cuī yīn zi yuàn sūn shí
崔骃子瑗孙寔
cuī yīn zì tíng bó zhuō jùn ān píng rén yě
崔骃字亭伯,涿郡安平人也。
gāo zǔ fù cháo zhāo dì shí wéi yōu zhōu cóng shì jiàn là shǐ wú yǔ yàn cì wáng tōng
高祖父朝,昭帝时为幽州从事,谏剌史无与燕刺王通。
jí là wáng bài zhuó wèi shì yù shǐ
及剌王败,擢为侍御史。
shēng zǐ shū lì sì jùn tài shǒu suǒ zài yǒu néng míng
生子舒,历四郡太守,所在有能名。
shū xiǎo zi zhuàn wáng mǎng shí wéi jùn wén xué yǐ míng jīng zhēng yì gōng chē
舒小子篆,王莽时为郡文学,以明经征诣公车。
tài bǎo zhēn fēng jǔ wèi bù bīng xiào wèi zhuàn cí yuē wú wén fá guó bù wèn rén rén zhàn chén bù fǎng rú shì
太保甄丰举为步兵校尉,篆辞曰:“吾闻伐国不问仁人,战陈不访儒士。
cǐ jǔ xī wèi zhì zāi
此举奚为至哉?
suì tóu hé guī
”遂投劾归。
mǎng xián zhū bù fù jǐ zhě duō yǐ fǎ zhòng shāng zhī
莽嫌诸不附己者,多以法中伤之。
shí zhuàn xiōng fā yǐ nìng qiǎo xìng yú mǎng wèi zhì dà sī kōng
时,篆兄发以佞巧幸于莽,位至大司空。
mǔ shī shì néng tōng jīng xué bǎi jiā zhī yán mǎng chǒng yǐ shū lǐ cì hào yì chéng fū rén jīn yìn zǐ shòu wén xuān dān gū xiǎn yú xīn shì
母师氏能通经学、百家之言,莽宠以殊礼,赐号义成夫人,金印紫绶,文轩丹毂,显于新世。
hòu yǐ zhuàn wèi jiàn xīn dà yǐn zhuàn bù dé yǐ jí tàn yuē wú shēng wú wàng zhī shì zhí jiāo yì zhī jūn shàng yǒu lǎo mǔ xià yǒu xiōng dì ān dé dú jié jǐ ér wēi suǒ shēng zāi
后以篆为建新大尹,篆不得已,及叹曰:“吾生无妄之世,值浇、羿之君,上有老母,下有兄弟,安得独洁己而危所生哉!
nǎi suì dān chē dào guān chēng jí bù shì shì sān nián bù xíng xiàn
”乃遂单车到官,称疾不视事,三年不行县。
mén xià yuàn ní chang jiàn zhuàn nǎi qiáng qǐ bān chūn
门下掾倪敞谏,篆乃强起班春。
suǒ zhì zhī xiàn yù àn tián mǎn
所至之县,狱犴填满。
zhuàn chuí tì yuē jiē hū
篆垂涕曰:“嗟乎!
xíng fá bù zhōng nǎi xiàn rén yú jǐng
刑罚不中,乃陷人于阱。
cǐ jiē hé zuì ér zhì yú shì
此皆何罪,而至于是!
suì píng lǐ suǒ chū èr qiān yú rén
”遂平理,所出二千余人。
yuàn lì kòu tóu jiàn yuē cháo tíng chū zhèng zhōu mù jùn kè
掾吏叩头谏曰:“朝廷初政,州牧峻刻。
yòu guò shēn wǎng chéng rén zhě zhī xīn
宥过申枉,诚仁者之心;
rán dú wèi jūn zǐ jiāng yǒu huǐ hu
然独为君子,将有悔乎!
zhuàn yuē zhū wén gōng bù yǐ yī rén yì qí shēn jūn zǐ wèi zhī zhī mìng
”篆曰:“邾文公不以一人易其身,君子谓之知命。
rú shā yī dà yǐn shú èr qiān rén gài suǒ yuàn yě
如杀一大尹赎二千人,盖所愿也。
suì chēng jí qù
”遂称疾去。
jiàn wǔ chū cháo tíng duō jiàn yán zhī zhě yōu zhōu cì shǐ yòu jǔ zhuàn xián liáng
建武初,朝廷多荐言之者,幽州刺史又举篆贤良。
zhuàn zì yǐ zōng mén shòu mǎng wěi chǒng cán kuì hàn cháo suì cí guī bù shì
篆自以宗门受莽伪宠,惭愧汉朝,遂辞归不仕。
kè jū xíng yáng bì mén qián sī zhe zhōu yì lín liù shí sì piān yòng jué jí xiōng duō suǒ zhàn yàn
客居在荥阳,闭门反省,著《周易林》六十四篇,用来决断吉凶,多所占验。
lín zhōng zuò fù yǐ zì dào míng yuē wèi zhì
临终作赋以自悼,名曰《慰志》。
qí cí yuē
原文写道:
jiā xī rén zhī gòu chén xī měi yī fu zhī shí
嘉昔人之遘辰兮,美伊、傅之B329时。
yīng guī ju zhī shū zhì xī guò bān chuí ér cái zhī
应规矩之淑质兮,过班、倕而裁之。
xié zhǔn zhī zhēn dù xī tóng duàn jīn zhī xuán cè
协准EB37之贞度兮,同断金之玄策。
hé tiān qú yú shèng shì xī chāo qiān zǎi ér chuí jī
何天衢于盛世兮,超千载而垂绩。
qǐ xiū dé zhī jí zhì xī jiāng tiān zuò zhī yōu shì
岂修德之极致兮,将天祚之攸适?
mǐn yú shēng zhī bù zào xī dīng hàn shì zhī zhōng wēi
愍余生之不造兮,丁汉氏之中微。
fēn ní yù yǐ héng lì xī xī hé hū yǐ qián huī
氛霓郁以横厉兮,羲和忽以潜晖。
liù bǐng zhì yú jiā mén xī wáng gāng cuǐ yǐ ling chi
六柄制于家门兮,王纲漼以陵迟。
lí gòng fèn yǐ bá hù xī yì zhuó kuáng yǐ zì suī
黎、共奋以跋扈兮,羿、浞狂以恣睢。
dǔ zāng ér chéng xìn xī qiè shén qì zhī wàn jī
睹D425臧而乘衅兮,窃神器之万机。
sī fǔ bì yǐ tōu cún xī yì háo táo yǐ zhòu zī
思辅弼以偷存兮,亦号咷以詶咨。
jiē sān shì zhī wǒ fù xī nǎi pò yú yǐ tiān wēi
嗟三事之我负兮,乃迫余以天威。
qǐ wú xióng liáo zhī wēi jiè xī
岂无熊僚之微介兮?
dào wǒ shēng zhī jiān yí
悼我生之歼夷。
shù míng zhé zhī mò fēng xī
庶明哲之末风兮。
jù dà yá zhī suǒ jī
惧《大雅》之所讥。
suì xī yì yǐ wěi mìng xī shòu fú shǒu hu gèn wéi
遂翕翼以委命兮,受符守乎艮维。
hèn zāo bì ér bù yǐn xī wéi shí mén zhī gāo zōng
恨遭闭而不隐兮,违石门之高踪。
yáng é méi yú fù guān xī fàn kǒng jiè zhī yě róng
扬蛾眉于复关兮,犯孔戒之冶容。
yì méng chī zhī wù huǐ xī mù bái jū zhī suǒ cóng
懿氓蚩之悟悔兮,慕白驹之所从。
nǎi chēng jí ér lǚ fù xī lì sān sì ér jiàn xǔ
乃称疾而屡复兮,历三祀而见许。
yōu qīng jǔ yǐ yuǎn dùn xī tuō jùn wéi yǐ yōu chù
悠轻举以远遁兮,托峻峞以幽处。
jìng qián sī yú zhì zé xī chěng liù jīng zhī ào fǔ
竫潜思于至赜兮,骋《六经》之奥府。
huáng zài mìng ér shào xù xī nǎi yún juàn hu jiàn wǔ
皇再命而绍恤兮,乃云眷乎建武。
yùn qiāng yǐ diàn sào xī qīng liù hé zhī tǔ yǔ
运EF67枪以电埽兮,清六合之土宇。
shèng dé pāng yǐ héng bèi xī lí shù kǎi yǐ gǔ wǔ
圣德滂以横被兮,黎庶恺以鼓舞。
pì sì mén yǐ bó yán xī bǐ yōu mù zhī wǒ jǔ
辟四门以博延兮,彼幽牧之我举。
fēn huà dìng ér jì jué xī qǐ yún bēn hu bǐ suì xuán chē yǐ zhí mǎ xī jué shí sú zhī jìn qǔ
分画定而计决兮,岂云贲乎鄙BD3C,遂悬车以絷马兮,绝时俗之进取。
tàn mù chūn zhī chéng fú xī hé héng mén yǐ sào guǐ
叹暮春之成服兮,阖衡门以埽轨。
liáo yōu yóu yǐ yǒng rì xī shǒu xìng mìng yǐ jìn chǐ
聊优游以永日兮,守性命以尽齿。
guì qǐ tǐ zhī guī quán xī zhù bù tiǎn hu xiān zǐ
贵启体之归全兮,庶不忝乎先子。
zhuàn shēng yì yǐ jí yǐn shēn bù shì
篆生毅,以疾隐身不仕。
yì shēng yīn nián shí sān néng tōng shī yì chūn qiū bó xué yǒu wěi cái jǐn tōng gǔ jīn xùn gǔ bǎi jiā zhī yán shàn zhǔ wén
毅生骃,年十三能通《诗》、《易》、《春秋》,博学有伟才,尽通古今训诂百家之言,善属文。
shǎo yóu tài xué yǔ bān gù fu yì tóng shí qí míng
少游太学,与班固、傅毅同时齐名。
cháng yǐ diǎn jí wèi yè wèi huáng shì jìn zhī shì
常以典籍为业,未遑仕进之事。
shí rén huò jī qí tài xuán jìng jiāng yǐ hòu míng shī shí
时人或讥其太玄静,将以后名失实。
yīn nǐ yáng xióng jiě cháo zuò dá zhǐ yǐ dá yān
骃拟杨雄《解嘲》,作《达旨》以答焉。
qí cí yuē
原文写道:
huò shuō jǐ yuē yì chēng bèi wù zhì yòng kě guān ér yǒu suǒ hé gù néng fú yáng yǐ chū shùn yīn ér rù
或说己曰:“《易》称‘备物致用’,‘可观而有所合’,故能扶阳以出,顺阴而入。
chūn fā qí huá qiū shōu qí shí yǒu shǐ yǒu jí dēng qí zhì
春发其华,秋收其实,有始有极,EBBC登其质。
jīn zi yùn dú liù jīng fú yīng dào shù lì shì ér yóu gāo tán yǒu rì fǔ gōu shēn yú zhòng yuān yǎng tàn yuǎn hu jiǔ qián qióng zhì zé yú yōu wēi cè qián yǐn zhī wú yuán
今子韫椟《六经》,服膺道术,历世而游,高谈有日,俯钩深于重渊,仰探远乎九干,穷至赜于幽微,测潜隐之无源。
rán xià bù bù qīng xiàng zhī tíng shàng bù dēng wáng gōng zhī mén jìn bù dǎng yǐ zàn jǐ tuì bù dú yú yōng rén
然下不步卿相之廷,上不登王公之门,进不党以赞己,退不黩于庸人。
dú shī yǒu dào dé hé fú nǎng zhēn bào jǐng tè lì yǔ shì bù qún
独师友道德,合符曩真,抱景特立,与士不群。
gài gāo shù mǐ yīn dú mù bù lín suí shí zhī yi dào guì cóng fán
盖高树靡阴,独木不林,随时之宜,道贵从凡。
yú shí tài shàng yùn tiān dé yǐ jūn shì xiàn wáng liáo ér bù guān
于时太上运天德以君世,宪王僚而布官;
lín yōng pàn yǐ huī rú shū xuān miǎn yǐ chóng xián
临雍泮以恢儒,疏轩冕以崇贤;
lǜ dé yǐ lì zhōng xiào yáng mào huà yǐ dǐ rén yì
率B1 29德以厉忠孝,扬茂化以砥仁义;
xuǎn lì qì yú liáng cái qiú mò yé yú míng zhì
选利器于良材, 求镆铘于明智。
bù yǐ cǐ shí pān tái jiē kuī zǐ tà jù gāo xuān wàng zhū quē fu yù qiān lǐ ér zhǐ chǐ wèi fā méng qiè huò yān
不以此时攀台阶,窥紫闼,据高轩,望朱阙,夫欲千里而咫尺未发,蒙窃惑焉。
gù yīng rén chéng sī shí yě yóu yì qín zhī fù shēn lín méng ruì zhī qù dà pèi
故英人乘斯时也,犹逸禽之赴深林,虻蚋之趣大沛。
hú wéi hēi hēi ér jiǔ shěn zhì yě
胡为嘿嘿而久沈滞也?
dá yuē yǒu shì yán hu
答曰:“有是言乎?
zi gǒu yù miǎn wǒ yǐ shì lù bù zhī qí diē ér shī wú zhī dù yě
子苟欲勉我以世路,不知其跌而失吾之度也。
gǔ zhě yīn yáng shǐ fēn tiān dì chū zhì huáng gāng yún xù dì jì nǎi shè chuán xù lì shǔ sān dài xìng miè
古者阴阳始分,天地初制,皇纲云绪,帝纪乃设,传序历数,三代兴灭。
xī dà tíng shàng yǐ hè xū wǎng shi
昔大庭尚矣,赫胥罔识。
chún piáo sàn lí rén wù cuò guāi
淳朴散离,人物错乖。
gāo xīn yōu jiàng jué qù gè wéi
高辛攸降,厥趣各违。
dào wú cháng jī yǔ shí zhāng chí
道无常稽,与时张弛。
shī rén wèi fēi de yì wéi shì
失仁为非,得义为是。
jūn zǐ tōng biàn gè shěn suǒ lǚ
君子通变,各审所履。
gù shì huò yǎn mù ér yuān qián huò ěr ér shān qī
故士或掩目而渊潜,或EEC2耳而山栖;
huò cǎo gēng ér jǐn bǎo huò mù rú ér zhǎng jī
或草耕而仅饱,或木茹而长饥;
huò zhòng pìn ér bù lái huò lǚ chù ér bù qù
或重聘而不来,或屡黜而不去;
huò mào gòu yǐ gàn jìn huò wàng sè ér sī jǔ
或冒訽以干进,或望色而斯举;
huò yǐ yì fū fā mèng yú wáng gōng huò yǐ yú fǔ jiàn zhào yú yuán guī
或以役夫发梦于王公,或以渔父见兆于元龟。
ruò fú fēn nǒng sāi lù xiōng nüè bō liú rén yǒu hūn diàn zhī ě zhǔ yǒu chóu zī zhī yōu tiáo chuí màn shàng xià xiāng qiú
若夫纷𫄣塞路,凶虐播流,人有昏垫之厄,主有畴咨之忧,条垂EB65蔓,上下相求。
yú shì hū xián rén shòu shǒu yuán shì zhī zāi bá shè fù sú jí sī shí yě
于是乎贤人授手,援世之灾,跋涉赴俗,急斯时也。
xī yáo hán qī ér gāo yáo mó gāo zǔ tàn ér zǐ fáng lǜ
昔尧含戚而皋陶谟,高祖叹而子房虑;
huò bù sàn ér cáo jiàng fèn jié bù jiě ér chén píng quán
祸不散而曹、绛奋,结不解而陈平权。
jí qí cè hé dào cóng kè luàn mǐ chōng nǎi jiāng lòu xuán guī cè xiǎn gōng míng kūn wú zhī yě lēi jǐng xiāng zhī zhōng
及其策合道从,克乱弭冲,乃将镂玄珪,册显功,铭昆吾之冶,勒景、襄之钟。
yǔ qí yǒu shì zé qiān cháng rú zú guān guà bù gù
与其有事,则褰裳濡足,冠挂不顾。
rén ruò bù zhěng zé fēi rén yě
人溺不拯,则非仁也。
dāng qí wú shì zé liè yīng zhěng jīn guī ju qí bù
当其无事,则躐缨整襟,规矩其步。
dé ràng bù xiū zé fēi zhōng yě
德让不修,则非忠也。
shì yǐ xiǎn zé jiù sú píng zé shǒu lǐ jǔ yǐ gōng xīn bù sī qí tǐ
是以险则救俗,平则守礼,举以公心,不私其体。
jīn shèng shàng zhī yù sī rén yě pǔ yǐ huáng zhì diāo yǐ táng wén
“今圣上之育斯人也,朴以皇质,雕以唐文。
liù hé yí yí bǐ wū wèi rén
六合怡怡,比屋为仁。
yī tiān xià zhī zhòng yì qí pǐn lèi zhī wàn shū
壹天下之众异,齐品类之万殊。
cēn cī tóng liàng huài yě yī táo
参差同量,坏冶一陶。
qún shēng de lǐ shù jì qí níng
群生得理,庶绩其凝。
jiā jiā yǒu yǐ lè hé rén rén yǒu yǐ zì yōu
家家有以乐和,人人有以自优。
wēi xiè zāng ér zǔ dòu bù liù diǎn chén ér jiǔ xíng cuò
威械臧而俎豆布,六典陈而九刑厝。
jì cí zhào shù chū yú píng yì zhī lù suī yǒu lì mù zhī lüè shàng fǔ zhī lì yī gāo bù lùn xī shì fàn cài
济兹兆庶,出于平易之路,虽有力牧之略,尚父之厉,伊、皋不论,奚事范、蔡?
fu guǎng shà chéng ér mào mù chàng yuǎn qiú cún ér liáng mǎ zhí yīn shì zhōng ér shuǐ sù zāng chǎng gōng bì ér dà huǒ rù
夫广厦成而茂木畅,远求存而良马絷,阴事终而水宿臧,场功毕而大火入。
fāng sī zhī jì chǔ shì shān jī xué zhě chuān liú yī shang bèi yǔ guān gài yún fú
方斯之际,处士山积,学者川流,衣裳被宇,冠盖云浮。
pì yóu héng yáng zhī lín dài yīn zhī lù fá xún bào bù wéi zhī xī yì gǒng bǎ bù wéi zhī shù
譬犹衡阳之林,岱阴之麓,伐寻抱不为之稀,艺拱把不为之数。
yōu yōu wǎng jí yì gè yǒu de
悠悠罔极,亦各有得。
bǐ cǎi qí huá wǒ shōu qí shí
彼采其华,我收其实。
shě zhī zé zāng jǐ suǒ xué yě
舍之则臧,己所学也。
gù jìn dòng yǐ dào zé bù cí zhí guī ér bǐng zhù guó
故进动以道,则不辞执珪而秉柱国;
fù jìng yǐ lǐ zé gān zāo kāng ér ān lí huò
复静以理,则甘糟糠而安藜藿。
fū jūn zi fēi bù yù shì yě chǐ kuā pí yǐ qiú jǔ
“夫君子非不欲仕也,耻夸毘以求举;
fēi bù yù shì yě è dēng qiáng ér lóu chù
非不欲室也, 恶登墙而楼处。
jiào hū zhōu xuán jīng zì biǎo fēi suí hé zhī bǎo yě
叫呼C674鬻,悬旌自表,非随和之宝也。
bào zhì yào shì yīn yǐ gàn lù fēi zhòng ní zhī dào yě
暴智燿世,因以干禄,非仲尼之道也。
yóu bù lún dǎng gǒu yǐ xùn jǐ
游不伦党,苟以徇己;
hàn xuè jìng shí lì hé ér you
汗血竞时,利合而友。
zi xiào wǒ zhī shěn zhì wú yì bìng zi ér bù yǐ yě
子笑我之沈滞,吾亦病子B32AB32A而不已也。
xiān rén yǒu zé ér wǒ fú kuī xíng yǒu wǎng jìng ér wǒ fú suí
先人有则而我弗亏,行有枉径而我弗随。
zāng pǐ zài yǔ wéi shì suǒ yì
臧否在予,唯世所议。
gù jiāng yīn tiān zhì zhī zì rán sòng shàng zhé zhī gāo xun
固将因天质之自然,诵上哲之高训;
yǒng tài píng zhī qīng fēng xíng tiān xià zhī zhì shùn
咏太平之清风,行天下之至顺。
jù wú gōng zhī huì dé qín bǎi mǔ zhī bù yún
惧吾躬之秽德,勤百亩之不耘。
zhí yú mǎ yǐ ān xíng sì xìng mìng zhī suǒ cún
絷余马以安行,俟性命之所存。
xī kǒng zǐ qǐ wēi yú jiā gǔ yàn yīng fā yǒng yú cuī zhù
昔孔子起威于夹谷,晏婴发勇于崔杼;
cáo guì jǔ jié yú kē méng biàn yán kè jié yú qiáng yù
曹刿举节于柯盟,卞严克捷于强御;
fàn lǐ cuò yú kuài jī wǔ yuán shù gōng yú bǎi jǔ
范蠡错C276于会稽,五员树功于柏举;
lǔ lián biàn yán yǐ tuì yàn bāo xū dān cí ér cún chǔ
鲁连辩言以退燕,包胥单辞而存楚;
táng qiě huá diān yǐ wù qín gān luō tóng yá ér bào zhào
唐且华颠以悟秦,甘罗童牙而报赵;
yuán shuāi jiàn lián yú hú shí xuān mèng shōu dé yú shù fǔ
原衰见廉于壶食,宣孟收德于束脯;
wú zhá jié xìn yú qiū mù zhǎn jì xiào zhēn yú mén nǚ
吴札结信于丘木,展季效贞于门女;
yán huí míng rén yú dù gū chéng yīng xiǎn yì yú zhào wǔ
颜回明仁于度毂,程婴显义于赵武。
pū chéng bù néng biān dé yú shù zhě qiè mù gǔ rén zhī suǒ xù
仆诚不能编德于数者,窃慕古人之所序。
yuán hé zhōng sù zōng shǐ xiū gǔ lǐ xún shòu fāng yuè
元和中,肃宗始修古礼,巡狩方岳。
yīn shàng sì xún sòng yǐ chēng hàn dé cí shén diǎn měi wén duō gù bù zài
骃上《四巡颂》以称汉德,辞甚典美,文多,故不载。
dì yǎ hǎo wén zhāng zì xiàn yīn sòng hòu cháng jiē tàn zhī wèi shì zhōng dòu xiàn yuē qīng níng zhī cuī yīn hu
帝雅好文章,自见骃颂后,常嗟叹之,谓侍中窦宪曰:“卿宁知崔骃乎?
duì yuē bān gù shù wéi chén shuō zhī rán wèi jiàn yě
”对曰:“班固数为臣说之,然未见也。
dì yuē gōng ài bān gù ér hū cuī yīn cǐ yè gōng zhī hǎo lóng yě
”帝曰:“公爱班固而忽崔骃,此叶公之好龙也。
shì qǐng jiàn zhī
试请见之。
yīn yóu cǐ hou xiàn
”骃由此候宪。
xiàn xǐ lǚ yíng mén xiào wèi yīn yuē tíng bó wú shòu zhào jiāo gōng gōng hé de báo zāi
宪屣履迎门,笑谓骃曰:“亭伯,吾受诏交公,公何得薄哉?
suì yī rù wéi shàng kè
”遂揖入为上客。
jū wú jǐ hé dì xìng xiàn dì shí yīn shì zài xiàn suǒ dì wén ér yù zhào jiàn zhī
居无几何,帝幸宪第,时骃适在宪所,帝闻而欲召见之。
xiàn jiàn yǐ wéi bù yí yǔ bái yī huì
宪谏,以为不宜与白衣会。
dì wù yuē wú néng lìng yīn zhāo xī zài bàng hé bì yú cǐ
帝悟曰:“吾能令骃朝夕在傍,何必于此!
shì yù guān zhī huì dì bēng
”适欲官之,会帝崩。
dòu tài hòu lín cháo xiàn yǐ zhòng qi chū nèi zhào mìng
窦太后临朝,宪以重戚出内诏命。
yīn xiàn shū jiè zhī yuē
骃献书诫之曰:
yīn wén jiāo qiǎn ér yán shēn zhě yú yě
骃闻交浅而言深者,愚也;
zài jiàn ér wàng guì zhě huò yě
在贱而望贵者,惑也;
wèi xìn ér nà zhōng zhě bàng yě
未信而纳忠者,谤也。
sān zhě jiē suǒ bù yí ér huò dǎo zhī zhě sī xiào qí qū qū fèn yíng ér bù néng yǐ yě
三者皆所不宜,而或蹈之者,思效其区区,愤盈而不能已也。
qiè jiàn zú xià tǐ chún shū zhī zī gōng gāo míng zhī liàng yì měi zhì lì yǒu shàng xián zhī fēng
窃见足下体淳淑之姿,躬高明之量,意美志厉,有上贤之风。
yīn xìng de chōng xià guǎn xù hòu chén shì yǐ jié qí quán quán gǎn jìn yī yán
骃幸得充下馆,序后陈,是以竭其拳拳,敢进一言。
chuán yuē shēng ér fù zhě jiāo shēng ér guì zhě ào
传曰:“生而富者骄,生而贵者傲。
shēng fù guì ér néng bù jiāo ào zhě wèi zhī yǒu yě
”生富贵而能不骄傲者,未之有也。
jīn chǒng lù chū lóng bǎi liáo guān xíng dāng yáo shùn zhī shèng shì chù guāng huá zhī xiǎn shí qǐ kě bù shù jī sù yè yǐ yǒng zhòng yù hóng shēn bó zhī měi zhì zhōu shào zhī shì hu
今宠禄初隆,百僚观行,当尧、舜之盛世,处光华之显时,岂可不庶几夙夜,以永众誉,弘申伯之美,致周、邵之事乎?
yǔ yuē bù huàn wú wèi huàn suǒ yǐ lì
语曰:“不患无位,患所以立。
xī féng yě wáng yǐ wài qi jū wèi chēng wéi xián chén
”昔冯野王以外戚居位,称为贤臣;
jìn yīn wèi wèi kè yǐ fù lǐ zhōng shòu duō fú
近阴卫尉克已复礼,终受多福。
tán shì zhī zōng fēi bù zūn yě
郯氏之宗,非不尊也;
yáng píng zhī zú fēi bù shèng yě
阳平之族,非不盛也。
zhòng hòu lèi jiāng jiàn tiān shū zhí dǒu bǐng
重侯累将,建天枢,执斗柄。
qí suǒ yǐ huò jī yú shí chuí qiān yú hòu zhě hé yě
其所以获讥于时,垂愆于后者,何也?
gài zài mǎn ér bù yì wèi yǒu yú ér rén bù zú yě
盖在满而不挹,位有余而仁不足也。
hàn xìng yǐ hòu qì yú āi píng wài jiā èr shí bǎo zú quán shēn sì rén ér jǐ
汉兴以后,迄于哀、平,外家二十,保族全身,四人而己。
shū yuē jiàn yú yǒu yīn
《书》曰:“鉴于有殷。
kě bù shèn zāi
”可不慎哉!
dòu shì zhī xìng zhào zì xiào wén
窦氏之兴,肇自孝文。
èr jūn yǐ chún shū shǒu dào chéng míng xiān rì
二君以淳淑守道,成名先日;
ān fēng yǐ zuǒ mìng zhe dé xiǎn zì zhōng xīng
安丰以佐命著德,显自中兴。
nèi yǐ zhōng chéng zì gù wài yǐ fǎ dù zì shǒu zú xiǎng zuò guó chuí zhǐ yú jīn
内以忠诚自固,外以法度自守,卒享祚国,垂祉于今。
fu qiān dé zhī guāng zhōu yì suǒ měi
夫谦德之光,《周易》所美;
mǎn yì zhī wèi dào jiā suǒ jiè
满溢之位,道家所戒。
gù jūn zi fú dà ér yù jù jué lóng ér yì gōng
故君子福大而愈惧,爵隆而益恭。
yuǎn chá jìn lǎn fǔ yǎng yǒu zé míng zhū jǐ zhàng kè zhū pán
远察近览,俯仰有则,铭诸几杖,刻诸盘B647。
jīn jīn yè yè wú dài wú huāng
矜矜业业,无殆无荒。
rú cǐ zé bǎi fú shì hè qìng liú wú qióng yǐ
如此,则百福是荷,庆流无穷矣。
jí xiàn wèi chē qí jiāng jūn pì yīn wèi yuàn
及宪为车骑将军,辟骃为掾。
xiàn fǔ guì zhòng yuàn shǔ sān shí rén jiē gù cì shǐ èr qiān dàn wéi yīn yǐ chǔ shì nián shào zhuó zài qí jiān
宪府贵重,掾属三十人,都是故刺史、二千石,只有崔骃以处士年少,提升在其间。
xiàn shàn quán jiāo zì yīn shù jiàn zhī jí chū jī xiōng nú dào lù yù duō bù fǎ yīn wéi zhǔ bù qián hòu zòu jì shù shí zhǐ qiē cháng duǎn
宪擅权骄恣,骃数谏之,及出击匈奴,道路愈多不法,骃为主簿,前后奏记数十,指切长短。
xiàn bù néng róng shāo shū zhī yīn chá yīn gāo dì chū wèi cháng cén cháng
宪不能容,稍疏之,因察骃高第,出为长岑长。
yīn zì yǐ yuǎn qù bù dé yì suì bù zhī guān ér guī
骃自以远去,不得意,遂不之官而归。
yǒng yuán sì nián zú yú jiā
永元四年,卒于家。
suǒ zhe shī fù míng sòng shū jì biǎo qī yī hūn lǐ jié yán dá zhǐ jiǔ jǐng hé èr shí yī piān
所著诗、赋、铭、颂、书、记、表、《七依》、《婚礼结言》、《达旨》、《酒警》合二十一篇。
zhōng zǐ yuàn
中子瑗。
yuàn zì zi yù zǎo gū ruì zhì hào xué jǐn néng chuán qí fù yè
瑗字子玉,早孤,锐志好学,尽能传其父业。
nián shí bā zhì jīng shī cóng shì zhōng gǔ kuǐ zhì zhèng dà yì kuǐ shàn dài zhī yuàn yīn liú yóu xué suì míng tiān guān lì shǔ jīng fáng yì zhuàn liù rì qī fēn
年十八,至京师,从侍中贾逵质正大义,逵善待之,瑗因留游学,遂明天官、历数、《京房易传》、六日七分。
zhū rú zōng zhī
诸儒宗之。
yǔ fú fēng mǎ róng nán yáng zhāng héng tè xiāng yǒu hǎo
与扶风马融、南阳张衡特相友好。
chū yuàn xiōng zhāng wèi zhōu rén suǒ shā yuàn shǒu rèn bào chóu yīn wáng mìng
初,瑗兄章为州人所杀,瑗手刃报仇,因亡命。
huì shè guī jiā
会赦,归家。
jiā pín xiōng dì tóng jū shù shí nián xiāng yì huà zhī
家贫,兄弟同居数十年,乡邑化之。
nián sì shí yú shǐ wèi jùn lì
年四十余,始为郡吏。
yǐ shì xì dōng jùn fā gàn yù
以事系东郡发干狱。
yù yuàn shàn wèi lǐ yuàn jiān kǎo xùn shí zhé wèn yǐ lǐ shuō
狱掾善为《礼》,瑗间考讯时,辄问以《礼》说。
qí zhuān xīn hào xué suī diān pèi bì yú shì
其专心好学,虽颠沛必于是。
hòu shì shì guī jiā wèi dù liáo jiāng jūn shān zūn suǒ pì
后事释归家,为度辽将军邓遵所辟。
jū wú hé zūn bèi zhū yuàn miǎn guī
居无何,遵被诛,瑗免归。
hú fù bì chē qí jiāng jūn yán xiǎn fǔ
瑚复辟车骑将军阎显府。
shí yán tài hòu chēng zhì xiǎn rù cān zhèng shì
时阎太后称制,显入参政事。
xiān shì ān dì fèi tài zǐ wèi jì yīn wáng ér yǐ běi xiāng hòu wèi sì
先是,安帝废太子为济阴王,而以北乡侯为嗣。
yuàn yǐ hóu lì bù yǐ zhèng zhī xiǎn jiāng bài yù shuō péng fèi lì ér xiǎn rì chén zuì bù néng de jiàn
瑗以侯立不以正,知显将败,欲说蓬废立,而显日沉醉,不能得见。
nǎi wèi zhǎng shǐ chén chán yuē zhōng cháng shì jiāng jīng chén dá děng dé yǐ bì chǒng huò gǔ xiān dì suì shǐ fèi chù zhèng tǒng fú lì shū niè
乃谓长史陈禅曰:“中常侍江京、陈达等,得以嬖宠惑蛊先帝,遂使废黜正统,扶立疏孽。
shǎo dì jí wèi fā bìng miào zhōng zhōu bó zhī zhēng yú sī fù jiàn
少帝即位,发病庙中,周勃之征,于斯复见。
jīn yù yǔ zhǎng shǐ jūn gòng qiú jiàn shuō jiāng jūn bái tài hòu shōu jīng děng fèi shǎo dì yǐn lì jì yīn wáng bì shàng dàng tiān xīn xià hé rén wàng
今欲与长史君共求见,说将军白太后,收京等,废少帝,引立济阴王,必上当天心,下合人望。
yī huò zhī gōng bù xià xí ér lì qì zé jiāng jūn xiōng dì chuán zuò yú wú qióng
伊、霍之功,不下席而立炁则将军兄弟传祚于无穷。
ruò jù wéi tiān yì jiǔ kuàng shén qì zé jiāng yǐ wú zuì bìng gū yuán è
若拒违天意,久旷神器,则将以无罪并辜元恶。
cǐ suǒ wèi huò fú zhī huì fēn gōng zhī shí
此所谓祸福之会,分功之时。
chán yóu yù wèi gǎn cóng
”禅犹豫未敢从。
huì běi xiāng hóu hōng sūn chéng lì jì yīn wáng shì wèi shùn dì
会北乡侯薨,孙程立济阴王,是为顺帝。
yán xiǎn xiōng dì xī fú zhū yuàn zuò bèi chì
阎显兄弟悉伏诛,瑗坐被斥。
mén shēng sū qí jù zhī yuàn móu yù shàng shū yán zhuàng yuàn wén ér jù zhǐ zhī
门生苏祇具知瑗谋,欲上书言状,瑗闻而遽止之。
shí chén chán wèi sī lì xiào wèi zhào yuàn wèi yuē dì tīng qí shàng shū chán qǐng wèi zhī zhèng
时陈禅为司隶校尉,召瑗谓曰:“第听祇上书,禅请为之证。
yuàn yuē cǐ pì yóu r qiè píng yǔ ěr yuàn shǐ jūn wù fù chū kǒu
”瑗曰:“此譬犹儿妾屏语耳,愿使君勿复出口。
suì cí guī bù fù yīng zhōu jùn mìng
”遂辞归,不复应州郡命。
jiǔ zhī dà jiàng jūn liáng shāng chū kāi mò fǔ fù shǒu pì yuàn
久之,大将军梁商初开莫府,复首辟瑗。
zì yǐ zài wèi guì qī lì bù yù bèi chì suì yǐ qi gù cí
自以再为贵戚吏,不遇被斥,遂以戚固辞。
suì zhòng jǔ mào cái qiān jí lìng
岁中举茂才,迁汲令。
zài shì shù yán pián yí wéi rén kāi dào tián shù bǎi qǐng
在事数言便宜,为人开稻田数百顷。
shì shì qī nián bǎi xìng gē zhī
在职七年,百姓歌颂他。
hàn ān chū dà sī nóng hú guǎng shào fǔ dòu zhāng gòng jiàn yuàn sù dé dà rú cóng zhèng yǒu jī bù yí jiǔ zài xià wèi yóu cǐ qiān jì běi xiāng
汉安初,大司农胡广、少府窦章共荐瑗宿德大儒,从政有迹,不宜久在下位,由此迁济北相。
shí li gù wèi tài shān tài shǒu měi yuàn wén yǎ fèng shū lǐ zhì yīn qín
时,李固为太山太守,美瑗文雅,奉书礼致殷勤。
suì yú guāng lù dài fu dù qiáo wèi bā shǐ xùn xíng jùn guó yǐ zāng zuì zòu yuàn zhēng yì tíng wèi
岁余,光禄大夫杜乔为八使,徇行郡国,以臧罪奏瑗,征诣廷尉。
yuàn shàng shū zì sòng de lǐ chū
瑗上书自讼,得理出。
huì bìng zú nián liù shí liù
会病卒,年六十六。
lín zhōng gù mìng zi shí yuē fū rén bǐng tiān dì zhī qì yǐ shēng jí qí zhōng yě guī jīng yú tiān hái gǔ yú de
临终,顾命子寔曰:“夫人禀天地之气以生,及其终也,归精于天,还骨于地。
hé de bù kě zāng xíng hái wù guī xiāng lǐ
何地不可臧形骸,勿归乡里。
qí mào zèng zhī wù yáng shǐ zhī diàn yī bù dé shòu
其帽赠之物,羊豕之奠,一不得受。
shí fèng yí lìng suì liú zàng luò yáng
”寔奉遗令,遂留葬洛阳。
yuàn gāo yú wén cí yóu shàn wéi shū jì zhēn míng suǒ zhe fù bēi míng zhēn sòng qī sū nán yáng wén xué guān zhì tàn cí yí shè wén huǐ qí cǎo shū yì qī yán fán wǔ shí qī piān
瑗高于文辞,尤善为书、记、箴、铭,所著赋、碑、铭、箴、颂、《七苏》、《南阳文学官志》、《叹辞》、《移社文》、《悔祈》、《草书艺》七言,凡五十七篇。
qí nán yáng wén xué guān zhì chēng yú hòu shì zhū néng wéi wén zhě jiē zì yǐ fú jí
其《南阳文学官志》称于后世,诸能为文者皆自以弗及。
yuàn ài shì hǎo bīn kè shèng xiū yáo shàn dān jí zī wèi bù wèn yú chǎn
瑗爱士,好宾客,盛修肴膳,单极滋味,不问余产。
jū cháng shū shí cài gēng ér yǐ
居常蔬食菜羹而已。
jiā wú dàn shí chǔ dāng shì qīng zhī
家无担石储,当世清之。
shí zì zǐ zhēn yī míng tái zì yuán shǐ
寔字子真,一名台,字元始。
shǎo chén jìng hǎo diǎn jí
少沉静,好典籍。
fù zú yǐn jū mù cè
父卒,隐居墓侧。
fú jìng sān gōng bìng pì jiē bù jiù
服竟,三公并辟,皆不就。
huán dì chū zhào gōng qīng jùn guó jǔ zhì xiào dú xíng zhī shì
桓帝初,诏公卿郡国举至孝独行之士。
shí yǐ jùn jǔ zhēng yì gōng chē bìng bú duì cè chú wèi láng
寔以郡举,征诣公车,病不对策,除为郎。
míng yú zhèng tǐ lì cái yǒu yú lùn dāng shì biàn shì shù shí tiáo míng yuē zhèng lùn
明于政体,吏才有余,论当世便事数十条,名曰《政论》。
zhǐ qiē shí yào yán biàn ér què dāng shì chēng zhī
指切时要,言辩而确,当世称之。
zhòng cháng tǒng yuē fán wéi rén zhǔ yi xiě yī tòng zhì zhī zuò cè
仲长统曰:“凡为人主,宜写一通,置之坐侧。
qí cí yuē
”其辞曰:
zì yáo shùn zhī dì tāng wǔ zhī wáng jiē lài míng zhé zhī zuǒ bó wù zhī chén
自尧、舜之帝,汤、武之王,皆赖明哲之佐,博物之臣。
gù gāo yáo chén mó ér táng yú yǐ xìng yī jī zuò xùn ér yīn zhōu yòng lóng
故皋陶陈谟而唐、虞以兴,伊、箕作训而殷、周用隆。
jí jì tǐ zhī jūn yù lì zhōng xīng zhī gōng zhě hé cháng bù lài xián zhé zhī móu hu
及继体之君,欲立中兴之功者,曷尝不赖贤哲之谋乎!
fán tiān xià suǒ yǐ bù lǐ zhě cháng yóu rén zhǔ chéng píng rì jiǔ sú jiàn bì ér bù wù zhèng jìn shuāi ér bù gǎi xí luàn ān wēi bù zì dǔ
凡天下所以不理者,常由人主承平日久,俗渐敝而不悟,政浸衰而不改,习乱安危,B83B不自睹。
huò huāng dān shì yù bù xù wàn jī
或荒耽嗜欲,不恤万机;
huò ěr bì zhēn huì yàn wěi hū zhēn
或耳蔽箴诲,厌伪忽真;
huò yóu yù qí lù mò shì suǒ cóng
或犹豫歧路,莫适所从;
huò jiàn xìn zhī zuǒ kuò náng shǒu lù
或见信之佐,括囊守禄;
huò shū yuǎn zhī chén yán yǐ jiàn fèi shì yǐ wáng gāng zòng chí yú shàng zhì shì yù yī yú xià
或疏远之臣,言以贱废,是以王纲纵弛于上,智士郁伊于下。
bēi fū
可悲啊!
zì hàn xìng yǐ lái sān bǎi wǔ shí yú suì yǐ
自汉兴以来,三百五十余岁矣。
zhèng lìng gòu wán shàng xià dài xiè fēng sú diāo bì rén shù qiǎo wěi bǎi xìng áo rán xián fù sī zhōng xīng zhī jiù yǐ
政令蒙受尘土,上下懒惰,风俗凋敝,人多巧伪,百姓议论纷纷,都希望中兴起来就有救了。
qiě jì shí zhěng shì zhī shù qǐ bì tǐ yáo dǎo shùn rán hòu nǎi lǐ zāi
且济时拯世之术,岂必体尧蹈舜然后乃理哉?
qī yú bǔ yī dìng jué huài zhī zhù xié qīng suí xíng cái gē yào cuò sī shì yú ān níng zhī yù ér yǐ
期于补衤定决坏,枝柱邪倾,随形裁割,要措斯世于安宁之域而已。
gù shèng rén zhí quán zāo shí dìng zhì bù zhòu zhī chà gè yǒu yún shè
故圣人执权,遭时定制,步骤之差,各有云设。
bù qiǎng rén yǐ bù néng bèi jí qiè ér mù suǒ wén yě
不强人以不能,背急切而慕所闻也。
gài kǒng zǐ duì yè gōng yǐ lái yuǎn āi gōng yǐ lín rén jǐng gōng yǐ jié lǐ fēi qí bù tóng suǒ jí yì wù yě
盖孔子对叶公以来远,哀公以临人,景公以节礼,非其不同,所急异务也。
shì yǐ shòu mìng zhī jūn měi zhé chuàng zhì
是以受命之君,每辄创制;
zhōng xīng zhī zhǔ yì kuāng shí shī
中兴之主,亦匡时失。
xī pán gēng mǐn yīn qiān dū yì mín
昔盘庚愍殷,迁都易民;
zhōu mù yǒu quē fu hóu zhèng xíng
周穆有阙,甫侯正刑。
sú rén jū wén qiān gǔ bù dá quán zhì qí wěi suǒ wén jiǎn hū suǒ jiàn wū kě yǔ lùn guó jiā zhī dà shì zāi
俗人拘文牵古,不达权制,奇伟所闻,简忽所见,乌可与论国家之大事哉!
gù yán shì zhě suī hé shèng dé zhé jiàn jǐ duó
故言事者,虽合圣德,辄见掎夺。
hé zhě
为什么呢?
qí wán shì àn yú shí quán ān xí suǒ jiàn bù zhī lè chéng kuàng kě lǜ shǐ gǒu yún shuài yóu jiù zhāng ér yǐ
其顽士暗于时权,安习所见,不知乐成,况可虑始,苟云率由旧章而已。
qí dá zhě huò jīn míng dù néng chǐ cè fēi yǐ wǔ bǐ duó cí yǐ pò qí yì guǎ bù shèng zhòng suì jiàn bìn qì
其达者或矜名妒能,耻策非已,舞笔夺辞,以破其义,寡不胜众,遂见摈弃。
suī jì qì fù cún yóu jiāng kùn yān
虽稷、契复存,犹将困焉。
sī jiǎ shēng zhī suǒ yǐ pái yú jiàng guàn qū zǐ zhī suǒ yǐ shū qí yōu fèn zhě yě
斯贾生之所以排于绛、灌,屈子之所以摅其幽愤者也。
fu yǐ wén dì zhī míng jiǎ shēng zhī xián jiàng guàn zhī zhōng ér yǒu cǐ huàn kuàng qí yú zāi
夫以文帝之明,贾生之贤,绛、灌之忠,而有此患,况其余哉!
liàng lì duó dé chūn qiū zhī yì jīn jì bù néng chún fǎ bā dài gù yi cān yǐ bà zhèng zé yi zhòng shǎng shēn fá yǐ yù zhī míng zhe fǎ shù yǐ jiǎn zhī
量力度德,《春秋》之义,今既不能纯法八代,故宜参以霸政,则宜重赏深罚以御之,明著法术以检之。
zì fēi shàng dé yán zhī zé lǐ kuān zhī zé luàn
自非上德,严之则理,宽之则乱。
hé yǐ míng qí rán yě jìn xiào xuān huáng dì míng yú jūn rén zhī dào shěn yú wéi zhèng zhī lǐ gù yán xíng jùn fǎ pò jiān guǐ zhī dǎn hǎi nèi qīng sù tiān xià mì rú
何以明其然也:近孝宣皇帝明于君人之道,审于为政之理,故严刑峻法,破奸轨之胆,海内清肃,天下密如。
jiàn xūn zǔ miào xiǎng hào zhōng zōng
荐勋祖庙,享号中宗。
suàn jì jiàn xiào yōu yú xiào wén
算计见效,优于孝文。
jí yuán dì jí wèi duō xíng kuān zhèng zú yǐ duò sǔn wēi quán shǐ duó suì wèi hàn shì jī huò zhī zhǔ
及元帝即位,多行宽政,卒以堕损,威权始夺,遂为汉室基祸之主。
zhèng dào dé shī yú sī kě jiān
政道得失,于斯可监。
xī kǒng zǐ zuò chūn qiū bāo qí huán yì jìn wén tàn guǎn zhòng zhī gōng
昔孔子作《春秋》,褒齐桓,懿晋文,叹管仲之功。
fu qǐ bù měi wén wǔ zhī dào zāi
夫岂不美文、武之道哉?
chéng dá quán jiù bì zhī lǐ yě
诚达权救敝之理也。
gù shèng rén néng yǔ shì tuī yí ér sú shì kǔ bù zhī biàn yǐ wéi jié shéng zhī yuē kě fù lǐ luàn qín zhī xù gàn qī zhī wǔ zú yǐ jiě píng chéng zhī wéi
故圣人能与世推移,而俗士苦不知变,以为结绳之约,可复理乱秦之绪,《干戚》之舞,足以解平城之围。
fu xióng jīng niǎo shēn suī yán lì zhī shù fēi shāng hán zhī lǐ
夫熊经鸟伸,虽延历之术,非伤寒之理;
hū xī tǔ nà suī dù jì zhī dào fēi xù gǔ zhī gāo
呼吸吐纳,虽度纪之道,非续骨之膏。
gài wèi guó zhī fǎ yǒu sì lǐ shēn píng zé zhì yǎng jí zé gōng yān
盖为国之法,有似理身,平则致养,疾则攻焉。
fu xíng fá zhě zhì luàn zhī yào shí yě
夫刑罚者,治乱之药石也;
dé jiào zhě xīng píng zhī liáng ròu yě
德教者,兴平之粱肉也。
fu yǐ dé jiào chú cán shì yǐ liáng ròu lǐ jí yě
夫以德教除残,是以梁肉理疾也;
yǐ xíng fá lǐ píng shì yǐ yào shí gōng yǎng yě
以刑罚理平,是以药石供养也。
fāng jīn chéng bǎi wáng zhī bì zhí è yùn zhī huì
方今承百王之敝,值厄运之会。
zì shù shì yǐ lái zhèng duō ēn gòng yù wěi qí pèi mǎ dài qí xián sì mǔ héng bēn huáng lù xiǎn qīng
自数世以来,政多恩贡,驭委其辔,马骀其衔,四牡横奔,皇路险倾。
fāng jiāng gān lè jiān zhōu yǐ jiù zhī qǐ xiá míng hé luán qīng jié zòu zāi
方将柑勒鞬辀以救之,岂暇鸣和銮,清节奏哉?
xī gāo zǔ lìng xiāo hé zuò jiǔ zhāng zhī lǜ yǒu yí sān zú zhī lìng qíng yì zhǎn zhǐ duàn shé xiāo shǒu gù wèi zhī jù wǔ xíng
昔高祖令萧何作九章之律,有夷三族之令,黥、劓、斩趾、断舌、枭首,故谓之具五刑。
wén dì suī chú ròu xíng dāng yì zhě chī sān bǎi dāng zhǎn zuǒ zhǐ zhě chī wǔ bǎi dāng zhǎn yòu zhǐ zhě qì shì
文帝虽除肉刑,当劓者笞三百,当斩左趾者笞五百,当斩右趾者弃市。
yòu zhǐ zhě jì yǔn qí mìng chī tà zhě wǎng wǎng zhì sǐ suī yǒu qīng xíng zhī míng qí shí tǒng yě
右趾者既殒其命,笞挞者往往至死,虽有轻刑之名,其实捅也。
dāng cǐ zhī shí mín jiē sī fù ròu xíng
当此之时,民皆思复肉刑。
zhì jǐng dì yuán nián nǎi xià zhào yuē jiā chī yǔ zhòng zuì wú yì xìng ér bù sǐ bù kě wéi rén
至景帝元年,乃下诏曰:“加笞与重罪无异,幸而不死,不可为人。
nǎi dìng lǜ jiǎn chī qīng chuí
”乃定律,减笞轻捶。
zì shì zhī hòu chī zhě de quán
自是之后,笞者得全。
yǐ cǐ yán zhī wén dì nǎi zhòng xíng fēi qīng zhī yě
以此言之,文帝乃重刑,非轻之也;
yǐ yán zhì píng fēi yǐ kuān zhì píng yě
以严致平,非以宽致平也。
bì yù xíng ruò yán dāng dà dìng qí běn shǐ rén zhǔ shī wǔ dì ér shì sān wáng dàng wáng qín zhī sú zūn xiān shèng zhī fēng qì gǒu quán zhī zhèng dǎo jī gǔ zhī zōng fù wǔ děng zhī jué lì jǐng tián zhī zhì
必欲行若言,当大定其本,使人主师五帝而式三王,荡亡秦之俗,遵先圣之风,弃苟全之政,蹈稽古之踪,复五等之爵,立井田之制。
rán hòu xuǎn jì qì wèi zuǒ yī lǚ wèi fǔ lè zuò ér fèng huáng yí jī shí ér bǎi shòu wǔ
然后选稷、契为佐,伊吕为辅,乐作而凤皇仪,击石而百兽舞。
ruò bù rán zé duō wèi lèi ér yǐ
若不然,则多为累而已。
qí hòu pì tài wèi yuán tāng dà jiàng jūn liáng jì fǔ bìng bù yīng
其后辟太尉袁汤、大将军梁冀府,并不应。
dà sī nóng yáng fù shào fǔ hé bào shàng shū jiàn shí cái měi néng gāo yi zài cháo tíng
大司农羊傅、 少府何豹上书荐寔才美能高,宜在朝廷。
zhào bài yì láng qiān dà jiàng jūn jì sī mǎ yǔ biān sháo yán dǔ děng zhù zuò dōng guān
召拜议郎,迁大将军冀司马,与边韶、延笃等著作东观。
chū wèi wǔ yuán tài shǒu
出为五原太守。
wǔ yuán tǔ yí má ér sú bù zhī zhī jì mín dōng yuè wú yī jī xì cǎo ér wò qí zhōng jiàn lì zé yī cǎo ér chū
五原土宜麻BB7D,而俗不知织绩,民冬月无衣,积细草而卧其中,见吏则衣草而出。
shí zhì guān chì mài chǔ zhì wéi zuò fǎng jì zhī rèn shū yūn zhī jù yǐ jiào zhī mín dé yǐ miǎn hán kǔ
寔至官,斥卖储峙,为作纺绩、织纴,𦈌缊之具以教之,民得以免寒苦。
shì shí hú lǔ lián rù yún zhōng shuò fāng shā lüè lì mín yī suì zhì jiǔ bèn mìng
是时胡虏连入云中、朔方, 杀略吏民, 一岁至九奔命。
shí zhěng lì shì mǎ yán fēng hòu lǔ bù gǎn fàn cháng wèi biān zuì
寔整厉士马,严烽候,虏不敢犯,常为边最。
yǐ bìng zhēng bài yì láng fù yǔ zhū rú bó shì gòng zá dìng wǔ jīng
以病征,拜议郎,复与诸儒博士共杂定《五经》。
huì liáng jì zhū shí yǐ gù lì miǎn guān jìn gù shù nián
会梁冀诛,寔以故吏免官,禁锢数年。
shí xiān bēi shù fàn biān zhào sān gōng jǔ wēi wǔ móu lüè zhī shì sī kōng huáng qióng jiàn shí bài liáo dōng tài shǒu
时,鲜卑数犯边,诏三公举威武谋略之士,司空黄琼荐寔,拜辽东太守。
háng dào mǔ liú shì bìng zú shàng shū qiú guī zàng xíng sàng
行道,母刘氏病卒,上疏求归葬行丧。
mǔ yǒu mǔ yí shū dé bó lǎn shū chuán
母有母仪淑德,博览书传。
chū shí zài wǔ yuán cháng xun yǐ lín mín zhī zhèng shí zhī shàn jī mǔ yǒu qí zhù yān
初,寔在五原,常训以临民之政,寔之善绩,母有其助焉。
fú jìng zhào bài shàng shū
服竟,召拜尚书。
shí yǐ shì fāng zǔ luàn chēng jí bù shì shì shù yuè miǎn guī
寔以世方阻乱,称疾不视事,数月免归。
chū shí fù zú piāo mài tián zhái qǐ zhǒng yíng lì bēi sòng
初,寔父卒,剽卖田宅,起冢茔,立碑颂。
zàng qì zī chǎn jié jìn yīn qióng kùn yǐ gū niàng fàn yù wèi yè
葬讫,资产竭尽,因穷困,以酤酿贩鬻为业。
shí rén duō yǐ cǐ jī zhī shí zhōng bù gǎi
时人多以此讥之,寔终不改。
yì qǔ zú ér yǐ bù zhì yíng yú
亦取足而已,不致盈余。
jí shì guān lì wèi biān jùn ér yù pín báo
及仕官,历位边郡,而愈贫薄。
jiàn níng zhōng bìng zú
建宁中病卒。
jiā tú sì bì lì wú yǐ bìn liǎn guāng lù xūn yáng cì tài pú yuán féng shào fǔ duàn jiǒng wèi bèi guān zàng jù dà hóng lú yuán wěi shù bēi sòng dé
家徒四壁立,无以殡敛,光禄勋杨赐、太仆袁逢、少府段颎为备棺B24E葬具,大鸿胪袁隗树碑颂德。
suǒ zhe bēi lùn zhēn míng dá qī yán cí wén biǎo jì shū fán shí wǔ piān
所著碑、论、箴、铭、答、七言、祠、文、表、记、书凡十五篇。
shí cóng xiōng liè yǒu zhòng míng yú běi zhōu lì wèi jùn shǒu jiǔ qīng
寔从兄烈,有重名于北州,历位郡守、九卿。
líng dì shí kāi hóng dōu mén bǎng mài guān jué gōng qīng zhōu jùn xià zhì huáng shòu gè yǒu chà
灵帝时,开鸿都门榜卖官爵,公卿州郡下至黄绶各有差。
qí fù zhě zé xiān rù qián pín zhě dào guān ér hòu bèi shū huò yīn cháng shì ā bǎo bié zì tōng dá
其富者则先入钱,贫者到官而后倍输,或因常侍、阿保别自通达。
shì shí duàn jiǒng fán líng zhāng wēn děng suī yǒu gōng qín míng yù rán jiē xiān shū huò cái ér hòu dēng gōng wèi
是时,段颎、樊陵、张温等虽有功勤名誉,然皆先输货财而后登公位。
liè shí yīn fù mǔ rù qián wǔ bǎi wàn de wèi sī tú
烈时因傅母入钱五百万,得为司徒。
jí bài rì tiān zǐ lín xuān bǎi liáo bì huì
及拜日,天子临轩,百僚毕会。
dì gù wèi qīn xìng zhě yuē huǐ bù xiǎo jìn kě zhì qiān wàn
帝顾谓亲幸者曰:“悔不小靳,可至千万。
chéng fū rén yú bàng yīng yuē cuī gōng jì zhōu míng shì qǐ kěn mǎi guān
”程夫人于傍应曰:“崔公冀州名士,岂肯买官?
lài wǒ de shì fǎn bù zhī shū yá
赖我得是,反不知姝邪?
liè yú shì shēng yù shuāi jiǎn
”烈于是声誉衰减。
jiǔ zhī bù zì ān cóng róng wèn qí zi jūn yuē wú jū sān gōng yú yì zhě hé rú
久之不自安,从容问其子钧曰:“吾居三公,于议者何如?
jūn yuē dà rén shǎo yǒu yīng chēng lì wèi qīng shǒu lùn zhě bù wèi bù dàng wèi sān gōng
”钧曰:“大人少有英称,历位卿守,论者不谓不当为三公;
ér jīn dēng qí wèi tiān xià shī wàng
而今登其位,天下失望。
liè yuē hé wéi rán yě
”烈曰:“何为然也?
jūn yuē lùn zhě xián qí tóng xiù
”钧曰:“论者嫌其铜臭。
liè nù jǔ zhàng jī zhī
”烈怒,举杖击之。
jūn shí wéi hǔ bēn zhōng láng jiàng fú wǔ biàn dài hé wěi láng bèi ér zǒu
钧时为虎贲中郎将,服武弁,戴鹖尾,狼狈而走。
liè mà yuē sǐ zú fù huò ér zǒu xiào hu
烈骂曰:“死卒,父𣒌而走,孝乎?
jūn yuē shùn zhī shì fù xiǎo zhàng zé shòu dà zhàng zé zǒu fēi bù xiào yě
”钧曰:“舜之事父,小杖则受,大杖则走,非不孝也。
liè cán ér zhǐ
”烈惭而止。
liè hòu bài tài wèi
烈后拜太尉。
jūn shǎo jiāo jié yīng háo yǒu míng chēng wèi xī hé tài shǒu
钧少交结英豪,有名称,为西河太守。
xiàn dì chū jūn yǔ yuán shào jù qǐ bīng shān dōng dǒng zhuó yǐ shì shōu liè fù méi fù yù gù zhī láng dāng tiě suǒ
献帝初,钧语袁绍俱起兵山东,董卓以是收烈付眉阝狱,锢之,锒铛铁锁。
zhuō jì zhū bài liè chéng mén xiào wèi
卓既诛,拜烈城门校尉。
jí li rù cháng ān wéi luàn bīng suǒ shā
及李C765入长安,为乱兵所杀。
liè yǒu wén cái suǒ zhe shī shū dié jiào sòng děng fán sì piān
烈有文才,所著诗、书蜨教、颂等凡四篇。
lùn yuē cuī shì shì yǒu měi cái jiān yǐ chén lún diǎn jí suì wèi rú jiā wén lín
论曰:崔氏世有美才,兼以沉沦典籍,遂为儒家文林。
yīn yuàn suī xiān jìn xīn yú guì qī ér néng zhōng zhī yǐ jū zhèng zé qí guī zhǐ yì fu jìn qù zhě hu
骃、瑗虽先尽心于贵戚,而能终之以居正,则其归旨异夫进趣者乎!
li gù gāo jié zhī shì yě yǔ yuàn lín jùn fèng zhì yǐ jié hǎo
李固,高洁之士也,与瑗邻郡,奉贽以结好。
yóu cǐ zhī dù qiáo zhī hé dài qí guò yǐ
由此知杜乔之劾,殆其过矣。
shí zhī zhèng lùn yán dāng shì lǐ luàn suī yòu cuò zhī tú bù néng guò yě
寔之《政论》,言当世理乱,虽祐错之徒不能过也。
zàn cuī wéi wén zōng shì chán diāo lóng
赞:崔为文宗,世禅雕龙。
jiàn xīn chǐ jié cuī zhì qiú róng
建新耻洁,摧志求容。
yǒng yǐ zhǎng cén yú liáo zhī yīn
永矣长岑,于辽之阴。
bù yǒu zhí dào hé qǔ ní shěn
不有直道,曷取泥沈。
yuàn bù yán lù yì lí yuān rǔ
瑗不言禄,亦离冤辱。
zǐ zhēn chí lùn gǎn qǐ hūn sú
子真持论,感起昏俗。