jué lù yì yòng fēng chì guān zhì yǐng chuān tài shǒu

初,肃宗时,司隶校尉下邳赵兴亦不恤讳忌,每入官舍,辄更缮修馆字,移穿改筑,故犯妖禁,而家人爵禄,益用丰炽,官至颍川太守。

zi jùn tài fù yǐ cái qì chēng

子峻,太傅,以才器称。

sūn ān shì lǔ xiāng

孙安世,鲁相。

sān yè jiē wèi sī lì shí chēng qí shèng

三叶皆为司隶,时称其盛。

huán dì shí rǔ nán yǒu chén bó jìng zhě xíng bì jǔ bù zuò bì duān xī hē chì gǒu mǎ zhōng bù yán sǐ mù yǒu suǒ jiàn bù shí qí ròu xíng lù wén xiōng biàn jiě jià liú zhǐ hái chù guī jì zé jì sù xiāng tíng

桓帝时,汝南有陈伯敬者,行必矩步,坐必端膝,呵叱狗马,终不言死,目有所见,不食其肉,行路闻凶,便解驾留止,还触归忌,则寄宿乡亭。

nián lǎo qǐn zhì bù guò jǔ xiào lián

年老寝滞,不过举孝廉。

hòu zuò nǚ xù wáng lì tài shǒu shào kuí nù ér shā zhī

后坐女婿亡吏,太守邵夔怒而杀之。

shí rén wǎng jì jìn zhě duō tán wèi zhèng yān

时人罔忌禁者,多谈为证焉。

lùn yuē zēng zǐ yún shàng shī qí dào mín sàn jiǔ yǐ

论曰:曾子云:“上失其道,民散久矣。

rú de qí qíng zé āi jīn ér wù xǐ

如得其情,则哀矜而勿喜。

fū bù xǐ yú de qíng zé shù xīn yòng shù xīn yòng zé kě jì wǎng zhí yǐ

”夫不喜于得情则恕心用,恕心用则可寄枉直矣。

fu xián rén jūn zǐ duàn yù qí bì zhǔ yú cǐ hu

夫贤人君子断狱,其必主于此乎?

guō gōng qǐ zì zuǒ shǐ xiǎo dà zhī yù bì chá yān

郭躬起自佐史,小大之狱必察焉。

yuán qí píng xíng shěn duàn zhù yú wù xǐ zhě hu

原其平刑审断,庶于勿喜者乎?

ruò nǎi tuī jǐ yǐ yì wù shě zhuàng yǐ tān qíng fǎ jiā zhī néng qìng yán yú shì gài yóu cǐ yě

若乃推己以议物,舍状以贪情,法家之能庆延于世,盖由此也!

chén chǒng zì zhāo gōng pèi guó rén yě

陈宠字昭公,沛国BC31人也。

zēng zǔ fù xián chéng āi jiān yǐ lǜ lìng wèi shàng shū

曾祖父咸,成、哀间以律令为尚书。

píng dì shí wáng mǎng fǔ zhèng duō gǎi hàn zhì xián xīn fēi zhī

平帝时,王莽辅政,多改汉制,咸心非之。

jí mǎng yīn lǚ kuān shì zhū bù fù jǐ zhě hé wǔ bào xuān děng xián nǎi tàn yuē yì chēng jūn zǐ jiàn jī ér zuò bù sì zhōng rì wú kě yǐ shì yǐ

及莽因吕宽事诛不附己者何武、鲍宣等,咸乃叹曰:“《易》称‘君子见几而作,不俟终日’,吾可以逝矣!

jí qǐ hái gǔ qù zhí

”即乞骸骨去职。

jí mǎng cuàn wèi zhào xián yǐ wéi zhǎng kòu dài fū xiè bìng bù kěn yīng

及莽篡位,召咸以为掌寇大夫,谢病不肯应。

shí sān zi cān fēng qīn jiē zài wèi nǎi xī lìng jiě gōng fù zǐ xiāng yǔ guī xiāng lǐ bì mén bù chū rù yóu yòng hàn jiā zǔ là

时,三子参、丰、钦皆在位,乃悉令解宫,父子相与归乡里,闭门不出入,犹用汉家祖腊。

rén wèn qí gù xián yuē wǒ xiān rén qǐ zhī wáng shì xī hu

人问其故,咸曰:“我先人岂知王氏腊乎?

qí hòu mǎng fù zhēng xián suì chēng bìng dǔ

”其后莽复征咸,遂称病笃。

yú shì nǎi shōu liǎn qí jiā lǜ lìng shū wén jiē bì cáng zhī

于是乃收敛其家律令书文,皆壁藏之。

xián xìng rén shù cháng jiè zǐ sūn yuē wéi rén yì fǎ dāng yī yú qīng suī yǒu bǎi jīn zhī lì shèn wú yǔ rén zhòng bǐ

咸性仁恕,常戒子孙曰:“为人议法,当依于轻,虽有百金之利,慎无与人重比。

jiàn wǔ chū qīn zi gōng wèi tíng wèi zuǒ jiān zǎo zú

建武初,钦子躬为廷尉左监,早卒。

gōng shēng chǒng míng xí jiā yè shǎo wèi zhōu jùn lì pì sī tú bào yù fǔ

躬生宠,明习家业,少为州郡吏,辟司徒鲍昱府。

shì shí sān fǔ yuàn shǔ zhuān shàng jiāo yóu yǐ bù kěn shì shì wèi gāo

是时,三府掾属专尚交游,以不肯视事为高。

chǒng cháng fēi zhī dú qín xīn wù wù shù wèi yù chén dāng shì pián yí

宠常非之,独勤心物务,数为昱陈当世便宜。

yù gāo qí néng zhuǎn wéi cí cáo zhǎng tiān xià yù sòng

昱高其能,转为辞曹,掌天下狱讼。

qí suǒ píng jué wú bù yàn fú zhòng xīn

其所平决,无不厌服众心。

shí sī tú cí sòng jiǔ zhě shù shí nián shì lèi hùn cuò yì wèi qīng zhòng bù liáng lì de shēng yīn yuán

时司徒辞讼,久者数十年,事类溷错,易为轻重,不良吏得生因缘。

chǒng wèi yù zhuàn cí sòng bǐ qī juǎn jué shì kē tiáo jiē yǐ shì lèi xiāng cóng

宠为昱撰《辞讼比》七卷,决事科条,皆以事类相从。

yù zòu shàng zhī qí hòu gōng fǔ fèng yǐ wéi fǎ

昱奏上之,其后公府奉以为法。

sān qiān sù zōng chū wèi shàng shū

三迁,肃宗初,为尚书。

shì shí chéng yǒng píng gù shì lì zhèng shàng yán qiē shàng shū jué shì lǜ jìn yú zhòng chǒng yǐ dì xīn jí wèi yi gǎi qián shì kē sú

是时承永平故事,吏政尚严切,尚书决事率近于重,宠以帝新即位,宜改前世苛俗。

nǎi shàng shū yuē

乃上疏曰:

chén wén xiān wáng zhī zhèng cháng bù jiàn xíng bù làn yǔ qí bù dé yǐ níng jiàn bù làn

臣闻先王之政,常不僭,刑不滥,与其不得已,宁僭不滥。

gù táng yáo zhe diǎn shěng zāi sì shè

故唐尧著典,“眚灾肆赦”;

zhōu gōng zuò jiè wù wù shù yù

周公作戒,“勿误庶狱”;

bó yí zhī diǎn wéi jìng wǔ xíng yǐ chéng sān dé

伯夷之典,“惟敬五刑,以成三德”。

yóu cǐ yán zhī shèng xián zhī zhèng yǐ xíng fá wéi shǒu

由此言之,圣贤之政,以刑罚为首。

wǎng zhě duàn yù yán míng suǒ yǐ wēi chéng jiān tè jiān tè jì píng bì yi jì zhī yǐ kuān bì xià jí wèi lǜ yóu cǐ yì shù zhào qún liáo hóng chóng yàn yàn

往者断狱严明,所以威惩奸慝,奸慝既平,必宜济之以宽,陛下即位,率由此义,数诏群僚,弘崇晏晏。

ér yǒu sī zhí shì wèi xī fèng cheng diǎn xíng yòng fǎ yóu shàng shēn kè

而有司执事,未悉奉承,典刑用法,犹尚深刻。

duàn yù zhě jí yú gé kù liè zhī tòng zhí xiàn zhě fán yú dǐ qī fàng làn zhī jiāo huò yīn gōng xíng sī chěng zòng wēi fú

断狱者急于E054格酷烈之痛,执宪者烦于诋欺放滥之交,或因公行私,逞纵威福。

fu wéi zhèng yóu zhāng qín sè dà xián jí zhě xiǎo xián jué

夫为政犹张琴瑟,大弦急者小弦绝。

gù zǐ gòng fēi zāng sūn zhī měng fǎ ér měi zhèng qiáo zhī rén zhèng

故子贡非臧孙之猛法,而美郑乔之仁政。

shī yún bù gāng bù róu bù zhèng yōu yōu

《诗》云:“不刚不柔,布政优优。

fāng jīn shèng dé chōng sè jiǎ yú shàng xià yi lóng xiān wáng zhī dào dàng dí fán kē zhī fǎ

”方今圣德充塞,假于上下,宜隆先王之道,荡涤烦苛之法。

qīng bó chu yǐ jì qún shēng

轻薄B258楚,以济群生;

quán guǎng zhì dé yǐ fèng tiān xīn

全广至德,以奉天心。

dì jìng nà chǒng yán měi shì wù yú kuān hòu

帝敬纳宠言,每事务于宽厚。

qí hòu suì zhào yǒu sī jué zuàn zuàn zhū cǎn kù zhī kē jiě yāo è zhī jìn chú wén zhì zhī qǐng yàn wǔ shí yú shì dìng zhe yú lìng

其后遂诏有司,绝钻钻诸惨酷之科,解妖恶之禁,除文致之请谳五十余事,定著于令。

shì hòu rén sú hé píng lǚ yǒu jiā ruì

是后人俗和平,屡有嘉瑞。

hàn jiù shì duàn yù bào zhòng cháng jǐn sān dōng zhī yuè shì shí dì shǐ gǎi yòng dōng chū shí yuè ér yǐ

汉旧事断狱报重,常尽三冬之月,是时帝始改用冬初十月而已。

yuán hé èr nián hàn zhǎng shuǐ xiào wèi gǔ zōng děng shàng yán yǐ wéi duàn yù bù jìn sān dōng gù yīn qì wēi ruò yáng qì fā xiè zhāo zhì zāi hàn shì zài yú cǐ

元和二年,旱,长水校尉贾宗等上言,以为断狱不尽三冬,故阴气微弱,阳气发泄,招致灾旱,事在于此。

dì yǐ qí yán xià gōng qīng yì chǒng zòu yuē

帝以其言下公卿议宠奏曰:

fu dōng zhì zhī jié yáng qì shǐ méng gù shí yī yuè yǒu lán yè gān yún lì zhī yīng

夫冬至之节,阳气始萌,故十一月有兰、射干、芸、荔之应。

shí lìng yuē zhū shēng dàng ān xíng tǐ

《时令》曰:“诸生荡,安形体。

tiān yǐ wéi zhèng zhōu yǐ wéi chūn

”天以为正,周以为春。

shí èr yuè yáng qì shàng tōng zhì jī rǔ de yǐ wéi zhèng yīn yǐ wéi chūn

十二月阳气上通,雉B228鸡乳,地以为正,殷以为春。

shí sān yuè yáng qì yǐ zhì tiān dì yǐ jiāo wàn wù jiē chū zhé chóng shǐ zhèn rén yǐ wéi zhèng xià yǐ wéi chūn

十三月阳气已至,天地已交,万物皆出,蛰虫始振,人以为正,夏以为春。

sān wēi chéng zhe yǐ tōng sān tǒng

三微成著,以通三统。

zhōu yǐ tiān yuán yīn yǐ de yuán xià yǐ rén yuán

周以天元,殷以地元,夏以人元。

ruò yǐ cǐ shí xíng xíng zé yīn zhōu suì shǒu jiē dāng liú xiě bù hé rén xīn bù jī tiān yì

若以此时行刑,则殷、周岁首皆当流血,不合人心,不稽天意。

yuè lìng yuē mèng dōng zhī yuè qù yù xíng wú liú zuì

《月令》曰:“孟冬之月,趣狱刑,无留罪。

míng dà xíng bì zài lì dōng yě

”明大刑毕在立冬也。

yòu zhòng dōng zhī yuè shēn yù níng shì yù jìng

又:“仲冬之月,身欲宁,事欲静。

ruò yǐ jiàng wēi nù bù kě wèi níng

”若以降威怒,不可谓宁;

ruò yǐ xíng dà xíng bù kě wèi jìng

若以行大刑,不可谓静。

yì zhě xián yuē hàn zhī suǒ yóu jiù zài gǎi lǜ

议者咸曰:“旱之所由,咎在改律。

chén yǐ wéi yīn zhōu duàn yù bù yǐ sān wēi ér huà zhì kāng píng wú yǒu zāi hài

”臣以为殷、周断狱不以三微,而化致康平,无有灾害。

zì yuán hé yǐ qián jiē yòng sān dōng ér shuǐ hàn zhī yì wǎng wǎng wéi huàn

自元和以前,皆用三冬,而水旱之异,往往为患。

yóu cǐ yán zhī zāi yì zì wèi tā yīng bù yǐ gǎi lǜ

由此言之,灾异自为它应,不以改律。

qín wèi nüè zhèng sì shí xíng xíng shèng hàn chū xìng gǎi cóng jiǎn yì

秦为虐政,四时行刑,圣汉初兴,改从简易。

xiāo hé cǎo lǜ jì qiū lùn qiú jù bì lì chūn zhī yuè ér bù jì tiān dì zhī zhèng èr wáng zhī chūn shí pō yǒu wéi

萧何草律,季秋论囚,俱避立春之月,而不计天地之正,二王之春,实颇有违。

bì xià tàn yōu xī wēi yǔn zhí qí zhōng gé bǎi zǎi zhī shī jiàn yǒng nián zhī gōng shàng yǒu yíng chéng zhī jìng xià yǒu fèng wēi zhī huì jī chūn qiū zhī wén dāng yuè lìng zhī yì shèng gōng měi yè bù yí zhōng yí

陛下探幽析微,允执其中,革百载之失,建永年之功,上有迎承之敬,下有奉微之惠,稽《春秋》之文,当《月令》之意,圣功美业,不宜中疑。

shū zòu dì nà zhī suì bù fù gǎi

书奏,帝纳之,遂不复改。

chǒng xìng zhōu mì cháng chēng rén chén zhī yì kǔ bù wèi shèn

宠性周密,常称人臣之义,苦不畏慎。

zì zài shū jī xiè qiǎn mén rén jù jué zhī yǒu wéi zài gōng jiā ér yǐ

自在枢机,谢遣门人,拒绝知友,惟在公家而已。

cháo tíng qì zhī

朝廷器之。

huáng hòu dì shì zhōng dòu xiàn jiàn zhēn dìng lìng zhāng lín wèi shàng shū dì yǐ wèn chǒng chǒng duì lín suī yǒu cái néng ér sù xíng tān zhuó xiàn yǐ cǐ shēn hèn chǒng

皇后弟侍中窦宪,荐真定令张林为尚书,帝以问宠,宠对“林虽有才能,而素行贪浊”,宪以此深恨宠。

lín zú bèi yòng ér yǐ zāng wū dǐ zuì

林卒被用,而以臧污抵罪。

jí dì bēng xiàn děng bǐng quán cháng xián chǒng nǎi bái tài hòu lìng diǎn sāng shì yù yīn guò zhōng zhī

及帝崩,宪等秉权,常衔宠,乃白太后,令典丧事,欲因过中之。

huáng mén shì láng bào dé sù jìng chǒng shuō xiàn dì xià yáng hóu guī yuē chén chǒng fèng shì xiān dì shēn jiàn nà rèn gù jiǔ liú tái gé shǎng cì yǒu shū

黄门侍郎鲍德素敬宠,说宪弟夏阳侯瑰曰:“陈宠奉事先帝,深见纳任,故久留台阁,赏赐有殊。

jīn bù méng zhōng néng zhī shǎng ér jì jī wēi zhī gù chéng shāng fǔ zhèng róng dài zhī dé

今不蒙忠能之赏,而计几微之故,诚伤辅政容贷之德。

guī yì hǎo shì shēn rán zhī gù dé chū wèi tài shān tài shǒu

”瑰亦好士,深然之,故得出为太山太守。

hòu zhuǎn guǎng hàn tài shǒu

后转广汉太守。

xī zhōu háo yòu bìng jiān lì duō jiān tān zhū sòng rì bǎi shù

西州豪右并兼,吏多奸贪,诛讼日百数。

chǒng dào xiǎn yòng liáng lì wáng huàn chán xiǎn děng yǐ wéi fù xīn sòng zhě rì jiǎn jùn zhōng qīng sù

宠到,显用良吏王涣、镡显等,以为腹心,讼者日减,郡中清肃。

xiān shì luò xiàn chéng nán měi yīn yǔ cháng yǒu kū shēng wén yú fǔ zhōng jī shù shí nián

先是,洛县城南,每阴雨,常有哭声闻于府中,积数十年。

chǒng wén ér yí qí gù shǐ lì àn xíng

宠闻而疑其故,使吏案行。

hái yán shì shuāi luàn shí cǐ xià duō sǐ wáng zhě ér hái gǔ bù dé zàng tǎng zài yú shì

还言:“世衰乱时,此下多死亡者,而骸骨不得葬,傥在于是?

chǒng chuàng rán jīn tàn jí chì xiàn jǐn shōu liǎn zàng zhī

”宠怆然矜叹,即敕县尽收敛葬之。

zì shì kū shēng suì jué

自是哭声遂绝。

jí dòu xiàn wèi dà jiàng jūn zhēng xiōng nú gōng qīng yǐ xià jí jùn guó wú bù qiǎn lì zǐ dì fèng xiàn yí zhě ér chǒng yǔ zhōng shān xiāng rǔ nán zhāng chēn dōng píng xiāng yìng shùn shǒu zhèng bù ē

及窦宪为大将军征匈奴,公卿以下及郡国无不遣吏子弟奉献遗者,而宠与中山相汝南张郴、东平相应顺守正不阿。

hòu hé dì wén zhī zhuó chǒng wèi dà sī nóng chēn tài pú shùn zuǒ féng yì

后和帝闻之,擢宠为大司农,郴太仆,顺左冯翊。

yǒng yuán liù nián chǒng dài guō gōng wèi tíng wèi

永元六年,宠代郭躬为廷尉。

xìng rén jīn

性仁矜。

jí wéi lǐ guān shù yì yí yù cháng qīn zì wèi zòu měi fù jīng diǎn wu cóng kuān shù dì zhé cóng zhī jì huó zhě shén zhòng

及为理官,数议疑狱,常亲自为奏,每附经典,务从宽恕,帝辄从之,济活者甚众。

qí shēn wén kè bì yú cǐ shǎo shuāi

其深文刻敝,于此少衰。

chǒng yòu gōu xiào lǜ lìng tiáo fǎ yì yú fǔ xíng zhě chú zhī

宠又钩校律令条法,溢于《甫刑》者除之。

yuē

曰:

chén wén lǐ jīng sān bǎi wēi yí sān qiān gù fǔ xíng dà bì èr bǎi wǔ xíng zhī shǔ sān qiān

臣闻礼经三百,威仪三千,故《甫刑》大辟二百,五刑之属三千。

lǐ zhī suǒ qù xíng zhī suǒ qǔ shī lǐ zé rù xíng xiāng wéi biǎo lǐ zhě yě

礼之所去,刑之所取,失礼则入刑,相为表里者也。

jīn lǜ lìng sǐ xíng liù bǎi yī shí nài zuì qiān liù bǎi jiǔ shí bā shú zuì yǐ xià èr qiān liù bǎi bā shí yī yì yú fǔ xíng zhě qiān jiǔ bǎi bā shí jiǔ qí sì bǎi yī shí dà bì qiān wǔ bǎi nài zuì qī shí jiǔ shú zuì

今律令死刑六百一十,耐罪千六百九十八,赎罪以下二千六百八十一,溢于《甫刑》者千九百八十九,其四百一十大辟,千五百耐罪,七十九赎罪。

chūn qiū bǎo qián tú yuē wáng zhě sān bǎi nián yī juān fǎ

《春秋保干图》曰:“王者三百年一蠲法。

hàn xìng yǐ lái sān bǎi èr nián xiàn lìng shāo zēng kē tiáo wú xiàn

”汉兴以来,三百二年,宪令稍增,科条无限。

yòu lǜ yǒu sān jiā qí shuō gè yì

又律有三家,其说各异。

yi lìng sān gōng tíng wèi píng dìng lǜ lìng yīng jīng hé yì zhě kě shǐ dà bì èr bǎi ér nài zuì shú zuì èr qiān bā bǎi bìng wèi sān qiān xī shān chú qí yú lìng yǔ lǐ xiāng yīng yǐ yì wàn rén shì tīng yǐ zhì xíng cuò zhī měi chuán zhī wú qióng

宜令三公、廷尉平定律令,应经合义者,可使大辟二百,而耐罪、赎罪二千八百,并为三千,悉删除其余令,与礼相应,以易万人视听,以致刑措之美,传之无穷。

wèi jí shī xíng huì zuò zhào yù lì yǔ qiú jiāo tōng dǐ zuì

未及施行,会坐诏狱吏与囚交通抵罪。

zhào tè miǎn xíng bài wèi shàng shū

诏特免刑,拜为尚书。

qiān dà hóng lú

迁大鸿胪。

chǒng lì èr jùn sān qīng suǒ zài yǒu jī jiàn chēng dāng shí

宠历二郡三卿,所在有迹,见称当时。

shí liù nián dài xú fáng wèi sī kōng

十六年,代徐防为司空。

chǒng suī chuán fǎ lǜ ér jiān tōng jīng shū zòu yì wēn cuì hào wèi rèn zhí xiāng

宠虽传法律,而兼通经书,奏议温粹,号为任职相。

zài wèi sān nián hōng

在位三年薨。

yǐ tài cháng nán yáng yǐn qín dài wéi sī kōng

以太常南阳尹勤代为司空。

qín zì shū liáng dǔ xìng hào xué bǐng jū rén wài jīng jí shēng mén shí rén zhòng qí jié

勤字叔梁,笃性好学,屏居人外,荆棘生门,时人重其节。

hòu yǐ dìng cè lì ān dì fēng fú tíng hòu wǔ bǎi hù

后以定策立安帝,封福亭侯,五百户。

yǒng chū yuán nián yǐ yǔ shuǐ shāng jia cè miǎn jiù guó

永初元年,以雨水伤稼,策免就国。

bìng zú wú zi guó chú

病卒,无子,国除。

chǒng zǐ zhōng

宠子忠。

zhōng zì bó shǐ yǒng chū zhōng pì sī tú fǔ sān qiān tíng wèi zhèng yǐ cái néng yǒu shēng chēng

忠字伯始,永初中辟司徒府,三迁廷尉正,以才能有声称。

sī tú liú kǎi jǔ zhōng míng xí fǎ lǜ yi bèi jī mì yú shì zhuó bài shàng shū shǐ jū sān gōng cáo

司徒刘恺举忠明习法律,宜备机密,于是擢拜尚书,使居三公曹。

zhōng zì yǐ shì diǎn xíng fǎ yòng xīn wu zài kuān xiáng

忠自以世典刑法,用心务在宽详。

chū fù chǒng zài tíng wèi shàng chú hàn fǎ yì yú fǔ xíng zhě wèi shī xíng jí chǒng miǎn hòu suì qǐn

初,父宠在廷尉,上除汉法溢于《甫刑》者,未施行,及宠免后遂寝。

ér kē fǎ shāo fán rén bù kān zhī

而苛法稍繁,人不堪之。

zhōng lüè yī chǒng yì zòu shàng èr shí sān tiáo wèi jué shì bǐ yǐ shěng qǐng yàn zhī bì

忠略依宠意,奏上二十三条,为《决事比》,以省请谳之敝。

yòu shàng chú cán shì xíng

又上除蚕室刑;

jiě zāng lì sān shì jìn gù

解臧吏三世禁锢;

kuáng yì shā rén de jiǎn zhòng lùn

狂易杀人,得减重论;

mǔ zǐ xiōng dì xiāng dài sǐ tīng shè suǒ dài zhě

母子兄弟相代死,听,赦所代者。

shì jiē shī xíng

事皆施行。

jí shān tài hòu bēng ān dì shǐ qīn cháo shì

及邓太后崩,安帝始亲朝事。

zhōng yǐ wéi lín zhèng zhī chū yi zhēng pìn xián cái yǐ xuān zhù fēng huà shù shàng jiàn yǐn yì jí zhí dào zhī shì féng liáng zhōu xiè dù gēn chéng yì shì zhī tú

忠以为临政之初,宜征聘贤才,以宣助风化,数上荐隐逸及直道之士冯良、周燮、杜根、成翊世之徒。

yú shì gōng chē lǐ pìn liáng xiè děng

于是公车礼聘良、燮等。

hòu lián yǒu zāi yì zhào jǔ yǒu dào gōng qīng bǎi liáo gè shàng fēng shì

后连有灾异,诏举有道,公卿百僚各上封事。

zhōng yǐ zhào shū jì kāi jiàn zhēng lǜ yán shì zhě bì duō jī qiè huò zhì bù néng róng nǎi shàng shū yù tōng guǎng dì yì

忠以诏书既开谏争,虑言事者必多激切,或致不能容,乃上疏豫通广帝意。

yuē

曰:

chén wén rén jūn guǎng shān sǒu zhī dà nà qiē zhí zhī móu

臣闻仁君广山薮之大,纳切直之谋;

zhōng chén jǐn è zhī jié bù wèi nì ěr zhī hài

忠臣尽E5C0谔之节,不畏逆耳之害。

shì yǐ gāo zǔ shě zhōu chāng jié zhòu zhī pì xiào wén jiā yuán àng rén shǐ zhī jī wǔ dì nà dōng fāng shuò xuān shì zhī zhèng yuán dì róng xuē guǎng dé zì wěn zhī qiè

是以高祖舍周昌桀、纣之譬,孝文嘉爰盎人豕之讥,武帝纳东方朔宣室之正,元帝容薛广德自刎之切。

xī jìn píng gōng wèn yú shū xiàng yuē guó jiā zhī huàn dūn wèi dà

昔晋平公问于叔向曰:“国家之患敦为大?

duì yuē dà chén zhòng lù bù jí jiàn xiǎo chén wèi zuì bù gǎn yán xià qíng bù shàng tōng cǐ huàn zhī dà zhě

”对曰:“大臣重禄不极谏,小臣畏罪不敢言,下情不上通,此患之大者。

gōng yuē shàn

晋平公说:“好。”

yú shì xià lìng yuē wú yù jìn shàn yǒu yè ér bù tōng zhě zuì zhì sǐ

”于是下令曰:“吾欲进善,有谒而不通者,罪至死。

jīn míng zhào chóng gāo zōng zhī dé tuī sòng jǐng zhī chéng yǐn jiù kè gōng zī fǎng qún lì

”今明诏崇高宗之德,推宋景之诚,引咎克躬,咨访群吏。

yán shì zhě jiàn dù gēn chéng yì shì děng xīn méng biǎo lù xiǎn liè èr tái bì chéng fēng xiǎng yìng zhēng wèi qiē zhí ruò jiā móu yì cè yi zhé nà yòng

言事者见杜根、成翊世等新蒙表录,显列二台,必承风响应,争为切直,若嘉谋异策,宜辄纳用。

rú qí guǎn xué wàng yǒu jī cì suī kǔ kǒu nì ěr bù dé shì shí qiě yōu yóu kuān róng yǐ shì shèng cháo wú huì zhī měi

如其管穴,妄有讥刺,虽苦口逆耳,不得事实,且优游宽容,以示圣朝无讳之美。

ruò yǒu dào zhī shì duì wèn gāo zhě yi chuí xǐng lǎn tè qiān yī děng yǐ guǎng zhí yán zhī lù

若有道之士,对问高者,宜垂省览,特迁一等,以广直言之路。

shū yù yǒu zhào bài yǒu dào gāo dì shì pèi guó shī yán wèi shì zhōng yán hòu wèi zhì tài wèi

书御,有诏拜有道高第士沛国施延为侍中,延后位至太尉。

cháng shì jiāng jīng li rùn děng jiē wèi liè hóu gòng bǐng quán rèn

常侍江京、李闰等皆为列侯,共秉权任。

dì yòu ài xìn ā mǔ wáng shèng fēng wèi yě wáng jūn

帝又爱信阿母王圣,封为野王君。

zhōng nèi huái jù mèn ér wèi gǎn chén jiàn nǎi zuò jìn shēn xiān shēng lùn yǐ fěng wén duō gù bù zài

忠内怀惧懑而未敢陈谏,乃作《搢绅先生论》以讽,文多,故不载。

zì dì jí wèi yǐ hòu pín zāo yuán èr zhī ě bǎi xìng liú wáng dào zéi bìng qǐ jùn xiàn gēng xiāng shì nì mò kěn jiū fā

自帝即位以后,频遭元二之厄,百姓流亡,盗贼并起,郡县更相饰匿,莫肯纠发。

zhōng dú yǐ wéi yōu shàng shū yuē

忠独以为忧,上疏曰:

chén wén qīng zhě zhòng zhī duān xiǎo zhě dà zhī yuán gù dī kuì yǐ kǒng qì xiè zhēn máng

臣闻轻者重之端,小者大之源,故堤溃蚁孔,气泄针芒。

shì yǐ míng zhě shèn wēi zhì zhě shí jǐ

是以明者慎微,智者识几。

shū yuē xiǎo bù kě bù shā

《书》曰:“小不可不杀。

shī yún wú zòng guǐ suí yǐ jǐn wú liáng

”《诗》云:“无纵诡随,以谨无良。

gài suǒ yǐ chóng běn jué mò gōu shēn zhī lǜ yě

”盖所以崇本绝末,钩深之虑也。

chén qiè jiàn yuán nián yǐ lái dào zéi lián fā gōng tíng jié lüè duō suǒ shāng shā

臣窃见元年以来,盗贼连发,攻亭劫掠,多所伤杀。

fu chuān yú bù jīn zé zhì qiáng dào

夫穿窬不禁,则致强盗;

qiáng dào bù duàn zé wèi gōng dào

强盗不断,则为攻盗;

gōng dào chéng qún bì shēng dà jiān

攻盗成群,必生大奸。

gù wáng táo zhī kē xiàn lìng suǒ jí zhì yú tōng xíng yǐn shí zuì zhì dà bì

故亡逃之科,宪令所急,至于通行饮食,罪致大辟。

ér qīng zhě yǐ lái mò yǐ wéi yōu

而顷者以来,莫以为忧。

zhōu jùn dū lù dài màn zhǎng lì fáng yù bù sù jiē yù cǎi huò xū míng huì yǐ dào zéi wèi fù

州郡督录怠慢,长吏防御不肃,皆欲采获虚名,讳以盗贼为负。

suī yǒu fā jué bù wu qīng chéng

虽有发觉,不务清澄。

zhì yǒu chěng wēi làn nù wú gū jiāng pū

至有逞威滥怒,无辜僵仆。

huò yǒu jí bǐ wǔ zhuǎn xiāng fù liǎn

或有B23F蹐比伍,转相赋敛。

huò suí lì zhuī fù zhōu zhāng dào lù

或随吏追赴,周章道路。

shì yǐ dào fā zhī jiā bù gǎn shēn gào lín shè bǐ lǐ gòng xiāng yā zé huò chū sī cái yǐ cháng suǒ wáng

是以盗发之家,不敢申告,邻舍比里,共相压迮,或出私财,以偿所亡。

qí dà zhāng zhe bù kě yǎn zhě nǎi kěn fā lù

其大章著不可掩者,乃肯发露。

ling chi zhī jiàn suì qiě chéng sú

陵迟之渐,遂且成俗。

guān ràng zhū jiù jiē yóu yú cǐ

冠攘诛咎,皆由于此。

qián nián bó hǎi zhāng bó lù kě wèi zhì jiè

前年勃海张伯路,可为至戒。

fù chē zhī guǐ qí jī bù yuǎn

覆车之轨,其迹不远。

gài shī zhī mò liú qiú zhī běn yuán

盖失之末流,求之本源。

yi jiū zēng jiù kē yǐ fáng lái shì

宜纠增旧科,以防来事。

zì jīn qiáng dào wéi shàng guān ruò tā jùn xiàn suǒ jiū jué yī fà bù lì jiē zhèng fǎ wèi biǎn zhì yī děng lìng zhǎng sān yuè fèng shú zuì

自今强盗为上官若它郡县所纠觉,一发,部吏皆正法,尉贬秩一等,令长三月奉赎罪;

èr fā wèi miǎn guān lìng zhǎng biǎn zhì yī děng

二发,尉免官,令长贬秩一等;

sān fā yǐ shàng lìng zhǎng miǎn guān

三发以上,令长免官。

biàn kě zhuàn lì kē tiáo chù wèi zhào wén qiē chì cì shǐ yán jiā jiū fá

便可撰立科条,处为诏文,切敕刺史,严加纠罚。

jì yǐ měng jì kuān jīng jù jiān tè

冀以猛济宽,惊惧奸慝。

qǐng jì xià dà shǔ ér xiāo xī bù xié hán qì cuò shí shuǐ yǒng wèi biàn

顷季夏大暑,而消息不协,寒气错时,水涌为变。

tiān zhī jiàng yì bì yǒu qí gù

天之降异,必有其故。

suǒ jǔ yǒu dào zhī shì kě cè wèn guó diǎn suǒ wu wáng shì guò chà lìng chù nuǎn qì bù xiào zhī yì

所举有道之士,可策问国典所务,王事过差,令处暖气不效之意。

shù yǒu dǎng yán yǐ chéng tiān jiè

庶有谠言,以承天诫。

yuán chū sān nián yǒu zhào dà chén de xíng sān nián sàng fú què hái zhí

元初三年有诏,大臣得行三年丧,服阕还职。

zhōng yīn cǐ shàng yán xiào xuān huáng dì jiù lìng rén cóng jūn tún jí jǐ shì xiàn guān zhě dà fù mǔ sǐ wèi mǎn sān yuè jiē wù yáo lìng de zàng sòng

忠因此上言:“孝宣皇帝旧令,人从军屯及给事县官者,大父母死未满三月,皆勿徭,令得葬送。

qǐng yī cǐ zhì

请依此制。

tài hòu cóng zhī

”太后从之。

zhì jiàn guāng zhōng shàng shū lìng zhù fěng shàng shū mèng bù děng zòu yǐ wéi xiào wén huáng dì dìng yuē lǐ zhī zhì guāng wǔ huáng dì jué gào níng zhī diǎn yí zé wàn shì chéng bù kě gǎi

至建光中,尚书令祝讽、尚书孟布等奏,以为:“孝文皇帝定约礼之制,光武皇帝绝告宁之典,贻则万世,诚不可改。

yi fù jiàn wǔ gù shì

宜复建武故事。

zhōng shàng shū yuē

”忠上疏曰:

chén wén zhī xiào jīng shǐ yú ài qīn zhōng yú āi qī

臣闻之《孝经》,始于爱亲,终于哀戚。

shàng zì tiān zǐ xià zhì shù rén zūn bēi guì jiàn qí yì yī yě

上自天子,下至庶人,尊卑贵贱,其义一也。

fu fù mǔ yú zi tóng qì yì xi yī tǐ ér fēn sān nián nǎi miǎn yú huái bào

夫父母于子,同气异息,一体而分,三年乃免于怀抱。

xiān shèng yuán rén qíng ér zhe qí jié zhì fú èr shí wǔ yuè shì yǐ chūn qiū chén yǒu dà sàng jūn sān nián bù hū qí mén mǐn zǐ suī yào dié fú shì yǐ fù gōng nán tuì ér zhì wèi yǐ jiū sī ēn gù chēng jūn shǐ zhī fēi yě chén xíng zhī lǐ yě

先圣缘人情而著其节,制服二十五月,是以《春秋》臣有大丧,君三年不呼其门,闵子虽要绖服事,以赴公难,退而致位,以究私恩,故称“君使之非也,臣行之礼也”。

zhōu shì ling chi lǐ zhì bù xù liǎo é zhī rén zuò shī zì shāng yuē píng zhī qìng yǐ wéi léi zhī chǐ

周室陵迟,礼制不序,《蓼莪》之人作诗自伤曰:“瓶之罄矣,惟罍之耻。

yán yǐ bù de zhōng jìng zǐ dào zhě yì shàng zhī chǐ yě

”言已不得终竟子道者,亦上之耻也。

gāo zǔ shòu mìng xiāo hé chuàng zhì dà chén yǒu níng gào zhī kē hé yú zhì yōu zhī yì

高祖受命,萧何创制,大臣有宁告之科,合于致忧之义。

jiàn wǔ zhī chū xīn chéng dà luàn fán zhū guó zhèng duō qù jiǎn yì dà chén jì bù dé gào níng ér qún sī yíng lù niàn sī xiān xún sān nián zhī sàng yǐ bào gù fù zhī ēn zhě

建武之初,新承大乱,凡诸国政,多趣简易,大臣既不得告宁,而群司营禄念私,鲜循三年之丧,以报顾复之恩者。

lǐ yì zhī fāng shí wèi diāo sǔn

礼义之方,实为凋损。

dà hàn zhī xìng suī chéng shuāi bì ér xiān wáng zhī zhì shāo yǐ shī xíng

大汉之兴,虽承衰敝,而先王之制,稍以施行。

gù jiè tián zhī gēng qǐ yú xiào wén

故藉田之耕,起于孝文;

xiào lián zhī gòng fā yú xiào wǔ

孝廉之贡,发于孝武;

jiāo sì zhī lǐ dìng yú yuán chéng

郊祀之礼,定于元、成;

sān yōng zhī xù bèi yú xiǎn zōng

三雍之序,备于显宗;

dà chén zhōng sàng chéng hu bì xià

大臣终丧,成乎陛下。

shèng gōng měi yè mǐ yǐ shàng cí

圣功美业,靡以尚兹。

mèng zǐ yǒu yán lǎo wú lǎo yǐ jí rén zhī lǎo yòu wú yòu yǐ jí rén zhī yòu tiān xià kě yùn yú zhǎng

孟子有言:“老吾老以及人之老,幼吾幼以及人之幼,天下可运于掌。

chén yuàn bì xià dēng gāo běi wàng yǐ gān líng zhī sī kuí duó chén zǐ zhī xīn zé hǎi nèi xián de qí suǒ

”臣愿陛下登高北望,以甘陵之思,揆度臣子之心,则海内咸得其所。

huàn shù bù biàn zhī jìng qǐn zhōng zòu ér cóng fěng bù yì suì zhe yú lìng

宦竖不便之,竟寝忠奏而从讽、布议,遂著于令。

zhōng yǐ jiǔ cì

忠以久次;

zhuǎn wéi pú yè

转为仆射。

shí dì shù qiǎn huáng mén cháng shì jí zhōng shǐ bó róng wǎng lái gān líng ér bó róng fù chǒng jiāo jiǎn suǒ jīng jùn guó mò bù yíng wèi lǐ yè

时帝数遣黄门常侍及中使伯荣往来甘陵,而伯荣负宠骄蹇,所经郡国莫不迎为礼谒。

yòu lín yǔ jī shí hé shuǐ yǒng yì bǎi xìng sāo dòng

又霖雨积时,河水涌溢,百姓骚动。

zhōng shàng shū yuē

忠上疏曰:

chén wén wèi fēi qí rén zé zhù shì bù xù

臣闻位非其人,则庶事不叙;

zhù shì bù xù zé zhèng yǒu de shī

庶事不叙,则政有得失;

zhèng yǒu de shī zé gǎn dòng yīn yáng yāo biàn wèi yīng

政有得失,则感动阴阳,妖变为应。

bì xià měi yǐn zāi zì hòu bù zé chén sī chén sī niǔ ēn mò yǐ wéi fù

陛下每引灾自厚,不责臣司,臣司狃恩,莫以为负。

gù tiān xīn wèi de gé bìng lǚ zhēn qīng jì zhī yù yín yǔ lòu hé xú dài zhī bīn hǎi shuǐ pén yì yǎn yù huáng zī shēng jīng yáng dào shōu jiǎn bó bìng liáng èr zhōu qiāng róng pàn lì

故天心未得,隔并屡臻,青、冀之域淫雨漏河,徐、岱之滨海水盆溢,兖、豫蝗DC41滋生,荆、杨稻收俭薄,并、凉二州羌戎叛戾。

jiā yǐ bǎi xìng bù zú fǔ tǎng xū kuì zì xi cú dōng zhù zhú jiāng kōng

加以百姓不足,府帑虚匮,自西徂东,杼柚将空。

chén wén hóng fàn wǔ shì yī yuē mào mào yǐ gōng gōng zuò sù mào shāng zé kuáng ér zhì cháng yǔ

臣闻《洪范》五事,一曰貌,貌以恭,恭作肃,貌伤则狂,而致常雨。

chūn qiū dà shuǐ jiē wèi jūn shàng wēi yí bù mù lín lì bù yán chén xià qīng màn guì xìng shàn quán yīn qì shèng qiáng yáng bù néng jìn gù wèi yín yǔ

春秋大水,皆为君上威仪不穆,临莅不严,臣下轻慢,贵幸擅权,阴气盛强,阳不能禁,故为淫雨。

bì xià yǐ bù de qīn fèng xiào dé huáng yuán miào bǐ qiǎn zhōng shǐ zhì jìng gān líng niú xuān pēng mǎ xiāng wàng dào lù kě wèi xiào zhì yǐ

陛下以不得亲奉孝德皇园庙,比遣中使致敬甘陵,牛轩𫐌马,相望道路,可谓孝至矣。

rán chén qiè wén shǐ zhě suǒ guò wēi quán xī hè zhèn dòng jùn xiàn wáng hóu èr qiān dàn zhì wéi bó róng dú bài chē xià yí tǐ shàng jiàn móu yú rén zhǔ

然臣窃闻使者所过,威权翕赫,震动郡县,王侯二千石至为伯荣独拜车下,仪体上僭,侔于人主。

zhǎng lì huáng bù qiǎn zé huò xié chǎn zì mèi fā rén xiū dào shàn lǐ tíng chuán duō shè chǔ zhēng yì wú dù lǎo ruò xiāng suí dòng yǒu wàn jì huì yí pú cóng rén shù bǎi pǐ dùn bó hū jiē mò bù kòu xīn

长吏惶怖谴责,或邪谄自媚,发人修道,缮理亭传,多设储D266,征役无度,老弱相随,动有万计,贿遗仆从,人数百匹,顿踣呼嗟,莫不叩心。

hé jiān tuō shū fù zhī shǔ qīng hé yǒu líng miào zhī zūn jí pōu fú dà chén jiē wěi wèi bó róng qū jié chē xià

河间托叔父之属,清河有陵庙之尊,及剖符大臣,皆猥为伯荣屈节车下。

bì xià bù wèn bì yǐ bì xià yù qí rán yě

陛下不问,必以陛下欲其然也。

bó róng zhī wēi zhòng yú bì xià bì xià zhī bǐng zài yú chén qiè

伯荣之威重于陛下,陛下之柄在于臣妾。

shuǐ zāi zhī fā bì qǐ yú cǐ

水灾之发,必起于此。

xī hán yān tuō fù chē zhī chéng shòu chí shì zhī shǐ

昔韩嫣托副车之乘,受驰视之使;

jiāng dū wù wèi yī bài ér yān shòu ōu dāo zhī zhū

江都误为一拜,而嫣受欧刀之诛。

chén yuàn míng zhǔ yán tiān yuán zhī zūn zhèng qián gāng zhī wèi zhí shì jù xì jiē rèn xián néng bù yí fù lìng nǚ shǐ gàn cuò wàn jī

臣愿明主严天元之尊,正干刚之位,职事巨细,皆任贤能,不宜复令女使干错万机。

zhòng chá zuǒ yòu dé wú shí xiǎn xiè lòu zhī jiān

重察左右,得无石显泄漏之奸;

shàng shū nà yán dé wú zhào chāng zèn chóng zhī zhà

尚书纳言,得无赵昌谮崇之诈;

gōng qīng dà chén dé wú zhū bó ā fù zhī yuán

公卿大臣,得无朱博阿傅之援;

wài shǔ jìn qī dé wú wáng fèng hài shāng zhī móu

外属近戚,得无王凤害商之谋。

ruò guó zhèng yī yóu dì mìng wáng shì měi jué yú yǐ zé xià bù dé bī shàng chén bù dé gàn jūn cháng yǔ dà shuǐ bì dāng jì zhǐ sì fāng zhòng yì bù néng wéi hài

若国政一由帝命,王事每决于已,则下不得逼上,臣不得干君,常雨大水必当霁止,四方众异不能为害。

shū zòu bù xǐng

书奏不省。

shí sān fǔ rèn qīng jī shì zhuān wěi shàng shū ér zāi shěng biàn jiù zhé qiē miǎn gōng tái

时,三府任轻,机事专委尚书,而灾眚变咎,辄切免公台。

zhōng yǐ wéi fēi guó jiù tǐ shàng shū jiàn yuē

忠以为非国旧体,上疏谏曰:

chén wén jūn shǐ chén yǐ lǐ chén shì jūn yǐ zhōng

臣闻“君使臣以礼,臣事君以忠”。

gù sān gōng chēng yuē zhǒng zǎi wáng zhě dài yǐ shū jìng zài yú wéi xià yù zuò wèi qǐ rù zé cān duì ér yì zhèng shì chū zé jiān chá ér dǒng shì fēi

故三公称曰冢宰,王者待以殊敬,在舆为下,御坐为起,入则参对而议政事,出则监察而董是非。

hàn diǎn jiù shì chéng xiàng suǒ qǐng mǐ yǒu bù tīng

汉典旧事,丞相所请,靡有不听。

jīn zhī sān gōng suī dāng qí míng ér wú qí shí xuǎn jǔ zhū shǎng yī yóu shàng shū shàng shū jiàn rèn zhòng yú sān gōng ling chi yǐ lái qí jiàn jiǔ yǐ

今之三公,虽当其名而无其实,选举诛赏,一由尚书,尚书见任,重于三公,陵迟以来,其渐久矣。

chén zhōng xīn cháng dú bù ān shì gù lín shì zhàn jù bù gǎn xué jiàn yǒu suǒ xīng zào yòu bù gǎn shā yì tóng liáo yǐ miù píng diǎn ér bàng dú yán rì wén zuì zú wàn sǐ

臣忠心常独不安,是故临事战惧,不敢穴见有所兴造,又不敢杀意同僚,以谬平典,而谤读言日闻,罪足万死。

jìn yǐ dì zhèn miǎn sī kōng chén bāo jīn zhě zāi yì fù yù qiē ràng sān gōng

近以地震B2DF免司空陈褒,今者灾异,复欲切让三公。

xī xiào chéng huáng dì yǐ yāo xīng shǒu xīn yí jiù chéng xiàng shǐ bēn lì nà shuō fāng jìn fāng jìn zì yǐn zú bù méng shàng tiān zhī fú tú guāi sòng jǐng zhī chéng

昔孝成皇帝以妖星守心,移咎丞相,使贲丽纳说方进,方进自引,卒不蒙上天之福,徒乖宋景之城。

gù zhī shì fēi zhī fēn jiào rán yǒu guī yǐ

故知是非之分,较然有归矣。

yòu shàng shū jué shì duō wéi gù diǎn zuì fǎ wú lì dǐ qī wèi xiān wén cǎn yán chǒu yǒu guāi zhāng xiàn

又尚书决事,多违故典,罪法无例,诋欺为先,文惨言丑,有乖章宪。

yi zé qiú qí yì hài ér wù tīng

宜责求其意,害而勿听。

shàng shùn guó diǎn xià fáng wēi fú zhì fāng yuán yú guī ju shěn qīng zhòng yú héng shí chéng guó jiā zhī diǎn wàn shì zhī fǎ yě

上顺国典,下防威福,置方员于规矩,审轻重于衡石,诚国家之典,万世之法也。

zhōng yì cháng zài bāo chóng dà chén dài xià yǐ lǐ

忠意常在褒崇大臣,待下以礼。

qí jiǔ qīng yǒu jí shǐ zhě lín wèn jiā cì qián bù jiē zhōng suǒ jiàn zòu

其九卿有疾,使者临问,加赐钱布,皆忠所建奏。

qǐng zhī qiān shàng shū lìng

顷之,迁尚书令。

yán guāng sān nián bài sī lì xiào wèi

延光三年,拜司隶校尉。

jiū zhèng zhōng guān wài qī bīn kè jìn xìng dàn zhī bù yù zhōng zài nèi

纠正中官外戚宾客,近幸惮之,不欲忠在内。

míng nián chū wèi jiāng xià tài shǒu fù liú bài shàng shū lìng huì jí zú

明年,出为江夏太守,复留拜尚书令,会疾卒。

chū tài wèi zhāng yǔ sī tú xú fáng yù yǔ zhōng fù chǒng gòng zòu zhuī fēng hé xī huáng hòu fù hù qiāng xiào wèi shān xun chǒng yǐ xiān shì wú zòu qǐng gù shì zhēng zhī lián rì bù néng duó nǎi cóng èr fǔ yì

初,太尉张禹、司徒徐防欲与忠父宠共奏追封和熹皇后父护羌校尉邓训,宠以先世无奏请故事,争之连日不能夺,乃从二府议。

jí xun zhuī jiā fēng shì yǔ fáng fù yuē chǒng jù qiǎn zi fèng lǐ yú hǔ bēn zhōng láng jiàng shān zhì chǒng bù cóng zhì xīn bù píng zhī gù zhōng bù dé zhì yú shān shì

及训追加封谥,禹、防复约宠俱遣子奉礼于虎贲中郎将邓骘,宠不从,骘心不平之,故忠不得志于邓氏。

jí zhì děng bài zhòng shù duō yuàn zhī

及骘等败,众庶多怨之。

ér zhōng shù shàng shū xiàn chéng qí è suì dǐ hé dà sī nóng zhū chǒng

而忠数上疏陷成其恶,遂诋劾大司农朱宠。

shùn dì zhī wèi tài zǐ fèi yě zhū míng chén lái lì zhù fěng děng shǒu quē gù zhēng shí zhōng wèi shàng shū lìng yǔ zhū shàng shū fù gòng hé zòu zhī

顺帝之为太子废也,诸名臣来历、祝讽等守阙固争,时忠为尚书令,与诸尚书复共劾奏之。

jí dì lì sī lì xiào wèi yú xǔ zhuī zòu zhōng děng zuì guò dāng shì yǐ cǐ jī yān

及帝立,司隶校尉虞诩追奏忠等罪过,当世以此讥焉。

lùn yuē chén gōng jū lǐ guān zé yì yù huǎn sǐ xiāng yòu zhǔ zé zhèng bù jiàn chǒng kě wèi yǒu zǎi xiàng zhī qì yǐ

论曰:陈公居理官则议狱缓死,相幼主则正不僭宠,可谓有宰相之器矣。

zhōng néng chéng fēng yì shù hū míng shèn yòng xíng ér bù liú yù

忠能承风,亦庶乎明慎用刑而不留狱。

rán qí tīng kuáng yì shā rén kāi fù zǐ xiōng dì de xiāng dài sǐ sī dà miù yǐ

然其听狂易杀人,开父子兄弟得相代死,斯大谬矣。

shì zé bù shàn rén duō xìng ér shàn rén cháng dài qí huò jìn tuì wú suǒ cuò yě

是则不善人多幸,而善人常代其祸,进退无所措也。

zàn yuē chén guō zhǔ xíng rén lài qí píng

赞曰:陈、郭主刑,人赖其平。

chǒng qín kū zì gōng duàn yǐ qíng

宠矜枯胔,躬断以情。

zhōng yòng xiáng mì sǔn yì yǒu chéng

忠用详密,损益有程。

shī yú sūn zi qiě gōng qiě qīng

施于孙子,且公且卿。

✦ You read 列传·郭陈列传

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.